İstanbul 11. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2017/1132 K.2019/93

Yukarıda tarafları ve konusu yazılı asıl ve karşı davanın mahkememizce yapılan açık yargılaması sonrasında;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında ... adlı çocuk program projesinin animasyon üretimi ile ilgili olarak yazılı bir sözleşme bulunmadığını, davalının talebi üzerine, müvekkili tarafından çocuklara yönelik animasyon projesinin hazırlanarak davalıya teslim edildiğini ve ilk bölüm için düzenlenen fatura bedelinin davalı tarafça müvekkiline ödendiğini, davalının projeye ... tarafından onay verildiğini müvekkiline bildirerek animasyon projesine başlanmasını talep ettiğini, müvekkili tarafından 2-6 bölümleri hazırlanarak davalıya gönderildiğini,

9.bölüm ve sonrasının davalı ile anlaşma imzalanmadığından ve ödeme alınamadığından durduğunu, davalının, projenin ... tarafından satın alınmayacağını müvekkiline bildirdiğini ve ödemeleri geciktirmek için çeşitli bahaneler ürettiğini, ödemenin yapılmaması üzerine davalı aleyhine İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ...

Esas sayılı dosyasından başlatılan takibe de davalı tarafça itiraz edildiğini ileri sürerek dilekçesinde bildirdiği diğer nedenlerle itirazın iptaline, davalının icra inkar tazminatına mahkumiyetine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı karşı davacı vekili cevap dilekçesinde özetle; projesi müvekkiline ait ... isimli çizgi filmin ...Kanalına pazarlanması ve satışı hususunda davacıya demo (pilot) bölüm hazırlatıldığını, bunun dışında müvekkilinin davacıdan herhangi bir bölüm için çalışma ve hazırlık yapması hususunda talebi ve talimatının olmadığını, davacının kendi insiyatifi ile hazırladığı bölümlerden müvekkilinin mali sorumluluğunun bulunmadığını, projenin ... tarafından kabul edilmemesi üzerine bu durumun davacı tarafa bildirildiğini, projenin ...'den onay alması ve müvekkiline ...

Kanalı arasında 13 bölümlük sözleşme yapılması şartına bağlı olarak taraflar arasında mutabık kalındığını ve sözleşme yapılacağının kabul edildiğini, bunun dışında taraflar arasında sözleşme varlığı ve sözleşme olarak nitelendirilebilecek herhangi bir hukuki ve fiili ilişki bulunmadığını ileri sürerek davanın reddini savunmuş ve davacının kötüniyet tazminatına mahkumiyetine karar verilmesini talep etmiş; karşı dava yönünden ise, demo bölüm revizyonları yönünden davacıya ödenen 7.000 TL'nin karşı davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Karşı davalı vekili karşı davaya cevap dilekçesinde özetle; davalıdan 7.000 TL'nin hizmet karşılığı alındığını ileri sürerek karşı davanın reddini savunmuştur.

Takibin başlatıldığı, İstanbul ... İcra Müdürlüğünün... E sayılı dosyası getirtilmiş, yapılan incelemede; davacı tarafça davalı borçlu hakkında sipariş edildiği ileri sürülen 7 bölüm çizgi film ücretinin ödenmemesi üzerine alacağın tahsili amacıyla ilamsız icra takibine girişildiği, ödeme emrinin tebliğinden itibaren 7 günlük yasal süre içerisinde davalı borçlunun vaki itirazı üzerine takibin durduğu ve yasal 1 yıllık süre içerisinde davacı tarafça, itirazın bertarafına yönelik dilekçede ileri sürülen nedenlerle eldeki davanın açıldığı görülmüştür.

Asıl davada davacı taraf, davalının talimatı ile ilk bölümün hazırlanarak bedelinin ödendiğini ve diğer bölümlerin yine davalının talebi üzerine hazırlanarak davalıya teslim edildiğini ileri sürmüş; davalı taraf ise, taraflar arasında bedeli talep edilen bölümlere ilişkin herhangi bir sözleşme bulunmadığını, davacının kendi insiyatifi ile takip ve dava konusu bölümleri hazırladığını, müvekkilinin herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını savunmuş; karşı dava yönün ise, davacı tarafından hazırlanan demo bölümünün ... talimatı ile revizyon edilmesine yönelik davacıya haksız olarak ödenen bedelin tahsili talep edilmiştir.

Asıl dava; davalı tarafça sipariş edildiği ileri sürülen dava ve takip konusu çizgi film projesine, diğer bir anlatımla varlığı ileri sürülen 7 bölümlük çizgi film yapımına ilişkin eser sözleşmesine (TBK 470.vd.madde) dayalı 7 bölüm çizgi film ücretinin ödenmemesi üzerine alacağın tahsili için davalı hakkında başlatılan icra takibine vaki itirazın İİK'nun 67.maddesi uyarınca iptali istemine; karşı dava ise, aynı projeye dayalı davacıya demo bölüm revizyonları için ödenen bedelin karşı davalıdan tahsili istemine ilişkindir.

Kural olarak, eser sözleşmesi, zorunlu şekil koşuluna bağlı değildir. Sözleşmenin kurulması için yazılı şekil şartı yok ise de davalı tarafından sözleşme ilişkisi inkâr edildiği takdirde yazılı delille ispata ilişkin kuralların gözetilmesi gerekir.

6100 sayılı HMK'nın 200. maddeye göre bir hakkın doğumu, düşürülmesi, devri, değiştirilmesi, yenilenmesi, ertelenmesi, ikrarı ve itfası amacıyla yapılan hukuki işlemlerin, yapıldıkları zamanki miktar veya değerleri ikibinbeşyüz Türk lirasını geçtiği takdirde senetle ispat olunması gerekir. Bu hukuki işlemlerin miktar veya değeri ödeme veya borçtan kurtarma gibi bir nedenle ikibinbeşyüz Türk lirasından aşağı düşse bile senetsiz ispat olunamaz.

Yazılı sözleşme olmasa da sözleşmenin varlığını ortaya koyan davalının veya O’nun adına hareket eden kişinin imzasını taşıyan teslim belgesi, irsaliyeli fatura, ile de sözleşme ilişkisinin ispatı mümkündür. Ayrıca yazılı delil niteliğinde olmayan ancak kesin delil niteliğindeki ikrar, yemin delilleri ile de sözleşme ilişkisi ispatlanabilir.

Tüm bu delillerle de sözleşme ilişkisi ispatlanmış değilse HMK'nın 200. maddedeki düzenleme hatırlatılarak karşı tarafın açık muvafakati hâlinde tanık dinlenebilir. Açık muvafakat olmazsa tanıkla sözleşme ilişkisi ispatlanamaz. Bunun da istisnası olan HMK'nın 202. maddeye göre senetle ispat zorunluluğu bulunan hâllerde delil başlangıcı bulunursa tanık dinlenebilir.

Delil başlangıcı, iddia konusu hukuki işlemin tamamen ispatına yeterli olmamakla birlikte, söz konusu hukuki işlemi muhtemel gösteren ve kendisine karşı ileri sürülen kimse veya temsilcisi tarafından verilmiş veya gönderilmiş belgedir.

Fatura, emtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı meblağı göstermek üzere emtiayı satan veya işi yapan tüccar tarafından müşteriye verilen ticari vesikadır (213 sayılı VUK 229. md.). Ticari işletmesi bağlamında bir mal satmış, üretmiş, bir iş görmüş veya bir menfaat sağlamış olan tacirden, diğer taraf, kendisine bir fatura verilmesini ve bedeli ödenmiş ise bunun da faturada gösterilmesini isteyebilir” (TTK 21/1).

Bir fatura alan kişi aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde, faturanın içeriği hakkında bir itirazda bulunmamışsa bu içeriği kabul etmiş sayılır (TTK 21/2). Fatura düzenleyen tacirin TTK'nın 21/2. maddede belirtilen karineden yararlanabilmesi için fatura tanzim edenle, adına fatura tanzim edilen arasında akdî ilişki bulunması, faturanın akdin ifasıyla ilgili olarak düzenlenmesi gerekir.

Fatura sözleşmenin kurulması safhasıyla ilgili olmayıp ifasına ilişkin olduğundan öncelikle temel bir borç ilişkisinin varlığı şarttır.

Bu nedenle faturanın TTK'nın 21. maddesi gereğince kesinleşmiş ve tarafları bağlayıcı olduğunun kabul edilebilmesi için, fatura konusu işle ilgili yanlar arasında sözleşme yapıldığının yasal delillerle kanıtlanması ve bedeli uyuşmazlık konusu işin de kabul edilebilir yeterlikte iş sahibine teslim edildiğinin yüklenici tarafından kanıtlanmış olması zorunludur.

Sadece faturanın karşı tarafa tebliğ edilmiş ve itiraz edilmemiş olması yanlar arasında akdî ilişkinin kurulmuş ve iş bedelinin istenebilir olduğunu kanıtlamaz.

Yukarıda yapılan açıklama ve sözü edilen kurallarla birlikte somut olay değerlendirildiğinde; asıl dava yönünden davacı hiçbir belgeye dayanmaksızın icra takibi yapmış ve itiraz üzerine de dava açmış olup taraflar arasında yazılı sözleşme bulunmadığı gibi diğer kesin delillerle de akdî ilişki ispatlanamamıştır. Alacak miktarına göre akdî ilişkinin tanıkla ispatlanması mümkün olmadığı gibi davalının açık rızası ve delil başlangıcı niteliğinde belge de bulunmadığından dinlenilmesi istenen tanık beyanlarına dayalı olarak akdî ilişkinin varlığı ispatlanamaz.

Bu bilgiler ışığında asıl davaya ilişkin somut olaya bakıldığında; bedeli talep edilen takip ve dava konusu 7 bölümlük çizgi filmin (eserin) yapımına ilişkin davalı tarafın siparişinin (sözleşmenin), davacı alacaklı tarafça HMK'nın 200.maddesi gereği yasal kanıtlarla kanıtlanamadığı, davalı tarafça bu konudaki sözleşme ilişkisinin inkar edildiği, dinlenilmesi istenen tanık anlatımıyla davalının açık rızasının olmaması ve uyuşmazlığın niteliği gereği akdi ilişkinin kanıtlanamayacağı, davacı tarafın yemin deliline de dayanmadığı anlaşıldığından, kanıtlanamayan asıl davanın reddine karar vermek gerekmiştir.

Karşı dava yönünden ise; talep edilen alacağın, daha önce taraflar arasında yapımı kararlaştırılıp karşı davalı tarafça yapımı sağlanan bölümün revize edilen senaryosu için ödendiği, dolayısı ile karşılıksız olmadığı her iki tarafın iddia ve savunmalarından anlaşılmış olup, açıklanan nedenlerle karşı davanın da reddine ilişkin aşağıdaki gibi karar vermek gerekmiştir.