İstanbul 10. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/778 K.2025/356

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekilinin sunmuş olduğu dava dilekçesinde özetle; ...

33. İcra Müdürlüğü ...E. sayılı icra takibi dosyası ile talep edilen çek borcuna itiraz edildiğini ve takibin durmasının istendiğini, borçlunun itirazının haksız ve kötü niyetli olduğunu, taraflar arasındaki ticari iş ilişkisi çerçevesinde cari alacak kaynaklı davalının davacıya borcunun bulunduğunu, bu borca karşılık takip dayanağı çekin davalı tarafından davacıya verildiğini, takip konusu çek borcuna mahsuben 30.01.2023 tarihinde 1.380.000,- TL’nin davacıya ödenmiş olup, davalının isteği üzerine çekin arkasının yazdırılmadığı, çekten kaynaklı bakiye kalan 470.000,- TL’nin ödenmemesi üzerine davalı aleyhine takip başlatıldığı,

esas takibe geçilen miktarın 503.492,33 TL olduğunu, davalı şirketin 03.11.2023 tarihinde haksız ve mesnetsiz olarak takibi sürüncemede bırakmak amacıyla borca itiraz ettiği, ticari defterleri incelendiğinde borçlunun kendi defterinde de borcunun tespit edilebileceği belirterek uygun görülecek teminat karşılığında borçlu adına olan taşınmazlar üzerine ihtiyati tedbir konulmasına, borçlunun borca ve icra takibine yaptığı haksız ve mesnetsiz itirazının iptaline, takibin ...

33.icra Müdürlüğü ... E.sayılı dosyası üzerinden devamına, borçlunun takip konusu borcu işlemiş ve işleyecek ticari avans faiziyle ödemesine ve takip konusu alacağın % 20’sindan az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkûm edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Mahkememizin 07/12/2023 tarihli ara kararı ile davacı vekilinin ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı firmanın ihracatçı olduğu ve 10 yılı aşkın süredir teknoloji ürünleri ihracatı yaptığını, itiraz vekaletnamesinden görüleceği üzere davalı şirketin yetkili temsilcisini ...’in ... vatandaşı iken Türk vatandaşlığına geçtiği, davacı şirketin bilgisi ve katılımı ile ...’a ihraç kayıtlı ... tarihli ... sayılı fatura kesilmesi suretiyle davacıdan karo pres makinası ve ekipmanının satın alındığını, satın alınan malın ...’a ihraç edildiğini, davacıdan alınan makine ve ekipmanların ...’daki ... şirketine ... tarihinde ... sayılı fatura ile satılarak ihraç edildiği,

davacı şirketin ...’a ihraç edilen makine ve ekipmanların kurulumunu ...’da gerçekleştirdiğini, makinalar kurulmadan önce davacı şirkete davalı tarafından peşinat ödendiğini, makinanın kurulumu için davacı şirket temsilcilerinden ... ve ...’nun ... hava yollarından uçak biletlerinin davalı şirket tarafından alındığını, ifa imkansızlığının bulunduğunu, ... iç savaşının mücbir sebep olduğunu, ...’da iç savaş çıktığını, iç savaş nedeniyle davalının ihracat bedellerini tahsil edemediğini, T.C.

Dışişleri Bakanlığından ...’da savaş mücbir sebebinin var olup olmadığının sorulmasını talep ettiklerini, ...’da ithalatçı firma yetkilisi ... ile ... telefonla görüşmeler, yazışmalar yolu ile bedellerin talep edildiği, fabrikanın kapalı olduğunun öğrenildiğini, davacı şirketin bilgisi dahilinde ihraç kaydı ile satılan malın bedelinin savaş nedeniyle, mücbir sebeple yurda getirilmediğinin davacı bilgisi dahlinde olduğunu, davacı yetkilisi ile ... numaralı telefonla mücbir sebebe ilişkin yazışmaların yapıldığını, TBK 136-137 ve 138.

Maddelerinde düzenlendiği ancak hukukumuzda mücbir sebep hallerinin sınırlayıcı olarak sayılıp belirtilmediği, her somut olayda mücbir sebebin var olup olmadığının yargılama sonucunda anlaşılacağını, mücbir sebebin davalının kusuru olmaksızın dışardan bir etki ile öngörülemez ve her türlü önlem alınsa dahi kaçınılmaz olarak ifanın imkânsız olmasının mücbir sebep sayıldığını, Yargıtay’ın Suriye’deki savaş nedeniyle borcun yerine getirilememesini mücbir sebep saydığını,

Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin Tebliğde ihracat bedellerinin 180 gün içinde yurda getirilmemesi halinde mücbir sebep sayılacak hallerde huzurdaki davada mevcut olayın da belirtildiğini, belirtildiği üzere savaşın ihracat rejiminde mücbir sebep olduğunu, savaş mücbir sebebinden kaynaklanan ifa imkânsızlığı nedeniyle, hak ve nesafet gereğince davalının satış bedelinden sorumlu tutulmasının TBK 136-137 ve 138.

Maddelerine aykırı olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER VE GEREKÇE

Taraflara usulune uygun davetiye tebliğ edilmiş olup, ... 33. İcra Müdürlüğünün ...Esas sayılı takip dosya UYAP sureti, davacı vekili tarafından sunulan çek aslı, fatura aslı, davalı vekili tarafından sunulan konişmento ve ihtalatçı ... firmasının beyanı tercüme ve aslı dosyamız içerisine alınmıştır. ....33. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyası incelendiğinde; davacı tarafından davalı aleyhine toplam 503.492,33 TL alacak üzerinden takip başlatıldığı, davalının itirazı üzerine takibin durdurulduğu anlaşılmıştır.

Dosya Mali Müşavir, Nitelikli Hesaplama Uzmanından oluşan bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, düzenlenen 07/11/2024 tarihli bilirkişi raporunda; mali yönden inceleme ve değerlendirme neticesine göre.

Davacının ticari defterlerinin lehine delil niteliğinin bulunduğu, satış sözleşmesi konusu makinanın faturasının davalıya tebliğ edildiği, iade faturası düzenlenmediği, davacının ticari defter ve kayıtlarında davalıdan 483.270,- TL alacaklı olduğu, genel inceleme ve değerlendirme neticesine göre;

yanlar arasındaki ihtilafın, davalı yanın ...’a ihracat yapmak üzere davacıdan satın aldığı karo pres makinası bedeli karşılığı ödeme aracı olarak keşide ettiği çekin ödenmemiş kısmı nedeni ile açılan icra takibinde, ...’da yaşanan iç savaştan dolayı davalı borçlunun ileri sürdüğü mücbir sebep haline dayalı olarak ifa imkansızlığının söz konusu olup olmadığı, dolayısıyla davalının, davacı yana borcu olup olmadığı hususlarında toplandığı, yanlar arasında davacı tarafından satışa sunulmuş karo pres makinasının davalıya satışı yolunda TBK.nun 207.vd. maddelerinde düzenlenmiş satış sözleşmesi akdedildiği,

satış sözleşmesinin yazılı olarak yapılmadığı, satış bedeli konusunda yanlar arasında bir ihtilaf olmadığı yanlar arasındaki ihracat karşılığı satış şartları taşımadığı görülen satış sözleşmesi bakımından, davacı satıcının teslim yükümlülüğünün olması gerektiği gibi Türkiye’de tamamlandığı / yerine getirildiği, yanlar arasındaki satış sözleşmesinin akdedildiği ve hatta davacı yanca ...’da satış konusu karo pres makinası kurulumunun yapıldığı tarihte ...’da herhangi bir iç savaşın çıkmadığı, iç savaşın 15 Nisan 2023 tarihinde başladığı,

davalı yanca keşide edilmiş 1.850.000,-TL bedelli çekin keşide tarihinin de iç savaş tarihinden önceki tarih olan 10.01.2023 tarihli olduğu, davalı alıcı / borçlunun, ...’da yaşanmış iç savaş halini mücbir sebep olarak ileri sürmesinin, “basiretli tacir gibi davranma yükümlülüğü” şartları ile bağdaşmayacağı, alıcı/davalı/borçlunun yetkili temsilcisinin özel şartlarından dolayı ...’la yaptığı ticaretle ilgili öngörüsünün diğer tacirlerden daha da ileride olmasının beklenebileceği, yanlar arasındaki satış sözleşmesi ile ilgili olarak ...’daki iç savaş halinin davalı borçlu bakımından mücbir sebep nedeniyle ifa imkansızlığı hali yaratmayacağı,

başka bir ifade ile TBK’nun da düzenlenmiş ifa imkansızlığı şartlarının oluşmayacağı, davacı yanın ...

33.İcra Müdürlüğü’nün... takip sayılı dosyasında talep ve takip edebileceği alacağının davacı yanın talebi ile bağlı kalınarak, 470.000,00,TL Asıl Alacak, 33.492,33,TL İşlemiş Faiz olmak üzere toplam 503.492,33, TL, olarak hesaplanabileceği, icra takibi konusu asıl alacağa davacı alacaklının talebi ile bağlı kalınarak takip tarihi olan 28.10.2023 tarihinden itibaren yasal faiz işletilebileceği, yanların icra inkar tazminatına ilişkin taleplerinin Mahkememiz takdirlerinde olduğu belirtilmiştir.

Dosya yeniden davalı tarafın ticari defter ve belgeleri üzerinde inceleme yapılmak üzere bilirkişilere tevdi edilmiş, düzenlenen 05/03/2025 tarihli ek raporda; mali yönden inceleme ve değerlendirme neticesine göre; davalı tarafın da defterlerinin incelendiği, davacı tarafından düzenlenen faturanın kayıtlara intikal ettirildiğinin görüldüğü, davalının davacı tarafından belirtilen ödeme dışında başkaca bir ödeme yapmadığının, tarafların ticari defterlerinin lehine delil niteliğinin bulunduğu, kök raporda yapılan tespitte bir değişiklik yapılmasını gerektirecek bir husus tespit edilemediği,

satış sözleşmesi konusu makinanın faturasının davalıya tebliğ edildiği, iade faturası düzenlenmediği, davacının ticari defter ve kayıtlarında davalıdan 483.270,- TL alacaklı olduğu, bu alacağın 470.000,- TL’sinin takibe konu edildiği, Borçlar Mevzuatından Kaynaklı Nitelikli Hesaplamalar neticesine göre; yanlar arasında, alıcı davalı yanın ...’a ihraç edeceği karo pres makinasının satışı konusunda sözlü satış sözleşmesi akdedildiği,

yanlar arasında yazılı bir satış sözleşmesi bulunmaması nedeniyle satış tarihinin satıcı davacının düzenlediği 16.12.2022 tarihli fatura tarihi olarak kabul edilebileceği, satış sözleşmesi konusu makinanın davacı satıcı tarafından tesliminin davalı alıcıya tamamlandığı, makine ve ekipmanların ...’da mukim ...şirketine davalı alıcı tarafından 17.12.2022 tarih ve 32 sayılı fatura ile satılarak ihraç edildiği, makinanın ...’da kurulumunun da davacı satıcı tarafından yapıldığı, satış bedelinin 1.862.680,00.-TL olduğu, satış bedelinin 1.850.000,00.-TL’lık kısmına karşılık 10.01.2023 tarihli davalı alıcı çekinin davacı satıcıya teslim edildiği,

söz konusu çekin 470.000,00.-TL’lık kısmının ödenmediği hususları bakımından yanlar arasında bir ihtilaf bulunmadığı, dava konusunu oluşturan satış sözleşmesi tarihinde, alıcı davalı borçlunun mücbir sebep / ifa imkansızlığı hali olarak ileri sürdüğü ...’daki iç savaş haline ilişkin araştırmanın siyasi tarih araştırması olarak değil, iddia olunan mücbir sebep durumunun ifa imkansızlığına sebebiyet verip vermeyeceğinin Mahkemece değerlendirilebilmesini teminen somut durumun irdelenmesi babında yapıldığı,

söz konusu irdeleme ve değerlendirme sonucunda ise, satış sözleşmesinin akdedildiği kabul edilen 16.12.2022 tarihi ile alıcı davalı borçlunun satış bedelinin bir kısmı karşılığı düzenlediği çek tarihi olan 10.01.2023 tarihinde ...’da iç savaşın yaşanmadığı, bir anlaşma durumunun söz konusu olduğunun anlaşıldığı, davalı şirketin yetkili temsilcisi olan ...’in, ... vatandaşı iken Türk vatandaşlığına geçtiği yolundaki davalı beyanı çerçevesinde, adı geçenin doğduğu ve vatandaşı olduğu ülkenin içinde bulunduğu durumu, yaşanan ülke şartlarını en iyi şekilde bilecek ve öngörebilecek durumda olduğu, ayrıca T.C.

Ticaret Bakanlığı’nın da ... ile yapılabilecek ticaret konusunda ülkenin durumunu açıklayıcı ve ilgilileri uyarıcı nitelikte yayın yaptığı, yanlar arasındaki ihracat karşılığı satış şartları taşımadığı görülen satış sözleşmesi bakımından, davacı satıcının teslim yükümlülüğünün Türkiye’de tamamlandığı / yerine getirildiği hususları da tespit olunarak,

davalı alıcı / borçlunun, ...’da yaşanmış iç savaş halini mücbir sebep olarak ileri sürmesinin, “basiretli tacir gibi davranma yükümlülüğü” şartları ile bağdaşmayacağı, alıcı/davalı/borçlunun yetkili temsilcisinin özel şartlarından dolayı ...’la yaptığı ticaretle ilgili öngörüsünün diğer tacirlerden daha da ileride olmasının beklenebileceği, yanlar arasındaki satış sözleşmesi ile ilgili olarak ...’daki iç savaş halinin davalı borçlu bakımından mücbir sebep nedeniyle ifa imkansızlığı hali yaratmayacağı, başka bir ifade ile TBK’nun da düzenlenmiş ifa imkansızlığı şartlarının oluşmayacağı, sonuç olarak davacı yanın ...

33.İcra Müdürlüğü’nün ... takip sayılı dosyasında talep ve takip edebileceği alacağının davacı yanın talebi ile bağlı kalınarak.

470.000,00,TL Asıl Alacak, 33.492,33,TL İşlemiş Faiz olmak üzere toplam 503.492,33, TL, olarak hesaplanabileceği, icra takibi konusu asıl alacağa davacı alacaklının talebi ile bağlı kalınarak takip tarihi olan 28.10.2023 tarihinden itibaren yasal faiz işletilebileceği, bu nedenlerle, davalı yanın itirazlarının incelenmesi ve değerlendirilmesi neticesinde, kök rapor ile sunulmuş görüş ve kanaatin değiştirilmesini gerektirecek yeni bir husus bulunmadığı belirtilmiştir.

Dava; itirazın iptali davasıdır.

Tarafların iddia ve savunmaları, toplanan deliller, alınan bilirkişi kök ve ek raporları ile tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde;

Dava davalı yanın ...'a ihracat yapmak üzere davacıdan satın aldığı karo pres makinası bedeli karşılığı ödeme aracı olarak keşide ettiği çekin ödenmemiş kısmı nedeni ile başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali davasıdır.

HMK'nın 222/3 maddesinde tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerektiği belirtilmiştir.

Taraflar tacir olup delil olarak ticari defter ve kayıtlara dayanıldığından ticari defterler üzerinde inceleme yaptırılmış olup, davacının ticari defterlerinin lehine delil niteliğinin bulunduğu, satış sözleşmesi konusu makinanın faturasının davalıya tebliğ edildiği, iade faturası düzenlenmediği, davacının ticari defter ve kayıtlarında davalıdan 483.270,- TL alacaklı olduğu, genel inceleme ve değerlendirme neticesine göre;

yanlar arasındaki ihtilafın, davalı yanın...’a ihracat yapmak üzere davacıdan satın aldığı karo pres makinası bedeli karşılığı ödeme aracı olarak keşide ettiği çekin ödenmemiş kısmı nedeni ile açılan icra takibinde, ...’da yaşanan iç savaştan dolayı davalı borçlunun ileri sürdüğü mücbir sebep haline dayalı olarak ifa imkansızlığının söz konusu olup olmadığı, dolayısıyla davalının, davacı yana borcu olup olmadığı hususlarında toplandığı, yanlar arasında davacı tarafından satışa sunulmuş karo pres makinasının davalıya satışı yolunda TBK.nun 207.vd. maddelerinde düzenlenmiş satış sözleşmesi akdedildiği,

satış sözleşmesinin yazılı olarak yapılmadığı, satış bedeli konusunda yanlar arasında bir ihtilaf olmadığı yanlar arasındaki ihracat karşılığı satış şartları taşımadığı görülen satış sözleşmesi bakımından, davacı satıcının teslim yükümlülüğünün olması gerektiği gibi Türkiye’de tamamlandığı / yerine getirildiği, yanlar arasındaki satış sözleşmesinin akdedildiği ve hatta davacı yanca ...’da satış konusu karo pres makinası kurulumunun yapıldığı tarihte ...’da herhangi bir iç savaşın çıkmadığı, iç savaşın 15 Nisan 2023 tarihinde başladığı,

davalı yanca keşide edilmiş 1.850.000,-TL bedelli çekin keşide tarihinin de iç savaş tarihinden önceki tarih olan 10.01.2023 tarihli olduğu, davalı alıcı / borçlunun, ...’da yaşanmış iç savaş halini mücbir sebep olarak ileri sürmesinin, “basiretli tacir gibi davranma yükümlülüğü” şartları ile bağdaşmayacağı, alıcı/davalı/borçlunun yetkili temsilcisinin özel şartlarından dolayı ...’la yaptığı ticaretle ilgili öngörüsünün diğer tacirlerden daha da ileride olmasının beklenebileceği, yanlar arasındaki satış sözleşmesi ile ilgili olarak ...’daki iç savaş halinin davalı borçlu bakımından mücbir sebep nedeniyle ifa imkansızlığı hali yaratmayacağı,

başka bir ifade ile TBK’nun da düzenlenmiş ifa imkansızlığı şartlarının oluşmayacağı anlaşılmakla davanın kabulü ile, davalının ... 33.İcra Dairesinin ...

Esas sayılı icra dosyasına yapmış olduğu itirazın kısmen iptali ile; takibin 470.000,00-TL asıl alacak üzerinden devamına, asıl alacak tutarına takip tarihinden tahsil tarihine kadar işleyecek % 9,00 oranında ve TCMB tarafından belirlenen değişen oranlarda yasal faizi uygulanmasına, işlemiş faiz alacağı yönünden harçlandırılan bir tutar olmadığından karar verilmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir.

Öte yandan, cari hesap - fatura alacağı kapsamında kabul edilen miktar likit ve belirlenebilir olduğundan (emsal için bknz. Yargıtay 19. H.D.... E. ... K. Sayılı ilamı) kabul edilen miktar üzerinden icra inkar tazminatına hükmedilmesi gerektiği kanaatiyle neticeden aşağıdaki hüküm tesis edilmiştir.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır