Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/650 K.2023/1050

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkili Banka Genel Müdürlüğüne tebliğ edilen birinci haciz ihbarnamesine süresi içerisinde itiraz edildiğini, buna rağmen alacaklı tarafın talebi ile Lice İcra Müdürlüğü'nce Müvekkil Bankaya ..... haciz ihbarnamesi tebliğ edildiğini, Güvence Hesabının alacaklısı olduğu Lice İcra Müdürlüğü .....E. sayılı takip dosyasından müvekkili Banka Genel Müdürlüğü'ne .....tarihinde .....Birinci Haciz İhbarnamesi tebliğ edilmiş;

borçlu .....müvekkili Banka nezdinde mevcut hak ve alacaklarının haczi talep edildiğini, müvekkili Banka ilgili şubesi nezdinde yapılan hesap araştırması neticesinde, söz konusu dosya takip borçlusuna ait müvekkili Banka nezdinde üç adet hesap bulunduğu görüldüğünü, ancak borçlu/borçlular lehine tesis edilen Nakdi/Gayrinakdi Krediler nedeniyle asaleten/kefaleten Müvekkil Bankaya borçlu bulunduğundan,

müvekkile Banka ile imza edilen Bireysel Bankacılık Hizmetleri Sözleşmesi ve/veya Bankacılık Hizmetleri Sözleşmesi ve/veya Kredi Sözleşmeleri gereğince müvekkil Banka nezdinde mevcut tüm hak ve alacakları üzerinde müvekkile Banka lehine rehin-hapis/takas-mahsup hakkı bulunduğundan ve mevcut hesaplar müvekkili Bankaya rehinli olduğundan borçlunun belirtilen hesapları üzerine haciz şerhi, müvekkili Banka rehin- hapis/takas-mahsup hakkından ve üzerindeki diğer kurum takyidatlarından sonra gelmek kaydı ile işlendiğini, söz konusu durum ile ilgili .....tarihinde .....haciz ihbarnamesine cevap verildiğini,

akabinde alacaklı tarafından müvekkil Banka Genel Müdürlüğüne aynı borçlu için aynı dosya üzerinden kanuna aykırı bir şekilde .....tarihinde tekrar ..... haciz ihbarnamesi gönderildiğini, .....tarihinde ikinci .....haciz ihbarnamesine de cevap verilmiş ve .....tarihinde .....haciz ihbarnamesi gönderildiğini, takip dosyasına ibraz edilmek üzere menfi tespit davası açıldığını dair vesika verilmesini, müvekkili bankanın davalı/alacaklıya borçlu olmadığının tespitini, tedbiren icranın durdurulmasını, yargılama masrafları ve vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, İİK 89 uyarınca açılan menfi tespit davasıdır.

Mahkemelerin görevi kanunla düzenlenir. Göreve ilişkin kurallar, kamu düzenindendir. 6100 Sayılı HMK'nun 114/c maddesi gereğince mahkemelerin görevi dava şartı olup, yasanın 115. maddesi gereğince mahkeme dava şartının bulunup bulunmadığını res'en araştırmakla yükümlüdür.

6102 Sayılı T.T.K.'nun 4. maddesinin 1. fıkrası 6335 Sayılı Yasanın 1. maddesi ile değiştirilerek ticari davalar her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları, T.T.K.'nun 4. maddesinin a bendi gereğince T.T.K.'nun dan kaynaklanan davalar, T.T.K.'nun 4. maddesinin b, c, d, e, f bentlerinde sayılan davalar ve diğer özel kanunlarda Ticaret Mahkemelerinin görevli olduğu kararlaştırılan davalar ticari dava olarak Ticaret Mahkemelerinde görülecektir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 4.maddesinde hangi işlerin ticari dava olarak nitelendirilecekleri belirlendikten sonra anılan kanunun 5.maddesinde ticaret mahkemelerinin kuruluşu ve hangi mahkemelerin ticaret mahkemesi sıfatıyla bakacağı belirlendikten sonra asliye ticaret mahkemesi ile asliye ve diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişkinin görev ilişkisi olduğu belirtilmiştir.

Ticari davaları, mutlak ticari davalar, nisbi ticari davalar, yalnızca bir ticari işletmeyle ilgili olmasına rağmen ticari nitelikte kabul edilen davalar olmak üzere üç grubta toplamak mümkündür.

Mutlak ticari davalar, tarafların tacir olup olmadığına ve işin bir ticari işletmeyi ilgilendirip ilgilendirmediğine bakılmaksızın ticari sayılan davalardır. Mutlak ticari davalar, 6102 sayılı TTK'nın 4/1. maddesinde bentler halinde sayılmıştır. Bunların yanında Kooperatifler Kanunu (m.99), İcra İflas Kanunu (m.154), Finansal Kiralama Kanunu (m.31), Ticari İşletme Rehni Kanunu (m.22) gibi bazı özel kanunlarda belirlenmiş ticari davalar da bulunmaktadır. Bu guruptaki davaların ticari dava sayılabilmesi için taraflarının tacir olması veya ticari işletmeleriyle ilgili olması gibi şartlar aranmaz. TTK'nın 4/1. bendinde sınırlı olarak sayılan davalar arasında yer alması veya özel kanunlarda ticari dava olarak nitelendirilmesi yeterlidir. Bu davalar kanun gereği ticari dava sayılan davalardır.

Nispi ticari davalar, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olması halinde ticari nitelikte sayılan davalardır. 6102 sayıl TTK'nın 4/1. maddesine göre, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan ve iki tarafı da tacir olan hukuk davaları ticari dava sayılır. Bu hükme göre bir davanın ticari dava sayılabilmesi için, hem iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmesi, hem de iki tarafın tacir olması gereklidir.

Bu şartlar birlikte bulunmadıkça, uyuşmazlık konusunun ticari iş niteliğinde olması veya ticari iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticari iş sayılması davanın ticari dava olması için yeterli değildir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 19/2. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmeyecektir. Zira.

Türk Ticaret Kanunu, kanun gereği ticari dava sayılan davalar haricinde, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Hal böyle olunca, işin ticari nitelikte olması davayı ticari dava haline getirmez.

Üçüncü grup ticari davalar, yalnızca bir tarafın ticari işletmesini ilgilendiren havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davalardır. Yukarıda açıklandığı üzere bir davanın ticari dava sayılması için kural olarak ya mutlak ticari davalar arasında yer alması ya da her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili bulunması gerekirken havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davaların ticari nitelikte sayılması için yalnızca bir yanın ticari işletmesiyle ilgili olması TTK'da yeterli görülmüştür.

"...Davada takip dosyasında, davalı takip alacaklısı tarafından dava dışı takip borçlusunun borcundan dolayı, davacıya İİK'nun 89/1 ve 89/2 maddeleri uyarınca haciz ihbarnamelerinin gönderildiği, davacının borçlu olmadığı iddiasıyla İİK'nun 89/3 maddesi uyarınca menfi tespit davası açıldığı, davanın tarafları arasında doğrudan bir ticari ilişki bulunmadığı,

TTK'nın 4.maddesinde belirtilen mutlak ya da nispi ticari davadan söz edilemeyeceği, davanın HMK'nın 2.maddesi gereğince genel görevli asliye hukuk mahkemesinde görülmesi gerektiği kanaatine varılmakla..." (.....), "...Davada taraflar arasında doğrudan bir ticari ilişki bulunmadığı gibi, uyuşmazlıkta, davalı alacaklı tarafından başlatılan icra takibinde, takip borçlusuna borçlu olduğu gerekçesiyle çıkarılan haciz ihbarnamelerine itiraz edilmemesi nedeniyle yedinde sayılan borçtan dolayı borçlu olmadığının tespiti istenmektedir.

İİK'nin 89/3. maddesinin üçüncü cümlesinde, hükümde belirtilen mahkemenin hangi mahkeme olduğu konusunda bir açıklık bulunmamakla birlikte, bu mahkemenin HMK 2 maddesi gereğince Asliye Hukuk Mahkemesi olduğunun kabulü gerekir. Yargıtay .....Hukuk Dairesinin .....tarih ve .....E., .....sayılı ilamları da bu yöndedir..." (.....).,''.........

İİK 89/3 haciz ihbarnamesi üzerine 3. şahıs tarafından açılan menfi tespit davasında tarafların tacir olmasının veya temel ilişkinin ticari nitelikte bulunmasının veya borcun temelini oluşturan senedin kambiyo senedi niteliğinde olmasının görevin belirlenmesinde bir etkisi bulunmadığından genel görevli asliye hukuk mahkemesinde görülmesi gerektiği kanaatine varılmakla..."......'', (.....) ) Benzer yönde başkaca kararlar için bakınız: İstanbul Bölge Adliye Mahkemesinin 8. Hukuk dairesi 2023/402 E.2023/367K., Ankara Bölge Adliye Mahkemesinin 23. Hukuk dairesi 2023/497 E.2023/443K.,

Sakarya Bölge Adliye Mahkemesinin 7. Hukuk dairesi 2023/62 E.2023/248K., İzmir Bölge Adliye Mahkemesinin 22. Hukuk dairesi 2023/153 E.2023/434K. Sayılı kararları.

Somut olayda talebin İİK'nın 89/3. maddesine dayalı olarak açılan menfi tespit istemine ilişkin olduğu, her ne kadar İİK 89/3 maddesinde görevli mahkemenin hangi mahkeme olduğu belirtilmemiş ise de iddianın ileri sürülüş biçimi, dava dilekçesindeki anlatım,

konuya ilişkin yasal düzenleme ile içtihatlar dikkate alındığında uyuşmazlığın çözümünde Mahkememizin görevli olmadığı ,İİK 89/3 haciz ihbarnamesi üzerine 3. şahıs tarafından açılan menfi tespit davasında tarafların tacir olmasının veya temel ilişkinin ticari nitelikte bulunmasının görevin belirlenmesinde bir etkisi bulunmadığından ,Türk Ticaret Kanunu hükümlerinin uygulanmasını gerektirecek bir durumun söz konusu olmadığı, davanın Asliye Ticaret Mahkemelerinde görülmesini gerektirir nitelikte ticari bir dava da olmadığı,

uyuşmazlığın genel hükümler çerçevesinde Asliye Hukuk Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerektiği, Asliye Hukuk Mahkemesi ile Ticaret Mahkemeleri arasındaki ilişkinin TTK' nun 5/3. maddesi uyarınca görev ilişkisi olduğu, göreve ilişkin usul kurallarının HMK'nun 114/1-c maddesi uyarınca dava şartı olduğu,

dava şartlarının ise kamu düzeninden olup kamu düzenine ilişkin hususların da resen dikkate alınacak hususlardan olması sebebiyle dava şartı yokluğundan HMK'nun115/2. maddesi gereğince davanın usulden reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna varılarak aşağıdaki gibi hüküm fıkrası oluşturulmuştur.(Kısa karar yazımında Lice Asliye Hukuk Mahkemesine karşı görevsizlik kararı kurulması gerekirken sehven Diyarbakır Asliye Hukuk Mahkemesine görevsizlik kararı verildiği, bu hususun gerekçeli kararda düzeltilmesinin çelişkiye mahal vereceği kanaat edilmekle bu hususa yalnızca değinilmekle yetinilmiştir.)

Katip Hakim