İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/55 K.2025/761

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA/Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle, alacaklısı ...Ltd. Şti., keşidecisi ...olan ...çek numaralı, Kıbrıs keşide yeri ve 09.07.2022 keşide tarihli 26.000 TL meblağlı çek, 30.05.2022 tarihinde banka Büyükçekmece şubesine tahsil amacıyla gönderildiği; söz konusu çekin taşınması işini gerçekleştiren ... kargo tarafından taşıma işi esnasında kaybedildiği ve akabinde davacı bankaca 28.07.2022 tarihli tutanak tutulduğu; çekin iptali amacıyla Bakırköy ...

Asliye Ticaret Mahkemesi'nin...

Esas sayılı dosyası ile dava ikame edildiği; davalı..., çekin yetkli hamili olmayıp; çeki ne suretle ele geçirdiği bilinmediği; bankanın uhdesindeyken ve ... kargo firması tarafından kaybedilen çekin, iyiniyetli olmayan kişilerlerce ele geçirildiği; bu çeki ibraz ve tahsil eden davalı ...; alacaklısının ..., keşidecisinin ... olan ve davacı bankaya tahsil amacıyla gönderilen çekin kaybolmasına müteakip söz konusu çeki icra takibine koyan kötü niyetli hamil olduğu. Tirebolu ...

Hukuk Mahkemesi ... Esas sayılı dosyası ile açılan istirdat davası derdest olduğu; farklı şehirler ve iş kollarına ait müşteri çeklerinin ciro yolu ile davalı eline geçmesi hayatın olağan akışına aykırı olduğu; davalıyı iyi niyetli meşru hamil kabul etmek dosyadaki bilgi ve belgeler karşısında olanaklı olmadığı; mezkur çekin banka müşterisi...Ltd.

Şti. tarafından bankaya teslim edildiği tarihteki ön yüz görüntüsü ekte olduğu söz konusu çekin ...kargo firması tarafından kaybedilmesinden önceki yetkili hamili banka müşterisi ... Ltd. Şti.'dir.

Bu müşteriden sonraki cirantalar, çekin ... kargo firması tarafından kaybedilmesini müteakiben kötüniyetli kişilerce ele geçirilmesinden sonra çeki ciro ettiği; tüm cirolar haksız ve hukuka aykırı olup, ciro zinciri koptuğu; çekin arka sayfasında bankanın kaşesinin üzerinin karalandığı; davalının yetkili hamil olmadığını ve kötü niyetli bir şekilde çek bedelini tahsil ettiği gerekçesiyle öncelikle Alacaklısı ... Ltd.

Şti., Keşidecisi ..., olan ... çek numaralı, Kıbrıs keşide yeri ve 09.07.2022 keşide tarihli 26.000 TL meblağlı çekin istirdadına, sebebsiz zenginleşen davalıdan tahsil edilen çek bedelinin haksız kazanım sebebiyle zimmet tarihinden itibaren ticari faiziyle birlikte istirdadına; sebepsiz zenginleşen davalıdan tahsil edilen çek bedelinin haksız kazanım sebebiyle zimmet tarihinden itibaren ticari faiziyle birlikte istirdadına, huzurdaki davanın tüzel kişilere ve ...'e ihbarına karar verilmesine; tüm yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.

SAVUNMA/Davalı adına duruşma gün ve saatini bildirir usule uygun tebligat yapıldığı ancak cevap dilekçesi sunulmadığı anlaşılmıştır.

DELİLLER VE GEREKÇE/

Dava, istirdat davasıdır.

Dava konusu uyuşmazlığın, alacaklısı ...Ltd. Şti., keşidecisi ... olan ... çek numaralı, Kıbrıs keşide yeri ve 09.07.2022 keşide tarihli 26.000 TL meblağlı çekin davalıdan istirdatını talep edip edemeyeceği hususlarında toplanmaktadır.

Davalının vefatı nedeniyle İstanbul ... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ...Esas sayılı dosyasında tek mirasçısı ...tarafından mirasın gerçek reddi davası açıldığı ve ilgili mahkemece mirasın gerçek reddine karar verildiği; müteveffanın iflas hükümlerine göre terekesinin tasfiyesine ilişkin dava İstanbul 4. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ... Tereke sayılı dosyasında işlemlerine başlandığı ve tereke memuru olarak ...'ün atandığı anlaşılmıştır.

Tüm dosya kapsamında yapılan değerlendirmede davacıya gönderilen alacaklısı ... Ltd. Şti., keşidecisi A...olan ... çek numaralı, Kıbrıs keşide yeri ve 09.07.2022 keşide tarihli 26.000 TL meblağlı çekin... Kargo tarafından taşınması esnasında kaybolması nedeniyle Bakırköy...ATM...Esas sayılı dosyasında çek iptali davası açıldığı,...Bankası müzekkere cevabında davalı tarafından iş bu çekin ibraz edildiği ve çek bedelinin ödenmesinden bahisle iş bu davanın açıldığı anlaşılmıştır.

TTK m. 763 uyarınca elden çıkan kıymetli evrakın ortaya çıkması halinde senedi elinde bulundurana karşı iade davası açılabilir.

TTK m.790 uyarınca cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır. Çizilmiş cirolar yazılmamış hükmündedir. Bir beyaz ciroyu diğer bir ciro izlerse, bu son ciroyu imzalayan kişi çeki beyaz ciro ile iktisap etmiş sayılır hükmünün düzenlendiği, bu hüküm gereğince somut olayda dava konusu çekteki ciro silsilesinde bir kopukluk bulunmadığı anlaşılmıştır.

TTK m.792 uyarınca çek herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlü olduğu hükmünün düzenlendiği anlaşılmıştır.

İstanbul BAM 43. HD 2023/1796 Esas 2024/1630 Karar sayılı ilamı dikkate alındığında "

6102 sayılı TTK’nın 792. maddesinde belirtilen kötü niyetten maksat, senedin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıktığını bilmek veya bilebilecek durumda bulunmaktır. Ağır kusur ise, senedin iktisabında olağan özenin gösterilmemesini ifade eder.

Yine, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesindeki “Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa...” ibaresi, çekin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıkmış olmasını, yani çalınmasını, tehdit ya da hile ile alınmasını, kaybedilmesini veya rıza ile fakat devri sakatlayan hukuki olgularla elden çıkmasını ifade etmektedir.

Ancak çeki çalan veya hile ile hamilinden alan ya da bulan kişinin senedi ciro ile devretmesi hâlinde, bunu bilmeyen ve bilebilecek durumda da olmayan, başka bir deyişle kötü niyetli ve ağır kusurlu bulunmayan yeni hamil korunur. Bu tür davalarda, çekin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıkarak yeni hamil tarafından kötü niyet veya ağır kusur ile iktisap edildiği iddiasını ispat külfeti davacıya ait olup anılan olgular tanık dâhil her türlü delile kanıtlanabilir. "

Davacının senet istirdatını davalının senedi kötü niyetle iktisap ettiğinin veya iktisabında ağır kusuru olduğunun ispat etmesi gerekir. Uyap sisteminde yapılan incelemede davalı müteveffa hakkında 77 adet soruşturma dosyasında şüpheli olarak dolandırıcılık, resmi belgede sahtecilik, hırsızlık suçlarından çok sayıda soruşturma dosyası bulunduğu, hukuk mahkemelerinde kambiyo senetlerine karşı aleyhine açılmış çok sayıda menfi tespit, hasımlı çek iptali ve istirdat davası olduğu anlaşılmıştır.

İstanbul BAM 12. HD 2018/586 Esas ve 2019/77 Karar sayılı ilamında "Dosya kapsamı ve dosyaya yansıyan deliller üzerine UYAP’nda yapılan tespitler itibariyle, davalı taraf hakkında farklı hırsızlık suçlarına konu çok sayıda çeki elinde bulundurması nedeniyle başlatılan ceza soruşturmalarının ve ceza davasının henüz sonuçlanmadığı görülmüş ise de, davalının farklı çok sayıda olayda, hırsızlık yoluyla elden çıkan çekleri benzer cirantalardan ciro yoluyla devralıp, bir çoğunu son hamil olarak farklı kişiler/firmalar aleyhine icra takiplerine konu ettiği sabittir.

Bu durumda bir tacir olarak basiretli davranması gereken davalının, keşidecileri ve lehdar-cirantaları farklı olan çok sayıda hırsızlık iddiasına konu çeki yeterli araştırmayı yapmadan iktisabında ağır kusurlu olduğunun kabulü gerekir." hususu da dikkate alındığında davalının çeki iyi niyetle ve ağır kusuru olmadan elinde bulundurduğunu kanıtlaması gerektiği, burada ispat yükünün yer değiştirdiği,

dosya kapsamına göre davalının çeki, geçerli bir hukuki ilişkiye dayanarak iyi niyetli ve ağır kusuru olmadan elinde bulundurduğunu kanıtlayamadığı anlaşılmakla davacının davasının kabulübe karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

KATİP

¸e-imzalıdır

HAKİM

¸e-imzalıdır