İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2020/44 K.2024/581

Mahkememizde görülmekte olan Ticari Şirket (Ortaklıktan Çıkma Veya Çıkarılmaya İlişkin) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkilinin davalı kooperatifte ortaklık haklarının bulunduğunu, davalı kooperatifin ... tarihinde ... sayılı yönetim kurulu kararı ile müvekkillerinin ortaklık haklarını haksız ve hukuka aykırı bir şekilde sonlandırdığını, davalı kooperatifin almış olduğu bu kararın ...27.

Noterliği'nin... tarih ve ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile müvekkillerine bildirildiğini, davalının her ne kadar ortaklıktan çıkarılma sebebini kooperatif ana sözleşmesinin 10. Maddesine dayandırmışsa da bu maddenin eski metninde ...sahibi olmak koşulunun olmadığını, bu koşulun her ne kadar davalı tarafından değiştirildiği ileri sürülmüşse de değişiklik yönünde alınmış bir genel kurul kararının olmadığını, Kooperatif Ana Sözleşmesinin 33. Maddesine göre toplantı nisabının şahsen ve temsilen en az üye sayısının 1/4 ü olduğunu,

bu maddenin 2. Fıkrasının ana sözleşmede değişiklik yapılması ile ilgili kararların ortakların 2/3 çoğunluğu ile sağlanabildiğini bildirdiğini, hem toplantı nisabında hem de karar nisabında kanunun ve ana sözleşmenin belirlediği kriterleri sağlamadığını, dolayısıyla müvekkilleri açısından yok hükmünde olduğunu, davalı kooperatifin önce ordu mensubu kişilerin konut ihtiyacını gidermek amacıyla yapı kooperatifi olarak kurulduğunu, bu amaca ulaştıktan sonra yapısını değiştirip işletme kooperatifi olarak çalışmalarına devam ettiğini, bu yapı değişikliğinden sonra kooperatifin elinde üyelere dağıtılmayan daire ve arsaların kaldığını,

bu tarihten sonraki kooperatifin amacının arsa ve dairelerden alınan kira gelirleri ile sitenin masraflarını yapmak ve üyelere normalden daha ucuz hizmet verdiğini, kooperatiften çıkarılma kararının anlatılan nedenlerden dolayı hukuka aykırı olduğunu, davalı kooperatifin ana sözleşmeye göre kuruluş amacının sitenin temizlik, güvenlik, bakım, onarım işlerinin yapılmasının ve bu hususta personel istihdamı olduğunun, alınmış yanlış kararlardan dolayı bu hizmetleri veremeycek duruma geldiğini, aynı site içerisinde artık bir kısım kooperatife üye olan ve üye olmayan insanların mevcut olduğunu,

herkes için verilmesi gereken ortak hizmetlerin verilmesinde sıkıntıların doğduğunu, bu nedenle kooperatif içerisinde bulunan dairelerin kat mülkiyetine geçirilmiş ve tüm dairelerin sahiplerinden aidat toplanmaya başlandığını, bu uygulama ile birlikte kooperatifin artık bir amacının kalmadığını, bu süreç içerisinde tasfiye edilip gayrimenkullerin satılıp üyelere gelirleri dağıtılması gerekirken milyon liralık gayrimenkullerin elde tutularak haksız kazanç elde edilmeye çalışıldığını, tüm bu nedenlerden ötürü ...gün ve ... sayılı yönetim kurulu kararı ile ortaklıktan çıkarılma kararının iptaline,

yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ...vekili ... tarafından sunulan 02/02/2022 tarihli cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin Kooperatif ana sözleşmesinin 10. Maddesi" ...

Sitesinde konut maliki olmak" koşulunu ortaklık şartı olarak düzenlediğini, ama sözleşmenin 14. Maddesinde ise ana sözleşmenin 10. Maddesinde yazılı ortaklık şartlarını kaybedenlerin ortaklıktan çıkartılacağını ve bu işlemi yapmanın da yönetim kurulunun görev ve sorumluluğu olduğunu düzenlediğini, Merhum ...'e veraseten müvekkili Kooperatifin ortakları olan davacıların ...

Sitesindeki taşınmazlarını sattığını ve böylece ana sözleşmenin kooperatife ortaklık için şart koştuğu ...maliki olmak koşulunu yitirdiklerini tespit ettiğini, durumun yönetim kurulu tarafından genel kurul gündemine taşındığını ve 18/05/2019 tarihinde icra edilen olağan genel kurul toplantısında yapılan müzakere ve oylama neticesinde alınan 13 nolu karar ile bu koşulu yitiren ortakların ortaklıktan çıkartılması hususunda gereğinin yapılması için yönetim kuruluna talimat verildiğini, bunun üzerine müvekkilinin ... tarih ve ... sayılı yönetim kurulu kararı ile davacının ortaklıktan çıkartılmasına karar verildiğini, bu kararın ...

27. Noterliğinden keşide edilen ihbardane ile davacılara bildirildiğini, davacıların açtıkları işbu davada ... Sitesinde konut maliki olduklarına dair bir iddiada bulunmadıklarını ve bu yönde dosyada herhangi bir delil de sunmadıklarını, bu hali ile davacıların ...

Sitesindeki taşınmazını sattığı ve dolayısıyla ana sözleşmenin 10. Maddesinde kooperatif ortaklığı için aranan konut maliki olmak şartını yitirdiğinin davacılar tarafından da kabulünde olduğunu, davacının bu yöne ilişkin dava sebeplerinin maddi ve yasal dayanaktan yoksun olduğundan reddini talep ettiklerini, davacı müvekkili Kooperatifin artık bir amacının kalmadığından ve tasfiye edilmesi gerektiğinden bahisle ortaklıktan ihraç kararının iptalini talep ettiğini, müvekkili kooperatifin faal olduğunu ve bu sebeple bu yöndeki iddiaları kabul etmediklerini, bu nedenlerle davanın reddine,

yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Tüm Dosya Kapsamı Birlikte Değerlendirildiğinde

Dava konusu uyuşmazlık, davacıların, davalı kooperatifin üyesi iken 1163 sayılı kooperatifler kanunu ve kooperatif ana sözleşme hükümlerine aykırı olarak kooperatif tarafından aleyhlerine “ ortaklık şartlarının kaybedilmiş olması ... Sitesinde kat maliki olunmaması” şartına dayalı olarak haklarında alınan ihraç kararının iptali istemine ilişkindir.

... 23. Noterliğinin ... tarih ... yevmiye no ile düzenlenen kooperatif üyelik hakkı devir sözleşmesinin incelenmesinde, devir eden ...'in devir alan ...'e 50.000,00.TL bedel ile ...üyelik hak ve hissesinin tamamını tüm aktif ve pasifi ile birlikte ...'e devir ve temlik ettiği,Kooperatif üyeliğini devir alan ...'in de ,devir eden ...'in kooperatifteki üyelik hak ve hissesinin tamamını tüm aktif ve pasifi ile birlikte devir ve temlik aldığı ve devir bedelini ödeyerek devir edene borcunun kalmadığını kabul ve taahhüt ettiği görülmektedir.

Davalı Kooperatif Yönetim Kurulu'nun ... Tarih, ... sayılı ihraç kararında; “ Kooperatif ana sözleşmesinin 10. maddesi, kooperatif ortaklığının "... konut maliki olma koşuluna bağlanmıştır. Ana sözleşmenin 14/1 maddesinde ise bu vasfı yitiren ortakların ortaklıktan çıkartılacağı ve bunu gözetmenin yönetim kurulunun göreve yetkisi olduğu düzenlenmiştir.

Aşağıda isim ve ortaklık bilgileri verilen kooperatif ortaklarımızın çeşitli sebeplerle, ana sözleşmenin aramakta olduğu ... maliki olma" koşulunu yitirmiş oldukları tapu kayıtlarını tetkiki neticesinde tespit edilmiştir.

Bu sebeple aşağıda adı-soyadı, ortaklık numarası ve ortaklık sırasında maliki bulunduğu bağımsız bölüm bilgileri verilmiş olan ortakların Ana Sözleşmenin kurulumuza vermiş olduğu görev ve yetkiler çerçevesinde ve yine ana sözleşmenin 14.maddesi gereği kooperatif ortaklığından ihraçlarına, ihraç kararının ilgili ortaklara veya ortaklara geçmiş ise varislerine ,varisler tarafından temsilci tayin edilmiş ise kooperatif ana sözleşmesinin 16.maddesi gereği kooperatif kayıtlarındaki güncel adreslerine,

kooperatif kayıtlarında güncel adresleri bulunmadığı takdirde kooperatif kayıtlarında mevcut son adreslerine Tebliğ çıkarılmasına ve ayrıca ihraç kararının İstanbul yerelinde yayımlanan bir yerel gazetede ilanına oy birliği ile karar verildi. “ şeklinde karar alındığı görülmüştür.

Mahkememizin 30/03/2021 tarihli duruşmasının 2 nolu ara kararı gereğince.

Tarafların iddia ve savunmaları, sunulan deliller, tüm dosya kapsamı nazar alınarak dosya üzerinde inceleme yapmak suretiyle davacılar talebinin yani bahsi geçen 03/10/2019 tarihli 42 Sayılı Yönetim Kurulu kararının ve de iptali şartlarının bulunup bulunmadığı hususunun tüm davacılar bakımından değerlendirilerek tespiti açısından celse arasında resen belirlenecek Kooperatifler Konusunda Uzman Bilirkişi vasıtasıyla 6100 Sayılı HMK 266 vd. Maddeleri gereğince inceleme yapılmasına karar verilmiş olup, Mahkememiz dosyası bilirkişi ...'a tevdi edilmiş ve bilirkişi ... tarafından düzenlenen 28/10/2021 tarihli raporunda özetle.

"Ana sözleşmenin 10. Md ilk halinde kooperatif ortaklığı için sitede konut sahibi olmak zorunluluğunun bulunmadığı değerlendirilmekte,... tarihinde Ticaret Sicil Gazetesinde yayınlanan 05.06.1993 tarihli Genel Kurul 10. Md ... fıkrasının ilave edildiğine ilişkin Ana sözleşme değişikliğinin oy çokluğu ile karar alındığı kabul/red oylarının sayısı konusunda oy sayılarının belirtilmediği görülmüştür.

Kooperatif kanunun 51/2 Md uyarınca Ana Sözleşmesinin değiştirilmesine ilişkin kararların 2/3 oy çoğunluğu ile kabul edileceği düzenlenmiştir. (Emredici kuraldır) bu gerekli nisabı sağlamayan kararlar yok hükmündedir. Dolasıyla Ana Sözleşmenin 10. Md değişiklik yok hükmünde bulunduğundan Yönetim Kurulu davacıların ihracına ilişkin aldığı 03.10.2019 tarih 42 sayılı yönetim kurulu kararının iptalinin gerektiği " yönünde rapor düzenlendiği görülmüştür.

Mahkememizin 04/01/2022 tarihli duruşmasının 3 nolu ara kararı gereğince dosyanın bu sefer bilirkişi ...'a verilerek rapor istenilmesine karar verilmiş ise de; mahkememizin 04/04/2022 tarihli ara kararı ile bilirkişi olarak seçilen ...'un affı ile yerine daha önce dosyada rapor düzenleyen ...'ın seçilmesine karar verilmiş olup, mahkememiz dosyası bilirkişi ...'a yeniden tevdi edilmiş ve bilirkişi tarafından sunulan 03/10/2022 tarihli bilirkişi ek raporunda: "Davalı vekiline tarafımdan, Kooperatif ihraç kararına yönelik aldığı Yönetim ve Genel Kurul Kararları, Pay Defterleri (ortaklar kurulu pay defteri) istenmiş olup,

tarafıma 18.05.2019 tarihli Genel Kurul Toplantı tutanağı ile Ticari Defterlerinin açılış ve kapanışları dışında ilgili Yönetim Kararı ilgili tebliğe ilişkin belgeler, ana sözleşme ve diğer belgeler gönderilmemiştir. Mahkemenizce Müzekkere ile gelen İto Kayıtlarında da 03.10.2019 gün ve 42 sayılı kararı ile ortaklıktan çıkarılmanıza kararın olmadığı, Davacı tarafından dava dilekçesine ekli Yönetim Kurulu Karar örneği ve ...

27. Noterliğinin ... tarihli ... sayılı ihbarnamesi ile davacıların ana sözleşme 10. Md ve 14. Md uyarınca ihraç edildikleri görülmüştür. Yine davacı tarafça dava dilekçesinde belirtilen ana sözleşmesinin 10. Md'sinin Türkiye Ticaret Sicil Gazetesinin 29.12.1993 tarih 3437 sayılı Ticaret Sicil Gazetesinin 512. Sayfası ... Ticaret Sicil Müdürlüğü tarafından Mahkemenize gönderilen CD'den tarafımca çıkarılarak rapora ek olarak eklenmiştir.

Ancak aynı CD içerisinde kooperatif ana sözleşmesi yer almamaktadır. Yine davalı kooperatif tarafından kooperatif ana sözleşmesi de ibraz edilmemiştir. Bu değişiklik ile ilgili genel Kuurla 37 üyenin katıldığı ve oy çokluğu ile 10. Md'ye ... sitesinde konut sahibi olma fıkrasının ilave edildiği görülmüştür. Tüm Bu Hususlar Neticesinde Nihai Takdir Sayın Mahkemenize ait olmakla.

Davalı tarafından “Bildirim Yaparak Çıkma Kooperatifler Kanunu'nun 10. maddesine göre, her ortağın kooperatiften çıkma hakkı bulunmaktadır.

Kanun'un 12. maddesine göre çıkma hakkı, bildirme yani çıkmanın kooperatife ihbar edilmesi suretiyle kullanılır.” Bu hüküm çerçevesinde mahkemenizce karar vermesi halinde davalı tarafından alınan kararın iptali gerekeceği, Yine Davalı vekiline tarafımdan, Kooperatif ihraç kararına yönelik aldığı Yönetim ve Genel Kurul Kararları, Pay Defterleri (ortaklar kurulu pay defteri) istenmiş olup, tarafıma 18.05.2019 tarihli Genel Kurul Toplantı tutanağı ile Ticari Defterlerinin açılış ve kapanışları dışında ilgili Yönetim Kararı ilgili tebliğe ilişkin belgeler, ana sözleşme ve diğer belgeler gönderilmemiştir.

Mahkemenizce Müzekkere ile gelen İto Kayıtlarında da 03.10.2019 gün ve 42 sayılı kararı ile ortaklıktan çıkarılmanıza kararın olmadığı görülmüştür. Bu hüküm çerçevesinde mahkemenizce karar vermesi halinde davalı tarafından alınan kararın iptali gerekmeyeceği " şeklinde rapor düzenlendiği görülmüştür.

Mahkememizin 08/03/2023 tarihli duruşmasının 1 nolu ara kararı gereğince: Daha önce bilirkişi raporu ve ekraporu alınan kişinin mali müşavir olması nedeniyle kooperatifler hukuku ve uygulaması alanında uzman olmadığı anlaşıldığından raporların hükme esas alınması mümkün olmadığından dosyanın mahkememizce resen seçilecek kooperatifler hukuku alanında uzman bilirkişiye tevdi ile tarafların iddia ve savunmaları, daha önce alınan bilirkişi raporları ve tüm dosya kapsamı itibariyle dava konusu edilen kooperatif yönetim kurulu kararının iptal şartlarının oluşup oluşmadığı konusunda rapor alınmasına karar verilmekle,

mahkememiz dosyası Bilirkişi ...'e tevdii edilmiş, bilirkişi .... tarafından sunulan 25/10/2023 tarihli bilirkişi raporunda: " Dosyaya sunulu ihtarnameler, ihraç kararı , tapu örneği, ...'e yapılan üyelik devir sözleşmesi ve ...'e ait mirasçılık sözleşmesinin hep birlikte değerlendirilmesi neticesinde davalı kooperatifin 616 nolu ilk kooperatif üyesinin ...iken ...'in bu üyeliğini tüm hak ve alacakları birlikte ...'e devir ve temlik ettiği, davalı kooperatifin üyesinin bu bağlamda ... olup üyelik gereği tahsis edilen 5. Kat 17 nolu dairenin yine ... adına tapuda tescil edildiği,

...'in 2014 yılında ölümü neticesinde yasal mirasçılarının ..., ... , ... "... , ... ,..., ...ve ...olduğu, ancak anılan ihraç ihtarının mirasçılardan ... ve ...'ye gönderilmediği, gibi her ne kadar ihtarnamede eksikliklere rağmen davacılar hakkında ...

Sitesinde Konut Maliki Olmamaya dayalı olarak ihraç kararı alınmış ise de dosyaya sunulu tapu fotokopisinden anlaşıldığı üzere, kooperatif üyesi olan ...'in davalı kooperatife ait sitede tapu maliki bulunduğu ve anılan taşınmazın miras yoluyla mirasçılar adına intikal yoluyla geçtiği dikkate alındığında davalı kooperatif tarafından alınan 03.10.2019 tarih 42 sayılı ihraç kararının bu yön itibariyle de yerinde olmadığı sonuç ve kanaatine ulaşıldığı,

Davalı kooperatifin 30.06.2018 tarihinde yapılan 2017 hesap yılı genel kurulundan (dahil) 09.04.2022 tarihinde yapılan 2021 hesap yılı genel kuruluna kadar tüm genel kurul hazirun cetvelinde ...'in yerine yasal mirasçılarından ...'IN diğer mirasçıları temsilen 616 nolu ortak olarak 1. Blok 17 nolu daire nedeniyle hazirun cetvelinde ortak olarak kaydedildiği,

Davalı kooperatifin 30.06.2018 tarihinde yapılan 2017 hesap yılı genel kurulunun 12 nolu kararı ile ana sözleşme değişikliğine gidildiği ana sözleşmenin ortaklığa kabule ilişkin 10 /2 madde hükmünün değiştirilmesine yönelik yapılan görüşmeler neticesinde ana sözleşmenin 10 /2 maddedeki değişikliğin REDDİNE KARAR VERİLDİĞİ, ancak ana sözleşmenin 11 nolu Maddesinin ise yeni şekli olan “kooperatife yeni ortak kaydedilemez “ şeklinde yeni düzenlemenin kabulüne karar verildiği,

Ana sözleşme değişikliğine yönelik genel kurula sunulan ana sözleşme taslak metininden de görüldüğü üzere 10 mad/2 bent hükmünün” Mevcut ortak olanlar ile bunların eşi, alt soyları ve yasal mirasçıları 2 nolu bette sayılan (... sitesinde malik olmak koşulu) yitirseler bile ortaklık hakkı bunun dışında başka bir nedenle sona ermediği müddetçe ortak kalmaya devam ederler.” Şeklinde düzenlendiği gibi 10 /2 mad değişikliğinin genel kurulca KABUL EDİLMEDİĞİ, ANCAK ANA SÖZLEŞMENİN — 11 nolu ORTAKLIĞA KABUL MADDESİNİN( Kooperatife yeni ortak kaydı yapılamaz.) şeklindeki yukarıda belirtilen değişikliğin kabulüne karar verilerek “,

düzenlendiği dikkate alındığında davalı kooperatifin mevcut ortağı olduğu tespit edilen ... mirasçıları olan davacıların kooperatif ortaklığının ana sözleşmede düzenlemeyen esaslar dahilinde ortaklıktan çıkarılamayacakları gibi genel kurulca kabul edilmeyen ana sözleşmenin 10 / 2 madde açıklamasında yer alan hüküm değişikliğinin olduğu kabul edilse bile yasal mirasçı statüsündeki davacıların kooperatif ortaklığı devam edecek olduğu gibi anılan bu maddenin ise genel kurulca kabul edilmediğinin tespit edildiği,

bu nedenle davalı kooperatif yönetim kurulunca ... yasal mirasçılarının hepsine tebliğ edilmeyen (bir kısım yasal mirasçılara tebliğ edildiği görülen) 03.10.2019 tarih 42 sayılı ihraç kararının bu yön itibariyle de iptalinin gerektiği sonucuna varıldığı,

Davacılar tarafından genel kurul kararının yok hükmünde bulunduğu açıkça ileri sürülerek kanun ve ana sözleşmeye aykırı olarak alınan genel kurul kararına dayalı olarak haklarında yönetim kurulunca alınan 03.10.2019 tarih 42 sayılı ihraç kararının iptali talep edilmiş olması karşısında 1163 sayılı kanunun 45/2 mad ve ana sözleşmenin 33/1 — maddesi gereğince davalı kooperatif genel kurulunda toplantı ve karar nisabı yönünden yapılan incelemede toplam kayıtlı 330/ 44 5 82,5 & 83 kişinin toplantıda hazır bulunması gerektiği ancak 18.05.2019 tarihinde yapılan toplantıda sitede gayrimenkullerini satan ortakların kooperatif ortaklığından

çıkarılmasına dair alınan 13 maddenin görüşmesi sırasında yapılan sayım sonucunda 70 ortağın bulunduğu tespit edilerek 43 kabul 27 red oyu ile alınan 13 nolu kararda ,toplantı nisabının bulunmadığının anlaşıldığı, Temel olarak şahsi nitelikte olmayan Genel kurul kararları üyeye tebliği zorunlu değilse de üyelerin ihracına dair alınan şahsi nitelikte hüküm doğuran genel kurul kararlarının ise üyelere tebliğinin zorunlu olduğu,

Davacıların ihracına dair alınan 18.05.2019 tarihli genel kurul kararının davacılara tebliğ edildiği dosya kapsamında anlaşılamadığı gibi anılan 18.05.2019 tarihinde alınan 13 nolu kararın görüşülmesi sırasında toplantı nisabının bulunmadığının anlaşılması nedeniyle genel kurulun 13 nolu kararının yok hükmünde bulunduğu, yok hükmündeki genel kurul kararına dayanılarak ...“ın yasal mirasçıları olan davacılar hakkında yönetim kurulunca 03.10.2019 tarih 42 sayılı ihraç kararının alınamayacağı değerlendirilmiş olup bu yön itibariyle de alınan ihraç kararının yerinde olmadığı" yönünde rapor düzenlendiği anlaşılmıştır.

Kooperatifler Kanunu m.53 hükmü uyarınca, toplantıda hazır bulunup da kararlara aykırı kalarak keyfiyeti tutanağa geçirten pay sahipleri veya oyunu kullanmasına haksız olarak müsaade edilmeyen yahut toplantıya çağrının usulü dairesinde yapılmadığını veyahut gündemin gereği gibi ilan veya tebliğ edilmediğini yahut da Genel Kurul toplantısına katılmaya yetkili olmayan kimselerin karara katılmış bulunduklarını iddia eden pay sahipleri; genel kurul kararları aleyhine, kanuna, ana sözleşme hükümlerine ve iyiniyet kurallarına aykırı olduğu iddiasıyla toplantıyı kovalayan günden başlamak üzere bir ay içinde kooperatif merkezinin bulunduğu yerdeki mahkemede iptal davası açabilir

Kooperatif, 1163 sayılı Kanun’un 1 inci maddesinde; “Tüzel kişiliği haiz olmak üzere ortaklarının belirli ekonomik menfaatlerini ve özellikle meslek veya geçimlerine ait ihtiyaçlarını işgücü ve parasal katkılarıyla karşılıklı yardım, dayanışma ve kefalet suretiyle sağlayıp korumak amacıyla gerçek ve tüzel kişiler tarafından kurulan değişir ortaklı ve değişir sermayeli ortaklıklar” şeklinde tanımlanmıştır.

Gerçek ve tüzel kişiler, ekonomik menfaatlerini ve ihtiyaçlarını sağlayıp korumak amacıyla kooperatiflere ortak olurlar. Bu amacın gerçekleştirilmesi doğrultusunda ortaklara katılma hakları, koruyucu haklar, malî haklar ve belli sayıda ortağın kullanabileceği haklar şeklinde birtakım haklar tanınmış, yükümlülük ve sorumluluklar getirilmiştir. Her ortağın sermaye payı taahhüt etme ve ödeme, aidat borçlarını zamanında ve eksiksiz ödeme, kooperatif ana sözleşmesinde hüküm bulunması hâlinde ve bilanço açıklarının kapatılması için ek ödeme yükümlülüğü ve sır saklama yükümlülüğü vardır.

Kooperatifler Kanunu’nun “Ortaklığa girme şartları ve ortak sayısı” başlıklı 8 inci maddesine göre; kooperatif ortaklığına girmek için gerçek kişilerin medeni hakları kullanma yeterliliğine sahip olmaları gerekir. Ortak olmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler, kooperatif ana sözleşmesi hükümlerini bütün hak ve ödevleriyle birlikte kabul ettiklerini belirten bir yazı ile kooperatif yönetim kuruluna başvururlar. Kooperatif, ortaklarına kendi varlığı dışında şahsi bir sorumluluk veya ek ödemeler yüklüyor ise ortak olmak isteği, bu yükümlerin yazılı olarak kabul edilmesi hâlinde değer taşır.

Yönetim Kurulu; ortaklar ile ortak olmak için müracaat edenlerin ana sözleşmede gösterilen ortaklık şartlarını taşıyıp taşımadıklarını araştırmak zorundadır.Yönetim kurulu, ana sözleşme ve kanun hükümleri içinde kooperatif faaliyetlerini yöneten ve onu temsil eden yürütme organıdır.

Yapı kooperatiflerinde konut, işyeri ve ortak sayısı genel kurulca belirlenir. Yönetim Kurulu, genel kurulca kararlaştırılan sayının üzerinde ortak kaydedemez. İlke olarak kooperatiflere üyelik kaydının, yetkili organlarının bu hususta verecekleri açık bir kararla olması yanında, böyle bir karar olmasa dahi ortak olmak isteyen kişinin ödemelere davet olunması ve düzenli olarak yaptığı ödemelerin kooperatifçe kabul olunması ya da kişinin genel kurul toplantılarına çağrılması gibi kişiyi ortak olarak kabul eden işlemlerin yapılması suretiyle eylemli şekilde ortaklık sıfatının kazanılabileceği de kabul edilmektedir. Yani ortaklığa kabul açıkça olabileceği gibi örtülü olarak da mümkündür.

Kooperatif ortaklarından her biri ortaklık amacı çerçevesinde borç ve yükümlülük altına girerler. 1163 sayılı Kanun'un 23 üncü maddesine göre ortaklar hak ve vecibelerde eşittirler. Bilindiği üzere, “eşitlik” kavramı mutlak ve nispi eşitlik olmak üzere ikiye ayrılır. Ortaklık statüsünden doğan objektif haklara sahip olma ve bunların korunmasını isteme hakkı mutlak eşitlik kapsamındaki haklara örnek gösterilebilecek iken, kooperatif ortaklığına bağlı olarak yararlanma ve maddi menfaat sağlamada ortağın eylemli katkısı ve özverisinin gözetilmesi ise nispi eşitlik ilkesi gereğidir. Bu itibarla, ortaklıktan kaynaklanan borçlarını yerine getiren bir ortağın, eşit durumda bulunduğu diğer ortaklara tanınan haklardan kendisinin de yararlandırılmasını istemeye hakkı vardır.

Kooperatif ortakları bakımından geçerli olan ve öğretide "açık kapı ilkesi" olarak kabul edilen ilke uyarınca ortaklık şartlarını taşıyan ve kooperatife ortak olmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler kooperatife girmekte serbest olduğu gibi kooperatiften çıkarken de serbesttir. Açık kapı ilkesi kooperatiflere özgün bir nitelik katar ve onu diğer ticaret şirketlerinden ayırır, ancak bu kural mutlak olarak serbestlik anlamına da gelmemektedir.

Zira açık kapı ilkesinin bir uzantısı olup onu tamamlar nitelikte olan "kooperatifin korunması ilkesi" gereğince ortağın kooperatiften çıkışı kooperatife zarar vermemelidir. Kooperatifin korunması ve varlığını sürdürebilmesi için ana sözleşme ile birtakım koruyucu ve sınırlandırıcı hükümler getirilebilir, ancak ana sözleşmeye konulan sınırlandırıcı hükümler hiçbir şekilde ortağın kooperatiften çıkmasını önleyemez ve kooperatiften ayrılmayı da haksız olarak güçleştiremez.

Kooperatiflerde ortaklık sıfatını kazanan herkesin, açık kapı ilkesi gereğince kooperatiften çıkma hakkı olduğu gibi ana sözleşmede açıkça belirtilmiş olan nedenlerle ortağın çıkarılmasına (ihracına) karar verilmesi de mümkündür. Kooperatif ortaklığından çıkarılma nedenleri ve esasları 1163 sayılı Kanun'un 16 ncı maddesinde düzenlenmiş olup, bu madde gereğince ortaklar ana sözleşmede açıkça gösterilmeyen sebeplerle ortaklıktan çıkarılamazlar.

Ortaklıktan çıkarılmaya yönetim kurulunun teklifi ile genel kurulca karar verilir. Ana sözleşme, çıkarılanın genel kurula başvurma hakkı saklı kalmak üzere, bu hususta yönetim kurulunu da yetkili kılabilir.

Kötü amaçlı olarak ortaklıktan çıkarılmaların önüne geçilmesi ve ortaklıktan ihraç kararlarının iptali üzerine yeniden ortaklığa dönecek olan kişilerin menfaatlerinin korunması ve bu süreçte ortaya çıkabilecek mağduriyetlerin önlenmesi amacıyla anılan maddenin son fıkrasında haklarındaki çıkarma kararı kesinleşmeyen ortakların yerine yeni ortak alınamayacağı, bu kişilerin ortaklık hak ve yükümlülüklerinin çıkarılma kararı kesinleşinceye kadar devam edeceği hükmüne yer verilmiştir (Hukuk Genel Kurulunun 15.02.2023 tarihli, 2022/6-1054 Esas, 2023/88 Karar sayılı kararı).

Tüm bu açıklamalar ışığında dosyaya sunulu ihtarnameler, ihraç kararı , tapu örneği, ...'e yapılan üyelik devir sözleşmesi ve ...'e ait mirasçılık sözleşmesinin hep birlikte değerlendirilmesi neticesinde davalı kooperatifin 616 nolu ilk kooperatif üyesi ... iken ...'in bu üyeliğini tüm hak ve alacakları birlikte ...'e devir ve temlik ettiği, davalı kooperatifin üyesinin bu bağlamda ...olup üyelik gereği tahsis edilen 5. Kat 17 nolu dairenin yine ... adına tapuda tescil edildiği,...'in 2014 yılında ölümü neticesinde yasal mirasçılarının ..., ..., ..., ..., ... ,..., ... ...' olduğu,

ancak anılan ihraç ihtarının mirasçılardan ...ve ...'ye gönderilmediği gibi her ne kadar ihtarnamede eksikliklere rağmen davacılar hakkında ...

Maliki olmamaya dayalı olarak ihraç kararı alınmış ise de dosyaya sunulu tapu kaydından da anlaşıldığı üzere, kooperatif üyesi olan ...'in davalı kooperatife ait sitede tapu maliki bulunduğu ve anılan taşınmazın miras yoluyla mirasçılar adına intikal yoluyla geçtiği dikkate alındığında davalı kooperatif tarafından alınan 03.10.2019 tarih 42 sayılı ihraç kararının bu yön itibariyle de yerinde olmadığı,

davalı kooperatifin 30.06.2018 tarihinde yapılan 2017 hesap yılı genel kurulunun 12 nolu kararı ile ana sözleşme değişikliğine gidildiği ana sözleşmenin ortaklığa kabule ilişkin 10 /2 madde hükmünün değiştirilmesine yönelik yapılan görüşmeler neticesinde ana sözleşmenin 10 /2 maddedeki değişikliğin reddine karar verildiği, ancak ana sözleşmenin 11 nolu Maddesinin ise yeni şekli olan “kooperatife yeni ortak kaydedilemez “ şeklinde yeni düzenlemenin kabulüne karar verildiği,

Ana sözleşme değişikliğine yönelik genel kurula sunulan ana sözleşme taslak metninden de görüldüğü üzere 10 mad/2 bent hükmünün” Mevcut ortak olanlar ile bunların eşi, alt soyları ve yasal mirasçıları 2 nolu bentte sayılan (... sitesinde malik olmak koşulu) yitirseler bile ortaklık hakkı bunun dışında başka bir nedenle sona ermediği müddetçe ortak kalmaya devam ederler.” şeklinde düzenlendiği gibi 10 /2 mad değişikliğinin genel kurulca kabul edilmediği,

ancak ana sözleşmenin 11 nolu ortaklığa kabul maddesinin (Kooperatife yeni ortak kaydı yapılamaz.) şeklindeki yukarıda belirtilen değişikliğin kabulüne karar verilerek “, düzenlendiği dikkate alındığında davalı kooperatifin mevcut ortağı olduğu tespit edilen ... mirasçıları olan davacıların kooperatif ortaklığının ana sözleşmede düzenlemeyen esaslar dahilinde ortaklıktan çıkarılamayacakları gibi genel kurulca kabul edilmeyen ana sözleşmenin 10 / 2 madde açıklamasında yer alan hüküm değişikliğinin olduğu kabul edilse bile yasal mirasçı statüsündeki davacıların kooperatif ortaklığı devam edecek olduğu gibi anılan bu maddenin ise genel kurulca

kabul edilmediğinin tespit edildiği, bu nedenle davalı kooperatif yönetim kurulunca ... yasal mirasçılarının hepsine tebliğ edilmeyen 03.10.2019 tarih 42 sayılı ihraç kararının bu yön itibariyle de iptalinin gerektiği sonucuna varıldığı, davacıların ihracına dair alınan 18.05.2019 tarihli genel kurul kararının davacılara tebliğ edildiği dosya kapsamında anlaşılamadığı gibi anılan 18.05.2019 tarihinde alınan 13 nolu kararın görüşülmesi sırasında toplantı nisabının bulunmadığının anlaşılması nedeniyle genel kurulun 13 nolu kararının yok hükmünde bulunduğu,

yok hükmündeki genel kurul kararına dayanılarak ... “ın yasal mirasçıları olan davacılar hakkında yönetim kurulunca 03.10.2019 tarih 42 sayılı ihraç kararının alınamayacağı değerlendirilmiş olup bu yön itibariyle de alınan ihraç kararının yerinde olmadığı kanaatine varılarak davanın kabulü ile ... tarih ... sayılı Yönetim Kurulu kararı ile davacıların ortaklıktan çıkarılma kararının iptaline karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Katip · ¸e-imzalıdır Hakim · ¸e-imzalıdır