İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/711 K.2024/12

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekilinin Mahkememize tevzi edilen dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin, ... Bankası .../... şubesine ait keşideci ... (VKN:...) olan; ... çek seri numaralı ve 27/10/2023 keşide tarihli 17.800,00-TL bedelli; ... Bankası .../... şubesine ait keşidecisi ... (VKN:...) olan; ... çek seri numaralı ve 01/11/2023 keşide tarihli 19.000,00-TL bedelli; ... Bankası .../... şubesine ait keşideci ...

(VKN:...) olan;... çek seri numaralı ve 01/11/2023 keşide tarihli 15.000,00-TL bedelli üç adet çeki, hamil olarak elinde bulundurmaktayken, şirket içi transfer esnasında ortadan kaybolduğunu, çekin ortadan kaybolma sebebinin ve sürecinin henüz müvekkili şirketçe anlaşılamadığını ve bu sebeple savcılık şikayetinde bulunulmadığını, çek görüntüsünün ellerinde mevcut olmadığını, çeklerin kaybı nedeniyle davacı müvekkilinin çek sahibinden olan alacağını tahsil edemediğini,

dava konusu çeklerin ödenmemesi amacıyla ödemeden men yasağı yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini ve söz konusu çeklerin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini arz ve talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, çek iptali istemine ilişkindir.

Mahkememizce çeklere ilişkin bankalara yazılan müzekkerelere cevap verildiği görülmüş, her ne kadar duruşma 04/03/2024 tarihine bırakılmış ise de gelen yazı cevapları ile ibraz edilen çekler yönünden zayii iddiasıyla yargılamaya devam olunmasına gerek görülmemiş, yasal ihtaratlar tebliğ yoluyla yapılmış, basit yargılama usulüne tabi çekişmesiz yargıya konu talep resen ele alınmıştır.

Dava dışı ... Gıda İnş. Nak. Turz. Teks. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. vekili 07/11/2023 tarihli talep dilekçesi ile; dava konusu taraflarınca bankaya ibraz edilen ... seri numaralı çek yönünden verilen ödemeden men yasağının kaldırılmasını talep etmiş olmakla, mahkememizin 08/11/2023 tarihli ara kararı ile dosyaya asli müdahil olmak üzere taraf olarak kaydedilmiştir.

6102 sayılı Yasanın 757 ve devam maddeleri gereğince iradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir. Mahkeme, ödemeyi meneden kararında muhataba, vadenin gelmesi üzerine poliçe bedelini tevdi etmeye izin verir ve tevdi yerini gösterir. Poliçeyi eline geçiren kişi bilindiği takdirde, mahkeme, dilekçe sahibine iade davası açması için uygun bir süre verir. Dilekçe sahibi verilen süre içinde davayı açmazsa, mahkeme, muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır. Poliçeyi eline geçiren kişi bilinmiyorsa, poliçenin iptaline karar verilmesi istenebilir.

İptal isteminde bulunan kişi, poliçe elinde iken zıyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya senedin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür.

Mahkeme, dilekçe sahibinin, poliçe elinde iken zıyaa uğradığına dair verdiği açıklamaları inandırıcı bulursa, verilecek ilanla, poliçeyi eline geçireni, poliçeyi belirli bir süre içinde getirmeye davet ve aksi takdirde poliçenin iptaline karar vereceğini ihtar eder. Poliçeyi getirme süresi en az üç ay ve en çok bir yıldır. Elden çıkan poliçe mahkemeye sunulursa, mahkeme, iade davası açması için dilekçe sahibine uygun bir süre verir.

Dilekçe sahibi bu süre içinde dava açmazsa, mahkeme, poliçeyi, sunmuş olana geri verir ve muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır. Elden çıkan poliçe, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verilir.

6102 sayılı Yasanın 818/1-s maddesi uyarınca poliçeye ilişkin, iptal hakkındaki 757 ilâ 763 üncü maddelerle 764 üncü maddenin birinci fıkrası çekler hakkında da uygulanır. Hasımsız olarak açılan ve kesin hüküm niteliği de taşımayacak olan bu tür davalarda, davacının yetkili hamil olduğu konusunda mahkemeye olumlu bir kanaat verecek kadar delil sunmasını yeterli saymak gerekir.

Kaldı ki, dava sırasında yapılan ilanlar neticesinde ve hak sahiplerinin daha sonradan ortaya çıkması halinde hasımlı olarak açılacak bir dava ile çek iptali kararının iptali de talep edilebilecektir. Davacı, iptalini talep ettiği senedin keşidecisinin kim olduğunu, çek bilgilerini mahkemeye bildirmiş olup, davacının daha fazlasını ispata zorlanması, zayi nedeniyle çek iptali hükümlerini uygulanmaz hale getirecektir. (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 14/05/2018 tarih ve 2016/...

Esas 2018/ ... Karar sayılı emsal Kararı)

Yasal dayanakları ortaya konularak yapılan bu açıklamalardan sonra somut olaya gelindiğinde,

Talep konusu ... seri numaralı çek için ... Bankasına yazılan 01/11/2023 tarihli müzekkereye verilen 07/11/2023 tarihli cevabi yazı ile ilgili çekin 06/11/2023 tarihinde ... tarafından takas merkezlerine ibraz edildiği ve mahkemelik işlem gördüğünün bildirildiği, mahkememizce ... Bankası'na yazılan müzekkereye verilen 01/12/2023 tarihli cevabi yazı ile çekin ... Gıda İnşaat Nak. Tur. Teks. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd.

Şti. tarafından ibraz edildiğinin ve çek üzerinde ödeme yasağı bulunduğundan çekin iade edildiğinin bildirildiği; talep konusu ... seri numaralı ve ... seri numaralı çekler için ... Bankası'na yazılan 01/11/2023 tarihli müzekkere verilen 02/11/2023 tarihli cevabi yazı ile ilgili ... seri numaralı çekin 01/11/2023 tarihinde ... takas sistemi aracılığı ile ... 9701 şube kodlu ... ...

Şubesi tarafından ibraz edildiği, ... seri numaralı çekin 01/11/2023 tarihinde ... takas sistemi aracılığı ile ... 538 şube kodlu ...

Şubesi tarafından ibraz edildiği, çeklerin çek hesap bakiyesi müsait olmadığından ... takas sistemi tarafından ödenemediğini ve karşılıksız çek işlemi gördüğü; talep konusu ... seri numaralı çek için mahkememizce ...'a yazılan müzekkereye verilen 30/11/2023 tarihli cevabi yazı ile ilgili çekin ... tarafından takasa verildiği, 01/11/2023 tarihli takasta 294.000,00-TL üzerinden karşılıksız işlemi gördüğü; talep konusu ... seri numaralı çek için mahkememizce ...'a yazılan müzekkereye verilen 06/12/2023 tarihli cevabi yazı ile ilgili çekin 01/11/2023 tarihinde ... ... ...

A.Ş. tarafından ibraz edildiği ve 82 kod ile işlem gördüğü bildirilmiştir.

Mahkememizin 08/11/2023 tarihli ara kararı gereğince davacı vekiline talebe konu ... seri numaralı çek yönünden. "Talebe konu çeklerden olan ... seri numaralı çekin, ... Gıda İnşaat Nak. Tur. Teks. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. (V.K.N:...) tarafından.

İbraz edildiğinin tespiti gözetilerek davacı vekiline davaya konu çeklerden olan ... seri numaralı çek yönünden ibraz edene karşı TTK'nın 763 vd. maddeleri gereğince iade davası açması için ara kararın tebliğinden itibaren iki haftalık kesin süre verilmesine, aksi halde davanın reddedileceğinin tebliğ yoluyla ihtarına," istirdat davası açmak üzere süre verildiği, davacı tarafça verilen süre içerisinde istirdat davasının açılmadığı; mahkememizin 15/12/2023 tarihli ara kararı gereğince davacı vekiline talebe konu ... ve ... seri numaralı çekler yönünden ise.

"Talebe konu çeklerden; -... seri numaralı çekin, ... ... ... A.Ş. (V.K.N:...) tarafından, -... seri numaralı çekin, ...

(T.C.K.N:...) tarafından, İbraz edildiğinin tespiti gözetilerek davacı vekiline davaya konu çeklerden olan ... ve ... seri numaralı çekler yönünden ibraz edene karşı TTK'nın 763 vd. maddeleri gereğince iade davası açması için ara kararın tebliğinden itibaren iki haftalık kesin süre verilmesine, aksi halde davanın reddedileceğinin tebliğ yoluyla ihtarına," istirdat davası açmak üzere süre verildiği, davacı tarafça verilen süre içerisinde istirdat davasının açılmadığı anlaşılmıştır.

Dava konusu ... seri numaralı çekin ... ... ... A.Ş. tarafından; ... seri numaralı çekin ... tarafından; ... seri numaralı çekin ise ...Nak. Tur. Teks. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından ibraz edildiği görülmekle, mahkememizce davacı vekiline istirdat davası açmak üzere kesin süreler verilmiş, verilen kesin süreler içerisinde çekin istirdadının davasının açılmaması halinde davanın reddedileceği ara karar ile ihtar edilmiştir. Davacı yanca bu süre içinde davanın açıldığına dair bilgi ve belge sunulmadığından davanın reddine karar verilerek aşağıdaki hüküm tesis edilmiştir.

Katip ... Hakim ... · e-imzalıdır e-imzalıdır