İstanbul 10. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/943 K.2025/1014

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

... Bankası A.Ş. ...Şubesine ait ... çek numaralı 31/08/2021 keşide tarihli 40.000,00 TL bedelli çek, ... Bankası A.Ş. ...Şubesine ait ... çek numaralı 30/06/2021 keşide tarihli 15.000,00 TL bedelli çek, ... Bankası A.Ş. ...Şubesine ait ... çek numaralı 31/08/2021 keşide tarihli 20.000,00 TL bedelli çek, ... Bankası A.Ş. ...Şubesine ait ... çek numaralı 31/07/2021 keşide tarihli 20.000,00 TL bedelli çek, ...

Bankası A.Ş. ...Şubesine ait ... çek numaralı 30/06/2021 keşide tarihli 20.000,00 TL bedelli çek, ... Bankası A.Ş. ...Şubesine ait ... çek numaralı 31/05/2021 keşide tarihli 20.000,00 TL bedelli çek, ... Bankası A.Ş. ...Şubesine ait ... çek numaralı 15/05/2022 keşide tarihli 35.000,00 TL bedelli çek, ... Bankası A.Ş. ...Şubesine ait ... çek numaralı 25/10/2021 keşide tarihli 25.000,00 TL bedelli çek,... A.Ş. ...

Şubesine ait ... çek numaralı 31/12/2021 keşide tarihli 10.000,00 TL bedelli çek, ... A.Ş. ... Şubesine ait ... çek numaralı 30/11/2021 keşide tarihli 10.000,00 TL bedelli çek,... A.Ş. ... Şubesine ait ... çek numaralı 31/10/2021 keşide tarihli 10.000,00 TL bedelli çek, ...A.Ş. ... Şubesine ait ... çek numaralı 31/07/2021 keşide tarihli 7.500,00 TL bedelli çek, ... A.Ş. ... Şubesine ait ... çek numaralı 10/04/2022 keşide tarihli 25.000,00 TL bedelli çek, ... A.Ş. ...

Şubesine ait ... çek numaralı 30/09/2021 keşide tarihli 10.000,00 TL bedelli çek, ... A.Ş. ... Şubesine ait ... çek numaralı 31/03/2022 keşide tarihli 30.000,00 TL bedelli çek, ...Bankası A.Ş. ... Şubesine ait ... çek numaralı 31/07/2021 keşide tarihli 10.000,00 TL bedelli çek, ...Bankası A.Ş. ... Şubesine ait ... çek numaralı 30/04/2021 keşide tarihli 15.000,00 TL bedelli çek, ... Bankası A.Ş. ...

Şubesine ait ... çek numaralı 30/06/2021 keşide tarihli 5.000,00 TL bedelli 18 adet çek müvekkili tarafından tanzim edilerek muhataplara verildiğini, daha sonrasında ise bütün hepsinin bedelleri muhataplarına ödenerek çekleri geri teslim aldığını, müvekkili söz konusu çeklerin bedellerini ödeyip çekleri geri aldıktan sonra söz konusu çekler müvekkilinin uhdesindeyken çalındığını veya kaybolduğunu, müvekkili ilgili bankalardan söz konusu çeklere bağlı çek hesaplarının kapatılmasını talep ettiğini, ilgili bankaların ise bankacılık hükümleri gereğince çeklerin asıllarını veya çekin iptaline dair mahkeme kararı sunulmasını istediğini,

çekler müvekkilinin yedinde bulunduğu sırada çalınmış veya kaybolmuş bulunduğundan çek hesapları kapatılamamakta ve bu durumda müvekkilinin mağduriyetine neden olduğunu, tüm bu nedenlerle yukarıda bilgileri verilen 18 adet çekin iptaline ve zayi belgesi verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLER VE GEREKÇE

Dava, zayi nedeniyle çek iptali ve zayi belgesi verilmesi davasıdır.

“...TTK’nun 730/20 madde ve bendi yollamasıyla aynı yasanın 669 vd maddeleri uyarınca rızası dışında elinden çıkması nedeniyle çekin iptalini isteme hakkı hamile aittir... keşideci ... elinden çıkan çek bedelinin kendisinden istenmesi halinde borçlu olmadığının tespitini isteyebilir. Ancak çek hamiline tanınan iptal davası açma hakkını kullanamaz. Mahkemece davanın öncelikle bu bedenle reddi gerekirken...” (Yargıtay 11.HD.’nin 31.05.1999 gün E..., K ...sayılı kararı)

“TTK’nun 730/20 maddesi uyarınca çeklerde de uygulanması gereken TTK’nun 669. ve onu izleyen maddelerde olduğu gibi çekin ziya nedeniyle iptal davası açma hakkı lehdar ve hamile tanınmış bir hak olup, keşidecinin bu yasal hükümlere dayanarak iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır...” (Yargıtay 11.HD.’nin 18.06.1990 gün E...., K ... sayılı kararı)

Açıklanan nedenlerle, keşidecinin doğrudan doğruya mahkemeye bu konuda çek iptali davası açma hakkı bulunmamaktadır. Zayi nedeniyle iptal davası ancak hamil tarafından açılabilir.

Aynı şekilde dosyaya resen emsal olarak alınan İstanbul BAM 14. HD'nin 30.05.2024 tarih, ...E ve... K sayılı kararında da işaret edildiği üzere. Kıymetli evrakın iptali müessesesi TTK'nın 651 ve devamı maddelerinde düzenlenmiş olup, kıymetli evrak zayi olduğu takdirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir. Senedin iptaline karar verilmesini, kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi isteyebilir.

Kıymetli evrakta hakkın çeke bağlı olması nedeniyle, çekin zayi edildiği durumlarda, çeke bağlı hakkın çeksiz de ileri sürülebilmesi için TTK'nın 651. ve 652.maddelerinde hamile iptal davası açma hakkı getirilmiştir. İptal kararı alan hamil hakkını çek olmadan ileri sürebilecek, ya da borçludan yeni bir senet tanzim edilmesini isteyebilecektir. Bu davayı açma hakkı hamile aittir.

Çek keşidecisinin veya temsilcisinin TTK'nın 757 ve 818/s.maddesi gereğince iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır.

Bu durumda çekin keşidecisi olan davacının, çek zayii ve iptali davası açamayacağı anlaşıldığından; davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır