İstanbul 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi E.2025/181 K.2026/70

Mahkememizde görülmekte bulunan Tasarım davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Müvekkilinin davalıya 11 sene boyunca, triko tasarım ve üretimi yaptığını, müvekkili ile davalı arasında uzun süredir devam eden ticari ilişki bulunduğunu, müvekkilinin davalı şirkete mevsimsel olarak koleksiyon tasarladığını, davalının da müvekkiline kendi tasarımı olan koleksiyon ürünlerini müvekkile imal ettirmek sureti ile satın aldığını, taraflar arasındaki bu ticari ilişkinin çok uzun süredir devam ettiğini, aralarında güvene dayalı bir hukuk oluştuğunu, ancak davalının son 2-3 senedir müvekkiline koleksiyon tasarladığını, çeşitli bahaneler ile ürünleri müvekkilden almadığını, imalatını yaptırmadığını, müvekkilinin,

davalının mağaza ve internet sayfalarında kendisi tarafından tasarlanan ve davalıya koleksiyon çerçevesinde sunulan ürünlerini aynı ve/veya ayırt edilemeyecek şekilde benzerlerinin piyasaya sürüldüğünü gördüğünü, müvekkilinin 2 adet ürün bakımından davalıya ... 14. Noterliğinin ...tarih ve ...

Yevmiye Nolu ihtarnamesi ile ihtarname keşide edildiğini, ihtarname akabinde asilin, davalı yetkilisi ile yaptığı telefon görüşmesinde davalı tarafça bu hususun kabul edildiğini, müvekkili ile görüşen davalı, bu durumu kabul etse de müvekkilinin durumdan uğradığı zararı gidermek istemediğini, müvekkilinin tasarımlarının tescilsiz tasarım olduğu,

tasarımlarını her ne kadar piyasada satışa sunmamış ise de davalının, haksız rekabet oluşturan, iş bu davranışı ile tasarımı müvekkile ait olan ürünlerin aynısı ve/veya ayırt edilemeyecek benzerlerini yaptırmak sureti ile müvekkilin maddi-manevi zararına neden olduğunu, bu durumun müvekkili zarara uğrattığını, kendisine kazanç ve kar sağladığını, koleksiyon başına yaklaşık 1.000$ masraf yapıldığını belirterek ileri de artırılmak üzere şimdilik 5.000,00-TL maddi tazminat, bu durumun müvekkilini ziyadesi ile üzdüğünü,

müvekkilin kendi emeği sonucu oluşturduğu tasarımların izinsiz şekilde kullanılmasının da müvekkilini manevi olarak zarara uğratığını, 20.000,00-TL manevi tazminat talepleri olduğunu belirterek fazlaya dair haklarımız saklı kalmak kaydı ile davalı fiilinin hakız olduğunun tespitine, haksız rekabetin men'ine, fazlaya dair haklarımız saklı kalmak kaydı ile şimdilik 5.000,00-maddi tazminat ile 20.000,00.-TL manevi tazminatın haksız fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Davacının davayı açarken iddialarını ispatlar nitelikte deliller sunması gerektiğini, davacının tasarımların kendisine ait özgün tasarımlar olduğuna ilişkin tek bir delil sunamadığını, aynı zamanda davaya konu tasarımların davalıya kendisi tarafından sunulduğunu gösterir herhangi bir delil ve koleksiyon dosyası dosyada bulunmadığını, dolayısıyla davacı iddialarını ispatlar ve hukuki korumadan yararlanabilecek nitelikte bir talepte bulunmadığını, davacının ...’in triko ürettirdiği kişilerden/firmalardan biri olduğunu,

firmaların ürettirmek istediği ürünlerle ilgili davacı gibi imalatçılara ne şekilde ürünler istediğiyle ilgili ön talimat verdiğini, imalatçıların ürün örneklerini hazırladıklarını ve fiyatlandırma yaparak firmaya sunduklarını, firma ürünleri inceleyip kumaş, renk, tasarım gibi konularda değişiklik yapılmasını istediği kısımlar varsa bildirdiğini, bu noktada imalatçıların tek başına hareket etmediğini, firmaların talimatlarını da göz önünde bulundurduklarını, dolayısıyla lüks marka tasarımlarındaki gibi bir süreç yürütüldüğünü, ürün ve fiyatta mutabakata varıldığı takdirde siparişin oluşturulduğunu,

bu tür tasarımların birçok marka tarafından kullanılmasının tesadüf olmadığını, tekstil sektöründe faaliyet gösteren birçok firmanın ve tasarımcının takip etmekte olduğu ve üyeliği oldukça maliyetli olan ... isimli bir web sitesi kurulduğunu, bu web sitesi trendleri tahmin etmekte ve analitik veriler ortaya koyduğunu, bundan birkaç yıl sonra hangi renk, hangi model, kumaş, desen ve stilin trend olacağı buradan öğrenilebildiklerini, buna istinaden markalar üretimlerini şekillendirdiğini, bu nedenle birçok farklı markanın benzer koleksiyonlar üreterek aynı trendi yakaladıklarını, sektörde işleyişin bu şekilde geliştiğini,

bu sebeple herhangi bir tasarımın, bu klasmanda üretilen ürünler için, özgün olduğu iddiasının yersiz olduğunu, davacının, davayı belirsiz alacak davası olarak açtığını, tazminat talebi açıklanırken kendisinin nereden geldiği belli olmayan ve hiçbir şekilde dosyaya sunulmayan üç koleksiyon için yapılan masrafları ve harcamaları gösterdiğini, manevi tazminat talebi için ise herhangi bir açıklama yapılmadığını, davacının talebi koleksiyon için yaptığı masrafların ve manevi tazminat talebinin karşılanması ile sınırlı olduğunu belirterek haksız ve kötü niyetle açılmış bulunan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dava, tasarımı davacı tarafından yapıldığı iddia olunan kolleksiyondaki ürünlerin davalı tarafından başkasına üretilerek satışa sunulması yolu ile davalının haksız rekabet ettiğinin tespiti ve meni ve bu nedenle uğranılan maddi zarar ile manevi tazminatın tahsili istemine ilişkindir.

Davacı tanıklarına davetiye çıkarılarak, duruşmada beyanlarının alınmıştır.

Davacı Tanığı ... beyanında: "ben davacı ...tanıyorum, kendisi bana el işi yaptırtmaktadır, ... tasarım ve triko işi yapıyor, ben dava konusu olayı ... iş yerinde bulunduğum sırada duydum, duyduğum ... tasarım yapmış, bu tasarımı ...'e göndermiş, hatta konuşmalardan devamı gelecek diye duymuştum, ancak duyduğuma göre ... tasarımlarını başka birine üretim yaptırmış, benim olaya ilişkin bilgim bundan ibarettir, ben... iş yerinde dantelli tasarımlar üzerinde iş yapıyordum, ... Hanımın ...'e gönderdiği tasarımlarda benim de üzerinde dantel yaptıklarım vardı, benim dantelini yaptığım kıyafetin kolları tül üzerine el işi yapılmış olan üründür, ben ... işini hem evde hem de onun iş yerine gidip yapıyordum,"

Davacı Tanığı ...beyanında: "ben triko işi yapıyorum, ... Hanım ile iş yapıyoruz, ... Hanım tasarımını yaptığı triko ürünlerini getirip örmesini bana yaptırıyor, ben ... ile ... Hanım arasındaki olayı ... Hanımdan duydum, benim ... Hanımdan duyduğum, ... Hanıma ait olan tasarımların ... tarafından ... ait olmadığı, kendilerine ait olduğunun söylendiğidir, benim ... Hanımdan duyduğum bundan ibarettir, bundan başka bilgim yoktur, ben ... Hanımın tasarımını yapıp benim iş yerimde örmesini yaptığımız kıyafetleri götürüp ...'e teslim ettiğim oluyordu,... başka yerlere de iş yaptırıyordu, ... Hanımın tasarımını yaptığı ürünlerin ... tarafından başka atölyelere de yaptırıldığını duydum." şeklinde beyanda bulunmuşlardır.

Görevsizlik kararı veren mahkemece dosya Mali Müşavir Bilirkişi ..., Endüstriyel Ürünler Tasarım Uzmanı bilirkişi ... ve Nitelikli Hesap Uzmanı ...'e verilerek, tüm dosya kapsamı ile tarafların ticari defter ve kayıtları üzerinde inceleme yaparak; taraf arasında tekstil giyim ürün tasarım işi ilişkisi olup olmadığı, davaya konu triko ürün tasarımlarının davacıya ait olup olmadığı, bu ürün tasarımı davacıya ait ise, tasarımın izinsiz üretim ve satışının davalı tarafından yapılıp yapılmadığı, bu satış nedeniyle haksız rekabet ve bundan dolayı davacının zararının olup olmadığı,

zarar oluşmuş ise miktarının ne kadar olduğu hususlarında rapor düzenlemelerinin istenildiği, bilirkişi heyeti sunduğu 06/09/2023 tarihli bilirkişi raporlarında. İspat kuralına ilişkin TMK. m. 6 hükmüne göre: “Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür”. HMK. M.

190/1 hükmüne göre: “İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir”. Bir vakadan kendi lehine haklar çıkaran/iddia eden taraf o vaklayı ispat etmeye mecburdur.

Davacının iddialarının haklı görülebilmesi için, anılan kurallar uyarınca, dava konusu tasarımların davacı tarafından yapılarak davalıya verildiği, davalı tarafından bu tasarımlar kullanılarak gelir elde edildiği hususlarının geçerli delillerle ispat edilmesi gerekmektedir. Teknik ve mali inceleme dikkate alındığında, davacı tarafından anılan hususların ispat edilmesine ilişkin herhangi bir delil sunulmadığı anlaşılmaktadır.

Bu bakımdan davacının iddiaları ispata muhtaç olmaktadır. Taraflar arasında tekstil giyim ürün tasarım işi ilişkisi olduğu, Davaya konu tasarımların davacı tarafça hangi tarihte oluşturulduğuna, sunulduğuna ilişkin bir verinin dosyada yer almadığı, bu nedenle tasarımların davacıya ait olup olmadığına ilişkin kesinlik arz eden bir sonuca varılamadığı, Bu bakımdan davacının iddialarının ispata muhtaç olduğu,

Davacı tarafa ait olduğu belirtilen tasarımların, davalının ..., ..., ... ... kodlu ürünler ile benzer oldukları, Davaya konu tasarımların, yenilik özelliği olmadıklarına ilişkin dosyaya sunulan delillerdeki tasarımlar ile benzer olmadıkları, Ancak bu durumda da zarar hesabının yapılabilmesi için davalı şirketçe bu ürünlerin satışlarının ayrıntılı miktarsal ve tutarsal dökümü, satışın yapıldığı yıllara ait Kurumlar Vergisi beyanları, satışı yapılan ürünlerin maliyet hesaplamaları buna ilişkin kayıtlar ve ilgili hesapların muavinlerinin sunulması gerektiği yönünde görüş ve kanaatlerini bildirmişlerdir.

Yukarıda anılı bilirkişi kuruluna yazılım mühendisi ...'ın da eklenerek, davacı kayıtlarında inceleme yapılarak davacının kendisine ait olduğunu iddia ettiği tasarımların oluşturulma ve davalıya gönderilme tarihlerinin tespit edilmesi, davacının haksız rekabetten dolayı zararına ilişkin hesaplama yapılması yönünden bilirkişi kuruluna yeniden verildiği, bilirkişi heyetinin mahkememize sunduğu 13/05/2024 tarihli ek raporlarında, Taraflar arasında tekstil giyim ürün tasarım işi ilişkisi olduğu, Davaya konu tasarımların davacı tarafça hangi tarihte oluşturulduğuna, sunulduğuna ilişkin bir verinin dosyada yer almadığı,

bu nedenle tasarımların davacıya ait olup olmadığına ilişkin kesinlik arz eden bir sonuca varılamadığı, Bu bakımdan davacının iddialarının ispata muhtaç olduğu, Davacı tarafa ait olduğu belirtilen tasarımların, davalının ..., ..., ..., .... kodlu ürünler ile benzer oldukları, Davaya konu tasarımların, yenilik özelliği olmadıklarına ilişkin dosyaya sunulan delillerdeki tasarımlar ile benzer olmadıkları, Ancak bu durumda da zarar hesabının yapılabilmesi için davalı şirketçe bu ürünlerin satışlarının ayrıntılı miktarsal ve tutarsal dökümü, satışın yapıldığı yıllara ait Kurumlar Vergisi beyanları,

satışı yapılan ürünlerin maliyet hesaplamaları buna ilişkin kayıtlar ve ilgili hesapların muavinlerinin sunulması gerektiği yönünde görüş ve kanaatlerini bildirmişlerdir.

Davacı vekiline bedel artırımı için 2 haftalık kesin süre verildiği, ancak davacı tarafın bedel artırımını yapmamış olduğu anlaşılmıştır.

Tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde;

Davanın, davacının tasarlamış olduğu koleksiyonu ürünlerinin davalı tarafından başkasına üretildiği ve satışa sunulduğu, bu nedenle davalının haksız rekabet ettiği, haksız rekabetten dolayı davacı uğradığı zararların tahsili isteminde bulunduğu, davalının ise davanın reddine karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.

Davacının, davalıya hazırlanan brief doğrultusunda tasarım hizmeti verdiği ve tasarlanan ürünler için yapılan ürün numunelerinin teslim edilerek incelenmesi, beğeniler doğrultusunda üretime dair de iş ilişkilerinin devam ettiği anlaşılmıştır.

Dosya ve davacı defter ve belgeleri üzerinde mali müşavir ve bilgisayar mühendisi bilirkişi vasıtasıyla inceleme yaptırılmasına karar verilmiş, davacı taraf dosyaya bir ürün numunesi, numune fotoğraflı ve mail yazışmaları delil olarak sunduğu, ancak söz konusu tasarımın tarih bilgisine ilişkin ilk ne zaman oluşturulduğuna ilişkin bir verinin sunulmadığı, davacı ve davalı tarafların defter ve belgelerinin incelenmesinde 2020,2021 ve 2022 yıllarına ait ticari defterlerinin açılış ve kapanış tasdiklerinin yasal süreleri içerisinde yapılmış olduğu ve usulüne uygun tutulduğu anlaşılmıştır.

Dosyada dava konusu tasarımların davacı tarafından yapıldığına ve davalıya gönderildiğine dair kesin bilgi ve verinin bulunmadığı, taraflar arasında evvelce olan iş ilişkisi bulunsa da iş ilişkisinin tek başına davacı yanın dava konusu tasarımlar üzerinde hak sahipliğini ispat edemeyeceği yine sunulu yazışmaların da doğrudan dava konusu tasarımlara ilişkin olduğu noktasında yeterli olmadığı gibi yazışmaların ve dosyaya sunulu delillerin dava konusu tasarımların davacı tarafça oluşturulduğunu ispat için yeterli olmadığı, dinlenen davacı tanıklarının bilgisinin davacıdan duyduklarından ibaret olduğu,

bu durumun tanıklar tarafından açıkça ifade edildiği, duyuma dayalı tanık anlatımlarının hak sahipliğinin ispatı için yeterli olmayacağı, zira hak sahipliği istenen konunun SMK kapsamında tescilsiz tasarıma ilişkin olup, tescilsiz tasarım hakkı sahibine kanunda verilen bir çok imtiyaz bulunmakta olup, tescilsiz tasarım üzerindeki hak sahipliğinin iş bu mahkeme nezdinde tespiti halinde, mahkememizce verilen kararın 3. Kişiler aleyhine de ileri sürülebilme ihtimali doğuracağından,

tescilsiz tasarım üzerendeki hak sahipliğinin tespiti noktasında titiz inceleme yapılması gerekmekte ve davacı yanca da kesin olarak hak sahipliğini ispat etmesi ve yine SMK 56 ve 57. Madde kapsamında yeni ve ayırt edici olma niteliği ile kamuya sunulma şartlarının ispat edilmesi gerekmektedir.

Yaptırılan mali ve teknik incelemede, dava konusu tasarımların davacı tarafından oluşturulup davalıya gönderildiğine dair kesinlik ihtiva eden yeterlilikte delil bulunmadığı, sunulu delillerin dava konusu tasarımlar üzerinden davacı yanın kesin olarak hak sahipliğini ispatlamaya elverişli olmadığı gibi sunulu delillerin bahsi geçen tasarımların davacı taraftan oluşturulup oluşturulmadığı, oluşturulduysa ne zaman oluşturulduğu, kamuya ne zaman sunulduğu noktasında da SMK kapsamında davacı yana tescilsiz tasarım hakkı sağlayacak ölçüde kesinlik de sağlamadığı, sunulu delillerin hak sahipliğini kesin olarak ispatlamaya elverişli olmadığı,

dosya kapsamında mevcut raporların da bu yönde olduğu gibi görevsizlik kararı veren mahkemenin esasa dair verdiği kararda da bu minvalde tespitlerin yapıldığı hülasa bu haliyle davacının davasını ispatlayamamış olduğu, dosya ka sonucuna varılarak davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip · ¸e-imzalıdır Hakim · ¸e-imzalıdır