İstanbul 10. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/130 K.2024/906

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı şirket ile davalı şirket arasında 26/04/2021 tarihli “... ...

Bina ve Tesis İnşaatları İzolasyon Yapım İşi” sözleşmesinin imzalandığını, işbu sözleşme imzalandıktan sonra dünyada ve ülkemiz genelinde yaşanan hammadde ve tedarik zincirlerinde yaşanan aksaklıklar ve girdi fiyatlarındaki beklenmeyen artışlar, dolar kurundaki aşırı artış, malzeme fiyatlarındaki fahiş artış, davalı şirket ile ihaleyi yapan idare sebebiyle işin süresinin uzatılması,

sözleşme harici yaptırılan ilave işler ve yürürlüğe giren yasal mevzuattan dolayı davacı şirketin muaccel hale gelen alacaklarının ödenmesi amacıyla davalı şirkete ihtarname gönderilmiş ise de davalı şirket tarafından davacı şirketin alacaklarının ödenmediğini, davalı şirket tarafından davacı şirketin alacaklarının ödenmesi amacıyla zorunlu arabuluculuk kapsamında başvuru yapılmış ise de herhangi bir anlaşma sağlanamadığını, davacı şirketin yasal mevzuattan kaynaklanan ödenmeyen alacaklarının mevcut olduğunu,

davacı şirket ile davalı şirket arasında sözleşme imzalanmadan önce davalı şirkete bir kısım elektrik ve mekanik işlerine ilişkin daraltılmış teklif ve ekinde keşif cetveli içerir mail gönderildiğini, daha sonrasında davacı şirket ile davalı şirket, davacı şirket tarafından gönderilen mail ve ekindeki keşif cetvelinde yer alan imalatların yapılması hususunda anlaşılmış ve sonucunda sözleşme imzalandığını, davacı şirketin öncelikle kur farkından kaynaklanan fiyat farkı alacaklarının mevcut olduğunu, davacı şirket tarafından,

davalı şirkete iletilen teklifin işin tamamını kapsamadığı özellikle belirtilmiş ve teklifin sadece mail ekinde bulunan keşif cetvelindeki metraj listeleri ile sınırlı olduğunun bildirildiğini, ayrıca sözleşme konusu elektrik ve mekanik işlerin malzemelerinin neredeyse tamamı ithal ya da döviz endeksli malzeme olduğundan, teklifin yapıldığı dönemde dolar kuru 8,5TL olduğu ve bu kur üzerinden teklif iletildiği de açıkça görüldüğünü, davacı şirket tarafından elektronik posta ile davalı şirkete iletilen teklifin toplam tutarının 41.661.766,45 TL olduğu görüldüğünü,

ancak davalı şirket tarafından davacı şirketin zarara uğratılmayacağı ve olası fiyat artışları olması durumunda ek ödemeler de yapılacağı taahhüt edildiğinden 36.500.000,00 TL üzerinden sözleşme akdedildiğini, sözleşmenin devamı esnasında aşırı derece devalüasyon ortaya çıkmış, %120 ye varan hatta aşan döviz dalgalanmaları yaşanmaya başlandığında müvekkil şirket tarafından sözleşmenin uyarlanması bu mümkün değilse sözleşmeden dönme haklarının kullanarak işin bırakılacağının bildirilmesi üzerine,

davalı şirket yetkilileri tarafından prestijli bir firma oldukları, bu tür durumlarda bütün alt taşeronlara kur farkı ödendiği gibi davacı şirkete de kur farkı verileceği, davacı şirketin zarara uğratılmayacağı yönünde güvenceler verilmesi üzerine yani kur riskinin davalı şirket tarafından üstlenilmesi üzerine akdedilen sözleşmeye göre ifanın aşırı ölçüde güçleşmesinden doğan haklarımız saklı tutularak işe devam edildiğini, döviz kurunda ve malzeme fiyatlarında yaşanan aşırı artışın yanında davalı şirket ve/veya idareden kaynaklı olarak işlerin yavaşlatılması ve sözleşme süresinin kendi süresinin üzerine 1.5 kat daha ilave süre verilerek,

yani işin kurun ve devalüasyonun yüksek olduğu zaman aralığına uzatılması sebebiyle davacı şirketin çok daha fazla zarar görmesine sebebiyet verildiğini, taraflar arasında imzalanan 26/04/2021 tarihli sözleşmede işin 15/12/2021 tarihine kadar yani yaklaşık 8 ay içerisinde tamamlanarak teslim edileceği belirtildiğini, davacı şirket,

süresinde işin yapımına başlamış olup davalı şirketin idareden süre uzatımından kaynaklı ek fiyat farkı almasından yani iş ne kadar uzarsa o kadar daha ek fiyat farkı alacağını bildiğinden işi yavaşlatması ve proje değişikliğinin beklenmesinden dolayı idareden kaynaklanan sebeplerle işin yapımı ve teslim süresi sürekli olarak uzatıldığını, işin teslim tarihi 15/12/2021 olarak öngörülmesine rağmen, müvekkil şirketten kaynaklanmayan, sözleşmesinde öngörülmeyen, davalı şirket/İdareden kaynaklı olan,

taahhüdün yerine getirilmesine engel sebeplerle 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu ve Yapım İşleri Genel Şartnamesinin ilgili hükümlerine göre işin süresi uzatılmış ve uhdelerinde olan mekanik ve elektrik imalat işleri yeni tamamlandığını, ancak sözleşmeye göre işin 15/12/2021 tarihine kadar tamamlanarak teslim edileceği öngörülmesine rağmen, idareden ve davalıdan kaynaklanan sebeplerle işin yapımının büyük bir kısmı ağırlıklı olarak 15/12/2021 tarihi sonrasına tekabül ettiğini, bundan dolayı da davacı şirket, sözleşme konusu işi çok yüksek maliyetle yapmak zorunda kalmış ve çok büyük bir zarara uğradığını, davacı şirketin,

sözleşme konusu işin süresinin uzatılması sebebiyle oluşan fiyat farkı alacaklarının mevcut olduğunu, dolayısıyla ilgili esaslar kapsamında süre uzatımı verilerek işlerin sözleşme süresinden sonra yapılması sebebiyle davacı şirkete ödenmesi gereken fiyat farkları bulunduğunu, davacı şirketin beklenmeyen fiyat artışları nedeni ile fiyat farkı (1.7.2021-31.12.2021 tarihleri arasında) (4735 sayılı kanun- geçici madde 5) alacağının mevcut olduğunu, dava konusu alacağa dayanak teşkil eden ihaleye (... ...) ilişkin T.C.

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ...'na müzekkere yazılmasını talep ettiklerini, sözleşme konusu ihaleye ilişkin tüm bilgi ve belgelerin dahil ihale dosyasının tamamının T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ...'ndan temin edilmesini, fazlaya ilişkin haklarının saklı kalmak kaydı ile HMK 107.

Maddesi çerçevesinde ileride arttırılmak üzere belirsiz alacak davalarının kabulü ile şimdilik 100.000,00 TL davacı şirket alacaklarının 09/12/2022 tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faizi ile birlikte davalı taraftan tahsili alınarak davacı şirkete ödenmesine karar verilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı taraf üzerinde bırakılmasına, dair karar verilmesini arz ve talep etmektedir.

CEVAP

Davalı vekilinin cevap dilekçesinde özetle; davacı taraf huzurda dile getirdiği taleplerden fiyat farkı için zorunlu arabuluculuk sürecini tamamlamadan ikame ettiği davanın dava şartı yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiğini, huzurdaki dosyada davacı fiyat farkı yönünden dile getirdiği talebi hakkında zorunlu arabuluculuk sürecini tamamlamadan dava açmış olduğundan öncelikle bu yönden yani dava şartı yönünden davanın reddine karar verilmesini talep ettiklerini, huzurdaki davanın belirsiz alacak şeklinde ikame edilmesinin mümkün olmadığını,

davacı imzalamış olduğu sözleşme kapsamında uzman firma olarak iş almış ve çalışmalar yapmış olduğunu, uzman firma olan davacının yaptığı işi bilmemesi, belirleyememesi gibi bir durum düşünülemeyeceği gibi bir zararı olsa bunu dışardan bir veriye ihtiyacı olmadan da kolaylıkla belirleyebileceğinin sabit olduğunu, davacı dava dilekçesinin konu kısmında birden çok alacak iddiasında bulunmuş ancak sonuç ve istem kısmında hangi iddiası için ne miktarda talepte bulunduğunu belirtmediğini, halbuki 6100 sayılı HMK’nın 119/1-ğ maddesine göre,

davacının mahkemeden hangi türde bir hukuki koruma istediğini “talep sonucu” kısmında açıkça ve hiçbir şekilde tereddüde yer vermeyecek şekilde ayrıntılı olarak yazması gerektiğini, ancak huzurdaki dosyada kanunun bu amir hükmü ihlal edildiğinden davacının talep sonucunu değiştirme ve genişletmesine de muvafakatimiz olmadığını, bu yönden de kanuna ve usule aykırı olan davanın reddine karar verilmesini talep ettiklerini, davacı imzasını içerir sözleşme hakkında hukuk mantığı içinde açıklanması mümkün olmayan beyanlarda bulunmuş, bir yandan geçersiz olduğunu iddia ettiği hükümlerin bir yandan da uyarlanmasını talep ettiğini,

bu hususun davacının hangi saikle hareket ettiğinin anlaşılması bakımından önemle dikkate alınmasını, neticede haksız menfaat temin etmeye çalıştığı kolaylıkla anlaşılan davacının taleplerinin reddine karar verilmesini talep ettiklerini, bunun yanında davacının sözleşme kapsamında götürü usulü üzerine aldığı ancak eksik bıraktığı elektrik ve mekanik işleri nedeniyle müvekkilim bu işleri sözleşme hükümleri uyarınca yapmış/yaptırmış, ayrıca malzeme almak ve bunlar için 6.687.018,80 TL ödeme yapmak zorunda kaldığını, bu doğrultuda davacıya sözleşme bedelinin önemli bir kısmını çok kısa süre içinde, %90'ından fazlası sözleşme süresinde,

devam eden ilk ayda sözleşme bedelinin tamamını, sonrasında yapılan ödemelerle sözleşme bedelinden yaklaşık 13.000.000 TL fazla ödeme yapıldığını, davacının iddia ettiği aksine davalının şirketten kaynaklanan nedenlerle değil, proje değişikliği ve iklim koşulları nedeniyle gecikme meydana gelmiş, ancak bu durum açıklandığı üzere davacıyı hiç etkilemediğini, davacının dilekçesinde davalının şirket ile idare arasındaki hukuki süreçten bahsederek ve huzurdaki olayda uygulanması mümkün olmayan kanun maddelerine atıf yaparak haksız menfaat temin etmeye yönelik beyanlarının da kabulü mümkün olmadığını, davacı kendisine yapılan ödemelerden,

ödeme tarihlerinden hiç bahsetmeden karşı tarafın aklıyla alay eder gibi beyanlarda bulunması, işi tamamlamadan şantiyeden ayrıldığı, eksik bıraktığı işlerin davalı tarafından yapılmak zorunda kaldığı ve diğer konularda herhangi bir açıklama yapmadan iyi niyetten bahsetmesi ancak kötü niyetle açıklanabileceği, bu nedenle de davacının asılsız ve hukuka aykırı beyanlarının reddine karar verilmesini talep ettiklerini, davacının haksız ve mesnetsiz davasının usuli itirazlarımız doğrultusunda reddine karar verilmesini,

haksız ve mesnetsiz davasının her halükârda esastan reddine karar verilmesini ve yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini arz ve talep etmektedir.

DELİLLER VE GEREKÇE

Taraflara usulune uygun davetiye tebliğ edilmiş olup, ... Bina ve Tesis İnşaatları İzolasyon Yapım İşi sözleşmesi, davacı vekilinin sunmuş olduğu keşif cetveli, kablo fiyatlarını gösterir dokümanlar ve kur artış tablosunu içerin CD'nin dosya arasına alındığı anlaşılmıştır.

Dosya talimat yoluyla ... Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilerek İnşaat mühendisi bilirkişisine tevdi olunmuş, düzenlenen 05/03/2024 tarihli raporda; Taraflar arasında imzalanan sözleşmede;

Madde 2. Taraflara İlişkin Bilgiler

2.2 İşveren: ... Yapı End. Ve Tic. A.Ş

2.3 Uzman Firma: ... A.Ş

Madde 6. Sözleşmenin Türü Ve Bedeli

6.1 Bu sözleşme Anahtar teslim götürü bedeldir.

6.2 Yapılan işlerin bedellerinin ödenmesinde, Uzman Firmanın imzalanan sözleşmeye göre düzenlenecek hakediş bedeli toplamı esas alınır.

6.3 Yukarıdaki fiyat hiçbir şekilde ve nam adı altında değiştirilemez. Teklif edilen fiyatlar sabit olup, işlerin yürütülmesindeki işçilik, malzeme veya ulaşım maliyetleri ile diğer maliyet artış veya azalışı nedeniyle Fiyat cetvellerinde yer alan fiyatlar değiştirilemez, fazla veya eksik ödeme yapılmaz.

Madde 9. Fiyat Farkı, Avans Verilmesi Şartları Ve Miktarı

9.1 Bu iş için avans verilmeyecektir.

9.2 Avans niteliğindeki ödemelerden doğacak stopaj Uzman Firmaya aittir.

9.3 Fiyat farkı ödenmesi ve hesaplanması şartları; Fiyat farkı ödemesi yoktur.

Madde 13. Süre Uzatımı Verilebilecek Haller Ve Şartları İdare tarafından işverene ilave süre uzatımı verilmesi halinde bu süre Uzman firmaya işveren tarafından uygun görülmesi durumunda verilecektir.

13.A1 İLAVE İŞLER

13.A.1.1 Öngörülmeyen durumlar nedeniyle iş artışının zorunlu olması halinde işin;

a) Sözleşmeye esas proje içinde kalması,

b) İdareyi/İşvereni külfete sokmaksızın asıl işten ayrılmasının teknik veya ekonomik olmaması şartıyla sözleşme bedelinin %10'u ila %20'sine kadar oran dahilinde, süre hariç sözleşme ve ihale dökümanındaki hükümler çerçevesinde, ilave iş aynı uzman firmaya yaptırılabilir.

13.A.1.2 İşin bu şartlar dahilinde tamamlanamayacağı anlaşılması durumunda ise artış yapılmaksızın hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir. Bu durumda uzman firma için tamamını ihale dökümanı ve ihale dökümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak sözleşme bedeli tamamlanıncaya kadar yerine gerilirmesi zorunludur.

13.A.1.3 Yani uzman firma işin artması veya eksilmesini gerekçe göstererek hiçbir isim altında fiyat farkı talep etmeyeceğini ve herhangi bir tazminat istemeyeceğini peşinen kabul, beyan ve taahhüt etmiştir.

13.B.1 Sözleşmede bulunmayan işlere ait birim fiyat tesbiti

13.B.1.1 Sözleşme ve eklerinde birim fiyatı bulunmayan yeni iş kalemlerinin bedeli, eğer iş anahtar teslimi götürü bedel ve sözleşmesi bunları kapsıyor ise idareden söz konusu işe ait alınan bedelden %15 indirim olarak yapılması şeklinde belirlenir.

13.B.1.2 Eğer iş anahtar teslimi değil kısmi malzemeli ancak birim fiyatlı vb. Şeklinde ise sözleşmeden önce verilmiş olan teklif, piyasa fiyatları, alınmış olan teklifler dikkate alınarak hesaplanabilir.

13.B.1.3 Uzman Firma iş bu sözleşmede ve şartnamede bulunmayıp ya da işin yapılması için gerekli hizmetleri öncelikle sözleşmesinde belirtilen şekilde yerine getirecek olup, sözleşmeye konu işlerin tam ve eksiksiz olarak belirtmesi için gerekli tüm işlem ve imalatları yapacaktır.

Denmektedir.

Bahse konu iş için kurulan sözleşmede işin niteliği, bedeli, Fiyat farklı ödeme durumu, ilave işlerin ödemelerinin nasıl yapılacağına ait hükümlerin detaylı olarak bulunduğu görülmüştür. Bu detaylara ait ilgili maddeler yukarıda verilmiştir.

-Sözleşmenin 9.3 Maddesinde fiyat farkı ödemesinin olmadığı açıkça belirtilmiştir.

-Sözleşmenin 13.A.1.3 Maddesinde işin artması ya da eksilmesi durumunda herhangi bir fiyat farkı vermeyeceğini uzman firmanında talepte bulunmayacağı açık olarak ifade edilmiştir.

-Sözleşmenin 13.A.1 İlave İşler başlıklı kısmında ve 13.B.1 sözleşmede bulunmayan işlere ait birim fiyat tesbiti kısımlarında ilave yapılacak işler ve fiyatlandırmalar ve ödemelerin nasıl yapılacağına ilişkin detaylar verilmiştir.

-Dava dosyasında bulunan muavin kayıt defterleri incelendiğinde ilave yapılan işlerin bedellerinin ödendiği anlaşılmaktadır. Yapılan ödemeler toplamı sözleşme bedeli olan 36.500.000,00 TL'nin üzerinde olduğu görülmüş ve kanaate varılmıştır.

Dosya Bilişim alanında uzman bilirkişi ...'ya tevdi olunmuş, düzenlenen 12/09/2024 tarihli raporda; ... (...) İstanbul...

Binası A Blok 6. Katta bulunan Hukuk Müşavirliği biriminde yer alan dava konusu olaya ilişkin tüm bilgi ve belgelerin dijital ortama aktarılması görevinin yüklendiğini, bu görev kapsamında mahkeme kaleminden elde edilen taraf avukatlarına telefonla haber verilerek anılan adreste yerinde inceleme yapılacağı bilgisinin verildiğini ve incelemeye sadece davacı tarafın avukatlarının geldiğini, 07/08/2024 tarihi saat 10:50 de anılan adreste bulunan...

Müşavirliği Daire Başkanlığında 4 koli dolusu çok sayıda klasör içeren basılı evraklar bilirkişi tarafından teslim alınarak kendi gözetiminde profesyonel baskı ve ozalit merkezi olan ...isimli firmada dijital ortama aktarıldığını, dijital ortamdaki verilerin flash belleğe aktarılarak rapor ekinde dosyaya sunulduğunu, flahs bellekteki dijital verilerin 4.63 gb büyüklüğünde olduğunu ve değerlendirmenin mahkeme kanaatinde olduğu görüşüne varılmıştır.

Tarafların iddia ve savunmaları, bilirkişi raporu toplanan deliller ile tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Dava, eser sözleşmesinden kaynaklı alacak davasıdır.

Davacı vekili 27/12/2024 tarihli feragat dilekçesi ile, davaya ilişkin olarak tarafların karşılıklı olarak anlaşmaya vardıklarını, varılan karşılıklı anlaşma çerçevesinde davaya konu taleplerinden feragat ettiklerini, vekalet ücretinin ve yargılama giderinin ödenmesi taleplerinden ve istinaf kanun yoluna başvuru haklarından vazgeçtiklerini, aynı şekilde davalı tarafın da davaya ilişkin vekalet ücreti ve yargılama gideri taleplerinden vazgeçtiklerini, tarafların sulh yoluyla anlaşmaya varılmış olması ve davadan feragat etmeleri sebebiyle davanın reddine karar verilmesini, taraflar lehine bir vekalet ücreti ve yargılama masrafına hükmedilmemesine karar verilmesini beyan etmiştir.

Davalı vekili 27/12/2024 tarihli feragat dilekçesi ile, davacı tarafın sunduğu feragat dilekçesi ile davadan feragat etmiş olduğunu, vekâlet ücreti ve yargılama giderleri taleplerinden ve İstinaf/Temyiz kanun yoluna başvuru haklarından vazgeçtiklerini yargılama gideri ve vekalet ücreti taleplerinin bulunmadığını bildirerek feragat nedeniyle davanın reddine karar verilmesini, aynı şekilde davalı olarak davalara ilişkin vekâlet ücreti, yargılama gideri taleplerinden ve İstinaf/Temyiz kanun yoluna başvuru haklarından vazgeçtiklerini bu nedenlerle davacının feragati nedeniyle davanın reddine, taraflar lehine herhangi bir vekâlet ücreti ve yargılama masrafına hükmedilmemesine karar verilmesini arz ve talep etmektedir.

Feragat, HMK 307. ve 311. maddesi hükümleri gereği davacının talep sonucundan kısmen veya tamamen vazgeçmesi olup mahkemenin muvafakatine bağlı olmayan, davayı sona erdiren ve kesin hükmün sonuçlarını doğuran tek taraflı bir taraf işlemidir.

6100 Sayılı HMK'nın 74. Maddesinde davaya vekalette özel yetki verilmesi gereken haller sayılmıştır. Buna göre bir davada müvekkil tarafından vekile açıkça yetki verilmemişse, vekil davadan veya kanun yollarından feragat edemez. Somut olayda davadan feragat ettiğini bildiren davacı vekilinin vekaletnamesinde feragat edebileceğine ilişkin özel yetki de bulunduğu, feragat bildiriminin HMK'nun 309. maddesi hükmüne uygun olarak yapıldığı anlaşıldığından davanın feragat nedeniyle reddine karar vermek gerektiği sonuç ve kanaatine varılmış aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır