İstanbul 13. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/374 K.2024/853

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde. Vekiledeni müteahhit şirketlerin.

2009 yılında bitirilmesi planlanan ... sayılı parsellerdeki Konut & AVM kompleksinin gerektirdiği elektrik enerjisi ihtiyacı için; ...' a bağlı ve Avrupa yakası elektrik temininden sorumlu ...' a başvurduklarını, davalılardan ... görevlilerinin ise talep edilen gücün karşılanabilmesi için, bazı yatırımlar yapmaları gerektiğini ve bunun zaman alacağını, ancak söz konusu yatırımların vekiledeni şirketler tarafından yapılması halinde ise talep edilen enerjinin karşılanacağı şartını koştuklarını, taahhütleri nedeniyle, enerji temininden kaynaklanabilecek gecikme ve zararlara muhatap olmak istemeyen vekiledeni şirketlerin;

davalılardan ... tarafından istenen yatırımları gerçekleştirmek suretiyle, 29.06.2007 tarihinde ücretsiz olarak ...' a devrettiklerini, dolayısıyla ... mülkiyetine geçtiğini, davalılardan ...' ın, tek satıcı olmasından kaynaklanan gücünü, Anayasa' nın eşitlik ilkeleri ile bazı yasalara aykırı bir şekilde, vekiledeni şirketler aleyhine kullandığını ve kendi yükümlülük / sorumlulukları altında bulunan.

Trafo, yer altı elektrik İletim ( AG ) kablosu, AG / OG proje ve benzeri bir kısım işleri ise vekiledeni şirketlere yaptırdığını, söz konusu yatırımları yapmadıkları taktirde, elektrik temin edemeyeceklerini bilen vekiledeninin ise tek seçenekle karşı karşıya bırakıldıklarını, ayrıca, davalılardan ...'ın, aboneler tarafından yapılan yatırımların, elektrik dağıtım bedelinden düşüleceğine ilişkin yasa hükmü ile Anayasa' nın; başlangıç kısmının 6. Paragrafı; m.2, m.10, m.13, m.18, m.46, m.123, m.172' ye aykırı davrandığını, Elektrik Dağıtım Şirketlerinin;

emredici hukuk kurallarına aykırı bir şekilde hazırlamış bulundukları Tip-C/2- Enerji Müsaade Şartnamesi ile sözleşme örnekleri ve neticelerinin.

BK' nun 20. maddesi gereği, mutlak butlan ile batıl olduğunu, bu kapsamda ... tarafından ileri sürülen Şartname' nin BK - m.27' ye aykırı olduğu, yasal düzenlemeler gereği, ...' ın; elektrik temin etme ve gerekli yatırımları yapmakla yükümlü bulunduğunu, 09.07.2008 tarih - 5784 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan ve 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu - m.2' ye eklenen (c) fıkrası ile Dağıtım Şirketlerinin; enerji talep eden abonelere eşit yaklaşım ile enerji verme, tesislerin kapasitesini arttırma ve gerekli yatırımları yapmak zorunda olduklarını, mülga 4628 sayılı Kanun'un 9.2 maddesinde ise; " ...

Dağıtım şirketleri; kapasite, ikame ve arttırım yatırımları yapmak, dağıtım sistemine bağlı ve / veya bağlanacak olan tüm dağıtım sistemi kullanıcılarına, ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda, eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin hizmet sunmakla yükümlüdür..." hükmüne yer verildiğini, EPDK tarafından yayınlanan Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliği - m.21 gereği ise; ''...Elektrik Dağıtım Şirketlerinin; abonenin karşıladığı temin bedelini, en çok 12 taksit halinde yatırması gerektiği... " hususunu karara bağladığını, vekiledeni şirketlerin;

davalı şirketten 2.509.585,22-TL faturalı alacakları ve 2350 metre yer altı kablo döşeme işi ile işçilik, kazı, inşaat işi karşılığı, bilirkişi tarafından tespiti gereken belirsiz alacakları bulunduğunu beyanla, vekiledeni şirketler tarafından yapılmış olan toplam yatırım tutarı.

2.509.585,22-TL faturalı alacakları ile diğer tespit edilecek belirsiz alacaklarının tesisin inşa tarihinden itibaren işletilecek ticari faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmişlerdir.

CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde. Talebin zamanaşımına uğradığını, 24.07.2006 tarihinde, ... Genel Müdürlüğü ile ... ( bu aşamada, ...' ın, % 100 hissesi ...' a aittir ) arasında, işletme Devir Hakkı Sözleşmesi bağıtlandığını, bilahare, özelleştirme İdaresi Başkanlığı' nın. 07.03,2013 tarih - 2013 / 20 sayılı kararı ile 28.05.2013 tarihinde, vekiledeni şirket hisselerinin, % 100' ünün; ... & ... Girişim Grubu şirketi olan dava dışı - ... ...

A.Ş'ye satılmak suretiyle özelleştirme sürecinin tamamlandığını, % 100 hissesi, dava dışı ...

Enerji' ye ait olan vekiledeni şirketin; işletme hakkı devri yöntemiyle özelleştirilmesi nedeniyle, dağıtım tesislerinin mülkiyetinin; diğer davalı ... mülkiyetinde kaldığı, bu durumda davanın ...' a yöneltilmesi gerektiğini, taraflar arasında düzenlenen EMB (Enerji Müsaadesi Belgesi) - Tip C/2 nin ilgili maddesi ile inşa edilen tesisin mülkiyet hakkının devredilmediğini, sözleşme ilişkisi kapsamında sadece inşa edilen tesisin kullanım hakkının vekiledeni şirkete devredildiğini, davacı tarafın ise vekiledeni şirket talebine hiçbir itirazının bulunmadığını, ayrıca EMB ilgili maddesinde "... yukarıdaki şartlarımızı kabul etmediğiniz taktirde,

45 gün içerisinde yazılı olarak itiraz etmeniz gerekmektedir.

Aksi taktirde şartlarımız tarafınızca kabut edilmiş sayılır ... " hususunun yer aldığını, davacı tarafın, iddiasının aksine sözleşme ilişkisinin geçerli olduğu ve sonuçlarını doğurmaya devam ettiğini, kesinlikle kabul anlamına gelmemek kaydıyla Lisans Yönetmeliği - m.38 veya Elektrik Piyasası Dağıtım Yönetmeliği - m.10/2'nin uygulanması halinde, davacı taraf ile vekiledeni şirket arasında henüz Bağlantı yada Sistem Kullanım Anlaşması bulunmadığını, anılan anlaşmalar tesis edilmeden ise davacının, tek seferde ödeme talebinde bulunamayacağını beyanla, davanın reddine karar verilmesini talep etmişlerdir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde. Talebin zamanaşımına uğradığını, vekiledeni şirkete husumet yöneltilmesinin ise hukuki dayanağının bulunmadığını, husumetin ...'a yöneltilmesi gerektiğini, tüm dağıtım şirketleri ile ... arasında 24/07/2006 tarihinde "işletme hakkı devir sözleşmesi" imzalandığını, bu sözleşme uyarınca tarafların sorumluluğunda olacak dava dosyalarının tesbit edileceğini, ... ve ... A.Ş. hisselerinin; ...

Enerji' ye satışına ilişkin olarak 28/05/2013 tarihinde, özelleştirme idaresi Başkanlığı ile ...

Enerji arasında Hisse Satış Sözleşmesi bağıtlandığını, anılan 2006 tarihli İşletme Hakkı Devir Sözleşmesi - m.7 - alt bentlerinde, uyuşmazlığın hukuki niteliğine göre, hangi tür davaların, hangi şirket tarafından takip edileceği hususunda çeşitli düzenlemeler bulunduğunu, buna göre sadece dağıtım tesislerinin mülkiyetine ilişkin uyuşmazlıkların vekiledeni şirket tarafından takip edileceğinin kararlaştırıldığını, iş bu dava konusunun ise mülkiyete ilişkin olmaması nedeniyle, vekiledeni şirkete husumet yöneltilemeyeceğini, ayrıca, anılan sözleşme - m.7.5 gereği dava konusu taleplerden, diğer davalı ...' ın sorumlu bulunduğunun açık olduğunu,

davacı taleplerinin afaki olduğunu, ilgili taraflar arasında yatırımın, dağıtım tarifesi bedelinden düşülerek yapılacağına ilişkin bir anlaşmanın bulunup bulunmadığı, sistem kullanım ve bağlantı anlaşmasının yapılıp yapılmadığı, yapılan tesisin yenileme ve genişleme projeksiyonu içerisinde bulunup bulunmadığı ve davacı tarafın mahsup talebinin başlangıçta red edilip edilmediği hususlarında dosyada her hangi bir açıklık bulunmadığını beyanla, davanın reddine karar verilmesini talep etmişlerdir.

GEREKÇE

Dava; Enerji bağlanabilmesi amacıyla şartname gereği davacılar tarafından yapılan Transfomatör, elektrikle dağıtım panoları, yüksek gerilim ENH ve diğer tesis bedellerinin imal tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalılardan tahsili talebine ilişkindir.

Mahkememizce .... sayılı, 30/06/2022 tarihli karar ile:

''...1-)Davalı ... yönünden davanın PASİF HUSUMET YOKLUĞU NEDENİYLE REDDİNE,

2-)Davalı ... yönünden DAVANIN KABULÜ ile; 2.509.585,22-TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacılara verilmesine,

3-)Davacıların 2350 metre kablo tesisi ile "işçilik, kazı, inşaat kısımları" için belirsiz alacak taleplerini atiye terk etmiş olması ve başlangıçta bunlar yönünden harç yatırılmamış olması sebebiyle bu talepleri yönünden DAVANIN AÇILMAMIŞ SAYILMASINA...'' karar verilmiş,

Kararı davalı ... vekili istinaf etmiştir.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi 09.02.2023 tarih ve 2023/23 E., 2023/404 K. Sayılı kararı ile istinaf taleplerinin reddine karar vermiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı, süresi içinde davalılardan ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Mahkememiz kararı Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 16/01/2024 tarih ve 2023/2082 - 2024/201 E.K. sayılı ilamı ile:

''... Somut olayda; davacılar, davalılardan ...'ın maliki haline geldiği, diğer davalının ise işletme hakkı devir sözleşmesiyle işletmekte bulunduğu enerji nakil hattından kaynaklı alacağın tahsili isteminde bulunmuşlardır.

8. Her ne kadar, davalı şirketler arasında sorumluluğa ilişkin düzenlemeler içeren işletme hakkı devir sözleşmesi var ise de; davacılar 3. kişi konumunda oldukları bu sözleşme hükümleri ile bağlı değildir. Sözleşme ancak iç ilişkide, diğer bir anlatımla sözleşmenin tarafları arasında uygulanabilir.

9. Hal böyle olunca, İlk Derece Mahkemesince; davacılar tarafından inşa edilen enerji nakil hattının davalı ... tarafından işletildiği, mülkiyet hakkının ise davalı ...'a ait olduğu gözetilerek, davalıların müteselsilen sorumlu oldukları bedelin belirlenmesi gerekirken, ...'ın pasif husumet ehliyetinin bulunmadığı yönündeki yanılgılı gerekçeyle yazılı şekilde karar verilmiş olması, usul ve kanuna aykırı olup bozmayı gerektirmiştir.

10. Bozma nedenine göre, davalı ...'ın sair temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik gerek görülmemiştir...." şeklinde karar verilerek dosyanın mahkememize gönderildiği ve işbu esasa kaydedildiği anlaşılmıştır.

Mahkememizce bozma öncesinde ilgili yönetmelik hükümlerine göre yeniden bilirkişi incelemesi yaptırılmış olup, sunulan 10.02.2022 tarihli raporda:

''... Emredici yasal hükümlerin ışığında, benzeri olaylarda sözleşme serbestisi yoktur, sözleşmede taraf serbestisi yoktur ve sözleşmede irade özgürlüğü yoktur ve yine sözleşmede, hükümleri müşterek belirleme özgürlüğü yoktur.

Elektrik dağıtım tesislerini inşa eden gerçek veya tüzel kişiye iadesi yerine “şartname” ile elektrik talep edene yasada bulunmayan yükümlülükler yükleme neticesinde, Anayasamıza aykırılık. Borçlar Kanunumuza aykırılık. 6446 Sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'na aykırılık. EPDK Yönetmeliklerine aykırılık söz konusudur.

Kaldı ki elektrik dağıtımı ile görevli ve tekel olarak elektrik dağıtım konusunda lisans sahibi davalı şirketin yasalara aykırı olarak işlemler yapmaya kalkışması, tüketicilerin korunması amacı ile gerek Borçlar Kanununda ve gerekse de Tüketici Kanunu'na göre yasal mevzuata aykırı olarak yapılmış işlemler, “kamu düzenine” aykırılıktan butlan ile geçersizdir.

Elektrik tesis bedelini talep eden özel veya tüzel kişinin, bu emredici yasal mevzuata aykırı işlemlere onay verdiği düşünülse bile, emredici yasal mevzuata göre kamu düzeninden sayılan, yapılmış olan bu geçersiz işlemlere geçerlilik kazandırmaz.

Yukarıda ayrıntılı olarak bahsetmiş olduğumuz gibi, EPDK tarafından, 15.02.2018 tarih ve “...” “Karar Sıra No' ile davalı ... hakkında alınmış Karar'da vurgulandığı gibi tesis bedelinin geri ödenmesi zorunludur ve hatta elektrik tesisini yapanın, tesis bedeli hakkındaki feragati dahi geçersizdir.

Nitekim, 2014 yılı sonrası yürürlüğe giren ve abonelik talep eden gerçek veya tüzel kişiliğe yaptırılmış elektrik dağıtım tesisinin geri ödenmesinde izlenecek yolu gösteren (“Elektrik Piyasası Bağlantı Ve Sistem Kullanım Yönetmeliğinin” uygulama yolu niteliğinde EPDK tarafından “Kurul Kararı” (Karar No:5187-2, Karar Tarihi: 27.08.2014) çıkarılmış olan) “kullanıcı Tarafından Dağıtım Varlıklarının Tesis Edilme Metodolojisi'nin” (23 Eylül 2014 tarihli ve 29128 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır) öngördüğü ödemenin (geçmişte) en çok 12 taksitte yapılmamış olması nedeniyle defaten ödeme yapılması gerektiği kanaatini taşımaktayız. Zira en çok 12 taksitte ödeme konusu da zamanaşımına uğramıştır. Yargıtay da bu yönde verilmiş Mahkeme Kararlarını ve BAM kararlarını onamıştır.

Dava konusu abonelik talep eden tarafından inşa edilmiş elektrik dağıtım tesislerine ait geri ödemelerde, 2014 yılı sonrası yasal mevzuatda elektrik dağıtım şirketinin kullanıcı tarafından tesis edilmiş elektrik dağıtım tesis bedelini tesisin devir alınmasını takip eden avdan itibaren bir yıllık süreçte en çok 12 taksit halinde ödemesinin gerektiğidir. Ekonomik gücü bulunan elektrik dağıtım şirketi de bu en çok 12 aylık ödeme sorumluluğunu tesisi devir aldığı tarihi takip eden aydan başlamak üzere zamanında yerine getirilmediğinden, tesis bedelini en kısa sürede nakden ve defaten ödemesı gerektığı kanaatindeyiz.

Davacının beyan etmiş olduğu, elektrik dağıtım tesisine ait faturalardaki işlere ait projeleri için:

Toplam 2.509.585,22.-TL tutarında faturalı yatırım harcaması hesap edilmiştir.

Dosya münderecatından, dava konusu yatırım tutarının inşa tarihi ve kullanılan malzemeler göz önüne alındığında piyasa rayiç bedelleri içerisinde kaldığı tespit edilmiştir. Davacı vekili, faturasız kazı ve işçilik masraflarını, atiye bırakmış olduğundan, hesap edilmediği...'' tespit ve rapor edilmiştir.

Mahkememizce yapılan yargılama, toplanan taraf delilleri, mahkememizce hükme elverişli bulunan 10.02.2022 tarihli bilirkişi heyeti raporu ile tüm yargılama dosyası kapsamına göre; dava konusu abonelik talep eden tarafından inşa edilmiş elektrik dağıtım tesislerine ait geri ödemelerde, 2014 yılı sonrasını kapsayan “Elektrik Piyasası Bağlantı Ve Sistem Kullanım Yönetmeliğine göre, elektrik dağıtım şirketinin kullanıcı tarafından tesis edilmiş elektrik dağıtım tesis bedelini tesisin devir alınmasını takip eden aydan itibaren bir yıllık süreçte en çok 12 taksit halinde ödemesinin gerektiği,

elektrik dağıtım şirketinin ödeme sorumluluğunu tesisi devir aldığı ayı takip eden aydan başlamak üzere zamanında yerine getirmediği, davacının beyan etmiş olduğu, elektrik dağıtım tesisine ait faturalardaki işlere ait projeleri için toplam 2.509.585,22.-TL tutarında faturalı yatırım harcaması hesap edildiği, yine söz konusu yönetmeliğin 21.maddesinde tesis bedelinin iadesi ve uygulanacak kurallar başlığı altında yapılan düzenlemede, geri ödemeye konu tutar için "3095 sayılı kanuni faiz ve temerrüt faizine" ilişkin kanun hükümlerine göre belirlenen kanuni faiz oranı uygulanır" hükümlerinin getirildiği anlaşıldığından;

davalıların müteselsilen sorumlu olduklarına yönelik bozma ilamı da gözetilerek, davanın kabulü ile.

2.509.585,22-TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacılara verilmesine, davacıların 2350 metre kablo tesisi ile "işçilik, kazı, inşaat kısımları" için belirsiz alacak taleplerini atiye terk etmiş olması ve başlangıçta bunlar yönünden harç yatırılmamış olması sebebiyle bu talepleri yönünden davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmakla;

Başkan ... · e-imzalıdır · Üye ... · e-imzalıdır · Üye ... · e-imzalıdır · Katip ... · e-imzalıdır