İstanbul 13. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/464 K.2024/941

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile aralarındaki ilişki gereği dava dışı... inşaat San. Tic.Ltd.Şti. Tarafından, müvekkili lehine tanzim olunan ... A.Ş. ... Şubesi E-... çek nolu, 19.11.2022 keşide tarihli, 143.220,00TL tutarlı, 1 adet çekin müvekkili şirket tarafından tedarikçisi ... Malz. San. Tic. Ltd. Şti.'nin Kayseri'deki adresine kargo yolu ile gönderimi sırasında kaybolduğunu, davaya konu çekin ... kargo şirketine 16.09.2022 günü teslim edildiğini, ...

Yapının kargoyla gelen belgeler arasında çekin olmadığını 19.09.2022 tarihinde müvekkiline bildirmesi üzerine, müvekkilinin çekin kaybolduğunu öğrendiğini, ...'den telefonla çekin bozulmak istendiğinin söylendiğini, ancak çeki kırdırmak isteyen firma bilgisini yasal yollara başvurulması halinde bilgi verebileceklerini beyan ettiklerini, 21.09.2022 tarihinde .... Asliye Ticaret Mahkemesinin ...

E. Sayılı dosyası ile çek iptali davası açıldığını, yargılama esnasında dava konusu çekin 21.11.2022 tarihinde ... ... şubesine davalı ... vekili Av.... tarafından ibraz edildiğinin öğrenildiğini, davanın kabulünü, dava konu çekin istirdatını ve müvekkiline iadesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya aidiyetine karar verilmesini, talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının, .... İcra Dairesinin ... E. s.lı icra dosyası ile takibe konulan, ..., ... Şubesi, 19.11.2022 keşide tarihli, ...seri numaralı 143.220.00-TL’lik, hesap sahibi... İNŞ. SAN. TİC. LTD.

ŞTİ. olan bir adet çek nedeniyle müvekkiline borçlu olduğunu, Müvekkilinin, belirtilen çekte 5. ciranta olarak hak sahibi iyiniyetli meşru hamil olduğunu, çeki, para alacağına karşılık çekte cirosu olan korkmaz demir'den aldığını, borcun hala ödenmediğini, müvekkilinin, çekin kayıp olduğu iddiası ile ilgili hiçbir bilgisi ve sorumluluğu olmadığını, müvekkilinin dava konusu çeki, kötüniyetle veya ağır kusur ile iktisap ettiği ispat edilmediğinden, çekin kayıp olduğu iddiası ile ilgili hiçbir bilgisi ve sorumluluğu olmadığından, çekteki iddia edilen hususları bilmesi mümkün olmadığından,

çekin illetten mücerret olma özelliği olduğundan, müvekkilimizin, yetkili hamil olması için ciro silsilesinde yer alan imzaların gerçek cirantalara ait olup olmadığını tahkik zorunluluğu bulunmadığından, 6102 sayılı ttk’nın 686. maddesi hükmüne göre, bu hususta, ciro silsilesinin görünüşte düzgün olması yeterli olduğundan, çek kambiyo vasfında olduğundan, müvekkilinin şahıs olduğu için ticari defter tutma yükümlülüğü olmadığından, tanık dinlenmesine muvafakatları olmadığından,

araştırılacak başkaca bir husus kalmadığından ve davacıların iddiaları gerçeği yansıtmadığından davanın esastan reddini, davacının, davaya konu çekin bedelinin %20 si oranında kötüniyet tazminatına mahkum edilmesini, Yargılama giderleri ve vekalet ücretinin de davacıya yükletilmesine karar verilmesini, talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava; çek bedelinin istirdadı davasıdır.

Mahkememize açılan iş bu davada özetle ; davacı ile aralarındaki ticari ilişki gereği dava dışı... inşaat San. Tic. Ltd. Şti. tarafından, ... San. ve Tic A.Ş. lehine tanzim olunan “... A.Ş. ... Şubesi, ...çek nodu, 19.11.2022 keşide tarihli, 143.220,00 TL tutarlı çekin davacı şirket tarafından ...

Malz.San.Tic.Ltd Şti 'nin Kayseri de ki adresine kargo yolu ile gönderimi sırasında kaybolduğu , birkaç gün sonra ise ...'den telefonla çekin bozulmak istendiği söylendiği , ancak çeki kırdırmak isteyen firmanın bilgisinin verilemeyeceği, yasal yollarla başvuruda bulunulması halinde bilgi verileceği , bu durum üzerine, 21.09.2022 tarihinde ....Asliye Ticaret Mahkemesine çek iptali davası açılarak ödemen men kararı alındığı ve banka şubesine bildirildiği , ....Asliye Ticaret Mahkemesinin ...

E. Sayılı dosyasında yapılan yargılama esnasında, dava konusu olan 19.12.2022 tarihli çekin, 21.11.2022 tarihinde ... ... Şubesi 'ne davalı ... Vekili tarafından ibraz edildiği, ....Asliye Ticaret Mahkemesinin ...

E. Sayılı dosyasında dava konusu çeki bankaya ibraz eden davalı ... aleyhine istirdat davası açmak üzere süre verilmesi üzerine mahkememize iş bu davanın açıldığı , devam eden yargılama sırasında davacı vekilinin çek istirdatı taleplerinin çek için icra dosyasına ödenen bedelin istirdatına dönüştüğü ve icra dosyasına,

dava konusu çek için davacı tarafından haciz baskısı altında davalıya ödenen toplam 187.923,57 TL. nin ödeme tarihi olan 09.02.2023 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep ederek çek istidadı davasının çek bedelinin istirdadı davasına dönüştüğünün ve eksik harcın ikmal edildiğinin anlaşıldığı , davalı tarafın ise çekin yetkili meşru hamil olduğu , çekin illetten mücerret olduğundan davacının yetkili meşru hamil olduğu bu nedenle davanın reddini talep ettiği ,

DAVACI TANIĞI ... TALİMAT KANALIYLA DURUŞMADA ALINAN BEYANINDA: "ben ... ... Ltd. Şti.'nin sahibiyim, asma tavan üretimi yapmaktayız. Davacı ... ... ... A.Ş.'de İstanbul ilinde bizimle aynı sektörde faaliyet gösterir. Karşılıklı olarak davacı firma ile ticaretimiz mevcuttur, güven esasına dayalıdır, dönem dönem bu ticari ilişkiden dolayı çek alıp verdiğimiz olmuştur.

Davaya konu çek yönünden de o tarihte davacı firma bizden ürün istedi, biz de ürünü ve faturasını kendilerine gönderdik, daha sonra bize kargo yoluyla çek gönderdiklerini söylediler fakat kargo paketi geldiğinde paketin içinde çek yoktu, paket boştu.

Biz kendileri ile iletişime geçtik, bize paramızı ödediler, bu nedenle biz ... ... olarak çeki hiç görmediğimiz için arkasına atılı kaşe ve imza da bize ait değildir, çek zaten 3. Bir şahıs tarafından keşide edilip davacı tarafından bize cirolanmış ancak yukarıda bahsettiğim gibi çek bizim elimize hiç ulaşmadı. Olay ile ilgili başkaca bir bildiğim yoktur, ayrıca tanıklık ücreti talebim yoktur," şeklinde beyanda bulunmuştur.

DAVACI TANIĞI ... TALİMAT KANALIYLA DURUŞMADA ALINAN BEYANINDA: "ben ... ... Ltd. Şti.'nin ortağıyım, asma tavan üretimi yapmaktayız. Davacı ... ... ... A.Ş.'de İstanbul ilinde bizimle aynı sektörde faaliyet gösterir. Karşılıklı olarak davacı firma ile ticaretimiz mevcuttur, güven esasına dayalıdır, dönem dönem bu ticari ilişkiden dolayı çek alıp verdiğimiz olmuştur.

Dava konusu çek yönünden ise biz ... ...'ya ürün satmıştık, bunun karşılığında çeki bize kargo ile gönderdiler, kargo geldi ancak zarfın içinden çek çıkmadı, zarf boştu. Karşı tarafı arayıp çek çıkmadığını söyledik, bir süre sonra bize ödemelerini yaptılar.

Çekin arkasındaki kaşe ve imza bizim şirketimize ait değildir, kabul etmiyoruz, biz alacağımızı aldık, çek bizim elimize hiç geçmedi, geçen duruşmadan haberdar olmadığımızdan duruşmaya katılamadık, olay ile ilgili başkaca bir bildiğim yoktur, ayrıca tanıklık ücreti talebim yoktur," şeklinde beyanda bulunmuştur.

Talimat mahkemesi aracılığıyla dava dışı ...Malz. San.Tic.Ltd.Şti defterleri üzerinde yapılan inceleme sonucunda mali müşavir bilirkişi tarafından hazırlanan 08.01.2024 tarihli raporda; Dava dışı ...Malz. San.Tic.Ltd.Şti. Nin 2022 yılı ticari defterlerini süresi içinde ve usulüne uygun olarak tasdik ettirdiği, HMK 222/2 'ye göre delil niteliğine haiz olduğu, Dava dışı ...Malz. San.Tic.Ltd.Şti. İle davacı arasında ticari ilişki bulunduğu, Davaya konu ... A.Ş. ... Şubesi E-... çek nolu, 19.11.2022 keşide tarihli, 143.220,00TL tutarlı çekin dava dışı ...Malz. San.Tic.Ltd.Şti.'ne ait 2022 yılı ticari defter ve muhasebe kayıtlarında kayıtlı bulunmadığı, Tazminat ve miktarının takdirinin Sayın Mahkemeye ait olduğu tespit ve rapor edilmiştir.

Mali müşavir ve nitelikli hesaplama uzmanından oluşan bilirkişi heyeti tarafından hazırlanan 13.11.2024 tarihli raporda ise; incelenen davacı şirkete ait 2022 yılı ticari defter ve belgelerinin Elektronik Defter Genel Tebliği usul ve esaslarına göre tutulduğu, Elektronik Defterler ile Envanter defterinin yasal süresinde onaylandığı ve davacı şirketin 2022 yılı ticari defterlerinin TTK.

Hükümlerine göre usulüne uygun tutmuş olduğundan davacı şirketin 2022 yılına ait ticari defterlerinin sahibi lehine delil niteliği taşıdığı, davacı şirketin 2022 yılı ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi neticesinde; dava dışı... İnş. San. Ltd. Şti.’nin cari hesap ilişkisi kapsamında davaya konu ... A.Ş. ... Şubesi E-... çek nolu, 19.11.2022 keşide tarihli, 143.220,00 TL tutarlı çeki davacı ... San. ve Tic.

A.Ş. ünvanına keşide ettiği, davacı şirketin aldığı çeki 12.09.2022 tarihinde ... yevmiye numarasıyla ticari defterlerinde kayıt altına alarak dava dışı... İnş. San. Ltd. Şti.’nin cari hesap bakiyesinden mahsup ettiği, davacı şirketin, dava konusu çekin kayıp olmasından dolayı aldığı çeki 07.10.22 tarihinde ... yevmiye numarasıyla ters kayıt yaparak dava dışı... İnş. San. Ltd. Şti.’yi çek miktarı kadar borçlandırdığı, davacı şirketin davaya konu ... A.Ş. ...

Şubesi E-... çek nolu, 19.11.2022 keşide tarihli, 143.220,00 TL tutarlı çeki tedarikçisi olan dava dışı .... Malz. Ltd. ünvanına ciro ettiği, davacı şirketin ciro ettiği çeki 14.10.2022 tarihinde ... yevmiye numarasıyla ticari defterlerinde kayıt altına alarak dava dışı .... Malz.

Ltd.’ye olan borç miktarından mahsup ettiği, dosyada sunulan çek örneği incelendiğinde ciro silsilesinde herhangi bir kopukluk olmadığı, ödemeden men yasağı bulunan bir çekin iktisap edilmesinin gerekli araştırmanın yapılmadığına dayanılarak senedin iktisabında olağan özenin gösterilmemesi gerekçesiyle ağır kusur kabul edilebileceği kanaatinde olmaları sebebiyle çek bedeli istirdatı koşullarının gerçekleştiği, nihai takdirin Sayın Mahkeme’de olduğu, tarafların icra inkar tazminatı ve diğer benzeri taleplerinin değerlendirilmesinin Sayın Mahkemenin takdirinde olduğu tespit ve rapor edilmiştir.

Mahkememizce dava dışı ...Malz. San.Tic.Ltd.Şti. nin defterleri üzerinde yapılan incelemede ; 2022 yılı ticari defterlerini süresi içinde ve usulüne uygun olarak tasdik ettirdiği, HMK 222/2 'ye göre delil niteliğine haiz olduğu, dava dışı ...Malz. San.Tic.Ltd.Şti. ile davacı arasında ticari ilişki bulunduğu, davaya konu ... A.Ş. ... Şubesi E-... çek nolu, 19.11.2022 keşide tarihli, 143.220,00TL tutarlı çekin dava dışı ...Malz. San.Tic.Ltd.Şti.'ne ait 2022 yılı ticari defter ve muhasebe kayıtlarında kayıtlı bulunmadığı tespit edildiği ,

İncelenen davacı şirkete ait 2022 yılı Ticari defter ve belgelerinin Elektronik Defter Genel Tebliği usul ve esaslarına göre tutulduğu, Elektronik Defterler ile Envanter Defterinin yasal süresinde onaylandığı ve davacı şirketin ticari defterlerinin TTK. Hükümlerine göre usulüne uygun yaptırılmış olduğu , dava dışı... İnş. San. Ltd. Şti.'nin cari hesap ilişkisi kapsamında davaya konu ... A.Ş. ...

Şubesi E-... çek nolu, 19.11.2022 keşide tarihli, 143.220,00 TL tutarlı çeki davacı ... San. ve Tic. A.Ş. ünvanına keşide ettiği, davacı şirketin aldığı çeki 12.09.2022 tarihinde ... yevmiye numarasıyla ticari defterlerinde kayıt altına alarak dava dışı... İnş. San. Ltd. Şti.'nin cari hesap bakiyesinden mahsup ettiği ,davacı şirketin, dava konusu çekin kayıp olmasından dolayı aldığı çeki 07.10.22 tarihinde ... yevmiye numarasıyla ters kayıt yaparak dava dışı... İnş. San. Ltd.

Şti.'yi çek miktarı kadar borçlandırdığı tespit edildiği ,

Dava çek istirdadı(bedeli)na ilişkin olup,TTK’nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap ettiği veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' hükmü düzenlenmiştir

İspat yükü, çekin yetkili hamili olduğunu ve çekin rızası hilafına elinden çıktığını ileri süren davacıya ait olup, davacının bu hususların yanı sıra ayrıca davalının çeki kötüniyetle iktisap ettiğini veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerekmektedir.

Tarafların iddia ve savunmaları , toplanan deliller , aldırılan bilirkişi raporları , .... İcra Müdürlüğü'nün ...

Esas sayılı dosyası ve tüm dosya kapsamında yapılan değerlendirmeler sonucunda ; davacı tarafça 21.09.2022 tarihinde ....Asliye Ticaret Mahkemesine çek iptali davası açılarak , davaya konu çeke ilişkin ödemen men kararı alındığı ve banka şubesine bildirildiği , ilgili mahkeme dosyası incelendiğinde 17/10/2022 tarihinde ... tan gelen yazı cevabında çekin üzerine ödeme yasağı konulduğunun bildirildiği ,

ve yine bankadan gelen yazı cevabında çekin 21/11/2022 tarihinde davalı ... tarafından ibraz edildiği ve bankanın çek hakkında ödeme yasağı bulunduğundan herhangi bir işlem yapılamayacağının ibraz edene bildirildiği ve davalı tarafça 28/11/2022 tarihinde davaya konu çeke ilişkin aralarında davacının da bulunduğu şahıslara yönelik takip başlatıldığı anlaşılmakla ; ödemeden men yasağı bulunan bir çekin iktisap edilmesinin ve akabinde takibe konu edilmesinin senedin iktisabında olağan özenin gösterilmediği,

davalının davaya konu çeki ciro yoluyla devir alırken ve ödemeden men kararı bulunan çeke ilişkin gerekli araştırmayı yapılmadığı bu nedenle mahkememizce ağır kusurlu kabul edildiği hükme dayanak bilirkişi raporları da dikkate alındığında ; davanın kabulü ile , davacının çek istirdadı davası yargılama sırasında çek bedelinin istirdadı davasına dönüştüğü anlaşılmakla; dava ve takibe konu ... A.Ş. ...

Şubesi, ...çek nodu, 19.11.2022 keşide tarihli, 143.220,00 TL tutarlı çeke ilişkin davacı tarafça .... İcra Müdürlüğünün ... E. Sayılı icra dosyasına ödenen 187.923,57 TL. 'nin, ödeme tarihi olan 09.02.2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile ile birlikte davalıdan istirdadı ile davacıya verilmesine dair aşağıdaki hüküm kurma yoluna gidilmiştir.

Katip ... · (E-imzalı) Hakim .... · (E-imzalı)