İstanbul 13. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/705 K.2024/326

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Taraflar arasında imzalanan 29.01.2010 tarihli ...’ne bağlı ... Acentesinin işletilmesine yönelik Acentelik Sözleşmesi, Ek Protokol, Cari Hesap Sözleşmesi ve Alt Kira Sözleşmesinin 04.09.2014 tarihinde feshedildiğini, feshin haksız olmakla birlikte, davalı tarafın çektiği ihtarname ile şubenin devir teslim işlemlerinin gerçekleştirilmesini istediği,

müvekkilinin de ihtarname tebliğ tarihi olan 04.09.2014 tarihinde devir işlemlerine başladığını, ancak icra takibi başlatılan 11.02.2015 tarihine kadar alacakları konusunda anlaşmaya varılamadığını, davalının alacağın 17.238,63 TL’sini kabul ettiğini, kalan 26.430,86 TL için kısmi itirazda bulunduğunu, icra takibinin durduğunu, ödediği tutarın faizini de ödemediğini, bu suretle faize de itiraz ettiğini, oysa sözleşmenin 04.09.2014 tarihinde feshedildiğini, bu tarihten takip tarihine kadar dava konusu bedeli elinde tuttuğunu, faiz talep hakkının fesih tarihinden itibaren doğduğunu,

53. hak ediş dosyası 4 hafta vadeli Haziran 54. hak ediş dosyası 4 hafta vadeli Temmuz 55. hak ediş dosyası komple (vadeli+gider) Ağustos 56. hak ediş dosyası alacak Eylül Toplam Alacak 5.175,49 TL, 15.813,18 TL, 18.077,67 TL, 2.185.19 TL, 41.251,53 TL, Fesihten sonra davacı yerine ödenenler: Personel Maaşları Temmuz Ayı SSK Kutu açığı Basılan Faturalar 7.675,00 TL, 4.362,12 TL, 3.293,82 TL, 1.511,37 TL, Toplam Kesinti 16.842,31 TL, Kesinti düştükten sonra kalan Demirbaşlar toplam İcra takibine konu edilen alacak 24.409,22 TL, 19.260.27 TL, (Leasingli demirbaşlar-Faturalı,

matbu Evrak ve leasingli faturasız demirbaşlar Hakediş dosyasından) 43.669,49 TL Davalının hiçbir dayanağı olmadığı halde demirbaşlardan %80 amortisman payı düşerek ödeme yapacağını beyan ettiği, bu oranın çok yüksek olduğu, acentelik yapılan 4-4,5 yıllık süre içinde bu kadar yüksek oran uygulanmaması gerektiği, sözleşmede böyle bir orandan bahsedilmediği, teslim edilen demirbaşların euro bazında davacıya verildiği, geri ödemenin hem %80 amortisman düşülerek hem de TL bazında yapılmasının teklif edildiği,

Davalının kısmen itiraz ettiği rakamın diğer bölümünü davacının acentelik ilişkisi devam ederken çalıştırdığı personel giderleri için uhdesinde tuttuğu, bu şahısların davacının acenteliği feshedildikten sonra davalı tarafından işe alındıkları, bu şahıslardan; - ..., hem davacıya hem de davalıya kıdem, fazla mesai ve UGBT alacağı için İş Mahkemesinde dava açtığı, yargılamanın devam ettiği, - ..., zimmetine para geçirdiği iddiası ile davalı tarafından işten çıkarıldığı,

- ..., hala davalının yanında çalıştığı, Davalının bu üç personel için 13 000 - 14.000 TL gibi yüksek bir meblağı hiçbir dayanağı olmadan, sözleşmeye aykırı olarak davalı adına yedinde tuttuğu ve davacıya ödemediğini, Bunlardan ayrı olarak, davalının yedinde davacıya ait teslim/iade etmediği 50.000 (Ellibin) ABD doları senedi olduğu, davacının bu senedi acentelik sözleşmesini imzalarken 5. Madde gereğince kefilli teminat senedi olarak davalıya teslim ettiği, davalının hem bu senedi iade etmediği, hem de davacıya hakkediş, demirbaş ve ödemeleri yapmadığını, Bu nedenle;

fazlaya ilişkin haklan saklı kalmak kaydıyla, Davanın kabulü ile bakiye asıl alacak olan 26.430,86 TL’ye yapılan kısmi itirazın iptaline, 26.430,86 TL olan asıl alacağın, takip tarihine kadar ve takip tarihinden itibaren işleyecek olan avans faizi ile birlikte ve davalının kabul ettiği tutar olan 17.238,63 TL’nin takip öncesi faizi açısından takibin devamına ve kısmi itiraz edilen asıl alacak tutanmn asgari %20 icra inkar tazminatı ile davacıya ödemeye mahkum edilmesine, Yargılama giderleri ile ücreti vekaletin davalıya tahmiline karar verilmesi talep edilmiştir.

CEVAP

Davalı vekilinin 07.09.2015 kayıt tarihli cevap dilekçesinde özetle.

Usule ilişkin olarak: Taraflar arasında akdedilen acentelik sözleşmeleri gereği müvekkili şirket ticari defter ve kayıtlarının kesin delil niteliğine haiz olduğu, sözleşmenin 43/1/a hükmünün HMK 193 uyarınca geçerli bir delil sözleşmesi hükmü olduğu, tarafları bağladığı, karşı tarafın defter ve kayıtlarının dikkate alınmaması gerektiği, Acentelik sözleşmesinin 43/b maddesi gereği Acente ile müvekkili şirket arasında çıkacak uyuşmazlıklarda İstanbul Mahkemeleri ve İcra Dairelerinin yetkili olduğunu, iş bu davanın yetkisiz mahkemede açıldığı,

öncelikle yetki itirazının dikkate alınarak davanın yetki yönünden usulden reddi gerektiği, B- Esasa ilişkin olarak: 1- Davacının Acentelik Sözleşmesi ve eklerinin Müvekkil Şirket tarafından haklı nedenle feshedildiğini, - 29.01.2010 tarihinde yapılan sözleşme ve ekleri ile ...

(Şubesi) Acenteliğinin devredilerek davacının işletmesine bırakıldığını, TTK’da açıkça tarif edildiği üzere, acentelik ilişkisinin güvene dayalı bir ilişki olduğunu, yapılan kasa kontrollerinde davacının cari çalıştığı ... firmasına ait süspanda bekleyen faturaları 13,08.2014-20.08.2014-27.08.2014 tarihlerinde tahsil edilmemesine rağmen sistemden tahsil düşüşlerini yapıldığını, müvekkili şirketin bu tahsilat nedeniyle davacının hak ediş ödemesindeki blokeyi kaldırdığını, mailin iletilmesinden sonra davacı tarafından tahsilat iptalinin yapıldığı hususu tespit edildiğini, davacının alman ifadesinde,

hak edişlerinin blokede olması nedeniyle ödeme yapamadıkları için bu işin yapıldığını kabul ederek bir kez daha böyle bir hata yapılmayacağını beyan ettiğini, sözleşme gereği ödeme vadesi gelen müşteriden tahsilat yapılmasını sağlamaya yönelik olarak toplam süspanın %20’sinden fazla tahsilat yapılmadığında hak edişe bloke konulduğunu, başka bir ifade ile acentelerin tahsilat yaptıkça ve yaptığı oranda hak edişlerinin ödenmekte olduğu, davacının, müvekkili şirkete bir takım hileli ve güven sarsıcı hareketlerde bulunduğunu, müvekkili zarara uğratacak eylemlerde bulunduğu,

bu eylemler nedeniyle Acentelik Sözleşmesinin 5. Maddesini açıkça ihlal ettiğini, 2010 yılından bu yana kanunen alınması zorunlu G3 yetki belgesinin alınmadığını, davalı şirket yönetmelik ve talimatları gereğince aylık çalışma programlarının hazırlanmadığı ya da hazırlanıp iletilmediğini, devir kargoların açıklamalarının mevcut durumu yansıtacak şekilde sisteme işlenmediğini, devir kargo kontrollerinin sağlıklı bir şekilde yapılmadığını, ... plakalı araçların şirket standartlarında logo ve giydirmesinin yapılmadığını,

Acentelik süresince toplamda 10 uyarı/ihtar/yansıtma cezası alınması gibi pek çok işleyişe aykırı husus tespit edildiğini ve tutanak altına alındığını, ayrıca, 05.03.2012 tarihinde “zamanında yapılmayan havaleler” den ötürü ihtar edildiğini, davacının sözleşmenin 5. Maddesi başta olmak üzere birden fazla maddesini ihlal ettiğini, tutanakların davacı tarafından imza edilerek sübut bulduğunu, bunun üzerine, noterden keşide edilen ihtarname ile acentelik sözleşmesinin haklı nedenle tek taraflı olarak feshedildiğini ve ilişkinin sonlandırıldığını beyanla davanın reddi ile kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Mahkememizin ... Esas sayılı dava dosyasının 19/10/2021 tarihli duruşmasında birleştirilen .... ATM'nin ... Esas sayılı dosyasının iş bu dosyadan tefriki ile mahkememizin ayrı bir esasına kaydına karar verilmiş olmakla, dosya işbu esasa kaydedilmiştir.

Mahkememizce toplanan delillere, iddia ve savunmaya göre bilirkişiden alınan 08/03/2022 tarihli raporunda; "..1- Davacı şirket 2010-2014 yılları kanuni defterlerinin usulüne uygun düzenlendiği ve Bilirkişilik uzmanlık alanımız bakımından HMK m.222 uyarınca davacı şirket lehine ve aleyhine delil teşkil eder nitelikte görüldüğü,

2- Davalı defterleri üzerinde, bu defterlerin Bölge Adliye Mahkemesi'nde olması sebebiyle, Bilirkişiliğimizce inceleme yapılamadığından Davalı defterlerinin sıhhati hakkında bir kanaat edinilemediği,

3- Davacı şirket ile Davalı arasında 29.01.2010 tarihli imzalandığı, sözleşmeye göre ... acente olarak ... tarafından işletileceği,

4- Acentelik sözleşmesinde 36. maddesinde “Acente”"nin “... Karga” ile aynı İş kolunda veya aynı sektörde faaliyet gösteren firma, kuruluş ya da kişilerle, muvazaa yoluyla veya doğrudan ticari, sınai ya da hizmet ilişkisi niteliğinde bir bağ kurmama ve bu yükümlülüğe aykırı davrandığının tespiti halinde 50.000 USD (Ellibin Amerikan Doları) tutarında cezai şartı, herhangi bir ihtar takip ve davaya gerek kalmaksızın kayıtsız şartsız “... Kargo'ya ödeme taahhüdü altına girdiği,

5- Ara kararda belirtilen Davacı şirketin Davalıdan talep edebileceği cezai şart bedelinin belirlenmesi ve belirlenen bedelin davalmın mahvıma neden olup olmayacağının tespiti ile ilgili olarak, Bilirkişiliğimizce, Davalı vekilinden bilgi ve belgelerin talep edildiği,

6- Davalı tarafından cezai şartın Davalının mahvına sebep olup olmayacağı konusu ile ilgili talep edilen evrakların ibraz edilmediği, dosya mevcuduna göre inceleme yapılmasının gerekli olduğu,

7- Acente ...'ın 01.09.2010-06.11.2014 tarihleri arasında Davacı şirketin ... acentesi olarak faaliyetine devam ettiği, en son faturanın 06.11.2014 tarihinde kesildiği,

8- Davacı şirket tarafından Davalıya 01.09.2014 tarihli "İHTARNAME" gönderildiği, ihtarnamede 29.01.2010 tarihli Acentelik Sözleşmesi, aynı tarihli Ek Protokol, aynı tarihli Ek Protokol niteliğindeki Cari Hesap Sözleşmesi ve Alt Kira Sözleşmesi'nin feshinin ihbarı ve birtakım ihtarların yapıldığı,

9- Davacı şirket kanuni defterlerine göre, Davalı tarafından, acente olarak faaliyetini sürdürdüğü süre boyunca, Davacı şirkete, aşağıdaki dönemlerde KDV hariç toplam 844.407,16 TL tutarlarında fatura düzenlendiği,

10- Davalı tarafından düzenlenen ve 2010-2014 yılları arasında fatura tutarlarının (KDV hariç) dava tarihine kadar TÜFE ve Y-ÜFE ye göre artırılmış tutarlarının ortalamasının 1.760.230,39 TL olduğu, söz konusu tutarın dava tarihi itibariyle döviz olarak karşılığının 305.738,86 USD olduğu,

11- Sözleşmeye aykırı davrandığının tespiti halinde ödenecek 50.000 USD cezai şartın Davalının mahvına sebep olmayacağı kanaatimizin takdirinin Sayın Mahkemeye ait olduğu..." tespit ve rapor edilmiştir.

Bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen 07.01.2024 tarihli raporda; "...Mahkemece verilen görev çerçevesinde, dosya kapsamına göre,

- Hesap tespitleri ve değerlendirmeleri bakımından Kök Raporda ulaşılan sonuçları değiştirmeyi gerektirecek yeni bir belgenin dosyaya girmediği ve buna yönelik bir tespit yapılamadığı,

- Taraflar arasındaki sözleşmenin davacı tarafından haklı nedenle feshedilmiş olduğu, - Davalının sözleşmede belirtilen cezai şart tazminatını ödemesi gerektiği,

- Cezai şartın davalının ekonomik mahvına neden olacağına ilişkin somut bir delil sunulmadığı dolayısıyla anılan iddianın ispata muhtaç olduğu..." tespit ve rapor edilmiştir.

Davacı ... A.Ş. ile Davalı ... arasında 29.01.2010 tarihinde acentelik sözleşmesi imzalandığı, bu sözleşmeyle ... Kargo acente ...'ı karayoluyla şehirlerarası kargo taşımacılığı konusunda yerel acente olarak tayin ettiği,sözleşme içeriğinde söz konusu acenteliğe ilişkin hükümler yer aldığı , sözleşmenin 45 maddeden oluştuğu,... ilinde ve ... bölgesinde geçerli olduğu,

Acentelik sözleşmesinin XII Kısmı “sır saklama yükümlülükleri ve müeyyidesi"ne ilişkin olup 36. Maddesinde. “Madde-36 “Acente"nin sır saklama yükümlülükleri ve sorumluluğu: Acentelik ilişkisinin devamı süresince ve ilişki bitimini izleyen 2 (iki) yıl içinde ... Kargo'nun müşteri portföyü, iş hacmi, varlıkları ve potansiyeli, iş ve ticari ilişkileri yönünden vakıf olduğu sırları, basiretli bir tacirden beklenen oranda saklamakla yükümlü olacaktır.

Bu açıdan acente bu ilişki nedeniyle elde ettiği avantajı kullanarak, yukarıda belirtilen süreler içinde ...

Kargo ile aynı iş kolunda veya aynı sektörde faaliyet gösteren firma, kuruluş ya da kişilerle, muvazaa yoluyla veya doğrudan ticari, sınai ya da hizmet ilişkisi niteliğinde bir bağ kurmamayı ve bu yükümlülüğüne aykırı davrandığının tespiti halinde 50.000 USD (Ellibin Amerikan Doları) tutarında cezai şartı, herhangi bir ihtar takip ve davaya gerek kalmaksızın kayıtsız şartsız “... Kargo”ya ödeme taahhüdü altına girdiği

.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E. Sayılı dosyasının 07.06.2021 tarihi itibariyle mahkememiz ... Esas sayılı dosyası ile birleştirilmesine karar verildiği ancak davalar arasında fiili ve hukuki herhangi bir bağlantının bulunmadığı ayrıca Mahkememiz dosyasında tahkikat aşamasının bitirileceğinin ve sözlü yargılama aşamasına geçileceğininde ihtar edilmesi nedeniyle Mahkememiz tarafından Mahkememiz dosyası ile birleştirilen .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasının iş bu dosyadan tefriki ile mahkememizin ayrı bir esasına kaydına karar verilmiş olup Mahkememizin iş bu esasına kaydı yapılmıştır.

Tarafların iddia ve savunmaları , toplanan deliller, aldırılan bilirkişi raporları ve tüm dosya kapsamında yapılan yargılama neticesinde ; dava, taraflar arasında akdedilen acentelik sözleşmesinden kaynaklanan ceza-i şart alacağının tahsili istemine ilişkin olduğu ; mahkememizce tarafların 2010, 2011, 2012, 2013 ve 2014 ilişki dönemini kapsayan ticari defter ve dayanağı belgeler üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılarak,

taraflar arasında akdedilen Acentelik Sözleşmesi gereği davacının davalıdan talep edebileceği cezai şart bedelinin belirlenmesi ve belirlenen bedelin davalının mahvına neden olup olmayacağının tespiti ve taraf defterlerinin usulüne uygun düzenlenip düzenlenmediğinin belirlenmesi için bilirkişi heyetine tevdiine karar verildiği , bilirkişilerce davacı tarafın 2010-2011-2012-2013 ve 2014 yılı kanuni defter ve belgelerinin usulüne uygun düzenlenip düzenlenmediğinin tespiti yapıldığı ,davalı tarafın kanuni defterleri aynı zamanda bilgisayar ortamında tutulduğundan kanuni defterlerden çıkarılan muavin kayıtlar dikkate alınarak tespit yapıldığı ,

defterlerinden çıkarılarak mali idareye beyan edilen 2010-2016 yıllarına ilişkin Gelir Vergisi Beyannamesi ve bu beyanname ekinde yer alan mali tablolar dikkate alınarak inceleme yapıldığı ,

Her ne kadar davalı vekili taraflar arası daha önce süren ve istinafta olan mahkememiz ... esas sayılı ve ... ATM ... esas sayılı dava dosyalarının bekletici mesele yapılmasını talep etmişse de ; mahkememiz ... esas sayılı dosyasının itirazın iptali istemli olup , taraflar arası düzenlenen acentelik sözleşmesin haklı olarak feshedildiği tespitiyle davanın kısmen kabulü ile davalının ... ... Müdürlüğünün ... Es.

Sayılı dosyasındaki kısmi itirazının 7.020,06 TL üzerinden iptali ile takibin 4.832,10 TL olan asıl alacağa takip tarihinden itibaren avans faizi uygulanmak suretiyle devamına , fazlaya ilişkin talebin reddine kararı verildiği ancak dosyanın henüz istinaf incelemesinde olup kesinleşmediği, ... ATM ... esas sayılı dava dosyasının ise mahkememiz dosyasında davalı ... tarafından ...

Kargo'ya yönetilmiş olup davanın konusunun yatırım katkı bedeli olarak ödenen bedel ile teminat senedinin iadesi istemine ilişkin olduğu bu davada yapılan yargılamada acentelik sözleşmesinin davalı ... kargo tarafından haklı olarak feshedildiği tespitiyle, yatırım katkı payı adı altında tahsil edilen bedelin iadesi talebine ilişkin açılan davanın reddine , teminat senedinin iadesi talepli davanın HMK' nun 150/1- 5. maddeleri uyarınca açılmamış sayılmasına kararı verildiği henüz bu dosyanın da istinaf incelemesinde olup kesinleşmediğinin anlaşıldığı ;

davaların her ne kadar temelini taraflar arası imzalanan acentelik sözleşmesinin haklı olarak feshedilip feshedilmediği hususuna dayanmış olsa da her dosyada yer alan taleplerin konusunun farklı olduğu , acentelik sözleşmesinin farklı maddelerinden kaynaklandığı HMK 165 madde hükmü de dikkate alındığında taraflar arası hukuki ilişkinin tespiti yönünden bir uyuşmazlık söz konusu olmadığı bu nedenle bekletici mesele yapılması talebinin reddine karar vermek gerekmiştir.

Davacı tarafından Davalıya gönderilen 01.09.2014 tarihli ve konusu “Tarafınızla imzalanmış olan ...'ne bağlı ...

Acentesi'nin acente olarak tarafınızca işletilmesine yönelik 29.01.2010 tarihli Acentelik Sözleşmesi, aynı tarihli Ek Protokol, aynı tarihli Ek Protokol niteliğindeki Cari Hesap Sözleşmesi ve Alt Kira Sözleşmesi'nin feshinin ihbarı ve bir takım ihtarlarımızdır” olan ihtarname ile 29.01.2010 tarihli Acentelik sözleşmesinin aynı tarihli Ek Protokol, aynı tarihli Ek Protokol niteliğindeki Cari Hesap Sözleşmesi ve Alt Kira Sözleşmesi fesih ihbarının davalıya tebliğ edilmiş olduğu tarih itibariyle haklı nedenle fesih edilmiş sayılacağı bildirildiği , mahkememizce hükme dayanak teşkil eden bilirkişi raporunda da tespit edildiği üzere ;

feshin haklı olup olmadığının tespitine ilişkin olarak davacı tarafından tutulan bir takım tutanaklarda, taraflar arasındaki acentelik sözleşmesinin 5. maddesi uyarınca yapılması gereken ödemelerin davalı tarafından zamanında yapılmadıkları, bu hususun davalı tarafından da tutulan tutanaklara imza atılmak suretiyle kabul edildiği, dosyaya sunulan belgeler, fotoğraflar ve bizzat davalının savunmalarındaki ikrarı dikkate alınarak,

davalının anılan iki yıllık süre içinde aynı çevrede ve dolayısıyla müşterilerle kargoculuk faaliyeti yaptığı, bu nedenle anılan hüküm uyarınca kararlaştırılan cezai şart tazminatını ödemekle yükümlü olduğu davacı tarafından yapılan fesih bildiriminin haklı nedene dayandığı,

bu nedenle davalının sözleşmede belirtilen cezai şart tazminatını ödemesi gerektiği ayrıca davalının 2010-2014 yılları arasında davacı şirkete düzenlemiş olduğu faturaların 31.10.2019 tarihi itibariyle ÜFE ve Y-ÜFE'ye göre hesaplanmış değerlerinin ortalaması 1.760.230,39 TL ve bu tutarın USD karşılığı 305.738,86 USD olduğu ,

sözleşmeye aykırı davrandığının tespiti halinde ödenecek 50.000 USD cezai şartın davalının mahvına sebep olmayacağı cezai şartın davalının ekonomik mahvına neden olacağına ilişkin somut bir delil sunulmadığı da göz önüne alındığında davacı vekilinin 15/03/2024 tarihli ıslah dilekçesi de değerlendirildiğinde cezai şarta ilişkin davanın kabulü ile; talep edilen cezai şartın 1.000 USD yönünden dava tarihi (14/11/2019) tarihinden.

49.000 USD'nin ise ıslah (15/03/2024) tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/a maddesi gereğince faiz işletilmek suretiyle davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır