İstanbul 11. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/523 K.2024/596

Yukarıda tarafları ve konusu yazılı davanın mahkememizce yapılan açık yargılaması sonrasında;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ... (...) , ... A.Ş.

İle 2019 senesinde ...'un muhtelif elektronik güvenlik sistemlerinin ...'un belirttiği şartlarda abonelik, kiralama, satışının ve tanıtımının yapılması için sözleşme imzalandığını, işbu sözleşmenin teminatı olarak müvekkili, ...'a (EK-1) 2.425,00 USD göndermiş olduğunu, sözleşme 30 Eylül 2021 tarihinde sona erdiğini, davalı yan, sözleşmede olmayan, mesnetsiz, hukuki dayanağı yoksun maddelere dayanarak cezalar kesmiş, neticede peşin verilen 2.425,00 USD teminatı iade etmediğini, müvekkili, hukuki dayanağı olmadan kesilen bu cezai faturalara iade fatura kesmişse de davalı yan tarafından dikkate alınmamış olduğunu,

bu teminatın ödenmesi için yetki sözleşmesi uyarınca yetkili ....İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı dosyasıyla ilamsız icra takibi yoluna başvurulmuş olduğunu, sözleşmenin her iki tarafı da tacir olduğundan ve iş mahiyeti ticari iş olduğundan yetki sözleşmesi geçerli olduğunu, davalı yan, icra takibine haksız şekilde itiraz ettiğini, Yetkili bayilik sözleşmesi'nin 5.3.

Maddesi uyarınca müvekkilinin, davalı/borçlu şirkete karşı herhangi bir borcu bulunmadığını, müvekkili sözleşmenin yükümlülüklerini eksiksiz şekilde yerine getirmiş olduğunu, davalı şirket tarafından haksız ve hukuki dayanaktan yoksun şekilde cezai faturalar kesmekte ve teminattan mahsup etme yoluna gitmediğini, davalı yan, basiretli bir tacir gibi davranmadığını, kesilen cezai faturaların ihtar çekilerek bildirimde bulunulması gerektiğini, sözleşme uyarınca haksız şekilde kesilen cezai faturaların bir geçerliliği bulunmadığını, işbu sebeple ....

İcra Dairesi ... esas dosyasına yapılan haksız itirazı nedeniyle hükmolunan meblağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere, uygun bir tazminata hükmedilmesini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında 2019 yılında imzalanan Yetkili Bayilik Sözleşmesi kapsamında; davacı, müşteriler ile davalı müvekkili arasında abonelik sözleşmesi kurulmasına aracılık etmekte, işbu abonelik sözleşmeleri gereğince müşteriler davalıya aylık abonelik ücreti ödemekte, davacı da aracılık ettiği sözleşmeler neticesinde aylık komisyon ücretine hak kazandıklarını, müvekkili şirket ile ... arasında yapılan Yetkili Bayilik sözleşmesi incelendiğinde 5. Numaralı başlık altında Cari Hesap İşleyişi ve Denetim kısmı düzenlenmiştir.

İlgili maddenin 5.2 vd. Maddeleri uyarınca. "5.2 ... tarafından her ay YETKİLİ BAYİ'ye cari hareketlerin dökümünü içeren hesap özeti gönderilecektir. YETKİLİ BAYİ, cari hesap ekstresine olan itirazlarını yazılı olarak ilgili cari hesap ekstresini tebliğ aldıktan sonra ...'un belirleyeceği süre içerisinde ...'a bildirir ve ... muhasebe ilkeleri gereğince itirazları değerlendirilerek, neticeyi yazılı olarak YETKİLİ BAYİ ile paylaşır.

Gönderilen hesap özetlerine YETKİLİ BAYİ tarafından süresinde itiraz edilmemişse hesap özeti kesinleşecektir. - 5.3 YETKİLİ BAYİ'nin cari hesabındaki bakiye tutar ...'a, işbu sözleşme'de belirlenen süreler içerisinde ödenmezse ... önce bir ihtar gönderip YETKİLİ BAYİ'ye 7 gün süre tanır. Ödemenin bu süre sonunda da yapılmaması durumunda alınmış olan teminat mektubu, ... tarafından doğrudan nakde çevrilerek borçtan mahsup edilir. 14.5 ...

YETKİLİ BAYİ'nin prim/hakediş, çalışma koşulları, prim/hakediş kesintileri, lead atamaları, bölgesel sınırları, hedefleri, sözleşme onay ve montaj süreçleri, teminat bedel ve bilgileri, kampanya ve paketleri, iskonto hakları başta olmak üzere diğer tüm faaliyet ve işletme prensipleri YETKİLİ BAYİ'nin belirlenmiş olan e-mail adresine yazılı olarak duyuracak ve duyuru tarihinden itibaren geçerli olmak üzere beyanı esas alınacaktır.

14.6 ..., piyasa şartları, ülkenin ekonomik durumu, vizyon ve misyonu, büyümeye bağlı organizasyon değişimi gibi dinamikleri neticesinde belirli aralıklarla 14.5 maddede beyan edilen ve/veya bunların dışında yeni belirlenen duyuruları yayınlar.

Buna bağlı olarak YETKİLİ BAYİ tarafına tebliğ edilen her bir duyurunun içeriğini ve şartlarını peşinen kabul ve taahhüt eder." şeklinde düzenlendiğini, müvekkili şirket ile bayilik verilen şubeler arasındaki sözleşmenin ilgili maddesi gereğince yapılan duyurular mail aracılığı ile kendilerine iletildiğini, bayiler işbu maillere yazılı olarak itiraz etmedikleri sürece kabul ve taahhüt ettiklerini beyan edip ilgili sözleşmeyi imzaladıklarını, tüm bu hususlar dikkate alındığında "chargeback fatura" bedellerinin sözleşme hükümleri çerçevesinde olduğu ve davalıya iadesinin mümkün olmadığının görüleceğini, davacı taraf davalının;

yetkili bayilik sözleşmesinde bu hususta herhangi bir hüküm yer almamasına rağmen dayanaksız ve haksız olarak cezai faturalar kesmekte ve teminattan mahsup etme yoluna gitmekte olduğunu iddia ettiğini, ...faturaları yine tarafların üzerinde mutabakata vardığı diğer bir husus olduğunu, Blokaj ve ... Duyurusu olarak bayilere gönderilen ilgili evraklar incelendiğinde 01.02.2021 tarihinden itibaren geçerli olacak şekilde.

"Tahsilatı geciken aboneler için artık blokaj yapılmayacaktır. (30 gün ve üzeri ödeme yapmayan aboneler için bloke edilen hakedişin yarısı), Ödemesi 90 günü geçen aboneler için iptal süreci başlatılacak olup süreç sonuçlandığında (abonelik iptal edildiğinde) chargeback aşağıdaki maddede belirtilen %5 lik tutardan mahsup edilecektir.

2021 yılı itibariyle; ilgili ayda yapılan satışlara istinaden kazanılan hakedişin (KDV dahil) her ay sabit olarak %5 i mutabakat için bekletilecektir ve satış adedine paralel, muhtemel churn (iptal) aboneliklerindeki risk gözetilerek teminat hesabına aktarılması değerlendirilecektir. Tüm belirtilen tutarlar için 3 ayda bir mutabakat yapılacaktır. " denildiğini, Chargeback Duyurusunun hüküm ve sonuçları ise sözleşmenin 14. Maddesinde düzenlenmiş olduğunu, "14.5 ...

YETKİLİ BAYİ'nin prim/hakediş, çalışma koşulları, prim/hakediş kesintileri, lead atamaları, bölgesel sınırları, hedefleri, sözleşme onay ve montaj süreçleri, teminat bedel ve bilgileri, kampanya ve paketleri, iskonto hakları başta olmak üzere diğer tüm faaliyet ve işletme prensipleri YETKİLİ BAYİ'nin belirlenmiş olan e-mail adresine yazılı olarak duyuracak ve duyuru tarihinden itibaren geçerli olmak üzere beyanı esas alınacaktır..." şeklinde düzenlendiğini, müvekkili Şirket tarafından davalının iddia ettiği gibi dayanaksız ve haksız fatura kesilmesi söz konusu olmadığını, 27.07.2021 tarihli ... fatura numaralı 1.705,02 TL bedelli,

28.04.2021 tarihli ... fatura numaralı 1.000,00 TL bedelli, 31.01.2021 tarihli ... fatura numaralı 2.360,00 TL bedelli, 30.06.2022 tarihli ... fatura numaralı 12.419,50 TL bedelli, 21.03.2022 tarihli ... fatura numaralı 8.909,00 TL bedelli, 25.02.2021 tarihli ... fatura numaralı 1.180,00 TL bedelli, 31.03.2021 tarihli ... fatura numaralı 295,00 TL bedelli faturalar davalı şirketin sözleşmeye uygun olarak davalı adına kestiği faturalar olduğunu, müvekkili şirket tarafından bayilere sunulan hizmet neticesinde bayilik sözleşmesini imzalayacak taraf adına bir teminat hesabı oluşturulduğunu,

sözleşmede de açıkça belirtildiği üzere bayilerden herhangi bir ödeme alınamaması durumunda tahsilat bu hesaplar üzerinden gerçekleşeceğini, "5.3 YETKİLİ BAYİ'nin cari hesabındaki bakiye tutar ...'a, işbu sözleşme'de belirlenen süreler içerisinde ödenmezse ... önce bir ihtar gönderip YETKİLİ BAYİ'ye 7 gün süre tanır.

Ödemenin bu süre sonunda da yapılmaması durumunda alınmış olan teminat mektubu, ... tarafından doğrudan nakde çevrilerek borçtan mahsup edilir..." şeklinde düzenlendiğini, ...'un kesilen faturaları ödememesi ve ödenmekten kaçınmak amacıyla iade etmesi neticesinde teminat olarak yatırılan bedel kesilen fatura borçlarına mahsup edilmiş olduğunu, kesilen tüm faturaların ne kapsamda kesildiği sözleşmede bahsi geçen duyurular ile önceden karşı tarafa bilgilendirilmekte ve sözleşme tarafı olan şahısa veya tüzel kişiye gönderildiğini, müvekkilinin davacı tarafa herhangi bir borcu olmadığını,

taraflar arasında imzalanan sözleşmenin serbestçe ve tarafların özgür iradesi ile imzalandığını, müvekkilinin icra dosyasına yaptığı itirazında haklı olmakla birlikte başlatılan takibin haksız olduğunu beyanla davanın reddine karar verilmesini talep ettiği görüldü.

DELİLLER

Davacı taraf delil olarak;Yetkili Bayilik Sözleşmesi, vergi kayıtları, ticari defterler, tanık, yemin, bilirkişi incelemesi, keşif, isticvap ve her türlü yasal delillere dayanmıştır.

Davalı taraf delil olarak;Yetkili Bayilik Sözleşmesi, Davalı Tarafa Kesilen Faturalar, Müvekkili Şirket Tarafından Ödenen Bedele İlişkin Dekontlar, Tüm Bayilere Yapılan Duyuru Metinleri, Tanık, Cari Hesap Ekstreleri, Bilirkişi İncelemesi, Ticari Defterler ve her türlü yasal delillere dayanmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:

Dava, Bayilik sözleşmesinden kapsamında verilen teminatın iade edilmemesinden kaynaklı başlatılan ilamız icra takibine vaki itirazın iptali davasıdır.

Somut olayda davacı tarafından .... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile davalı aleyhine sözleşmenin sona ermesi nedeniyle teminat iadesi gerekçesiyle 2.425,00 USD asıl alacak, 234,29 USD işlemiş faiz olmak üzere toplam 2.659,29 USD üzerinden ilamsız icra takibine girişildiği, davalının süresi içerisinde ödeme emrine itiraz ettiği takibin durduğu, hak düşürücü süre içerisinde eldeki davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacı 2019 yılında davalı ile imzalanan sözleşmenin süresinin 30/09/2021 tarihinde sona erdiğini, sözleşmenin teminatı olarak 2.425,00 USD davalıya ödeme yaptığını ancak davalının dayanaktan yoksun haksız cezai faturalar kesip teminattan mahsup yoluna gittiğini ileri sürmüş davalı ise kesilen faturaların sözleşmeye uygun olduğunu, chargeback faturalarında tarafların mutabık kaldıklarını ve blokaj ile chargeback duyurusunun bayilere yapıldığını savunmuştur.

Davacı dava dilekçesi ekinde bayilik sözleşmesini ibraz etmiştir. Bilahare davacı vekili 03/10/2022 tarihinde UYAP sisteminden sunduğu dilekçe ekinde davalının savunmasına konu sözleşmenin taraflarca imzalanmadığını beyanla imzasız sözleşme suretini sunmuştur.

Davacı tarafça dava dilekçesi ekinde sunulan sözleşmenin 16. Maddesi uyarınca sözleşme süresinin 1 yıl olduğu, bildirimde bulunulmadığı takdirde sözleşmenin müteakip yıllar için de geçerli olacağı anlaşılmış ve sözleşmenin 5.4. Maddesinde " yetkili bayinin ...'a ibraz etmiş olduğu mevcut teminat mektubunun ...'dan iadesini istemesi durumunda, ... tarafından cari hesap kontrol edilir. Cari Hesaptaki borç düşülerek kalan kısım bir sonraki ay içinde yetkili bayiye iade edilir" şeklinde düzenleme bulunduğu görülmüştür.

Bilirkişi Mali müşavir ... ile Bilirkişi Doç. Dr. ... tarafından hazırlanan 27.07.2023 tarihli bilirkişi kök raporu mali müşavirin tarafların ticari defter ve kayıtları hakkındaki değerlendirme ve tespitleri yönünden denetime elverişli olup mahkememizce de uygun bulunup hükme esas alınmış olup; buna göre tarafların ticari defter ve kayıtlarının usulüne uygun tutulduğu,

davacı şirketin ticari defterlerindeki en son kayıt olan 09.11.2022 tarihi itibariyle davalı ...

A.Ş.’den 90,90 TL tutarında alacağının bulunduğu, davalı şirketin aldığı 2.425,00 USD tutarındaki peşin teminattan, davacı şirket unvanına düzenlediği 12.419,50 TL tutarındaki fatura bedelini tenzil etmesi neticesinde; davalı şirketin 14.04.2022 tarihi itibariyle davacı şirkete 1.681,28 USD karşılığı 31.437,08 TL tutarında borcunun bulunduğu, davalı şirketin ticari defter kayıtlarında yer alan 30/06/2022 tarihli ... numaralı 12.419,50 TL bedelli “...

Abonelik Bedeli” açıklamalı Faturaya karşı davacının kestiği 30/06/2022 tarihli ... numaralı 12.419,50 TL bedelli iade faturasının davalı şirketçe kayıt altına alınmaması ve davalının 12.419,50 TL tutarlı faturayı 2.425,00 USD teminattan tenzil ederek ticari defterlerinde kayıt almasının taraflar arasında cari hesap farklılığına neden olduğu, davalı şirket tarafından düzenlenen, 30.06.2022 tarihli fatura dışındaki diğer faturaların davacı şirketçe ticari defterlerinde kayıt altına alındığı ve davacı yanın bu faturalar ile ilgili olarak davalı yana herhangi bir iade faturası düzenlemediği;

süresinde itiraz ve iade edilmeyip benimsenen, aynı zamanda bunu ticari defterlerine kayıt eden davacı şirketin, fatura münderecatını aynen kabul etmiş olduğu anlaşılmıştır.

Şu halde çözümü gereken uyuşmazlık teminatın davacıya iade edilip edilmeyeceği, davalının "chargeback abonelik bedeli" açıklamalı 30/06/2022 tarihli ... numaralı 12.419,50 TL Bedelli faturadan kaynaklı davacıdan alacaklı olup olmadığı ve bu alacağın teminattan mahsup edilip edilemeyeceği noktasında toplanmaktadır. Teminatın iadesi gerekip gerekmediği yönünden; davacı tarafça sunulan sözleşmenin 5.1.

Maddesi uyarınca tarafların cari hesap ile çalışacağı düzenlenmiş olup yetkili bayinin cari hesaptaki bakiye tutarı ...'a sözleşmede belirlenen sürelerde ödememesi halinde ...'un önce bir ihtar gönderip bayiye 7 gün süre tanıyacağı, ödemenin bu süre sonunda yapılmaması halinde alınan teminat mektubunun ... tarafından nakde çevrileceği, sözleşmenin 5.4.

Maddesi uyarınca da yetkili bayinin ...'a ibraz etmiş olduğu mevcut teminat mektubunun ...'dan iadesini istemesi durumunda ise ... tarafından cari hesabın kontrol edileceği ve cari hesaptaki borç düşülerek kalan kısım bir sonraki ay içinde yetkili bayiye iade edileceği düzenlenmiştir.

Sözleşmede verilecek teminat, teminat mektubu olarak belirlenmiş ise de teminatın nakit olarak yatırıldığı hususunda ihtilaf bulunmayıp, teminat mektubuna ilişkin düzenlemelerin nakdi teminata ilişkin olduğu yorumlanarak uyuşmazlığın çözümü gerekmektedir. Bu kapsamda anılan sözleşmede teminatın belli bir süreden önce iadesinin istenemeyeceğine dair bir hüküm yoktur. Aksine yetkili bayi teminatın iadesini istemesi halinde sözleşmenin 5.4.

Maddesi uyarınca işlem yapılarak sonucu uyarınca varsa bakiye teminatın iade edileceği açıktır. Bu minvalde 12.419,50 TL bedelli faturaya konu alacağın teminattan mahsubunun mümkün olup olmadığını değerlendirmek gerekmektedir. Davacı ilgili faturaya karşı süresinde iade faturası kesmiş olmakla artık davalı faturaya konu alacağın varlığını ispatlamakla yükümlü olup davalı bu alacağın varlığını ispata yeterli herhangi bir delil sunmamış olup ispat yükünü yerine getirememiştir.

Dolayısıyla bu faturaya konu alacağın teminattan mahsubu mümkün değildir. Bu halde tarafların ticari defter ve kayıtlarına göre bu fatura haricinde teminattan mahsubu gereken bir alacak kalemi de bulunmadığına göre davalı 2.425,00 USD teminatı iade etmekle mükelleftir.

İcra takibinden önce teminatın iadesi istendiğine dair dosyaya sunulan bir delil bulunmadığından davalının temerrüde düşmediği dolayısıyla takipten önce işlemiş faizin istenemeyeceği anlaşılmakla davanın kısmen kabulü ile İİK'nun 67.maddesi gereğince davalının 2.425,00 USD asıl alacağa yönelik itirazının iptali ile, asıl alacağa takip tarihinden itibaren 3095 Sayılı Yasanın 4/a maddesi gereğince faiz uygulanmak suretiyle takibin devamına; alacak likit ve itiraz haksız olduğundan davalının icra inkar tazminatına mahkumiyetine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar vermek gerekmiş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · e-imzalı Hakim ... · e-imzalı