İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/592 K.2024/350

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekilinin Mahkememize tevzi edilen dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ''... Mah. ... Gazi Sok. ... .../İSTANBUL'' iş yeri adresine 04/07/2023 tarihinde taşındığını, taşınma hususunda İlgili Ticaret Sicil Müdürlüğüne bilgilendirme yapıldığını, şirketin daha önceki adresi ise ... Mahallesi ... Caddesi No: ...

İstanbul adresi olduğunu, Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinin ... sayfa ... sayı ve 4 Temmuz 2023 tarihli sayfasında adres değişikliği ile ilgili husus yer aldığını, tescile delil olan belgeler olarak da ...

Noterliğinin 23/06/2023 tarih, ... sayı ile tasdikli 12/06/2023 /01 Sayılı Genel Kurul Kararı yer aldığını, müvekkil şirket Türkiye Cumhuriyetinin ilk depreme karşı güçlendirme firmaları arasında yer aldığını, taşınma tarihi olan 4 Temmuz'dan bu yana Ortaklar Pay Defterinin kullanımına müvekkili şirket tarafından ihtiyaç duyulmadığından taşınma akabinde durum fark edilmediğini, 6102 Sayılı TTK'nın 82. Maddesi gereğince; "tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren 15 gün içinde...

Kendisine bir belge verilmesini isteyebilir." denilmek suretiyle yasanın öngördüğü 15 günlük süre, tacirin zıyaı öğrendiği tarihten başlatıldığını, huzurdaki dava da, müvekkilin iş yerinin taşınması sonucunda 09/09/2023 tarihinde ortaklar pay defterinin zıyamı öğrenmiş olup, yasal süresi içerisinde işbu davayı ikame edildiğini, tüm bu açıklanan nedenlerle zayi olan ortaklar pay defterine ilişkin zayi belgesinin verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkememizce ... kayıtları celp edilerek, dosya kapsamına alınmıştır.

Mali Müşavir bilirkişinin 31/03/2024 raporunda özetle;

Dava konusu talebe konu ortaklar pay defterinin TTK 82/7. maddesi kapsamındaki belgelerden olup olmadığı yönünden değerlendirme:

Dava konusu talebe konu ortaklar pay defterinin TTK 82/7. maddesi kapsamındaki belgelerden olduğu değerlendirmiştir.

Saklanması zorunlu defterlerden olup olmadığı yönünden değerlendirme:

Davacı şirketin TTK ve Sosyal Sigortalar Ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu göre işyeri defter, kayıt ve belgelerini ilgili olduğu yılı takip eden yıl başından başlamak üzere on yıl süreyle, vergi usul kanuna göre 5 yıl saklanması ve talep edilmesi halinde ibraz edilmesi zorunludur. Aksi halde davacı şirket cezai yaptırımlar ile karşılaşması veya hak kaybına uğrayacağı açıktır. Bu nedenle de davacı şirketin zayi belgesi talep etmesi zorunluluk olduğu değerlendirilmektedir.

Zayi halinde zayi belgesi ile tespiti gereken belgelerden olup olmadığı yönünden değerlendirme

Dava konusu ortaklar pay defterinin zayii halinde zayi belgesi ile tespiti gereken belgelerden olduğu değerlendirilmektedir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, çekişmesiz yargıya tabi olan işin ortaklar pay defterinin zıyaı iddiasıyla zayi belgesi istemine ilişkindir.

Türk Ticaret Kanunu'nun 64/4. maddesi, "Pay defteri, yönetim kurulu karar defteri ve genel kurul toplantı ve müzakere defteri gibi işletmenin muhasebesiyle ilgili olmayan defterler de ticari defterlerdir.'' şeklinde düzenlenmiştir.

Türk Ticaret Kanunu'nun 82/1. maddesi, "Her tacir; a)Ticari defterlerini, envanterleri, açılış bilançolarını, ara bilançolarını, finansal tablolarını, yıllık faaliyet raporlarını, topluluk finansal tablolarını ve yıllık faaliyet raporlarını ve bu belgelerin anlaşılabilirliğini kolaylaştıracak çalışma talimatları ile diğer organizasyon belgelerini, b)Alınan ticari mektupları, c)Gönderilen ticari mektupların suretlerini, d)64 üncü maddenin birinci fıkrasına göre yapılan kayıtların dayandığı belgeleri, sınıflandırılmış bir şekilde saklamakla yükümlüdür." denilerek saklamakla yükümlü olunan defter ve belgeler sayılmıştır.

Türk Ticaret Kanunu'nun 82/7. maddesi, "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir." şeklinde düzenlenmiştir.

Yasal dayanakları ortaya konularak yapılan bu açıklamalardan sonra somut olaya gelindiğinde, Uyuşmazlığın ortaklar pay defterinin zayi olduğu iddiasına ilişkin olduğu anlaşılmıştır. Mahkememizce tüm deliller toplanmış, alanında uzman mali bilirkişiden rapor alınmış, bilirkişi denetime elverişli olduğu anlaşılmıştır.

Davacı vekili, dava dilekçesindeki beyanında davacı şirketin ortaklar pay defterinin taşınma nedeniyle kaybolduğu belirtilmiş ancak dilekçenin devamında da yangın neticesinde zayi olduğu iddia edilmiştir. Bu çelişki için tensiben verilen süreye rağmen herhangi bir açıklama yapılmamıştır.

Bunun yanında ortaklar pay defterinin kaybına dair tüm delillerin sunulması, defterin niteliği, tasdik durumları ve sair ayırt edici bilgiler için de davacı vekilinin yüzüne karşı tefhim edilen ara karara rağmen herhangi bir açıklama yapılmamış veya delil sunulmamıştır. Dava dilekçesinde bahsi geçen noter kaydının ise zayii talebiyle bir ilişkisi olmadığı anlaşılmıştır.

Zayii talebinin yerindeliğini denetlemek için öncelikle ortada bu niteliği haiz bir belgenin varlığı sabit olmalıdır. Davacı yana verilen sürelere rağmen bu şekilde bir belgenin varlığı veya ayırt edici özellikleri Mahkeme ile paylaşılmamıştır.

Bunun yanında yasal düzenlemeye göre tacirin defterlerinin özenle saklaması gerektiği, ancak sel baskını, yangın vb. doğal afet veya tüm özeni göstermesine rağmen engel olamayacağı sebeplerle kaybetmesi halinde zayi belgesi isteyebileceği, somut olayda ise davacı şirketin ortaklık pay defterinin ne sebeple kaybolduğunun anlaşılamadığı, taşınmadan dolayı kaybolduğu kabul edilse dahi şirket adres değişikliğine dair bir bilgi verilmediği gibi bu sebebin maddede belirtilen doğal afet veya engel olunmayacak sebep olarak görülemeyeceği, beklenmeyen hale dayalı bir mücbir sebebin bulunmadığı,

gerekli özenin gösterilmemesi nedeniyle defterlerin kaybolduğunun, davacı tacir davranışının muhafaza kusuru niteliğinde olduğunun kabulü gerekeceği anlaşılmakla talebin reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... Hakim ... · e-imza e-imza