Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/1554 K.2025/287

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;Müvekkili ..... .....tarihinde saat .....sıralarında .....T.C. Kimlik nolu .....sevk ve idaresinde bulunan .....plakalı özel halk otobüsünden, .....karşısında bulunan durakta inmek istemiştir. Müvekkil ile birlikte aynı durakta iki kadın yolcunun inmek istemesi üzerine aracın şoförü yolcuları indirmek için durakta durmuştur.

Ancak aracın sürücüsü otobüsün basamaklarından aşağıya doğru inen müvekkilin inişini beklemeden, halk otobüsünün orta ve sağ dikiz aynası ile otobüsün kapı kısmını izleyerek yolcuların inişini kontrol etmeden, aceleci davranıp hareket etmesi üzerine, müvekkilin dengesini kaybederek otobüsün basamaklarından yere düşerek yaralanmasına ve kalça kemiğinin kırılmasına sebebiyet verdiği tek taraflı, yaralanmalı trafik kazasının meydana geldiği,

.....Sigorta Şirketi ait olan ve kaza tarihinde geçerli olan .....poliçe nolu poliçe kapsamında oluşan tüm zararların tazmini için yapılan başvuru karşılık bulmadığını, dava konusu trafik kazasına sebebiyet veren .....plakalı Özel Halk Otobüsüne, aracı işleten işleten .....Madencilik Otomotiv Turizm Emlak Sanayi Ticaret Limited Şirketinin taşınır taşınmaz malları ile bankalardaki ve üçüncü kişilerdeki hak ve alacakları üzerine “ihtiyati tedbir” konulmasına karar verilmesini,

müvekkili .....lehine alacak kalemlerini dilekçe içeriğinde belirttiğimiz toplam 400,00 TL maddi tazminatın ( 100.00 TL sürekli iş göremezlik-100,00 TL geçici iş göremezlik, 100,00 TL tedavi masrafları, 100,00 TL bakıcı masrafları ) davalılardan olay tarihinden itibaren müştereken ve müteselsilen işleyecek ticari temerrüt faizi ile ile birlikte hükmen tahsilini, müvekkili .....lehine 200.000,00 TL manevi tazminatın davalılardan araç işleteni .....Otomotiv Turizm Emlak Sanayi Ticaret Limited Şirketi olay tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faizi ile birlikte hükmen tahsilini,

vekâlet ücreti ve yargılama giderlerinin davalılar üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı Sigorta şirketi vekili dava dilekçesinde özetle.

Usulüne uygun başvuru yapılmadan huzurdaki dava açılmış olup davanın usulden reddi gerektiğini, erişkinler için engellilik değerlendirmesi hakkında yönetmelik ve çocuklar için özel gereksinim değerlendirmesi hakkında yönetmelik doğrultusunda kaza sonrasında en az 1 yıllık stabilizasyon süresi beklenmesi gerekirken henüz bu süre geçmeksizin ikame edilmiş işbu davanın reddi gerektiğini, müvekkilli şirketin, karayolları trafik kanunu’nun 91. maddesi vezorunlu mali mesuliyet sigortası (zmss) uyarınca, sigortalısının kusuru ile 3. şahıslara verdiği zararı, poliçe teminat limiti ile sınırlı olmak üzere tazmin etmekle mükellef olduklarını,

kusur oranlarının tespiti zaruri niteliktedir. hem adli tıp trafik ihtisas dairesi’nden hem de karayolları genel müdürlüğü fen heyeti’nden seçilecek kusur konusunda uzman bilirkişi heyetinden rapor alınması zorunluluk arz etmekte olduğunu, davayı kabul anlamına gelmemek kaydıyla bir an için aksi düşünülür ve başvuru konusu kaza nedeniyle tazminat hesabı yapılmasına karar verilir ise;

haksız eylem sonucu yaralanma ve maluliyet sebebiyle yapılacak başvurularda, tazminatın denkleştirilmesi kuralı gereğince, olay sebebiyle elde edilen kazanımların tazminat tutarından indirilmesi ile haksız eylem sonucu gerçekleşen gerçek zararın belirlenmesi ve ona göre tazminata hükmedilmesi gerektiğini, müterafik kusur durumu araştırılmalı, tespiti halinde tazminat tutarından en az %20 oranında tenzilat uygulanmasını, toplanan delillerle beraber kazazedenin gerekli güvenlik tedbirlerini almadan ve kontrolsüzce yola çıkarak trafiği tehlikeye düşürmesi,

kazanın meydana gelmesine sebep olması nedeniyle müterafik kusur durumunun mevcudiyeti kabul edilmeli ve belirlenen tazminattan indirim yapılması gerektiğini, bu nedenle belirtilen hususlar doğrultusunda başvuranın müterafik kusurunun araştırılmasını talep ettiklerini, davanın reddi ile mahkeme masrafları ve vekalet ücretine ilişkin masrafların davacı taraf üzerinde bırakılmasını talep ve beyan etmiştir.

Davalı .....İnşaat vekili cevap dilekçesinde özetle.

2918 sayılı karayolları trafik kanunun 97. maddesinde, "doğrudan doğruya talep ve hakkı" başlığı altındaki düzenleme uyarınca işbu dava açılmadan önce davacının, zorunlu mali sorumluluk sigortasına başvuruda bulunulması gerektiğini, dava konusu olaya ilişkin kaza tespiti tutanağı bulunmadığını, dava konusu olaya ilişkin tüm kusurun müvekkili şirkete ait araç sürücüsüne yükletilmesi kabul edilemeyeceğini, davacı tarafın iddia ve taleplerini kabul anlamına gelmemekle birlikte;

işbu dava ile talep edilen ticari faiz miktarı da hatalıdır. zira tbk'nın haksız fiil hükümlerine dayalı olarak açılan işbu dava da ticari faiz talep edilmesi usul ve yasaya aykırıdır. yasa gereği haksız fiilden kaynaklanan davalarda kanuni faizin uygulanır. bu nedenle davacı tarafın ticari faiz talebi de yasaya aykırı olduğunu, davacı tarafından kötü niyetle haksız ve mesnetsiz olarak açılan işbu davanın reddine karar verilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, davacının içerisinde yolcu olarak bulunduğu yolcu taşımacılığında kullanılan otobüsün tek taraflı trafik kazası nedeniyle aracın ZMMS sigorta poliçelerini düzenleyen sigorta şirketi ile işletene yöneltilmiş maddi tazminat istemine ilişkindir.

Dosya içerisinde yer alan kaza tespit tutanağı ile Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığının nolu soruşturma dosyasına konu belgelerin incelenmesinden; davacının yolcu olarak bulunduğu .....plaka sayılı aracın davalı tarafından yolcu taşımacılığı faaliyetinde kullanıldığı esnada davaya konu kazanın meydana geldiği anlaşılmaktadır.

Bu hali ile davacı ile davalı arasındaki uyuşmazlığın taşıma sözleşmesinden kaynaklanan tazminat davası olduğu anlaşılmaktadır.

Taşıma Sözleşmesi 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununda düzenlenmiş ise de; 28.05.2014 tarihi itibariyle yürürlüğe giren 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 3/k maddesinde tüketici tanımlanmış "Ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek veya tüzel kişi" 3/ı maddesinde ise tüketici işlemi "Mal veya hizmet piyasalarında kamu tüzel kişileri de dâhil olmak üzere ticari veya mesleki amaçlarla hareket eden veya onun adına ya da hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişiler ile tüketiciler arasında kurulan, eser, taşıma, simsarlık, sigorta, vekâlet, bankacılık ve benzeri sözleşmeler de dâhil olmak üzere her türlü sözleşme ve hukuki işlem" olarak tanımlanmıştır.

Aynı Kanunun 73/1 maddesinde, tüketici işlemleri ile tüketiciye yönelik uygulamalardan doğabilecek uyuşmazlıklara ilişkin davalarda tüketici mahkemelerinin görevli olduğu belirtilmiş, 83/2 maddesinde ise taraflardan birini tüketicinin oluşturduğu işlemler ile ilgili diğer kanunlarda düzenleme olmasının, bu işlemin tüketici işlemi sayılmasını ve 6502 sayılı kanunun görev ve yetkiye ilişkin hükümlerinin uygulanmasını engellemeyeceğine değinilmiştir.

HMK'nın 1. maddesinde ise görev hususunun kamu düzenine ilişkin olduğu, mahkemece yargılamanın her aşamasında resen gözetileceği belirtilmiştir. Ayrıca HMK'nın 114/1-c maddesi gereğince mahkemenin görevli olması dava şartları arasında sayılmış olup, HMK'nın 115. maddesi hükümleri gereğince dava şartlarının mevcut olup olmadığı, yargılamanın her aşamasında mahkemece re'sen dikkate alınması gereken hususlardandır.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 30. maddesinde usul ekonomisi ilkesi düzenlenmiş, hâkimin, yargılamanın makul süre içinde ve düzenli bir biçimde yürütülmesini ve gereksiz gider yapılmamasını sağlamakla yükümlü olduğu belirtilmiştir. Aynı Kanun'un 57. maddesinde "ihtiyari dava arkadaşlığına" yer verilmiş, 166/4. maddesinde "davaların aynı veya birbirine benzer sebeplerden doğması ya da biri hakkında verilecek hükmün diğerini etkileyecek nitelikte bulunması durumunda, bağlantının varsayılacağı" hükme bağlanmıştır.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 61. maddesinde ise "Birden çok kişi birlikte bir zarara sebebiyet verdikleri veya aynı zarardan çeşitli sebeplerden dolayı sorumlu oldukları takdirde aralarında müteselsil sorumluluğa ilişkin hükümler uygulanır" düzenlemesine yer verilmiştir.

Somut olayda, davanın açıldığı tarih itibariyle 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanunun yürürlükte olduğu, davacının ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket etmesi nedeniyle tüketici, dava konusu taşıma işleminin de tüketici işlemi sayıldığı, buna göre yukarıda belirtilen yasa hükümleri uyarınca işbu davaya bakma görevinin tüketici mahkemesine ait bulunduğu açıktır. Dava konusu olayda davalı sigorta şirketleri ile davacı arasındaki uyuşmazlığı inceleme görevi Ticaret Mahkemesine ait ise de işbu dava, taşıyan olan davalıya karşı birlikte açılmıştır. Bu durumda davalılar arasında bağlantı olduğu, biri hakkında verilecek kararın diğerini etkileyeceği de muhtemeldir.

Hal böyle olunca usul ekonomisi, daha isabetli bir karar verilmesi ve davaların makul bir süre içinde bitirilmesi yükümlüğü açısından, davaların birlikte görülmesi gereklidir. Ayrıca davalı sigorta şirketleri hakkındaki davanın da ticaret mahkemesine göre daha özel nitelikteki tüketici mahkemesinde görülmesi, göreve ilişkin usul kurallarına da uygun düşecektir.

Görev kamu düzenine ilişkin olduğundan, mahkeme, görevli olup olmadığını yargılamanın her aşamasında kendiliğinden inceler ve görevsiz olduğu kanısına varırsa kendiliğinden görevsizlik kararı verir. Taraflar da, yargılama bitinceye kadar görev itirazında bulunabilirler. Görev itirazı yapılmış ise veya yapılmamış olsa bile mahkemece re’sen, ilk önce görevli olup olmadığını inceleyip karara bağlamalıdır. Çünkü görev her halükarda dava şartlarındandır.

Bu durumda davanın, davacı yolcunun, davalı tarafından taşımacılık faaliyetinde kullanılan yolcu otobüsünde yolcu iken meydana gelen trafik kazasından kaynaklanan maddi tazminat istemine ilişkin olması, taraflar arasındaki ilişkinin taşıma sözleşmesinden kaynaklanması ve davacınında tüketici vasfına sahip olması nedeniyle davacı ile davalı taşıyan arasındaki temel ilişki olan taşıma sözleşmesinin dava tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında kalması nedeniyle davaya bakma görevi Tüketici Mahkemesine aittir.

Açıklanan nedenlerle Diyarbakır Tüketici Mahkemelerine görevsizlik kararı verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur(Aynı yönde karar için bakınız: Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi 2025/346 E., 2025/449 K. Sayılı kararı).

Katip Hakim