Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/347 K.2025/1223

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İDDİA VE TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Müvekkili davalı kurum ile yaptığı abonelik sözleşmesi neticesi adına kayıtlı olan .....hizmet no’lu tesisatla uzun süredir enerji kullanmakta olduğunu, müvekkili bugüne kadar faturalarını düzenli olarak ödemiş ve davalı kurum ile herhangi bir sorun yaşamadığını, müvekkilinin bulunduğu yerde giyim mağazası işletmekte olduğunu, müvekkilinin iş yerine gelen davalı kurum çalışanları müvekkilinin tesisatında kaçak kullanım olduğunu ileri sürerek,

bu konuda müvekkile kaçak tüketime ilişkin tespit tutanağı göstermeksizin , talebine rağmen bu tutanağı vermeksizin haksız ve hukuka aykırı gerekçelerle müvekkil aleyhine toplam 157.739,30 TL kaçak elektrik faturası düzenlendiğini, bu hususta borçlu olmadığıklarının tespitini, asla kabul anlamına gelmemekle birlikte mahkemenizin aksi kanaatte olunması halinde kaçak elektrik kullanımın tespit edildiği tarihten önceki fatura dönemi ile kaçak elektriğin tespit edildiği süreye kadar olan 20 günlük döneme ilişkin faturanın hesap edilmesini kalan miktar yönünden borçlu olmadığımızın tespitini,

müvekkilin abonesi olduğu .....hizmet no'lu tesisatla ilgili olarak düzenlenen kaçak elektrik tüketim faturasına istinaden yapılacak icra takibinin mağduriyete yol açmaması sebebiyle teminatsız olarak icranın durdurulmasını yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı şirkete yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı tarafça cevap dilekçesi sunulmadığı anlaşılmıştır.

BİLDİRİLEN VE TEMİN EDİLEN DELİLLER

Mahkememizce Elektrik Mühendisi bilirkişisinden aldırılan raporda özetle ; .....tarihinde düzenlenen .....seri numaralı Kaçak/Usulsüz Elektrik Kullanımı Tespit Tutanağının, harici hat çekmek suretiyle kaçak elektrik kullanımında bulunulduğundan Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği Madde 42-(1) b) bendi kapsamında ve geçerli olduğu; tespite ilişkin görüntülerin kayıt altına alındığı görüldüğünden Madde 43-(5) ve (7)'ye uygun olarak düzenlendiği, tarafımca yapılan hesaplama doğrultusunda toplam kaçak elektrik tüketim bedelinin;

ceza, tüm yasal vergiler ve KDV dâhil, gecikme cezası hariç, 7.999,42 TL olarak tahakkuk edilmesi gerektiği, Davalı tarafından tahakkuk edilen 157.739,30 TL tutarlı faturanın yönetmeliğe aykırı şekilde ve hatalı olarak hesaplandığının tespit edilmiş olduğu anlaşılmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, davacının .....tesisat numaralı ticarethane aboneliğine ilişkin .....tarihinde düzenlenen .....seri numaralı kaçak elektrik tutanağına istinaden tahakkuk edilen son ödeme tarihi .....olan .....numaralı faturadan kaynaklı 157.739,30-TL bedelli fatura nedeniyle açılan menfi tespit davasıdır.

Menfi tespit davası için mevzuatta hak düşürücü veya zamanaşımına dair bir düzenleme bulunmamaktadır. Borçlu açtığı menfi tespit davasını kazanırsa, hakkındaki borcu ödemekten kurtulur.Ancak, borçlu borcunu ödedikten sonra, artık menfi tespit davası açamaz. Zira borçlunun sırf borçlu olmadığının tespitinde artık hukuki bir yararı yoktur. (Hakan Pekcanıtez, Oğuz Atalay, Meral S. Özkan, Muhammet Özekes, İcra ve İflas Hukuku, s.156-164) Borçlunun borca ödemeksizin herhangi bir süreye tabi olmadan menfi tespit davası açması mümkündür. (Yargıtay 3. Hukuk Dairesi Esas No: 2019/5978, Karar No: 2020/2014 sayılı ilamı)

Kural olarak alacaklı, alacağının tümü için dava açmak zorunda olmayıp, alacağının belli bir bölümünü dava konusu yapabilir. Zira; hiç kimse kendi lehine olan davayı (tam dava) açmaya zorlanamaz.(HMK m.24/2) Bu bağlamda davacının alacağının şimdilik belli bir kesimi için açtığı davaya, kısmi dava denilir. Kısmi dava 6100 sayılı HMK’nın 109. maddesinde düzenlenmiş olup, maddenin birinci fıkrasında.

“Talep konusunun niteliği itibarıyla bölünebilir olduğu durumlarda, sadece bir kısmı da dava yoluyla ileri sürülebilir” denilmiştir. Bir davanın kısmi dava olarak nitelendirilebilmesi için, alacağın tümünün aynı hukuki ilişkiden (mesela, ödünç veya satış sözleşmesinden) doğmuş olması ve bu (aynı hukuki ilişkiden doğan) alacağın şimdilik bir kesiminin dava edilmesi gerekir.

Dava konusu alacak, bir alacağın belli bir kesimi değil (bilakis bağımsız bir alacak) ise, o zaman dava, kısmi dava olarak nitelendirilemez.

Davalı vekili, husumet, derdeslik, zamanaşımı, hak düşürücü süre, görev ve yetki itirazlarının bulunduğunu, davacının kısmi alacak davası açmasında hukuki yararı bulunmadığını, davacının kesik olan enerjiyi yükümlülüklerini yerine getirmeden açarak kaçak enerji kullandığının tespit edildiğini, hal böyle iken kaçak elektrik tüketimi nedeniyle kendisine tahakkuk ettirilen kaçak tahakkuku ile ek tahakkuk bedelleri yönünden davacı tarafından dava açılmış olmasının davacının kötü niyetli olduğunun ispatı olduğunu beyan ederek davanın reddi gerektiğini savunmuş ve müvekkili lehine takip konusu alacağın %20'sinden az olmamak üzere tazminata hükmedilmesini istemiştir.

Taraflarca dosyaya sunulan deliller incelenmiş, kaçak elektrik kullanımı iddiasına dayalı ilgili kayıt ve belgeler davalı şirketten ve davacıya ait elektrik aboneliğine ilişkin kayıtlar dava dışı Dicle Elektrik Perakende Satış A.Ş.'den celp edilerek dosya arasına kazandırılmış ve uyuşmazlığın çözümü bakımından 1 elektrik mühendisi bilirkişiden rapor alınmıştır.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacının iş yerinde kaçak elektrik kullanıp kullanmadığı ve buna ilişkin olarak davalı şirketçe yapılan tahakkukların yerinde olup olmadığı, buradan varılacak sonuca göre davacının tahakkuk ettirilen bedelden sorumlu olup olmadığı, sorumlu ise, her bir icra takibi yönünden miktarına ilişkindir.

Dava konusu kaçak tespit tutanağının düzenlendiği tarihte yürürlükte olan Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından hazırlanan ve 30/05/2018 tarihli Resmi Gazetede yayınlanarak aynı tarihte yürürlüğe giren Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği'nin

Kaçak ve Usulsüz Elektrik Enerjisi Tüketimi -Kaçak elektrik enerjisi tüketimi halleri başlıklı 42.maddesine göre;

"(1) Gerçek veya tüzel kişinin kullanım yerine ilişkin olarak;

a) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşma olmaksızın dağıtım sistemine müdahale ederek elektrik enerjisi tüketmesi,

b) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması mevcutken ayrı bir hat çekmek suretiyle dağıtım sistemine müdahale ederek sayaçtan geçirilmeksizin elektrik enerjisi tüketmesi,

c) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması mevcutken sayaçlara veya ölçü sistemine müdahale ederek, tüketimin doğru tespit edilmesini engellemek suretiyle, eksik veya hatalı ölçüm yapılması veya hiç ölçülmeden veya yasal şekilde tesis edilmemiş sayaçtan geçirilerek, mevzuata aykırı bir şekilde elektrik enerjisi tüketmesi,

ç) Dağıtım lisansı sahibi tüzel kişinin ilgili mevzuata uygun olarak kestiği elektrik enerjisini, mücbir sebep halleri dışında açması, kaçak elektrik enerjisi tüketimi olarak kabul edilir.

Kaçak elektrik enerjisi tespit süreci başlıklı 43.maddesine göre;

(1) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamında doğrudan dağıtım sistemine yapılan müdahalelerde dağıtım sistemine olan bağlantılar ortadan kaldırılır. Kullanım yerinde EK-5’te yer alan kaçak elektrik tespit tutanağı düzenlenir ve kullanım yerinin elektriği kesilir.

(2) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sayaca müdahale edildiğine ilişkin şüpheye sebep olacak bir bulguya rastlanılması halinde aşağıda belirtilen kaçak tespit süreci başlatılır;

a) Sayaç sökülerek yerine uygun bir sayaç takılmak sureti ile mevcut sayaç incelemeye alınır.

b) Sökülen ve takılan sayaçlarla ilgili EK-6’da yer alan sayaç değiştirme tutanağı düzenlenir.

c) İnceleme sonucunda sayaca müdahale edilerek tüketimin doğru tespit edilmesinin engellenmesi suretiyle elektrik enerjisinin eksik veya hatalı ölçülerek veya hiç ölçülmeden tüketildiğinin laboratuvar raporu ile tespiti halinde EK-5’te yer alan kaçak tespit tutanağı düzenlenir.

ç) Laboratuvar raporu, kaçak elektrik tespit tutanağı ve ödeme bildirimi beraber tüketiciye bildirilir ve aynı süre içerisinde kesme bildirimi düzenlenmek suretiyle kullanım yerinin elektriği kesilir.

(3) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi kapsamında kullanım yerinde EK-5’te yer alan kaçak elektrik tespit tutanağı düzenlenir ve kullanım yerinin elektriği kesilir.

(4) Dağıtım lisansı sahibi tüzel kişi, kaçak tespit süreci sonucunda kaçak elektrik enerjisi tüketimi tespit edilen gerçek veya tüzel kişiler ile ilgili Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunur.

(5) Kaçak elektrik enerjisi tüketiminin tespit edilmesinde, ilgili tüzel kişinin tespitini doğru bulgu ve belgelere dayandırması ve tüketici haklarının ihlal edilmemesi esastır.

(6) Bu madde kapsamında düzenlenen kaçak elektrik tüketim faturası en geç 3 iş günü içerisinde tüketiciye gönderilir.

(7) Bu madde kapsamında yapılan tespit ve işlemler kullanım yerini de içerecek şekilde fotoğraflanır ve iletişim bilgilerinin bulunması halinde kalıcı veri saklayıcısıyla da tüketiciler bilgilendirilir."

Aynı yönetmeliğin faturalandırma süreci hakkında 44'ncü maddesinde; "42 nci maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c) bendi kapsamındaki kaçak olarak tüketilen elektrik enerjisi miktarı, tüm tüketiciler için;

a) Öncelikle tüketimi doğru olarak kaydetmiş olan yasal şekilde tesis edilmiş sayaç değerine göre,

b) Tüketimi doğru olarak kaydetmiş yasal şekilde tesis edilmiş sayaç değerinin bulunmaması durumunda, ihtilafsız aynı dönemki tüketim miktarına göre hesaplanır. (b) bendi kapsamında, kaçak kullanım tespitinin yapıldığı tarihten geriye dönük olarak yapılan incelemeler sonucunda, tüketim değerlerinin düşmeye başladığı tarih tespit edilebiliyorsa, bu tarihten önceki aynı dönem, ihtilafsız dönem olarak kabul edilir.

(2) Birinci fıkra kapsamında doğru tespit edilmiş tüketim değeri yoksa, kullanım yerinin müstakil trafolu olup olmamasına bakılmaksızın;

a) Meskenlerde, proje varsa projesinde belirtilen gücün kullanma faktörü olan 0,60’ı, projesi yok ise, basit yapılarda 3 kW, diğerlerinde 5 kW’nın altında olmamak üzere bağlantı gücüne ve ortalama günlük çalışma saatine göre, yöresel özellikler ve benzer yapılar göz önüne alınarak,

b) Diğer tüketici gruplarında, tespit edilen kurulu gücün kullanma faktörü olarak alınan 0,60 ile çarpımı sonucu bulunan değer bağlantı gücü olarak kabul edilir ve bu değer 3 kW’nın altında olmamak üzere ortalama günlük çalışma saatlerine göre, hesaplanır. Bu tür hesaplamaların yapılamaması durumunda, tüketilen elektrik enerjisi miktarı aynı yörede bulunan benzer kullanım yerlerinin ortalama tüketimlerine göre hesaplanarak tespit edilir

(3) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında, mühürlenmiş sayaçtan geçirilmeksizin ayrı bir hat çekilerek birtakım cihazlar kaçak olarak beslenmiş ise, tüketilen elektrik enerjisi sadece bu hat üzerindeki cihazların kurulu gücü dikkate alınarak hesaplanır.

(4) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi çerçevesindeki tespitlerde; elektrik enerjisinin kesildiği tarihteki endeks değeri ile kaçak tespitinin yapıldığı tarihteki endeks değeri arasındaki fark dikkate alınarak hesaplama yapılır."

Yine yönetmelik 45'nci maddesinde; Kaçak elektrik enerjisi tüketim miktarının hesaplanmasında ve faturalanmasında esas alınacak süre başlığı altında; (1) Kaçak elektrik enerjisi tükettiği tespit edilen tüketiciye yapılacak faturalandırmada, aşağıda yer alan süreler esas alınır;

a) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendi çerçevesindeki tespitlerde; doğru bulgu ve belgelere dayandırılması kaydıyla kaçak elektrik enerjisi kullanılmaya başlandığı tarih ile kaçak tespitinin yapıldığı tarih arasındaki süre olup bu süre 12 ayı geçemez. Doğru bulgu ve belgelerin bulunmaması halinde bu süre 90 gün olarak alınır.

b) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (b) bendi çerçevesindeki tespitlerde; kaçak elektrik enerjisi kullanımına ilişkin olarak yapılacak hesaplamada kullanım süresi esas alınır, bu süre 180 günü geçemez.

c) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (c) bendi çerçevesindeki tespitlerde; son endeks okuma ile tutanak düzenlenmiş olması kaydıyla kontrol, mühürleme, kesme-bağlama, sayaç değiştirme işlemleri gibi, sayaç mahallinde dağıtım şirketince gerçekleştirilmiş olan en son işlem tarihi ile kaçak tespitinin yapıldığı tarihe kadar olan süredir ve bu süre 90 günü geçemez.

ç) Birinci fıkranın (b) ve (c) bentlerinde belirtilen sürenin dışında, tüketicinin kaçak elektrik enerjisi kullanım başlangıç tarihinin doğru bulgu ve belgelerle tespit edilmesi halinde, kaçak tüketime ek olarak birinci fıkranın (b) ve (c) bentlerinde belirlenen başlangıç tarihinden itibaren, doğru bulgu ve belgelerle tespit edilmiş kaçak elektrik enerjisi kullanımı başlangıç tarihine kadar geriye dönük normal tüketim hesabı yapılır.

1) Kaçak tüketimi ile kaçağa ilişkin normal tüketim hesabında esas alınacak sürelerin toplamı, 12 ayı geçemez. Yapılacak hesaplamada tüketimin yapıldığı kabul edilen dönemlerdeki birim fiyatlar dikkate alınır ve gecikme zammı alınmaz.

(2) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi çerçevesindeki tespitlerde; kaçak elektrik enerjisi kullanımına ilişkin olarak yapılacak hesaplamada esas alınacak süre, tüketicinin tespite konu elektrik enerjisinin kesildiği tarih ile kaçak tespitinin yapıldığı tarih arasındaki süredir.

(3) Kaçak elektrik enerjisi tüketim miktarının hesaplanmasında ortalama günlük çalışma saatleri;

a) Meskenlerde; 5 saat,

b) Tarımsal sulama tüketici grubunda yer alan tüketicilerde; ilgili Tarım İl Müdürlüğünden ürün bazında alınacak sulama sezonu saati bilgisi çerçevesinde belirlenen saat,

c) Sanayi tüketici grubundan enerji alanlar ile turistik tesisler, akaryakıt istasyonları, hastaneler, alışveriş merkezleri gibi vardiyalı hizmet veren tüketicilerden, tek vardiyalı çalışanlar için 7 saat, iki vardiya çalışanlar için 14 saat, üç vardiya çalışanlar için 21 saat,

ç) Diğer tüketicilerde; 8 saat olarak kabul edilir.

(4) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması olmayanlara, çalışma saatleri % 20 oranında artırılarak uygulanır. Üç vardiya çalışanlar için bu süre 24 saat olarak kabul edilir.

(5) Üçüncü fıkranın (c) bendinin uygulanmasında, vardiya sayısının tespitinde kaçak tespiti yapan kuruluşun görevlilerinin tespiti ve şirket kayıtları, bunun mümkün olmaması halinde kamu kurum ve kuruluşları tarafından verilen resmi belgeler göz önüne alınır. Çalışma saatlerinin üçüncü fıkranın (c) bendinde belirtilenlerden daha fazla olmasının tespiti durumunda ise, tespit edilen saatler esas alınır." düzenlemesine yer verilmiştir.

Buna göre yapılan bilirkişi incelemesi neticesinde dosyaya sunulan .....ve .....tarihli raporlarda.

Yapılan inceleme neticesinde EPTH Yönetmeliği gereğince DEDAŞ personelince yapılan kontrollerde abonenin harici bir hat ile enerji aldığı her bir faz üzerinden ölçüm alındığı buna ilişkin ekran görüntülerinin dosya içinde mevcut olduğu, Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği Madde 44-3 gereği güç tespitinin doğru bir şekilde yapıldığı ancak fatura hesaplama işleminde bu tespit edilen güç kullanılmadığının görüldüğü, Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliğinin 45 Maddesinin 1-b bendinde denildiği gibi;

" 42a nci maddenin birinci fıkrasının (b)bendi çerçevesindeki tespitlerde;kaçak elektrik enerjisi kullanımına ilişkin olarak yapılacak hesaplamada kullanım süresi esas alınır, bu süre 180 günü geçemez..." Burada abonenin kaçak tarihinin geriye doğru net bir tespiti yapılamadığından dolayı geriye doğru dönük ek tahakkuk hesabı yapılmasının uygun olmadığının belirtildiği, abonenin market olarak kullanılması nedeniyle iki vardiyalı olarak kabul edilmesinin hayatın olağan akışına uygun olduğu,

buna göre de çalışma saatinin EPDK Yönetmeliği m.45/3-c uyarınca 14 saat olarak kabul edilmesi gerektiği, davacının harici hat çekmek suretiyle kaçak elektrik kullandığı sabit olsa da hesaplamada kullanılacak güç tespitine ilişkin olarak yeniden hesaplama yapıldığı buna göre aboneye tahakkuk edilmesi gereken kaçak tahakkuk miktarının 428.165,78 TL şeklinde görüş ve kanaatin sunulduğu görülmüştür.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilmekle;

Davalı şirket çalışanları tarafından davacıya ait işyerindeki abonelikte yapılan kontrollerde, abonenin sayaç dışından harici bir hat çekmek suretiyle kaçak enerji kullandığı, kaçak tanzim tutanağın tanzim edildiği, fotoğraf ve videonun sisteme eklendiği, abonenin kurulu gücünün 8400 watt olup videoda çekildiği üzere salon tipi klimanın harici hattan beslendiğinin belirtildiği görülmüştür.

Davalı tarafça davaya cevap verilmemiş, Mahkememizce dosya 1 elektrik mühendisi bilirkişiye verilerek rapor tanzimi sağlanmıştır.

Bilirkişice tanzim edilen .....tarihli rapor ile kaçak elektrik tespitinin harici hat kullanımına bağlandığı, dosyaya sunulan görüntü ve video kayıtları incelendiğinde sayacın aboneye ait .....seri numaralı sayaç olduğu, ölçüm sistemine müdahale edildiği, harici bir kablo vasıtası ile klimanın beslenerek kaçak kullanıldığının sabit olduğu, aboneye ait tesisat endeks dökümleri incelendiğinde ise abonenin geçmişe dönük aylık elektrik tüketimlerinin dengesiz olduğu bunun da kaçak kulanım durumunu desteklediği, buna göre yeniden yapılan hesaplama neticesinde davacının aboneliğinin .....tarihinde başladığı,

aylık olarak endeks okuması yapılması gerektiği halde .....-.....tarihleri arasında aylık endeks okuması alınmadığı bu sebeple de kaçak ek tüketimin Yönetmelik m.45/1-ç kapsamında hesap edilemeyeceği gibi davacının günlük çalışma saatinin davalı tarafça 14 saat olarak alınması ile hesaplama yapıldığı ancak davacının ticarethanesinde 8 saat çalışma saati uygulanması gerektiği tespiti ile verilecek toplam cezanın 7.999,42 TL olduğu buna göre fatura miktarı olan 157.739,30 TL bedelin yanlış hesaplandığının belirtildiği görülmüştür.

Buna göre kaçak kullanıma ilişkin tespitin EPDK Yönetmeliği m. 44/3 hükümlerine uygun olduğu, davacının kaçak kullanıma konu edilen .....tarihli tutanak öncesi 180 günlük dönemin geriye doğru net bir tespit yapılamadığından ek tahakkuk hesabı yapılmamasının EPDK Yönetmeliği m. 45/3-c hükümlerine uygun bulunduğu,

davacının gelen esnaf kayıt dökümünden Siverek/Şanlıurfa adresinde ".....Giyim" isimli giyim işletmesinin bulunduğu,giyim işletmesi olması nedeniyle çalışma saatinin 8 saat olmasının ticari teamüle ve EPDK Yönetmeliği m. 45/3-c hükmüne uygun bulunduğu anlaşılmakla bilirkişi raporu mahkememizce denetime ve hüküm kurmaya elverişli kabul edilmiş olup ıslah dilekçesinin de bilirkişi raporu doğrultusunda hazırlandığı anlaşılmakla fatura tutarı olan 157.739,30 TL den bilirkişice tespit edilen 7.999,42 TL nin mahsubu ile 149.739,88 TL yönünden menfi tespit talebinin kabulü gerekmiş ve buna ilişkin aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Kötüniyet tazminat talebi yönünden ise talebin İİK M.72/5 e dayandığı ancak davalı tarafça kötüniyetli bulunduğunun ispat edilemediği anlaşılmakla bu talebin reddi gerekmiştir.

Katip Hakim