İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/41 K.2024/832

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı Vekilinin Mahkememize Tevzi Edilen Dava Dilekçesinde Özetle.

Davalı ile müvekkili arasında ... nolu Elektrik Abonelik Sözleşmesi'nin imzalandığını, işbu sözleşmenin ticari faaliyete ilişkin olarak ve "ticari abonelik" adı ile imzalandığını, sözleşmeden kaynaklanan cayma bedeline ilişkin; ... fatura nolu 47.498,96-TL bedelli ve ... fatura nolu 18.008,82-TL bedelli 2 adet cayma faturası bedelinin ödenmediğini, ... fatura nolu cayma bedeli faturanın 3 adet başka sayaca ait olduğunu, davalının borcunu ödememesi nedeniyle ...'nin 2022/...

Esas Sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığı ve davalının itirazıyla takibin durdurulduğunu, davalının abonelik adresinin bulunduğu ilçedeki sayaçların ...

Anonim Şirketi tarafından okunduğunu, okumadan sonra verilerin ...'a bildirildiğini ve belirlenen tarifeler uyarınca faturalandırıldığını, ancak davalının Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 18/2. maddesi gereği basiretli tacir sıfatıyla imzaladığı sözleşmenin Son Kaynak Tedarik Tarifesi'nin (SKTT) %10,00 ve PTF Küçük %15,00 tarife paketi kullanım şartlarının ilgili hükmü ile bağlı olduğunu, davalının cayma bedeli faturasını ödemediğinden sözleşmenin feshedilerek sözleşme bitiş süresinden önce fesih nedeniyle cayma bedeli faturaya yansıtıldığını iddia ederek;

davanın kabulünü, davalının yaptığı tüm itirazların iptali ile takibin devamını, davalının yapılan itirazın haksız ve kötü niyetli olması nedeniyle %20 icra inkar tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı yana tahmilini talep ve dava etmiştir.

Davalı Vekilinin Mahkememize Sunmuş Olduğu Cevap Dilekçesinde Özetle.

Taraflar arasında imzalanan sözleşmede; sözleşmenin feshi veya abonenin tedarikçi firmanın portföyünden çıkması durumda fesih tazminatı ödemekle yükümlü olduğundan bahsedildiğini, Abonelik Sözleşmesi'nin müvekkili tarafından feshedilmediğini ve caymaya ilişkin davacı tarafından müvekkiline iletilen herhangi bir ihtarın bulunmadığını, davacının tek taraflı sözleşmeyi feshetmesinin fesih ve cezai şart hakkı kullanımı Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 2. Maddesi anlamında hakkın kötüye kullanımı niteliğinde olduğunu,

davayı kabul etmemekle davacı tarafından düzenlenen fahiş bedelli faturalardaki bedellerin nasıl tespit edildiğini ispat etmek zorunda olduğunu, son olarak dava konusu alacağın yargılamayı gerektirmesi nedeniyle alacağın likit olmadığını, bu nedenle davacının icra inkar tazminatı talebinin usul ve yasaya uygun olmadığını iddia ederek; davanın reddini, davacının takip konusu alacağın %20'si oranında kötü niyet tazminatına mahkum edilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacıya bırakılmasını talep etmiştir.

DELİLLER

-... 'nin 2022/... Esas Sayılı dosyası, -... 'dan gelen; davaya konu faturalara ilişkin sayaç okuma bilgileri ile ilgili belgeleri içerir müzekkere cevabı, -Davacı vekili tarafından sunulan; ... numaralı Abonelik Sözleşmeleri, ... ve ... fatura nolu faturalar ve faturaların tebliğine ilişkin belgeler, -Tarafların ticari defter ve kayıtları, -Bilirkişi raporları, -Tarafların beyan ve dilekçeleri, -Arabuluculuk son tutanağı, -Tüm dosya kapsamı.

... 'nin 2022/... E. Sayılı icra dosyasının incelemesinde; davacı/alacaklı tarafından davalı/borçlu aleyhine 65.507,78-TL asıl alacak ve 30.570,30-TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 96.078,08-TL borcun ödenmesi amacıyla 09.12.2022 tarihinde icra takibi başlatıldığı, borçluya çıkartılan ödeme emrinin 13,12,2022 tarihinde tebliğ edildiği, borçlunun 16.12.2022 tarihinde icra takibine itiraz ettiği, takibin durdurulmasına karar verildiği, davanın İcra İflas Kanunu'nun (İİK) 67. maddesi düzenlenen bir yıllık hakdüşürücü süre içinde açıldığı görülmüştür.

Mali Müşavir Bilirkişisi Olan Bilirkişi ... , Elektrik Mühendisi Bilirkişisi Olan Bilirkişi ... ve Nitelikli Hesaplama Bilirkişisi Olan Bilirkişi ...'den Oluşan 27.12/2023 Tarihli Bilirkişi Heyet Raporunda Özetle; "Davacının davalıdan,

sözleşmelerin ilgili hükümlerine istinaden Cayma Cezai Şartı (Cayma Bedeli, Fesih

Tazminatı) talep etmeye hak kazanamadağı; dolayısıyla da, takip tarihi itibariyle

davacının davalıdan, iddia ve talep ettiği gibi alacağı (yani, takip konusu

faturalardan kaynaklanan alacağı) bulunmadığı kanaatine varılmaktadır" görüş ve kanaatine varılmıştır.

Bilirkişi Heyetinin 06.05.2024 Tarihli Ek Raporunda Özetle; "Heyetimizin Cezai Şartları Davacının talep edip edemeyeceğine ilişkin Kanaati;

Taraflar arasında yapılan abonelik sözleşmesi ekindeki; “Aboneye Özel Sözleşme Koşulları”

başlıklı sayfadaki hükümde; cayma bedelinin, sözleşmenin abone yani davalı şirket tarafından

feshedilmesi halinde tahakkuk ettirileceği hükmü yer almıştır. Sözleşme, davalı şirket

tarafından değil, davacı şirket tarafından feshedilmiştir. Akabinde de davacı tarafından davalı

portföyden çıkartılmıştır. Bu nedenle, davacı şirketin, davalıya cayma bedeli tahakkuk

ettirmesi sözleşmeye aykırıdır. Elbette, ödenmemiş borçtan dolayı davacı şirket, sözleşmeyi

feshederek, portföyünden çıkartabilir. Bu durumda, davacı, davalı şirketin kullandığı elektrik

enerji bedellerini gecikme faizi ile birlikte talep edebilecektir. Ancak, davacı şirket, cayma

bedeli tahakkuk ettiremez. Çünkü, sözleşmede cayma bedelinin sadece abone yani davalı

şirket tarafından feshedilmesi ve portföyden çıkması halinde uygulanabileceği hükmü yer

almıştır. Netice olarak, sözleşmeyi, davalı değil davacı şirket feshederek portföyünden

çıkarttığından, davacı şirket davalıdan, ceza bellerini talep edemeyeceği kanaatine varılmıştır. Nihai Hukuki Takdir Sayin Mahkemenin Olduğundan:

Sayın Mahkeme 05.02.2024 kararında; “Cezai şartın talep edilemeyeceğine dair kanaat hasıl

olsa dahi, takipteki asıl alacak ve işlemiş faiz talebinin denetimi kapsamında her iki cezai şart

niteliğindeki alacak ile işlemiş faizlerinin belirlenmesi” talimatı gereğince, takip konusu cezai

şartlar raporun yukarısında hesaplanmış aşağıda özet olarak sunulmuştur.

Davacının cezai şarta ilişkin asıl alacağı 52.945,97-TL

Takip tarihine kadar işlemiş gecikme zammı 6.397,03-TL

Davacının cezai şarta ilişkin toplam alacağı 59.343,00-TL

Davacı ... Enerji Anonim Şirketi’in, ... 2022/... E. sayılı dosyası kapsamında

davalı şirket ... San. Tic. Ltd. Şirketinden

takip tarihi itibarıyla toplam cezai şarta ilişkin alacağı 59.343,00 TL olarak hesaplanmıştır." görüş ve kanaatine varılmıştır.

Mali Müşavir Bilirkişisi Olan Bilirkişi ... ve Elektrik Mühendisi Bilirkişisi Olan Bilirkişi ... 'dan Oluşan 21.07.2024 Tarihli Bilirkişi Heyet Raporunda Özetle; "Heyetimizin Davacının Cezai Şartları talep edip edemeyeceğine ilişkin Kanaati; Taraflar arasında yapılan sözleşme ekindeki; “Aboneye Özel Sözleşme Koşulları” başlıklı

sayfadaki hükümde; cayma bedelinin, sözleşmenin davalı şirket tarafından feshedilmesi

halinde tahakkuk ettirileceği hükmü yer almıştır. Sözleşme, davalı tarafından değil, davacı

tarafından feshedilmiştir. Akabinde de davacı tarafından davalı portföyden çıkartılmıştır. Bu

nedenle, davacı şirketin, davalıya cayma bedeli tahakkuk ettirmesi sözleşmeye aykırıdır.

Elbette, ödenmemiş borçtan dolayı davacı, sözleşmeyi feshederek, portföyünden çıkartabilir.

Bu durumda, davacı, davalının kullandığı elektrik enerji bedellerini gecikme faizi ile birlikte

talep edebilecektir. Ancak, davacı, cayma bedeli tahakkuk ettiremez. Çünkü, sözleşmede

cayma bedelinin sadece ve sadece davalı tarafından feshedilmesi ve portföyden çıkması

halinde uygulanabileceği hükmü yer almıştır. Netice olarak, heyetimiz, davacının davalıdan,

ceza bedellerini talep edemeyeceğine ilişkin kanaatini muhafaza etmektedir. Nihai Hukuki Takdir Sayin Mahkemenin Olduğundan:

Sayın Mahkemenin 10.07.2024 tarihli ara kararı gereğince; davacı vekilinin sözleşme

yorumlaması haricindeki salt cezai şart ve faiz hesaplamalarına dair itirazlarının karşılanması,

Aynı kanaatte olunmasa dahi faiz hesabının her bir cezai şart faturası için terditli olarak aylık

%5 oran üzerinden hesaplanması, bu orana göre takipteki miktarların denetlenmesi,

hususlarında, itiraz ve ek rapor gerekliliği konuları kapsamında rapor hazırlanmıştır.

Davacının asıl alacağı 51.901,76-TL

Gecikme zammı 24.220,82-TL

Davacıcın toplam alacağı 76.122,58-TL

Davacı ... Anonim Şirketi’in, ... 2022/... E. sayılı dosyası kapsamında davalı şirket ... San. Tic. Ltd. Şirketinden takip tarihi itibarıyla toplam cezai şarta ilişkin alacağı 76.122,58 TL olarak hesaplanmıştır." görüş ve kanaatine varılmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, dava tarafları arasında imza edilen elektrik tedarik sözleşmesi kapsamında davalının takibe konu elektrik fatura bedelini ödemediği, ödenmeyen faturalara dayalı yapılan icra takibine davalının itirazı sonucu takibin durması ve mahkememize açılan itirazın iptali istemine ilişkindir. Taraflar arasında ... numaralı 2 adet elektrik tedarik sözleşmesinin imzalandığı, davalının abone konumunda olduğu, Sözleşmenin uyuşmazlığa yönelik ilgili madddeleri; "5.1. .... ilgili faturasında belirtilen son ödeme tarihi geçtikten sonra yapılan ödemeler için günlük bazda ve ilgili faturada belirtilen oranda gecikme faizi ödeyeceğini kabul, beyan ve taahhüt etmektedir.

5.3. ..., ABONE'ye aylık/dönemsel olarak ABONE'nin seçmiş olduğu Tarife Paketi üzerinden, madde 5.1. uyarınca fatura düzenler ve fatura veya ödeme bildirimlerini ABONE'ye posta, elektronik posta veya SMS (cep telefonuna kısa mesaj) yoluyla veya gelecekte ...'ın kullanıma açacağı tüm uygulamaları da kullanarak gönderir.

Faturanın veya ödeme bildiriminin postayla veya e-posta yoluyla gönderiminde, ...'ın kontrolü dışında meydana gelen nedenlerden ve Mücbir Sebepler'den dolayı ABONE'ye geç ulaşmasından veya hiç ulaşmamasından ... sorumlu tutulmayacaktır. Faturanın veya ödeme bildiriminin ABONE'ye ulaşmaması veya geç ulaşması halinde ABONE, fatura bilgilerini Müşteri Hizmetleri Çağrı Merkezi, online işlem merkezi ve gelecekte ...'ın kullanıma açacağı diğer uygulamalar üzerinden öğrenecektir.

Sözleşme herhangi bir nedenle sona erene kadar ABONE, fatura veya ödeme bildiriminin kendisine ulaşmasını beklemeden, seçtiği Tarife Paketi ve kampanyada yer alan tüm bedelleri, madde 5.1.'de, İlgili Mevzuatta ve tüm diğer yasalarda ve mevzuatta belirtilmiş olan tüm kullanım bedeli, vergi, resim ve harç ve diğer bedellerle birlikte Tarife Paketi koşullarında ve belirtilen son ödeme tarihine kadar ödemekle yükümlüdür.

ABONE, faturada belirtilen son ödeme tarihine kadar borcunu kısmen veya tamamen ödemez ise, ... madde 5.10. Uyarınca sağlanan elektrik enerjisi tedariğini durdurma, sona erdirme, ABONE'nin elektriğini kesme veya kestirme hakkına sahiptir.

5.5. Faturada belirtilen son ödeme tarihinden sonra yapılan ödemeler için ... tarafından günlük bazda ve faturalarda belirtilen oranda gecikmeli gün sayısı kadar gecikme faizi uygulanır. Uygulamadaki güncel gecikme faizi oranları ABONE'ye gönderilen faturalarda bildirilir.

5.6. ABONE'nin faturaya itiraz süresi, faturanın tebliğ tarihinden itibaren 8 (sekiz) gün olup, faturaya itirazı, ödeme yükümlülüğünü durdurmayacak veya ortadan kaldırmayacaktır.

5.7. ...'a olan herhangi bir borcunu ve/veya faturasını kısmen veya tamamen ödememesi halinde ABONE, söz konusu borca ilişkin olarak,temerrüt hükümleri uygulanacağını; ... kabul ve taahhüt eder.

5.11. ... tarafından tanzim edilmiş bir faturada belirtilen son ödeme tarihine kadar, fatura bedelinin eksiksiz olarak ödenmemiş olması halinde, ABONE hiçbir ihtara gerek kalmaksızın temerrüde düşmüş sayılır ve bu durumda ... Sözleşme'yi herhangi bir ihbara veya ihtara hacet kalmaksızın derhal feshetme ve ABONE aleyhine tüm alacak, hak ve talebi için gider ve masrafları ABONE'ye ait olmak üzere her türlü yasal yollara başvurma hakkına sahiptir. ...

6.2. (i) Taraflardan birinin bu Sözleşme'nin veya Tarife Paketi'nin herhangi bir hükmünü ihlal etmesi halinde diğer taraf ve (ii) ABONE'nin Sözleşme'nin 4.1.

Maddesi kapsamında elektrik satışının başlayamaması, ABONE'nin herhangi bir faturasını son ödeme tarihine kadar ödememiş olması, ABONE'nin İlgili Mevzuat'ın öngördüğü serbest tüketici limitinin altında kalması, ABONE'ye karşı herhangi bir kimse tarafından iflas, haciz, ihtiyati haciz, konkordato vb. yollardan yasal kovuşturmaya başlanması hallerinde ... işbu Sözleşme'yi derhal ve Sözleşme'den doğan hakları saklı kalmak üzere haklı nedenle ve tek taraflı olarak feshedebilir.

Bu madde kapsamında ... tarafından bir fesih yapılması halinde, ABONE işbu fesih nedeniyle ...'ın uğradığı zarar ve ziyanı, tüm masrafları, ve ayrıca kullandığı Tarife Paketi'nde öngörülen iptal bedeli, fesih tazminatı, cezai şart ve diğer bedelleri ödemekle yükümlüdür.... "

Aboneye Özel Sözleşme Koşulları;

1. Sözleşmenin Yürürlüğü ve Süresi

İşbu Sözleşme, TARAFLARIN yetkili temsilcilerince imzalandığı tarihte yürürlüğe girer ve Sözleşmenin fesih ile ilgili maddeleri uyarınca fesih oluncaya kadar yürürlükte kalır.

....Sözleşmenin, tedarik başlangıç tarihinden sonraki ilk 12 ay içerisinde ABONE tarafından herhangi bir sebep ile fesih edilmesi veya bu sürede TEDARİKÇİ'nin portföyünden çıkmış olmam halinde kullanımlara ek olarak son 12 aylık tüketim miktarım ve sözleşme sözleşme fesih tarihindeki birim bedel ile hesaplanacak fatura tutarının %10'una tekabül eden cayma bedelini ...'a ödeyeceğimi... kabul, beyan ve taahhüt ederim."

şeklinde düzenlenmiştir. Diğer abonelik için ise benzer şekilde ilk 24 ay portföyden çıkma halinde o döneme kadar olan fatura ortalamasının iki katı ceza tazminatı olarak belirlenmiştir,

Cezai şart, borçlunun alacaklıya karşı mevcut bir borcu hiç veya gereği gibi ifa etmemesi halinde ödemeyi vaad ettiği, hukuki işlem ile belirlenmiş ekonomik değeri olan bir edimdir. Cezai şartın amacı, borçluyu borca uygun davranmaya sevketmektir.

Cezai şart, asıl alacağı kuvvetlendirme amacı güder. Bu bakımdan cezai şart, kuvvetlendirilecek asıl borcun mevcut olmasını gerektirir. Asıl borç yoksa cezai şart da söz konusu olamaz. Bu niteliği itibariyle cezai şart asıl borca bağlı fer'i bir borçtur. Asıl borç, mevcut ve geçerli ise, cezai şart da borç doğurur. Asıl borç sona ermiş ya da geçersiz doğmuşsa, cezai şart bağımsız bir borç oluşturamaz.

Cezai şart, asıl borcun bağlı olduğu şekle tabidir. Asıl borç bir geçerlilik şekline bağlanmışsa, cezai şartın borç doğurabilmesi aynı şekilde kararlaştırılmış bulunmasına bağlıdır. Ancak, geçerlilik şekline bağlı olan bir sözleşme bu şekle uygun olarak yapılmadığı halde, şekle aykırılığı ileri sürmenin dürüstlük kurallarıyla bağdaşmaması nedeniyle dinlenmediği hallerde, sözleşme geçerli sayıldığından, onun fer’i nitelikte olan cezai şart da geçerli sayılacaktır.

Cezai şartın fer’ilik niteliği asıl borca bağlı olduğu sürece devam eder. Başka bir anlatımla cezai şartın fer’iliği, muaccel olduğu ana kadar devam eder. Borçlu borca aykırı davrandığında cezai şart muaccel hale geldiğinden artık fer’i değil, asli (bağımsız) bir alacak niteliğini kazanır. Cezai şart, sağlararası hukuki işlemlerde ve özellikle sonuçlarını hayatta doğuran sözleşmelerde kararlaştırılır. (Bkz.Tunçomağ Kenan.

Türk Borçlar Hukuku I.Cilt Genel Hükümler İstanbul 1976 Sh.853 vd., Eren Fikret. Borçlar Hukuku Genel Hükümler 5.Bası, Cilt 2 Sh.1169-1171. Kılıçoğlu M.Ahmet. Borçlar Hukuku Genel Hükümler 4.Bası Sh.575-577. Reisoğlu Safa. Borçlar Hukuku Genel Hükümler 12. Bası Sh. 362.)

Yasal ve sözleşmesel dayanakları ortaya konularak yapılan bu açıklamalardan sonra somut olaya gelindiğinde; Taraflar arasında elektrik enerjisi tedarikine yönelik ticari ilişki bulunduğu, mahkememizce tüm delil toplandıktan sonra alanında uzman bilirkişilerden rapor aldırıldığı, davalının iki aboneliği kapsamında ödenmeyen borçlarının bulunduğu ve bunların davacı açısından portföyden çıkarma ve fesih gerekçesi olarak düzenlendiği, davalının süresinde ödeme savunmasının da bulunmadığı, beyanlara göre takip ve dava süresinde ödemelerin gerçekleştiği, dolayısıyla davalı feshinin haklı olduğuna kanaat edilmiştir.

Davalının haklı feshi karşısında yukarıda anılan hükümler uyarınca cayma bedeli olarak öngördüğü cezai şartın geçerli olup olmadığı değerlendirilmelidir. Taraflar tacir olup aralarında sözleşme özgürlüğü kapsamında akdedilen ticari ilişki bulunmaktadır. Yazılı sözleşme geçerli olup faturaların ödenmemesi veya geç ödenmesi yaptırıma bağlanmıştır. Enerji tedarikine dayalı borç için sözleşmesel yükümlülüklere uyulmaması halinde tedarikçinin alacağı reaksiyon belirlenmiştir.

Tedarik edilen enerjinin niteliği de gözetildiğinde davacının kendisini korumaya alması olağandır. Nitekim denetleyici ve düzenleyici bir bağımsız otoritenin kontrolüne bırakılmış enerji piyasasının günlük değişkenliği gibi hususlar gözetildiğinde piyasanın diğer katılanlarına yönelik yükümlülükleri davacı için devam etmektedir.

Bu kapsamda tacir olan davalı veya bilirkişi raporundaki aksine görüşe iştirak edilememiş ve feshe sebep olan davacı eylemi için düzenlenen yaptırımın haksız şart olmadığına, bu suretle hak elde etmenin mümkün olduğuna kanaat edilmiştir.

Davacının, taraflar arasındaki sözleşmeye istinaden sözleşmenin devam ettiği sürede birincisi için 5 adet; ikincisi için 3 adet fatura tanzim ettiği, bu faturalardan sözleşmeye uygun şekilde davalının haberdar olduğu, sonradan ödendiği beyan edilen faturalara yönelik davalı yanın bir itirazı bulunmadığı anlaşılmıştır. Davacı, dava ve takip konusu ödenmeyen faturalardan dolayı sözleşmeyi tek taraflı feshetmiş ve cezai şarta ilişkin bedeli de tahakkuk ederek ilamsız takibe girişmiştir. Tahakkuk edilen ve ödenmeyen fatura nedeniyle takibe konulan cezai şart bedelleri kapsamında davacı takipte haklıdır. Bu kapsamda faturaların son ödeme tarihleri ve sözleşmedeki faiz oranlarına göre takipteki işlemiş faiz talebi rapor ile usulünce değerlendirilmiştir.

Tarafların imza ettiği sözleşmede TBK m.179 kapsamında ifaya ekli olacak şekilde cezai şartın geçerli olarak düzenlendiği, davacının takipte temel manada haklı olduğu, iki cayma bedelinin 47.498,16 TL ve 4.402,80 TL olduğu, tarafların tacir olup aylık %5 sözleşmesel faiz oranının serbestçe belirlenebileceği anlaşılmakla 21/07/2024 tarihli faiz hesabını da gözeten ek rapor uyarınca toplam 76.122,58-TL üzerinden davanın kısmen kabulüne karar vermek gerekmiştir.

İcra İnkar Tazminatı yönünden; dava konusu fatura alacağının önceden belirlenebilirlik, bilinebilirlik, hesap edilebilirlik vasfı ve dolayısıyla likit alacak niteliği taşıdığı, bu haliyle İİK'nın 67. maddesindeki koşullar gerçekleştiği görülmekle, davacının icra inkar tazminatı kabulü ile, % 20 si oranında icra inkar tazminatın davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Katip ... Hakim ... · e-imza e-imza