Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/857 K.2025/684

Davacı vekili, müvekkili şirkete ait .....plaka sayılı araca davalı sigortalısı tarafından sevk ve idare edilen .....plaka sayılı aracın çarpması sonucu meydana gelen maddi hasarlı trafik kazasında müvekkiline ait aracın hasar gördüğünü ve değerinde azalma meydana geldiğini, kaza sonrası düzenlenen eksper raporuna göre kazanın meydana gelmesinde davalı sigortalı araç sürücüsü .....%100 kusurlu olduğunu,

davalı sigorta şirketine yapılan başvuruya istinaden değer kaybına ilişkin ödenen 40.660,00 TL'nın araçta oluşan değer kaybının çok altında olduğunu ileri sürerek belirsiz alacak davası olarak fazlası saklı şimdilik 1.000,00 TL değer kaybının haksız fiilen meydana geldiği tarihten itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini istemiş, .....tarihli ıslah dilekçesi ile talep sonucunu 18.529,43 TL'na yükseltmiştir.

Davalı vekili, meydana gelen kaza sonucunda davacı tarafa 22.632,34 TL araç hasar bedeli ve 214,80 TL mini onarım ödemesi yapıldığını, yine değer kaybı başvurusu üzerinde .....tarihinde 40.660,00 TL reel değer kaybı ödendiğini, kabul anlamına gelmemek kaydıyla, araç değer kaybının ekspertiz raporuna dayalı olarak reel değer kaybı olarak ödendiğini, araç değer kaybı ödemesi yapılırken aracın sadece marka-cins ve modeli değil ayrıca daha önce karıştığı kazaların da dikkate alınması gerektiğini, sigorta bilgi ve gözetim merkezine mağdur aracın bilgilerinin yazılarak aracın daha önce karıştığı kaza bilgileri ile ekspertiz raporlarının istenilmesini talep ettiklerini beyan ederek davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Taraflarca dosyaya sunulan deliller incelenmiş, sigorta poliçesi, hasar dosyası ve yapılan ödemelere dair belgeler ile davacıya ait aracın tramer kayıtları celp edilerek dosya arasına kazandırılmış, davaya konu kaza nedeniyle davacıya ait araçta değer kaybı meydana gelip gelmediğinin tespiti yönünden makine mühendisinden bilirkişi raporu alınmıştır.

Dava, trafik kazasından kaynaklı, kazaya sebebiyet verdiği iddia edilen aracın işleteni ile ZMMS sigorta poliçesini düzenleyen davalı sigorta şirketine yöneltilmiş bakiye değer kaybı istemine ilişkindir.

.....tarihinde davacıya ait .....plaka sayılı araç ile davalı .....Hayvancılık Turizm San. Tic. Ltd. Şti.'ye ait .....plaka sayılı araç arasında davaya konu trafik kazasının meydana geldiği,

.....plaka sayılı aracın davaya konu kazanın meydana geldiği tarihi de kapsar şekilde .....-.....tarihleri arasında geçerli olmak üzere davalı sigorta şirketi tarafından ZMMS sigorta poliçesinin düzenlendiği, poliçede araç başına maddi tazminat üst limitinin 120.000,00 TL olarak belirlendiği, kaza sonrası davalı sigorta şirketi nezdinde açılan hasar dosyası kapsamında düzenlenen ekspertiz raporuna göre, davacıya ait aracın hasar onarım bedelinin KDV hariç 24.047,69 TL olarak belirlendiği, davacı tarafça değer kaybının ödenmesi için davalı sigorta şirketine yapılan başvuruya istinaden .....tarihinde 40.660,00 TL ödeme yapıldığı, dava açılmadan önce arabuluculuk sürecinin görüşme sonucunda anlaşamama ile sonuçlandığı dosya içerisinde yer alan bilgi ve belgelerden anlaşılmaktadır.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davaya konu kazanın meydana gelmesinde davalı sigortalı araç sürücüsünün kusurlu olup olmadığı, davaya konu kaza nedeniyle davacıya ait araçta meydana gelen hasara bağlı değer kaybı meydana gelip gelmediği, gelmiş ise davalı sigorta şirketi tarafından değer kaybına ilişkin yapılan ödemeden daha fazla miktarda olup olmadığı, buradan varılacak sonuca göre davacının bakiye değer kaybı talep edip edemeyeceği, edebilecekse miktarı ile faizin türü ve faiz başlangıç tarihine ilişkindir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91/1. maddesinde, “İşletenlerin, bu kanunun 85/1. maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur.".

85/1 maddesinde, “Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün ünvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar.”.

85/son maddesinde ise, “İşleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.” düzenlemelerine yer verilmiştir.

Anılan yasal düzenlemeler gereğince davalı sigorta şirketi, düzenlenen sigorta poliçesi ile sigortalı aracın sürücüsünün kusuru nedeniyle meydana gelen trafik kazalarında üçüncü kişilere verilen zararı, zararın türüne göre poliçede belirtilen teminat üst limiti ile üstlenmiştir.

Hemen belirtmek gerekir ki, her ne kadar dosyaya sunulan poliçede araç başına maddi tazminat üst limiti 120.000,00 TL olarak gösterilmiş ise de, kaza 2024 yılında gerçekleşmiş olup, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasında Tarife Uygulama Esasları Hakkında Yönetmeliğin 24/1.maddesinde, bu yönetmelik ile belirlenen teminat tutarlarının yürürlükteki bütün sigorta sözleşmelerine herhangi bir ek prim alınmaksızın uygulanacağı belirtilmiştir. İnternet üzerinden yapılan sorgulamada, araç başı maddi tazminat klozu yönünden .....tarihinden itibaren uygulanacak asgari sigorta teminatının 200.000,00 TL olarak uygulanması gerektiği anlaşılmıştır. Bu halde, poliçe limitinin 200.000,00 TL olarak uygulanması gerektiği kabul edilmiştir.

Kaza sonrası araç sürücüleri tarafından düzenlenen kaza tespit tutanağı ve kaza yeri krokisi ile tutanakta yer alan sürücü beyanlarından;

.....tarihinde saat .....sıralarında sürücü .....sevk ve idaresindeki .....plakalı araç ile İstanbul İli Pendik İlçesinde seyir halinde iken aracının ön kısmı ise, önünde kırmızı ışıkta beklemekte olan davacıya ait .....plaka sayılı aracın arka kısmına çarpması sonucu davaya konu trafik kazasının meydana geldiği anlaşılmakla, davaya konu kazada kusur durumunun tespitine yönelik bilirkişi raporu alınmasına gerek görülmemiş ve kazanın meydana gelmesinde davalı sigortalı araç sürücüsünün %100 kusurlu olduğu kabul edilmiştir.

Trafik kazası neticesinde oluşan değer kaybı "gerçek zarar" olduğundan, zarar TBK hükümlerince ve Yargıtay tarafından belirlenen ilkeler çerçevesinde belirlenmelidir.

Anayasa Mahkemesi’nin .....tarihli ve .....E., .....K. sayılı Kararı ile, 2918 Sayılı Yasanın 90. Maddesinin birinci cümlesinde yer alan “…ve bu Kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda…” ibaresinin ve ikinci cümlesinde yer alan “…ve genel şartlarda…” ibaresinin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline karar verilmiş olması,

Anayasa Mahkemesi kararlarının, devam eden uyuşmazlıklar açısından uygulanacak olması karşısında, hesaplamanın ZMMS Genel Şartları ekindeki hesaplama yöntemine göre yapılamayacağından, bu nedenle öncelikle değer azalması veya değer kaybının belirlenmesinde dikkate alınması gereken ölçütler her olayın somut özelliğine göre değişebilecek ise de aracın markası, özellikleri ve model yılı, kullanım amacı, kullanım süresi, yıpranma payı, aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan bölgeleri, hasarın giderilmesinde kullanılan parçaların niteliği (orijinal olup olmadığı) hususları değer kaybında göz önüne alınmalı,

aracın hasarsız hali ile onarıldıktan sonraki değer arasındaki fark bilirkişi tarafından değerlendirilerek, değer kaybı olup olmadığı belirlenmelidir. (Ankara BAM 26. H.D.-26/05/2022 tarih,2020/120 E.-2022/1380 K.)

Anılan ilkeler doğrultusunda değerlendirme yapılarak değer kaybının tespitine yönelik makine mühendisi tarafından düzenlenen bilirkişi raporunda, davaya konu kaza nedeniyle davacının aracında 59.189,43 TL değer kaybı oluştuğu mütalaa edilmiştir. Düzenlenen rapor, denetime ve hüküm kurmaya elverişli olması nedeniyle mahkememizce benimsenmiştir.

Davadan önce davalı sigorta şirketi tarafından 40.660,00 TL değer kaybı ödendiği dosya kapsamından sabittir. Davalı sigorta şirketi ve diğer davalı işleten, sigortalı araç sürücüsünün kusuru oranında tazminatla yükümlü olup, sürücünün %100 kusurlu olmasına göre tespit edilen 59.189,43 TL değer kaybının tamamının ödenmesinden müteselsilen sorumludur. Davadan önce yapılan 40.660,00 TL ödeme mahsup edildiğinde bakiye kalan miktar 18.529,43 TL olup, davacı tarafından bakiye değer kaybı istemine ilişkin açılan davanın bu miktar üzerinden kabulüne karar verilmesi gerekmiştir.

Faizin türü ve faiz başlangıç tarihine ilişkin olarak;

Davalı işletene ait aracın şirket aracı olması ve kullanım amacının ticari olduğu gözetildiğinde davacının ticari işlerde uygulanan avans faizi talep edebileceği kabul edilmiştir.

Kaza tarihinde yürürlükte bulunan 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 99. maddesi gereğince davalı sigorta şirketinin ihbarı takip eden 8 iş günü sonunda temerrüdü gerçekleşecektir.

Dava açılmadan önce davacı tarafından davalı sigorta şirketine başvuru yaptığı dosya kapsamından sabit ise de, davacının hangi tarihte başvuru yaptığı dosya kapsamından tespit edilemediğinden davalı sigorta şirketinin davadan önce değer kaybına ilişkin ödeme yaptığı .....tarihinde temerrüde düştüğünün kabulü gerekir. Davalı işleten yönünden ise zarara karşılama yükümlülüğü kazanın gerçekleşmesi ile doğmaktadır.

Bu nedenle davalı işleten yönünden faiz başlangıç tarihi kaza tarihidir. Bu nedenle, kabul edilen miktara davalı sigorta şirketi yönünden temerrüt tarihi olan .....tarihinden itibaren, diğer davalı işleten şirket yönünden ise kaza tarihi olan .....tarihinden itibaren avans faizi işletilmesine karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM-Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere: 1-Davanın KABULÜNE, 18.529,43 TL değer kaybının davalı .....Sigorta A.Ş. yönünden temerrüt tarihi olan .....tarihinden itibaren, diğer davalı .....Turizm San. Tic. Ltd. Şti. yönünden ise, kaza tarihi olan .....tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, 2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 1.265,74 TL karar ve ilam harcından, başlangıçta yatırılan 427,60 TL peşin harç ile sonradan yatırılan 300,00 TL ıslah harcının mahsubu sonucu bakiye kalan 538,14 TL harcın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile Hazineye irad kaydına,

3-Davacı tarafından başlangıçta yatırılan 427,60 TL başvuru harcı ve 427,60 TL peşin harç ile sonradan yatırılan 300,00 TL ıslah harcının toplamı olan 1.155,20 TL'nın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,

4-Davacı tarafından 676,00 TL tebligat ve posta masrafı ile 2.800,00 TL bilirkişi ücreti olarak sarf edilen toplamda 3.476,00 TL yargılama giderinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,

5-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereğince hesaplanan 18.529,43 TL vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,

6-Arabuluculuk aşaması görüşme sonucunda anlaşamama ile sonuçlandığından, 6325 Sayılı HUAK'nun 18/A-13 maddesi ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.800,00 TL arabuluculuk ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile Hazineye irad kaydına,

7-Davacı tarafından yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,

Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davanın değeri itibariyle kesin olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.

Katip Hakim