Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/171 K.2025/149

Davacı vekili, müvekkilin hamili olduğu ve ... Mühendislik Taah. San. Ve Tic. Ltd. Şti.'nin keşidecisi olduğu ... Şubesine ait ... keşide tarihli ... çek numaralı ... TL bedelli çekin müvekkilinin uhdesinde iken Diyarbakır'da kaybolduğunu, çek nüshasının ekte sunulduğunu, anılan çekin keşideci tarafından bedel ve lehtar yazılmaksızın müvekkili şirkete teslim edildiğini, anılan çekin müvekkili şirkete cari hesap dolayısıyla esasen ...

TL bedelli olarak verildiğini, çekin müvekkili şirkete bu bedelle teslim edildiğine ilişkin ... Müh. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin Muavin defter kayıtlarında çekin ilgili çek numarası ile ... Mobilya Ltd.

Şti'ye verildiğinin açık olduğunu, (Ek-2: Muavin Defter). yine keşideci şirket tarafından çekin müvekkilu şirkete teslimine ilişkin çek çıkış bordrosunda da ilgili çek seri numarası ile çekin açıkça yer aldığını, (Ek-3: Çek Çıkış Bordrosu). çekin müvekkil uhdesinde bulunduğu sırada çalındığını, bu hususta keşide eden ... Mühendislik Taah. San. Ve Tic. Ltd.

Şti. tarafından da evrakta sahtecilik ve dolandırıcık bakımından çekin kullanımının önüne geçmek amacıyla İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığına müracaatta bulunulduğunu, anılan şikayet dolayısıyla ... nolu soruşturma dosyasının derdest olduğunu,(Ek-4: Suç duyurusu dilekçesi).

Müvekkilinin çekin son hamili olduğunu, çekin kaybolması nedeniyle tahsilatının mümkün olmadığını ve müvekkilinin mağduriyetine yol açabileceğini, mahkemece verilecek ödeme yasağı tedbiri aracılığıyla müvekkilinin keşideciye başvurup ödemenin kendisine yapılmasını talep edebileceğini ileri sürerek ilgili çekin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini istemiştir.

Dava, Türk Ticaret Kanununun 757.ve izleyen maddeleri hükümlerine istinaden açılan kıymetli evrakın iptali istemine ilişkindir.

TTK'nın 757 vd. maddelerinde yer alan kambiyo senedinin zayi nedeni ile iptal davası, iradesi dışında kambiyo senedi elinden çıkan kişiye, hakkın senetsiz olarak ileri sürülmesi veya borçludan yeni bir senet düzenlenmesini isteyebilme imkanı verir (TTK m. 651-652) TTK'nın 759. maddesi uyarınca, iptal isteminde bulunan kişi, çek elinde iken zayi olduğunu inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak, çekin bir suretini ibraz etmek yahut da çekin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür.

Dava dilekçesinin ekinde sunulan çek fotokopisi incelendiğinde, muhattap bankasının ... Şubesi, keşidecisinin ... Mühendislik Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti., lehtarı Metal San. Tic. Ltd. Şti., ... keşide tarihli, ... seri numaralı ve ... TL bedelli olduğu anlaşılmaktadır.

Çekin keşidecisi tarafından ... tarihli dilekçe ile, ... seri nolu ve lehtarı olarak ... Metal San. Tic. Ltd. Şti. yazılı çekin sahte düzenlenerek bankaya ibraz edildiği, yapılan araştırmada şüpheliye ait hiçbir ticari sicil kaydına rastlanılmadığı, çek çıkış bordrosuna göre çekin ... TL bedelle ... vade tarihinde ödenmek üzere ... Mobilya İnşaat ... Ltd. Şti. adına düzenlenerek kendilerine resmi olarak teslim edildiği, bu nedenle şikayet dilekçesi ekinde sunulan çekin sahte olarak düzenlendiğinin çıplak gözle dahi anlaşılacağı iddiasıyla ... Metal San. Tic. Ltd. Şti. yetkilileri aleyhine İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulduğu anlaşılmaktadır.

Somut olayda, davacı taraf zayi nedeniyle iptali talep edilen çekin hamili iken kaybolduğunu ileri sürmüş ve delil olarak muavin defter kaydına, keşideci tarafından düzenlenen çek çıkış bordrosuna ve keşideci tarafından Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmuştur. Çek çıkış bordrosu ve muavin defter kayıtları tek taraflı düzenlenen belgelerdir.

Çekte yazılı keşide tarihi ... olup, elde ki zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkin dava çekin ibraz süresi içerisinde ... tarihinde açılmıştır. Davacı taraf çekin keşideci tarafından bedel ve lehtar yazılmaksızın müvekkiline teslim edildiği ileri sürmüş, keşideci ise Cumhuriyet Başsavcılığına sunduğu dilekçede, çekin ... TL bedelle ... vade tarihinde ödenmek üzere ... Mobilya İnşaat ... Ltd.

Şti. adına düzenlenerek elde ki dosyanın davacısına teslim edildiği ve bankaya ibraz edilen ve şikayete konu edilen çekin ... Metal San. Tic. Ltd. Şti. tarafından sahte olarak düzenlendiği ileri sürülmüştür. Bu halde, keşideci ile davacının beyanı birbiri ile uyuşmadığı gibi çekin ibraz tarihi gözetildiğinde davacının çekin yetkili hamili olduğuna ilişkin mahkememizde kanaat oluşmamıştır.

Öte yandan, keşidecinin şikayete konu dilekçesinde çeki bankaya ibraz eden kişi belirli olup, çekin kimin elinde olduğunun bilindiği hallerde de zayi nedeniyle çek iptali davası açılamaz. Bu halde, hamil olduğunu iddia eden kişi ancak çek istirdadı davası açabilir. Açıklanan nedenlerle, davanın reddine karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip Hakim