Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/1336 K.2026/67

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İDDİA VE TALEP

Davacı vekili mahkememize sunduğu dava dilekçesinde özetle. Müvekkili şirket nezdinde ...numaralı ZMMS sigorta poliçesi ile sigortalı olan ...plaka sayılı çekici, yeni Mardin yolu takiben Mardin istikametine seyir halindeyken dorse damper açık kalması sonucu Diyarbakır il Emniyet Müdürlüğü hizmetinde kullanılan ...Yolu Şehitlik Plaka tanıma sistemine çarpması sonucu PTS noktasında hasar meydana geldiği,

araç sürücüsü ağır kusurlu olup olay yerini terk ettiği, Kaza Tespit Tutanağında, araç sürücüsü ...kazanın meydana gelmesinde kusurlu olduğunu, Kaza sonrası Diyarbakır İl Emniyet Müdürlüğü Müvekkili şirkete başvurduğunu ve hasarın giderilmesine yönelik 240.000,00 TL faturayı müvekkilinin ödemek zorunda kaldığını, araç sürücüsünün olay yerini terk etmesi, alkol raporu, kazaya ilişkin belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranması sonucu meydana gelen kaza nedeniyle ödenen bedelin davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

CEVAP VE SAVUNMA

Davalı tarafından cevap dilekçesi sunulmadığı görülmüştür.

BİLDİRİLEN VE TEMİN EDİLEN DELİLLER

...tarihli makine mühendisi bilirkişi raporunda: "Yukarıdaki bilgiler ile yapmış olduğum dosya incelemeleri neticesinde; ...tarihinde ...plaka sayılı çekici (dorse plakası ...) sürücüsünün, Yeni Mardin yolu takiben Mardin istikametine seyir halindeyken Dorse Damper açık kalması sonucu KGYS Direğine çarpması neticesinde, direk ve direğin üst kısımlarında hasar meydana geldiği ve meydana gelen kaza sonucunda; ..., Large Prs Üst Kiriş, ..., Cat6 Uts Kablosunun hasar gördüğü anlaşılmıştır.

KGYS Direğinde oluşan hasarın mevcut kaza sonucu oluşacağı kanaatim hasıl olmuştur. Dava dosyasındaki belgeler incelendiğinde, ...tarihinde ...tarafından düzenlenen ...numaralı faturanın (240.000,00 TL(KDV Dahil)) yapılan piyasa araştırmasına göre uygun ve uyumlu olduğu kanaatim hasıl olmuştur". Şeklinde rapor sunulduğu görülmüştür.

...tarihli trafikçi bilirkişi raporunda: "...(Yarı Römork ...) Plakalı Davalı Taraf Çekici Sürücüsü ...aracının hızını yol ve trafik durumunun gerektirdiği şartlara uydurmadığı hızını azaltarak gerekli tedbiri almadığı, dikkat etmediği yolda seyir hızı ile ilerlediği herhangi bir tehlike karşısında güvenle duramayacak şekilde seyrine devam ettiği — yoldan çıkma öncesi durmadığı/duramadığı kontrolsüz bir şekilde seyrine devam ettiğinden, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunun Madde 47/1-d Trafik güvenliği ve düzeni ile ilgili olan ve yönetmelikte gösterilen diğer kural, yasak, zorunluluk veya yükümlülüklere,

uymayarak ilerlediği araç damperinin açıldığını zamanında fark edip durmadığı, duramadığı aynı kanunda belirtilen 52/1-b maddesinde “Sürücüler araçlarınınhızını, kullandıkları aracın yük ve teknik özelliğine, görüş, yol, hava ve trafik durumunun gerektirdiği şartlara uydurmak,... zorunludurlar” maddesindeki KURALLARINI İHLAL ETTİĞİ, kazanın oluşumuna sebebiyet verdiği, YÜZDE YÜZ (96100) KUSURLU olduğu.

B. - KGYS direklerinin bulunduğu alanda ilgili kurum tarafından gerekli tedbirlerin alındığı direk boyunun ve genişliğinin standartlara uygun olduğu, kaza yerinde yapmış olduğum inceleme sırasında tespit edilmiş olup, kurum ve kuruluşların herhangi bir kural ihlalinin olmadığı kanaatine varılmıştır". Şeklinde rapor ibraz edildiği görülmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava davacı sigorta şirketinin ödemek zorunda kaldığı tazminat bedeli için sigortalısına karşı açmış bulunduğu rücuen tazminat davasıdır:

Dava dilekçesinde özetle davacı şirket nezdinde ...numaralı ZMMS sigorta poliçesi ile sigortalı olan ...plaka sayılı çekici, yeni Mardin yolu takiben Mardin istikametine seyir halindeyken dorse damper açık kalması sonucu Diyarbakır il Emniyet Müdürlüğü hizmetinde kullanılan ...Yeni Mardin Yolu Şehitlik Plaka tanıma sistemine çarpması sonucu PTS noktasında hasar meydana geldiği,

araç sürücüsünün ağır kusurlu olup olay yerini terk ettiği, kaza tespit tutanağından da araç sürücüsü ...kazanın meydana gelmesinde kusurlu olduğunu, kaza sonrası Diyarbakır İl Emniyet Müdürlüğünün davacı şirkete başvurduğu ve hasarın giderilmesine yönelik 240.000,00 TL faturayı davacının ödemek zorunda kaldığından bahisle araç sürücüsünün olay yerini terk etmesi nedeniyle ve kazaya ilişkin belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranması nedeniyle meydana gelen kaza nedeniyle ödenen bedelin rücuen tahsili talebi ile başlatılan icra takibine itirazın iptali için dava açıldığı anlaşılmıştır.

Davalı vekilince süre uzatım dilekçesinde davalı sürücünün aracı kullanırken bir anda küt diye bir ses duyduğunu, araçtan indiğinde damperin yukarı kalktığını gördüğünü, damperin üst geçide çarptığını ise daha sonra farkettiğini, hasarın çok küçük boyutta olduğunu düşündüğünü, yoğun sis ve yol durumu nedeniyle aracı park etmesinin mümkün bulunmadığını, olay yerini terk etmediğini, kazanın oluşumunda herhangi bir kusurunun bulunmadığını beyan ettiği görülmüş, daha sonra ise cevap dilekçesi sunmamıştır.

Olaya dair kaza tespit tutanağında ise kaza tarihinin ...olduğu, ...plaka sayılı çekicinin Mardin istikametine seyir halinde iken dorse damperi açık kalması neticesinde üst tarafta bulunan plaka tanıma sistemi direğine çarptığı, direğe takılı halde bulunan parçanın yola düştüğü ve sürücünün kazanın oluşumunda KTK m. 52/1-b ve 81/1-a hükümleri uyarınca kusurlu bulunduğu anlaşılmıştır .ZMMS sigorta poliçesi incelendiğinde poliçe vadesinin ...- ...tarihleri kapsadığı, teminat tutarının araç başına 100.000 TL ve kaza başı 200.000 TL olduğu,

bu tutarın daha sonra ...tarihinde Resmi Gazetede yayınlanan 31838 Sayılı tebliğ ile kaza başı 240.000,00 TL ye yükseldiği, dava dışı EGM ye ise ...ve ...tarihlerinde toplam 240.000,00 TL ödeme yapıldığı, ödemenin rücusu amacıyla Diyarbakır İcra Müdürlüğünün ...Esas sayılı dosyası üzerinden ...tarihinde takip başlatıldığı, takibe ...tarihinde itiraz edilmesi üzerine itirazın iptali amacıyla işbu davanın 1 yıllık hak düşürücü süre içinde açıldığı tespit edilmiştir.

Mahkememizce zararın tespitine yönelik 1 makine mühendisi bilirkişi görevlendirilmiş, bilirkişinin sunduğu ...tarihli rapor ile "... ...tarihinde ...plaka sayılı çekici (dorse plakası ...) sürücüsünün, Yeni Mardin yolu takiben Mardin istikametine seyir halindeyken Dorse Damper açık kalması sonucu KGYS Direğine çarpması neticesinde, direk ve direğin üst kısımlarında hasar meydana geldiği ve meydana gelen kaza sonucunda; ...Şerit, Large Prs Üst Kiriş, 350 metre Elektrik Kablosu, Cat6 Uts Kablosunun hasar gördüğü anlaşılmıştır.

KGYS Direğinde oluşan hasarın mevcut kaza sonucu oluşacağı, dava dosyasındaki belgeler incelendiğinde, ...tarihinde ...Şirketi tarafından düzenlenen ...numaralı faturanın (240.000,00 TL(KDV Dahil)) yapılan piyasa araştırmasına göre uygun ve uyumlu olduğu" na dair tespitin yapıldığı görülmüşse de davalının kusurun tartışılması amacıyla bu kez trafik mühendisi bilirkişiden rapor tanzimi istenmiş, dosyaya ...tarihinde sunulan rapor ile; "......(...) Plakalı Davalı Taraf Çekici Sürücüsü ...aracının hızını yol ve trafik durumunun gerektirdiği şartlara uydurmadığı hızını azaltarak gerekli tedbiri almadığı,

dikkat etmediği yolda seyir hızı ile ilerlediği herhangi bir tehlike karşısında güvenle duramayacak şekilde seyrine devam ettiği — yoldan çıkma öncesi durmadığı/duramadığı kontrolsüz bir şekilde seyrine devam ettiğinden, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunun Madde 47/1-d ve 52/1-b maddesindeki kuralları ihlal ettiği ve bu sebeple kusurlu bulunduğu" nun belirtildiği anlaşılmıştır.

Konuyla ilgili benzer mahiyette bulunan Yargıtay .... HD nin bölge adliye mahkemeleri kararları arasındaki uyuşmazlığın giderilmesi istemine dair ...E....K. sy. Kararında; "Uyuşmazlık, ...tarihinde yürürlüğe giren Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Genel Şartlarına göre salt maddi hasarlı trafik kazalarında olay yerini terkin içe rücu nedeni olup olamayacağına ilişkindir.

Sigortacı, KTK 95/2. maddesi ve ZMSS Genel Şartları B.4. maddesi gereğince tazminat yükümlülüğünün azaltılması veya kaldırılmasına dair halleri üçüncü kişilere karşı ileri süremeyeceğinden zarar görene ödeme yaptıktan sonra sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye dair kanun hükümlerine göre kendi sigorta ettirenine rücu edebilir. Sigortacının kendi sigorta ettirenine karşı açtığı içe rücu davası ile sigortacının sözleşme ve kanun gereği sigorta sözleşmesinin diğer tarafını oluşturan sigorta ettirene karşı defi hakkına dayanarak kendi âkidine dönmesi sağlanmaktadır. Sigortacının rücu hakkı kaynağını sigorta sözleşmesinden almaktadır.

Zarar görene ödeme yapan sigortacının daha sonra işletenine rücu edebileceği haller, işletenin sigorta korumasından yararlanmasının uygun görülmediği, başka bir deyişle bu korumanın dışında bırakılmış olan hallerdir. ...tarihinden önce düzenlenen zorunlu trafik sigorta poliçelerine ilişkin olarak meydana gelen trafik kazalarında o dönem yürürlükte bulunan Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının B.4 maddesinde sigortacının işletene rücu nedenleri arasında sigortalı aracın sürücüsünün kaza sonrası olay yerinden ayrılması sayılmadığından sigorta şirketi bu nedene dayalı olarak kendi akidine rücu edemeyecektir.

...tarihinde yürürlüğe giren Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının B.4-f maddesinde ise ''Bedeni hasara neden olan trafik kazalarında sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin, tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme, can güvenliği nedeniyle uzaklaşma gibi zorunlu haller hariç olmak üzere, olay yerini terk etmesi veya kaza tutanağı, alkol raporu vb. kazanın oluş koşullarına ilişkin gereken belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranması halinde'' sigortalıya rücu edilebileceği düzenlenmiştir.

Sürücünün olay yerinden haklı neden olmamasına rağmen ayrılması, sigortacının durumunu ağırlaştırmaya elverişlidir. ZMSS Genel Şartları m.B.4-(b) ve (c) sürücü belgesi olmayan bir kişinin veya uyuşturucu ya da alkol etkisi altında bulunan bir sürücünün kazaya yol açması hallerinde de işletene rücu edilebileceğini belirtmektedir. Kaza yerinin terk edilmesi olasılığında bu rücu hakkını kullanma şartlarını kanıtlama imkanı sigortacının elinden alınmış olabilir.

Bu açıdan bir kaza söz konusu olduğunda, sürücünün olay yerinde kalmasının istenmesi makul bir beklenti sayılabilir. (Ünan, Samim, "Motorlu araç sigortalarında sürücünün kaza yerinden ayrılması-II",https://sigortacigazetesi.com.tr/motorlu-aracsigortalarinda-surucunun-kaza yerinden-ayrilmasi-ii/) Olay yerini terk eden sürücünün kaza tutanağı, alkol raporu vb. kazanın oluş koşullarına ilişkin gereken belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğünü yerine getiremeyeceği açıktır.

Sürücünün yokluğunda kaza tutanağının resen kolluk kuvvetlerince tutulması mümkün ise de, alkol raporu düzenlenemez. (Misili, Sinan: Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları Uyarınca Sigortacının Sigorta Ettirene Rücu Davası, TBB Dergisi 2017 (133), s. 638)

...tarihinden sonra düzenlenen zorunlu trafik sigorta poliçeleri bakımından uygulanmakta olan Karayolları Motorlu Araçlar ZMMS Genel Şartlarının B.4-f maddesi metni çok iyi kaleme alınmamış olmakla birlikte, madde metninden anlaşılması gereken, maddi ya da bedeni hasara neden olan tüm trafik kazalarında olay yerini terk ile kazanın oluş koşullarına ilişkin gerekli belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranılması hallerinde sigortacının üçüncü kişilere yaptığı ödeme nedeniyle sigortalısına rücu edebilecek olduğudur.

İstisnai durumlar ise "hariç" denilerek gösterilmiştir. Buna göre bedeni hasara neden olan trafik kazalarında sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin, tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitmesi, can güvenliği nedeniyle uzaklaşması gibi zorunlu hallerde sigortalı bu maddeden kaynaklanan rücu sebebinden kurtulacaktır.

Olay yerini terkin zorunlu olduğu haller ve kazanın oluş koşullarına ilişkin gerekli belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranılması halleri sınırlı sayıda olmayıp örnek olarak sayılmıştır. Ancak istisnai haller madde metninin başına yazıldığı için sanki olay yerini terk etme hali sadece bedeni hasara neden olan kazalarda uygulanacakmış, maddi hasarlı kazalarda uygulama alanı yokmuş gibi bir anlama yol açmıştır.

Oysaki bedensel hasarlı kaza olmasa dahi olay yerinin terk edilmesi halinde sigorta şirketinin belirtilen istisnalar haricinde sigortalısına rücu edebileceği kabul edilmiştir. Olay yerini terk ile içe rücu sebebi gerçekleşmiş olup, olay yerini Genel Şartların B.4-f maddesinde sayılan haller ile benzer zorunlu nedenlerden biri nedeniyle terk ettiğini, dolayısıyla rücu sebebinin oluşmadığını ispat yükü ise sigortalıdadır.

Sigortalı kaza yerini ancak Genel Şartların B.4-f maddesinde sayılan zorunlu nedenlerden biri nedeniyle terk ettiğini ispatlar ise rücu durumundan kurtulacaktır. Açıklanan nedenlerle Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Genel Şartlarının B.4/f bendine göre kaza yerinin terk edilmesi halinin salt maddi hasarlı trafik kazalarında da içe rücu sebebi olduğu açıktır...."şeklindedir.

Buna göre Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Genel Şartlarının B.4/f bendine göre kaza yerinin terk edilmesi halinin salt maddi hasarlı trafik kazalarında da rücu sebebi olduğu gözetilerek ve olay yerini Genel Şartların B.4-f maddesinde sayılan haller ile benzer zorunlu nedenlerden biri nedeniyle terk ettiğini, dolayısıyla rücu sebebinin oluşmadığını ispat yükünün sigortalıda olduğu ancak kazanın bedensel zarara ilişkin olmadığı maddi zararlarda ise Genel Şartların istisnai hükümlerinin işletilemeyeceği bu nedenle de zarardan sorumlu olduğu,

zarar miktarının ise güncel piyasa değerlerine uygun bulunduğu anlaşılmakla, takibe konu tutar üzerine ödeme tarihlerinden( ...ve ...) itibaren işletilen yasal faizlerin ise doğru hesap edildiği resen Mahkememizce tespiti ile açılan davanın kabulüne ilişkin aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

Katip Hakim