İstanbul 12. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/6 K.2025/107

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Müvekkil nakliyat/yük taşımacılığı işiyle iştigal ettiği, sahibi olduğu Tır arkasına bağlanmak, bu suretle yük taşınmasında kullanmak üzere davalıya ait ... plaka sayılı krone marka yarı römorku/dorseyi davalıdan 590.000,00.-TL bedel ile satın aldığı, taraflar, dorsenin 2023 Şubat ayında müvekkile teslim edilmesi ve ödemelerinin ise yine 2023 Şubat ayında başlamak üzere ve peyder pey 2023 Haziran ayı sonuna kadar ödenmesi hususunda mutabık kaldığı, bu çerçevede 2023 Şubat başında müvekkile teslim edilen dorsenin satış bedeli ödemeleri de yine 2023 Şubat ayında başladığı,

ödemelerin 19 Haziran 2023 tarihinde yapılan son ödeme ile tamamlanması ile birlikte dorse, ....Noterliği’nin 21.06.2023 tarih ve ... yevmiye sayılı araç satış sözleşmesi ile müvekkil adına tescil edildiği, müvekkil nezdindeki kayıtların ve banka hesaplarının tetkikinde davalıdan satın alınan dorsenin satış bedelinin 590.000,00.-TL olmasına rağmen davalıya sehven 890.000,00.-TL ödendiği yani davalıya, satış bedelinden 300.000,00.-TL daha fazla tutarda ödeme yapıldığı fark edildiği,

bu durumun fark edilmesi üzerine müvekkil, davalıdan, fazla ödemenin iadesini talep ettiği, işbu talep müteaddit defalar yapılan görüşmelerde yinelenmiş ise de bir türlü paranın müvekkile iadesi sağlanmayınca müvekkil tarafından ....Noterliğinin 17.07.2023 tarih ve ... yevmiye sayılı ihtarnamesini keşide ederek davalıdan iadeyi yapması aksi takdirde yasal yollara müracaat edileceği ihtar edildiği, açıklanan, arz, izah edilen ve re’sen nazara alınacak sebeplerle, davamızın kabulüne, davalının ...

İcra Dairesi’nin ... E.sayılı dosyasına vaki itirazının iptaline ve takibin aynı şartlarla devamına, takip tarihinden itibaren avans faiz işletilmesine, haksız ve kötü niyetli itiraz sebebiyle davalı aleyhine % 20 nispetinde icra inkâr tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ile ücreti vekâletin davalıya tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Müvekkil davacıyı hiçbir zaman görmemiş ve kim olduğunu da bilmediği, araç satım sözleşmesinde görüleceği üzere davacı adına vekaleten dorseyi satın alan kişi müvekkil şirkette bir dönem çalışan ... isimli kişi olduğu, ... plakalı dorse bu şekilde 02.02.2023 tarihinde teslim alındıktan sonra ...'e fillen teslim edilmiş ancak malum üzere satın alınan bir aracın 6 ay içinde devredilmesi halinde ticari satım olarak değerlendirilmesi ve vergilendirilmesi nedeni ile resmi devri hemen ...'e ya da yakını olduğunu ve bu yakını adına nakliye işini yürüttüğünü bu nedenle aracın da adına devredilmesini istediği davacı ...'e yapılamadığı,

aracın müvekkil şirkete devir tarihinin üzerinden 6 ay geçmesi beklendiği, dorsenin bedeli ise, dorse fiilen ... ... teslim edilikten sonra yani 02.02.2023 tarihinden sonra resmi devir tarihine kadar ... in dorsenin resmi olarak adına devredilmesini istediği davacı ... tarafından peyder pey müvekkil şirkete ödendiği, 01.12.2023 tarihinde 853.246,20 TL YE satın alınan bir aracın 6 ay sonra araç fiyatları daha da artmışken, üstelik vadeli şekilde ödeme almışken, aldığı fiyatın oldukça altında bir bedel olan 590.000 tl ye satılmayacağı gerek mantıken gerek ticari hayatın akışı gereği izahtan vareste olduğu,

yukarıda izah ettiğimiz ve resen nazara alınabilecek nedenlerle; haksız davanın reddi ile davacı iş bu takibi kötüniyet ile başlattığından alacağın en az %20 si oranında aleyhine tazminata hükmedilmeis ile yargılama harç ve giderleri ile vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, araç satış sözleşmesi gereğince fazladan bedel ödendiği iddiası ile fazla ödenen bedelin iadesi amacıyla davalı aleyhine yapılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

Dava dilekçesi, cevap dilekçesi ve sair tüm evraklar hep birlikte incelenmiştir.

Dosyamıza getirtilen ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyasının incelenmesinde; davacı tarafından davalı aleyhine toplam 300.000,00-TL üzerinden icra takibi yapıldığı, davalının itirazı üzerine takibin durduğu, itirazın süresinde ve usulüne uygun yapıldığı, buna göre davanın, İİK.67.maddesinde yazılı 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.

Mahkememizce dosyanın makine mühendisi bilirkişiye tevdi edildiği, bilirkişi tarafından sunulan 27/09/2024 tarihli raporda özetle;

"1-Dava konusu KRONE marka yarı römorkun fiili satış tarihi olan 02.02.2023 tarihi itibariyle rayiç satış değerinin ortalama 950.000,00 TL olduğu,

2-Aracın 21.06.2023 resmi satış tarihi itibariyle 2. El rayiç satış bedelinin 1.100.000,00 TL olduğu," şeklinde görüş bildirilmiştir.

Uyuşmazlık, davalı tarafça davacıya satışı yapılan ... plakalı yarı römorkun satış bedelinin sehven davacı tarafça davalıya fazla ödenip ödenmediği, fazladan ödendiği iddia edilen 300.000,00 TL'nin davacıya iadesinin gerekip gerekmediği noktasındadır.

Dosyada bulunan .... Noterliği tarafından düzenlenen 21.06.2023 tarihli ve ... no.lu ARAÇ SATIŞ SÖZLEŞMESİ'ne göre aracın plakasının ... olduğu, 2022 model olduğu, markasının KRONE olduğu, tipinin SD olduğu, cinsinin YARI RÖMORK olduğu, yakıt cinsinin motorsuz olduğu, kullanım amacının ticari olduğu, kullanım şeklinin yük nakli olduğu, satış bedelinin 590.000,00 TL olduğu, satıcının ... İnş. San. Tic. A.Ş. Olduğu, alıcının davacı ... olduğu anlaşılmıştır.

Bu kapsamda somut olaya bakıldığında; aracın resmi satış senedinde aracın satış bedelinin 590.000,00 TL olması ancak davacı tarafından davalıya toplamda 890.000,00 TL ödendiği dolayısı ile davacı tarafın sehven fazladan ödeme yapıldığı yönünden iddianın denetimi için satışa konu aracın satış tarihindeki değerinin belirlenmesi gerekmiş ve mahkememizce alınan ve dosya kapsamına göre denetime elverişli bulunan rapora göre aracın fiili satış tarihi olan 02.02.2023 tarihi itibariyle rayiç satış değerinin ortalama 950.000,00 TL olduğu, 21.06.2023 resmi satış tarihi itibariyle 2. el rayiç satış bedelinin 1.100.000,00 TL olduğu tespit edilmiştir.

Dolayısı ile aracın satış bedeli her ne kadar resmi senette 590.000,00 TL olarak gösterilmiş ise de esasen aracın satış bedelinin ödeme yapılan 890.000,00 TL olduğu açıkça anlaşılmaktadır.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 20/10/2010 tarih 2010/6-404 Esas 2010/533 Karar sayılı kararında da belirtildiği gibi, ".... her hak gibi, dava hakkı da sınırsız değildir. Nitekim, 4721 sayılı TMK'nın “Dürüst Davranma” alt başlıklı 2. maddesi “Herkes, haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dürüstlük kurallarına uymak zorundadır.” ilkesine yer verilmiş, devamında da “Bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzeni korumaz.” kuralı getirilmiştir. Aynı Kanunun “İyiniyet” başlıklı 3.maddesinde ise “Kanunun iyiniyete hukuki bir sonuç bağladığı durumlarda, asıl olan iyiniyetin varlığıdır. Ancak, durumun gereklerine göre kendisinden beklenen özeni göstermeyen kimse iyiniyet iddiasında bulunamaz.” şeklindedir.

Objektif iyiniyet olarak da tanımlanan ve dürüstlük kuralını düzenleyen TMK.’nın 2.maddesi, bütün hakların kullanılmasında dürüstlük kuralı çerçevesinde hareket edileceğini ve bir kimsenin başkasını zararlandırmak ya da güç duruma sokmak amacıyla haklarını kötüye kullanmasını yasanın korumayacağını belirtmiştir. Aynı maddenin ikinci fıkrasında düzenlenen, hakkın kötüye kullanılması yasağı kuralının amacı, hakime özel ve istisnai hallerde (adalete uygun düşecek şekilde) hüküm verme olanağını sağlamaktadır.

Bir hakkın kullanılmasının açıkça adaletsizlik oluşturduğu, gerçek hakkın tanınması ve bireyin korunması için tüm hukuki yolların kapalı bulunduğu zorunluluk hallerinde, TMK.nın 2. maddesi uygulama alanı bulur ve olağanüstü bir imkan sağlar; haksızlığı düzeltici, yasadaki kuralları tamamlayıcı fonksiyonunu yerine getirir (25.1.1984 T. 1983/3 E., 1984/1 K. sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı).

Dürüstlük kuralı bir kimseden dürüst bir insan olarak beklenen davranışı ifade eder. Bir davranışın bu nitelikte olup olmadığı, toplumda geçerli ahlak ölçülerine gelenek ve göreneklere, karşılıklı uygulanagelen teamüllere ve hakları sağlayan ilişkilerin amacına göre tayin edilir. Diğer yandan, hakkın kötüye kullanılıp kullanılmadığı belirlenirken; o kişinin hakkın kullanılmasında geçerli ve haklı bir yararının varlığı, hakkın kullanılmasının sağlayacağı yarar ile başkalarına vereceği zarar arasında aşırı oransızlığın olmaması, bir kimsenin kendi ahlaka aykırı davranışına dayanmaması ve uyandırılan güvene aykırı davranışta bulunmaması gibi ölçütler hakkın kötüye kullanılıp kullanılmadığını belirler (Prof.Dr.M.Kemal Oğuzman Medeni Hukuk-Temel Kavramlar S.Bası 1985.sf, 154 vd).

Hakkın kötüye kullanıldığı savunma olarak ileriye sürülmüş olmasa dahi bu husus def’i değil itiraz olarak kabul edildiğinden hakim, dava dosyasından anlaşılan böyle bir durumu resen göz önüne almak zorundadır. (Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun .4/11/1964 gün 1964/2-953 Esas ve 1964/640 K. sayılı ilamı ile 14.2.1951 tarih ve 1949/17 E, 1951/1 K. sayılı; 8/11/1991 tarih 1990/4 Esas, 1991/13 K. sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararları ).

Bu hali ile, taraflar arasında satıma konu araç için 890.000,00 TL satış bedeli belirlenmiş olmasına rağmen, uygulamada sıklıkla tarafların harç yükümlülüklerini hafifletmek adına başvurulageldiği üzere araç satış bedelinin resmi senette farklı gösterilmiş olmasından kaynaklı olarak bu hususu bilerek sözleşmeyi akdetmiş olan davacının işbu davayı açması açıkça hakkın kötü kullanımı niteliğinde olup, hakkın kötüye kullanımının hukuk düzenince korunamayacağına dair Türk Medeni Kanunu'nun 2. maddesi uyarınca davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda ayrıntılı olarak izah edildiği üzere;

1-Davanın REDDİNE,

2-Alınması gereken 615,40-TL karar ve ilam harcından peşin alınan 5.123,25 TL harcın mahsubu ile fazla alınan 4.507,85 TL'nin karar kesinleştiğinde talep halinde davacı tarafa iadesine,

3-Yargılama giderlerinin davacının üzerinde bırakılmasına,

4-Karar kesinleşinceye kadar yapılacak giderlerin davacının yatırmış olduğu gider avansından karşılanmasına, karar kesinleştikten sonra bakiye avansın davacıya iadesine,

5-Davalı kendini vekille temsil ettirdiğinden lehine Asgari Ücret Tarifesi gereği 48.000,00-TL ücret takdirine, bunun davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine

6-3.120,00 TL arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye irat kaydına,

Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın tebliğinden itibaren iki haftalık kesin süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 12/02/2025

Katip ... Hakim ...