Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/223 K.2024/190

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; .... Vergi kimlik numaralı .... Gıda Mobilya Tarım ürünleri ithalat ve ihracat sanayi ltd. şti'ne ait defterlere ilişkin .... tarihinde Cumhuriyet Başsavcılığı Daimi Arama Kararına istinaden Türk Ticaret Kanuna göre, defterleri ve belgelere ilişkin yasal saklama süresi içerisinde zayi olan belgeler yönünden zayi kararı belgesi verilmesi talep edilmiştir. Resmi defterlerin ve evrak dosyalarının yer aldığı, karar defteri ,pay defteri ,yevmiye defteri , defteri kebir, envanter, beyanname dosyası ve faturaların şirketin tasfiye sürecini başlatmak için noter ve Diyarbakır ticaret odası defter ve belgelerinin kayıp olması nedeni ile süreci başlatamadığını belirtmiştir. Noter sürecinin başlatılması için zayi kararının verilmesi talep ve dava olunmuştur.

Talep, .... Mobilya Tarım ürünleri ithalat ve ihracat sanayi Ltd.Şti'ne ait resmi defterler ve evrak dosyalarının yer aldığı, karar defteri ,pay defteri ,yevmiye defteri , defteri kebir, envanter, beyanname dosyası ve faturalarının zayi olduğundan bahisle 6102 sayılı TTK.'nun 82/7. kaddesi uyarınca zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

6102 sayılı TTK m. 82/7 hükmüne göre, bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün(15) içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır.

Söz konusu hükümde "yangın, su baskını, veya yer sarsıntısı gibi bir afet sebebiyle" defter ve belgelerin ziyaa uğramasından söz edildiği dikkate alınarak, sınırlayıcı bir düzenleme yapılmadığı kabul edilmelidir. Bu nedenle hükümdeki "gibi" sözcüğünden de anlaşılacağı üzere, tacirin elinde olmayan benzer olayların da madde kapsamında düşünülmüştür.

Bu nedenle tacirin, söz konusu hükümdeki defter ve belgelerin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziyaa uğramanın onun iradesi dışında, elinde olmayan bir nedenle meydana gelmiş olması zorunludur (Yargıtay HGK'nın 25/09/1985, E. 1984/11-12, K. 1985/728 tarih ve sayılı kararı). Bundan ayrı olarak, ticari defter ve belgelerin kaybedilmiş olduğu iddiasının, samimi ve inandırıcı bulunması da lâzımdır.

(Arkan, Sabih: Ticarî İşletme Hukuku, 24. Basıdan Tıpkı Basım, Ankara 2018, s. 382)

Eldeki davada, .... Mobilya Tarım ürünleri İthalat ve İhracat Sanayi Ltd.Şti'nin Resmi defterleri ve evrak dosyalarının yer aldığı, karar defteri, pay defteri, yevmiye defteri, defteri kebir, envanter, beyanname dosyası ve faturalarının zayi olduğu ileri sürülmüş ise de, davanın ... tarihinde açıldığı anlaşılmaktadır. Bu durumda somut olayda, yukarıda yer verilen yasal düzenlemeler uyarınca davacının talep dilekçesinden anlaşıldığı üzere, davacının Cumhuriyet Başsavcılığınca verilen .... tarihli daimi arama kararı öncesinde defterlerin zayi olduğunu öğrendiğinin kabulü gerektiği ve davanın 15 günlük hak düşürücü süreden sonra açıldığı anlaşılmakla davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip Hakim 2