İstanbul 12. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/378 K.2024/1046

Mahkememizde görülmekte olan Alacak davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde: 167, 6360, 5216 ve 2560 Sayılı Kanunlarla aktarılan kurallar bir bütün olarak değerlendirildiğinde, büyükşehir belediyesi sınırları içinde kaldığını, devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerdeki;

tabii olarak oluşan ve bir veya birden fazla çıkış noktasından yeryüzüne kendiliğinden tabi olarak çıkan veya teknik usullerle yeryüzüne çıkartılan suların (mazbut vakıflara ait sular hariç) işletilmesine ve kiralanmasına ilişkin görev ve yetkinin İl Özel İdarelerinin kapandığı illerde ticari amaçlı satışı yapılan kaynak ve yeraltı sularına ilişkin kiraya verme işlemleri ile alakalı İç İşleri Bakanlığı Hukuk Müşavirliği görüşü de kiralama yetkisinin büyükşehir belediyelerinde ve bağlı kuruluşlarına verildiğini gösterdiğini,

bu doğrultuda yapılan çalışmalar neticesinde İl Sağlık Müdürlüğünden ticari amaçlı su satışı yapmak üzere Üretim İzin Belgesi olan firmaların listesinin istendiğini, 02.02.2023 tarihinde Başkanlar düzeyinde Hukuk Müşavirliği ile yapılan görüşme neticesinde;İl sağlık müdürlüğünden gelen listedeki, ticari amaçlı su satışı yapan firmalara Kamu alacağı oluşturulup İhtarname gönderilmesi kararlaştırıldığını, 09.05.2017 tarih ve ... sayılı kanunun gereği Yeraltısuyu İşletme sahası ilan tarihinden 2022 yılı sonu itibarı ile İdaremiz ile Sözleşmesi olan firmalara uygulanan kaynak suyu birim fiyatı ile ....

Ltd. Şti'nin debisi çarpılarak 2.250.612,32 TL Kamu alacağı hesap edildiğini, idareleri ile kaynak suyu kiralama sözleşmesi yapmak istemeyen ilgili firma için ... müracaat numarası ile oluşturulan söz konusu miktarın yasal yoldan tahsil edilebilmesi için 16.05.2023 tarih ... Sayılı Genel Müdürlük Makam Havaleli Yazı ile talep edildiğini, müvekkili idare alacağını yasal yoldan tahsili için önce ihtarname gönderildiğini, ödeme yapılmaması üzerine ...İcra Müdürlüğü'nün 2023/...

Esas sayılı dosyası üzerinden 2.250.612,32 TL Asıl alacak + 119.507,51 TL gecikme zammı bedeli olmak üzere toplam: 2.370.119,83 TL üzerinden ilamsız takip başlattıklarını, takibe itiraz edilmesi üzerine ilgili firma ile arabuluculuk görüşmesi yapıldığını, anlaşma sağlanamadığını, bu nedenle davanın açıldığını, fazlaya ilişkin haklar ve talepler saklı kalmak kaydıyla, 2.250.612,32 TL kaynaksuyu ve yeraltı suyu izinsiz işletme bedeli ve 119.507,51 TL gecikme zammı bedeli olmak üzere 2.370.119,83 TL müvekkili idare alacağı ile ilgili olarak davalı ...

Ltd.Şti' hakkında yapmış oldukları ...İcra Müdürlüğü 2023/... Esas sayılı icra dosyasına yapılan itirazın iptali ile takibin devamına karar verilmesini, mahkeme masrafı ve vekalet ücreti ile birlikte davalıdan tahsil edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde: Davacı tarafın taleplerinin hukuka aykırı olduğunu, müvekkili şirket ... İli ...

İlçesinde Sağlık Bakanlığından ruhsatlı yeraltı suyu işletme tesisinin sahibi olduğunu, müvekkili firma ... gerekli izinleri aldıktan sonra yeraltı suyunu bulan ve bulduğu suyu sanayi proses suyu olarak işleyerek nihai tüketiciye ulaştıran bir firma olduğunu, müvekkili firmanın davalı idare ile kiralama veya başkaca özel hukuk sözleşmesi bulunmadığını, davalı idare 20.03.2023 tarih ve E. ... sayılı yazı bir üst yazı ile ihtarname başlıklı fatura tarihi 17.03.2023, son ödeme tarihi 06.04.2023 borç türü 132-kaynak ve yeraltı suyu izinsiz işletme bedeli yazan tutar: 2.250.612,32 TL bir belge gönderilmesi üzere ...İdare Mahkemesinin 2023/...

Esas sayılı dosyasında işlemin iptali talebi ile dava açıldığını, ....İdare Mahkemesi kesin ve yürütülebilir işlem olmadığı gerekçesi ile davanın incelenmeksizin reddine karar verildiğini, dosyanın temyiz aşamasında derdest olduğunu, Özel Hukuk Sözleşmesine konu olmayan ve idari karar ile istenilenin bu miktar açasından idari yargı yolu yetkili olduğunu, adli yargı yolu yetkisiz olduğundan davanın reddine karar verilmesini, ...

Genel Müdürlüğünün yeraltı suyunu kiraya verme veya bedel isteme yetkisinin olmadığını, su firmalarını suyun elde edilmesi açısından ikiye ayırmak gerektiğini, birincisi kendi cazibesi ile yeraltından çıkan suyu kapte ederek tüketiciye ulaştırılan firmalar ikincisi ise yeraltında gerekli izinleri aldıktan sonra suyu sondaj ile arayarak kuyu açarak bulan, ... Müdürlüğünden aldığı kullanma belgesi ile kuyu suyunu işlemden geçirerek tüketiciye ulaştıran firmalar olduğunu, ...

Genel Müdürlüğünün su firmalarına kiralama yapma yetkisi ile ilgili sürecin özetlenmesi konunun daha iyi anlaşılmasını sağlayacağını, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7/r maddesinde, su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek, bunun için gerekli baraj ve diğer tesisleri kurmak, kurdurmak ve işletmek; derelerin ıslahını yapmak; kaynak suyu veya arıtma sonunda üretilen suları pazarlamak, büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayıldığından ...

Genel Müdürlüğü tarafından kendi cazibesi ile çıkan doğal kaynak sularını kiraya verilmesi yetkisinin kendisinde olduğundan bahisle 03.10.2010 tarihinde mülga... İdaresine başvurularak dosyaların devri istendiğini, ... İdaresinin bu talebi reddi üzerine ....İdare Mahkemesinin...Esas sayılı dosyasına dava açıldığını, davanın kabul edilerek işlemin iptal edilmesi üzerine de mahkeme kararının uygulanması kapsamında dosyalar... İdaresinden ...

Genel Müdürlüğüne devredildiğini, İstanbul İl Özel İdaresinin temyizi üzerine Danıştay 8.Daire Başkanlığının 2012/2450 Esas ve 2016/48 Karar sayılı ilamı ile ....İdare Mahkemesinin iptal kararı esastan bozulduğunu, Danıştay bozma kararı "5216 sayılı Kanun ile büyükşehir belediyelerine kaynak suyu veya arıtma sonunda üretilen suları pazarlamak yetkisi verilmesi durumunun bu yetkinin münhasıran büyükşehir belediyelerine ait olduğu şeklinde yorumlanması Yasanın amacını aşan bir yorum olacaktır.

Nasıl ki, 5393 sayılı Belediye Kanunu ile belediyelere bağış kabul etme yetkisi verilmesi yalnızca belediyelerin bağış kabul edebileceği anlamını taşımayacak ise, kanuni idare ilkesi gereğince ancak yasa ile tanınan yetkiler ölçüsünde hareket etmesi mümkün olan büyükşehir belediyelerine 5216 sayılı Yasa ile verilen kaynak suyu veya arıtma sonunda üretilen suları pazarlamak yetkisinin, büyükşehir belediyelerinin bu kapsamda faaliyet göstermelerine imkan sağlayacağı, bunun haricinde Yasaların izin vermesi durumunda başka idari birimlerin yahut özel kişilerin de bu faaliyeti yürütmesine engel teşkil etmeyeceği kabul edilmelidir.

Bu bağlamda, İstanbul İl Özel İdaresince, 167 sayılı Yasa ile kendisine verilen yetki kapsamında Büyükşehir Belediyesinin görev alanında olsa dahi, Hazinenin özel mülkiyetinde veya Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerdeki kaynak sularını (mazbut vakıflara ait sular hariç) kiraya verme yetkisi bulunduğunun kabul edilmesi gerekir." şeklinde ve "4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 756. maddesinde; kaynakların arazinin bütünleyici parçası olduğu,

bunların mülkiyetinin ancak kaynadıkları arazinin mülkiyeti ile birlikte kazanılabileceği kurala bağlanmış olup, bu hükümden kaynak sularının, kaynadığı arazinin bütünleyici bir parçası olduğu ve her türlü tasarruf hakkının kaynadığı taşınmazın sahibine ait olduğu anlaşılmaktadır.

Anılan bu araziler üzerindeki kaynaklar ile ilgili olarak İl özel İdaresinin yetkisi ise kendinden menkul olmayıp Yasa ile belirlenmiş bir yetkidir ve Yasa Koyucu (Kanunun gerekçesinde belirtildiği üzere) bu kaynakların kiralanması yetkisini Maliye Bakanlığından alarak il özel idarelerine vermiş ve bu birimlere kaynak oluşturmayı amaçlamıştır." şeklinde gerekçelendirildiğini, İl Özel İdarelerine kaynak ve yer altı sularının kiraya verme yetkisi 167 sayılı yasa ile verilmiş yetki olduğunu,

12/11/2012 tarihli ve 6360 sayılı “On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'la Büyükşehir Belediyesi olan yerlerdeki İl Özel İdarelerin tüzel kişilikleri kaldırıldığını, yasa ile tüzel kişilikler kaldırılır iken il özel idarelerinin yetkileri, hak ve borçları bir tüzel kişiye külli halef şekilde devredilmemiş, devir ve tasfiye işlemleri kurulan bir komisyon aracılığı ile yapılmıştır. yasada özel idare'ye yapılan atıflar şu kuruma yapıldığını yada özel idarelerin hak ve borçları şu kuruma devredilmiştir şeklinde bir hüküm olmadığını,

yeraltı sularının davalı idareye devredildiğinden bahsedilemeyeceğini, Büyükşehir Belediyesi olan yerlerde yasa ile İl Özel İdarelerine verilen yetkinin bir başka kuruma özellikle ... Genel Müdürlüğüne devredilmediğinin açık olduğunu, ....İdare Mahkemesinin kararının bozulmasından sonra... İdaresi kaldırıldığı için akıbet takip edilmediğini, kendi cazibesi ile çıkan kaynak suyu firmaları dosyaları ...

Genel Müdürlüğünde kaldığını, fiili durum devam ettiğini, davacı tarafın tarafımızdan sözleşmeye talebi üzerine vermiş olduğukları dilekçe ve sonrasında kurumlar arasında yapılan görüşmeler sonrasında...

Devir, Tasfiye ve Paylaştırma Komisyonu ekte sunduğumuz 19.07.2023 tarih ve 2023/1 sayılı kararı ile Yeraltı ve Kaynak Sularının kiraya verme yetkisinin Yatırım ve Koordinasyon Başkanlığında olduğuna karar verdiğini, kararda Yeraltı ve Kaynak Sularının 167 sayılı kanunun 4.maddesi uyarınca... İdaresine ait olduğu, 6360 sayılı Kanunla hukuki varlığı sona eren...

İdaresinin her türlü taşınır ve taşınmaz malları ile hak, alacak ve borçlarını devir, tasfiye ve paylaştırmak için anılan Kanunun geçici 1. maddesi uyarınca kurulan...

Devir Tasfiye ve Paylaştırma Komisyonunca yapıldığı, İstanbul İlinde Hazinenin özel mülkiyetinde veya Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerdeki yeraltı ve kaynak sularının kiraya verilmesi yetkisinin devri konusunda herhangi bir karar alınmadığı vurgulandıktan sonra Hazinenin özel mülkiyetinde veya devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerdeki yeraltı ve kaynak sularının (mazbut vakıflara ait sular hariç) kiraya verme yetkisi dahil tüm iş ve işlemlerinin...

Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığınca yürütülmesine oybirliği ile karar verildiğini, bu kararı alan komisyonda ... Genel Müdürlüğü Genel Müdür Yardımcısı seviyesinde temsil edildiği gibi...

Belediye Başkanlığı da temsil edildiğini, karar ile ...'nin Yeraltı ve Kaynak Sularının kiraya verme yetkisi olmadığını, dava konusu işlemi yapma yetkisi olmadığı bir kez daha açıkça ortaya konduğunu, davacı kurumun yetkisinde olmayan bir konu hakkında talepte bulunması mümkün olmadığını, davanın reddinin gerektiğini, 167 sayılı kanunun 4.maddesinin 3.fıkrasında "Kuyu açan kimse, bulunan suyun ancak kendi faydalı ihtiyaçlarına yetecek miktarını kullanmaya yetkilidir." hükmünün bulunduğunu, yeraltı sularının arıtılarak içme suyu olarak ruhsatlı şekilde halka ulaştırılması ...

Müdürlüğünün 27.05.1999 tarih ve .../... sayılı yazılarında Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı ile Sanayi ve Ticaret Bakanlığının görüşleri alınarak ham yeraltı suyunun arıtılarak içme suyu haline getirilmesi veya diğer sofra içeceklerinde katkı maddesi halinde kullanılmasını imalat işlemi olduğu ve bu suların sanayi proses suyu sayılacağı görüşü verilmesi üzerine başladığını, bu görüş doğrultusunda müvekkili firmanın kuyudan elde ettiği suyu işlemden geçirmek ve arıtmak sureti ile elde ettiği/ ürettiği su da sanayi proses suyu kabul edildiğini, ruhsatlandırılarak halkın hizmetine/ihtiyacına sunulduğunu,

dava dışı bir başka su firmasının yereraltı suyu kullanma belgesi talebine ...

Müdürlüğü 14.Bölge Müdürlüğünün 08.06.2009 tarih ve 51329 sayılı cevabı yazısında firma adına faydalı ihtiyacımızı karşılayacak miktarda su tahsisi yapıldığı bildirildiğini, sanayi proses suyu yani sanayide kullanılan suyun tamamı faydalı ihtiyaç olduğunu, sanayi faaliyetinde örneğin tekstilde kullanılan suyun veya ayran, limonata ve kola üretiminde kullanılan suyun sanayide kullanıldığı kabul edildiğini, ham suyu işlemden geçirerek elde müvekkil firmaının elde ettiği ürün de sanayi proses suyu olduğunu, müvekkili firmaya ... yeraltı suyu kullanma belgesinde belirtilen ve taraflarına tahsis edilen tüm suyun faydalı ihtiyacı olduğunu,

bir kiralama veya ecrimisil talebi olması söz konusu olmadığını, davacı kurumun müvekkili firmadan izinsiz işletme, kiralama, ecrimisil veya herhangi bir ad altında bir bedel talep etme yetkisi olmamakla birlikte bir an olduğu kabul edilse dahi zamanaşımına uğramış dönemler dahi alacağa konu edildiğini, davalı idare ilgili yazıda 10.05.2017 tarihinden itibaren talepte bulunduğunu, davalı idarenin isteminin 5 yıllık zamanaşımına tabi olduğu gözetildiğinde istem zamanaşımına tabi olan dönemi kapsadığını,

davalı idarenin herhangi bir ad altında bir bedel talep etme yetkisi olmamakla birlikte bir an olduğu kabul edilse dahi istenen miktar fahiş olduğunu, kuyunun debisinin tamamının kullanılması söz konusu olmadığını, müvekkili firma kullanmak durumunda kaldığı suyu elektrikli pompa vasıtası ile çektiğini, kuyu suyu kendi cazibesi ile akmadığını, ancak çekilen miktarın kullanım bedeli talep edilebileceğini, müvekkilinden kullanılmayan/kuyudan çekilmeyen suyun bedelinin istenmesinin mümkün olmadığını,

müvekkili firmanın ne kadar su kullandığını ispat külfeti davalı idarede olmasına karşın davalı idare herhangi bir kriter ve tespite dayanmadığını, müvekkilininin kullanmadığı ve yeraltında olan suyun bedeli talep edildiğini, müvekkili firma Sağlık Bakanlığına kullandığı su miktarını beyan ettiğini, Sağlık Bakanlığı tarafından bu doğrultuda denetim yapıldığını, müvekkilinden ancak kullandığı miktarın bedeli istenebileceğini, müvekkilinin kullanmış olduğu sınırlı suyun onlarca kat fazlası bir miktar talep edilmesi hakkaniyete aykırı olduğunu,

davacı firma kendiliğinden yer üstüne çıkan su ile yaptığı sözleşmedeki miktarı esas alarak müvekkilinden ücretlendirme talep etmesinin hukuka aykırı olduğunu, davacının işlemiş faiz talebi ve gecikme zammı oranında talep etmesi de mümkün olmadığını, haksız ve hukuka aykırı davanın reddine karar verilmesini, yargılama gideri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, kaynak suyu işletme bedeli adı altındaki davacı alacağı için başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali davasıdır.

Taraflar arasındaki ihtilaf idari yargı yolunun geçerli olup olmayacağı, davacının dava konusu kaynak suyunun kiraya verilmesi/işletilmesi hususlarında yetkisinin olup olmadığı, davacı tarafın dava konsu icra takibi ile talep ettiği alacak kalemlerini talep etme hakkının olup olmadığı, bu hakkı ve yetkisi var ise talep edilen miktarların yerinde olup olmadığı, bu bağlamda dava konusu icra takibine konu itirazın iptalinin gerekip gerekmediği noktalarında toplanmıştır.

7155 sayılı Yasa ile 6102 sayılı Yasaya 5/A maddesi eklenerek ticari davalarda arabuluculuk dava şartı haline getirilmiş olup, mahkememizdeki dava 01/07/2024 tarihinde açılmakla davacının dava şartı arabuluculuk koşulunu yerine getirdiği görülmüştür.

Dilekçeler aşaması tamamlanmakla, mahkememizin ön inceleme duruşmasında dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş, tarafların sulh olma imkanının bulunmadığının tespiti ile uyuşmazlık noktaları belirlenerek tahkikat aşamasına geçilip, deliller toplanmıştır.

....İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası UYAP sistemi üzerinden bir örneği alınmış, yapılan incelemesinde: 2.250.612,32 TL kaynak suyu ve yer altı suyu izinsiz işletme bedeli asıl alacağı, 119.507,51 TL kaynak suyu ve yer altı suyu izinsiz işletme bedeli gecikme zammı olmak üzere toplam 2.370.119,83 TL alacağın tahsili için takip başlatıldığı, takip dosyasında ödeme emrinin tebliğ edildiği, Alınteri Su İstisali ve Meşrubat Paz. Ltd. Şti vekili tarafından zamanaşımına uğramış ve yetkisi olmadan istenilen asıl alacağı, borca, işlemiş faize/gecikme zammına, faiz oranına ve tüm ferilerine itiraz ettiği tespit edilmiştir.

.... İdare Mahkemesinin ...sayılı dosyası UYAP sistemi üzerinden celp edilmiştir.

İstanbul Valiliği Devir, Tasfiye ve Paylaştırma Komisyonu 19.07.2023 tarih ve 2023/1 sayılı kararı ile Yeraltı ve Kaynak Sularının kiraya verme yetkisinin Yatırım ve Koordinasyon Başkanlığında olduğuna karar vermiştir. Kararda Yeraltı ve Kaynak Sularının 167 sayılı kanunun 4.maddesi uyarınca... İdaresine ait olduğu, 6360 sayılı Kanunlahukuki varlığı sona eren...

İdaresinin her türlü taşınır ve taşınmaz malları ile hak, alacak ve borçlarını devir, tasfiye ve paylaştırmak için anılan Kanunun Geçici 1. Maddesi uyarınca kurulan...

Devir Tasfiye ve Paylaştırma Komisyonunca yapıldığı, İstanbul İlinde Hazinenin özel mülkiyetinde veya Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerdeki yeraltı ve kaynak sularının kiraya verilmesi yetkisinin devri konusunda herhangi bir karar alınmadığı vurgulandıktan sonra Hazinenin özel mülkiyetinde veya Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerdeki yeraltı ve kaynak sularının (mazbut vakıflara ait sular hariç) kiraya verme yetkisi dahil tüm iş ve işlemlerinin...

Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığınca yürütülmesine OYBİRLİĞİ ile karar vermiştir.

Bu kararı alan komisyonda ... Genel Müdürlüğü Genel Müdür Yardımcısı ve İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı temsilcisi de bulunmuştur. Alınan karar ile ...'NİN Yeraltı ve Kaynak Sularının kiraya verme yetkisi olmadığı, dava konusu işlemi yapma yetkisi olmadığı belirlenmiştir.

.... İdare Mahkemesinin 2023/... E. Ve 2024/... K. Sayılı dosyasında...

Devir, Tasfiye ve Paylaştırma Komisyonu ekte sunduğumuz 19.07.2023 tarih ve 2023/1 sayılı kararının iptaline ilişkin olarak açılmış olup, mahkemece "Bu durumda, kaynak sularının işletilmesi konusunda büyükşehir belediyelerinin veya su ve kanalizasyon idarelerinin münhasıran yetkili olduklarından bahsedilemeyeceği, yukarıda açıklandığı üzere, belediye sınırları içinde olsa dahi hazinenin özel mülkiyetinde veya devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerdeki kaynak sularının kiraya verilmesi yetkisinin...

(Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı)'na ait olduğu, 6306 sayılı Yasanın 1. maddesinde yer alan "bu kanun ile tüzel kişilikleri kaldırılan il özel idarelerinin her türlü taşınır ve taşınmaz malları, hak, alacak ve borçları, komisyon kararıyla ilgisine göre bakanlıklara, bakanlıkların bağlı veya ilgili kuruluşları ile bunların taşra teşkilatına, valiliklere, yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığına,

büyükşehir belediyesine ve bağlı kuruluşuna veya ilçe belediyesine devredilmesine karar verilir." hükmü uyarınca tesis edildiği anlaşılan dava konusu İstanbul ilinde yer alan hazinenin özel mülkiyetinde veya devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerdeki yeraltı ve kaynak sularının (mazbut vakıflara ait sular hariç) kiraya verme yetkisi dahil tüm iş ve işlemlerinin...

Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı'nca yürütülmesi yolunda tesis edilen 19/07/2023 tarih ve 2023/1 sayılı... Devir, Tasfiye ve Paylaştırma Komisyonu kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Nitekim, Danıştay 8.Dairesinin 21/06/2023 günlü, E.2018/5321, K.2023/3294 sayılı kararındaki vurgular da bu yöndedir." gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İdare mahkemesi kararının istinaf incelemesinde İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 6. İdari Dava Dairesi 2024/... esas 2024/... karar sayılı ilamı ile istinaf iddialırının daire tarafından da uygun bulunan .... İdare Mahkemesinin 29/02/2024 tarih ve E:2023/1875, K:2024/300 sayılı kararının kaldırılmasını gerektirecek nitelikte bulunmadığından istinaf talebinin reddine, kesin olarak 15/10/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verilmiştir.

Danıştay 8. Dairesinin 2018/5321 esas 2023/3294 karar sayılı kararında da;

"2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un 2. maddesinde, "(a) İçme, kullanma ve endüstri suyu ihtiyaçlarının her türlü yeraltı ve yer üstü kaynaklarından sağlanması ve ihtiyaç sahiplerine dağıtılması için; kaynaklardan abonelere ulaşıncaya kadar her türlü tesisin etüt ve projesini yapmak veya yaptırmak, bu projelere göre tesisleri kurmak veya kurdurmak, kurulu olanları devralıp işletmek ve bunların bakım ve onarımını yapmak, yaptırmak ve gerekli yenilemelere girişmek, ...(d) Su ve kanalizasyon hizmetleri konusunda hizmet alanı içindeki belediyelere verilen görevleri yürütmek ve bu konulardaki yetkileri kullanmak," su ve kanalizasyon idarelerinin görev ve yetkileri arasında sayılmıştır.

167 sayılı Yeraltı Suları Hakkında Kanun’un 4. maddesinin üçüncü fıkrasında, “Kuyu açan kimse, bulunan suyun ancak kendi faydalı ihtiyaçlarına yetecek miktarını kullanmaya yetkilidir.

(Ek cümleler: 03/07/2003 - 4916 S.K./22. md.) Bu miktarı aşan sular ile sulama, kullanma ve işlenerek veya doğal haliyle içme suyu olarak satılmak üzere çıkarılan yeraltı suları, Hazinenin özel mülkiyetinde veya Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerdeki kaynak suları (mazbut vakıflara ait sular hariç), 2886 sayılı Kanun hükümlerine uyularak il özel idarelerince kiraya verilir.

Tahsil edilen kira gelirinden; yer altı veya kaynak suyunun çıktığı yer, köy sınırları içinde ise o yerdeki köy tüzel kişiliğine %15, belediye sınırları içinde ise ilgili belediyeye %25 oranında pay verilir.” hükmüne yer verilmiştir.Öte yandan, İdare Mahkemesinin kaynak sularına ilişkin hizmetleri yürütmek, bu suları pazarlamak, bunun için işletme kurmak ve kurdurmak görev ve yetkisinin su ve kanalizasyon idarelerine ait olduğu yönündeki gerekçesi dikkate alındığında,

davada 167 sayılı Kanun'un yukarıya alıntısı yapılan hükmüyle il özel idarelerine verilen yetki ile 2560 sayılı Kanun ile su ve kanalizasyon idarelerine ve 5216 sayılı Kanun ile de büyükşehir belediyelerine verilen yetkilerin ilgili hükümlerin yorumlanması suretiyle hangi idarenin yetkili olduğunun ortaya konulması gerekmektedir.

167 sayılı Kanun'un yukarıya alıntılanan hükümleri incelendiğinde, Hazinenin özel mülkiyetinde veya Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerdeki kaynak sularının (mazbut vakıflara ait sular hariç) kiraya verilmesi hususundaki yetkinin il özel idarelerine verildiği görülmektedir.

İl özel idarelerinin görev alanları belediye sınırları dışında kalan alan olduğu bilinmesine rağmen kanun koyucu tarafından burada böyle bir ayrıma gidilmemiş hatta kaynak suyunun çıktığı yerin belediye sınırları içinde olması durumunda ilgili belediyeye %25 oranında pay verileceğini düzenlemek suretiyle belediye sınırları içinde bulunan ve Hazinenin özel mülkiyetinde veya Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerdeki kaynak sularının (mazbut vakıflara ait sular hariç) da il özel idarelerince kiraya verilmesini amaçlamıştır.

Diğer taraftan, 5216 sayılı Kanun ile büyükşehir belediyelerine kaynak suyu veya arıtma sonunda üretilen suları pazarlamak yetkisi verilmesi durumunun bu yetkinin münhasıran büyükşehir belediyelerine ait olduğu şeklinde yorumlanması Kanunun amacını aşan bir yorum olacaktır. Kanuni idare ilkesi gereğince ancak kanun ile tanınan yetkiler ölçüsünde hareket etmesi mümkün olan büyükşehir belediyelerine 5216 sayılı Kanun ile verilen kaynak suyu veya arıtma sonunda üretilen suları pazarlamak yetkisinin, büyükşehir belediyelerinin bu kapsamda faaliyet göstermelerine imkan sağlayacağı, bunun haricinde kanunların izin vermesi durumunda başka idari birimlerin yahut özel kişilerin de bu faaliyeti yürütmesine engel teşkil etmeyeceği kabul edilmelidir.

Bu bağlamda, Kocaeli İl Özel İdaresince, 167 sayılı Kanun ile kendisine verilen yetki kapsamında Büyükşehir Belediyesinin görev alanında olsa dahi, Hazinenin özel mülkiyetinde veya Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerdeki kaynak sularını (mazbut vakıflara ait sular hariç) kiraya verme yetkisi bulunduğunun kabul edilmesi gerekir.

Sonuç olarak, kaynak sularının işletilmesi konusunda büyükşehir belediyelerinin veya su ve kanalizasyon idarelerinin münhasıran yetkili olduklarından bahsedilemeyeceğinden, bu gerekçeye dayanılarak kaynak sularının devredilmesinde bu yönüyle de hukuki isabet görülmemiştir.

Bu durumda, kaynak sularının devredilmesi gerek kazanılmış hak gerekse de yetki açısından mümkün olmadığından, bedellerin iadesine de gerek bulunmamaktadır" gerekçeleri ile kaynak sularının kiraya verme yetkisinin il özel idarelerinde olduğu belirlenmiştir.

Netice olarak: Alınan karar içeriği ve alınan bu karara karşı açılan iptal davasının reddi kararının istinaf incelemesinde de kesin olarak verilen istinaf talebinin reddi kararı kapsamında kesinleşmiş olduğu gözetilerek, dava konusu kaynak suyunun işletilmesi kiraya verilmesi hususlarında davacı ...'nin yetkisinin olmadığı, bu konuda yetkinin İstanbul Valiliği Devir, Tasfiye ve Paylaştırma Komisyonu 19.07.2023 tarih ve ... sayılı kararı ile Yeraltı ve Kaynak Sularının kiraya verme yetkisinin Yatırım ve Koordinasyon Başkanlığında olduğu,

bu karar evvelinde de Danıştay 8. Dairesinin 2018/5321 esas 2023/3294 karar sayılı kararında da belirlendiği üzere yetkinin İl Özel İdarelerinde olduğu anlaşılmakla, davacı idarenin dava konusu edilen bedeli talep etme yetkisinin olmadığı kanaati ile davanın, HMK 114/1-d, 115/2 maddeleri uyarınca aktif husumet dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmiştir.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davanın HMK 114/1- d, 115/2 maddeleri uyarınca aktif husumet ehliyeti dava şartı yokluğundan usulden reddine,

2-Karar harcı 427,60 TL'den davacı tarafça peşin olarak yatırılan 40.475,73 TL harcın mahsubu ile bakiye 40.048,13 TL harcın karar kesinleştiğinde davacı tarafa iadesine,

3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,

4-Davalı tarafından yapılan bir yargılama gideri olmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,

5-Davalı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde geçerli A.A.Ü.T'deki esaslara göre belirlenen 30.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

6-7155 sayılı Kanun ile 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'na eklenen 18/A maddesinin 13.fıkrası ve yürürlükte bulunan Arabuluculuk Ücret Tarifesi uyarınca Hazine tarafından karşılanan 3.120,00 TL arabuluculuk ücretinin davacı taraftan tahsili ile hazine adına irad kaydına,

7-Karar kesinleşene kadar yapılacak yargılama giderlerinin davacı gider avansından karşılanmasına, karar kesinleştikten sonra bakiye gider avansının istek halinde yatıran tarafa iadesine,

Başkan ... · e-imzalıdır · Üye ... · e-imzalıdır · Üye ... · e-imzalıdır · Katip ... · e-imzalıdır