İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/374 K.2025/797

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. "Davalı şirket, müvekkilin babasının şirketi ... şirketi aracının sigorta şirketi olup dava konusu alacağın doğumu şu şekilde meydana gelmiştir. Şirket çalışanlarından — ... (...) plakalı şirket aracını kullanırken ... Mah. civarından trafik kazası geçirmiş olup yapılan trafik kazası neticesinde kazaya karışan karşı taraf ...'in aracı olan ... plakalı araçta hasar meydana gelmiştir.

Karşı tarafta meydana gelen bu hasar sebebiyle ... plakalı şirket aracının sigorta şirketi olan davalı ... Sigorta Şirketi tarafından 13.06.2023 tarihinde kusur oranı nispetinde karşı taraf ...'e 77.440,35 TL tazminat ödenmiş olup dekontu ekte sunulmaktadır. Bunun üzerinde davalı ...

Sigorta Şirketi yapmış olduğu ödemenin Trafik Sigortası Genel Şartları gereği ... plakalı ...'in sürücüsü olduğu karşı taraf aracında kaza anında sürücü değişikliği olduğunun tespiti sağlandığından davalı ... Sigorta Şirketi tarafından yapılan tazminat ödemesinin sigorta kapsamında olmadığı bu nedenle karşı tarafa ödenen 77.440,35 TL tazminatın yasal faiziyle birlikte rücuen tazminatı için haciz yoluyla icra takibi başlatılmıştır.

Davalı şirket tarafından hem sürücü ... hem de ... Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.'ne karşı başlatılan haciz yoluyla icra takibi neticesinde şirkete ait olan (...) plakalı araç üzerine haciz konulmuştur.

Bu durum müvekkil ...tarafından aracın satışı için notere gidildiğinde öğrenilmiş olup icra takibine ilişkin olarak ödeme emri gönderilen şirket kapanmış olup taraf bulunmadığından tebligat 7201 Sayılı Kanunun 21. Maddesi uyarınca 09/10/2023 tarihinde mahalle muhtarına yapılmış ve ödeme emri tebligatı tarafımıza bizzat ulaşmamıştır.

Bu durumda müvekkil ödeme emri olduğunu ve bu bağlamda ilgili araca (...) haciz konulduğunu İcra İflas Kanunu m. 62 hükmüne yer verilen itiraz süresi geçtikten sonra aracın satışı için notere gittiğinde Öğrenmiş olup aracın satışının engellenmemesi adına sorgulamaksızın tazminatı fer'ileriyle beraber 11/01/2024 tarihinde ödemek zorunda kalmıştır.

Takip talebi ve ödeme emri incelendiğinde davalı şirket tarafından takibe dayanak gerekçesinin belirtilmiş olduğu gibi Trafik Sigortası Genel Şartları gereğince sigorta kapsamı dışında kalmayı gerektiren bir durumun mevcut olmadığı başka bir deyişle takip talebinde ifade edildiği gibi kazaya karışan karşı taraf sürücüsü bakımından kaza anında aracın terki ve sürücü değişikliği söz konusu olmadığı kaldı ki karşı taraf aracında sürücü değişikliği olsa dahi bu durumun tarafımız bakımından Trafik Sigortası Genel Şartları gereğince sigorta kapsamı dışında kalmayı gerektiren hallerden biri olmadığı,

bu durumda müvekkilinin yapmış olduğu ödeme cebri icra tehdidi altında yapılmıştır." şeklindeki beyanları ile arz ve izah edilen tüm bu nedenlerle: durumun tespiti ile davalı alacaklının kötü niyetli olarak başlattığı ve haksız biçimde tahsil ettiği alacağın tespit edilmesi ve devamında tahsil edilen miktarın istirdadının gerektiğini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davalı müvekkil şirket nezdinde Zorunlu Mali Mesuliyet Trafik Sigortası bulunan ... Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin maliki olduğu ... plakalı aracın 30.04.2023 tarihinde ... plakalı araca çarpması sonucu gerçekleşen kaza neticesinde, zarar gören ... plakalı aracın onarımına ilişkin olarak müvekkil şirket tarafından 13.06.2023 tarihinde kusur oranı nispetinde 77.440,35-TL tazminat ödendiği, kaza sonucu yapılan incelemede ... plakalı araç sürücüsünün kaza anında sürücü değişikliği yapması nedeniyle Trafik Sigortası Genel Şartları uyarınca şirketince ödenen tazminatın ödeme tarihinden itibaren işleyen avans faizi ile birlikte rücuen tazminatı talebi edilmiştir.

Dava, haciz tehdidi altında ödenen bedelin iadesi istemine ilişkindir.

İspat yükü, bir vakıanın doğru ve gerçek olup olmadığı konusunda hakimi inandırma faaliyetidir. İspat, ispat anıdan önce vuku bulmuş ve tekrar etmeyen, vakıalara ilişkindir. İspat yükü aynı zamanda bir haktır.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2013/10133 Esas 2014/451 Karar sayılı ilamında da belirttiği üzere 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun (TMK), “İspat Yükü” başlıklı 6. maddesinde, “Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür.” şeklinde.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 190. maddesinde ise: “İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir. Kanuni bir karineye dayanan taraf, sadece karinenin temelini oluşturan vakıaya ilişkin ispat yükü altındadır. Kanunda öngörülen istisnalar dışında, karşı taraf, kanuni karinenin aksini ispat edebilir.” şeklinde düzenlemelere yer verilmiştir.

Söz konusu ispat yükünün kime ait olduğunu belirleme görevi, davanın taraflarına değil, mahkemeye aittir.

Bilirkişinin düzenlediği 19/04/2025 tarihli 5 sayfadan ibaret raporunda özetle. Dava konusu 30.04.2023 tarihinde davalı ...

Sigorta A.Ş. nezdinde ZMSS kapsamında sigortalı ... plakalı ...'nun maliki olduğu, ...'ün sürücü olduğu araç ile sürücüsü ... olan ... plakalı araç ile çarpışması sonucu oluşan maddi hasarlı trafik kazasının ...'nun maliki olduğu, ...'ün sürücü olduğu araç için tanzim edilmiş 118661152 poliçe numaralı ZMSS vadesi ve teminat kapsamında meydana geldiği, dava konusu kazada davalı sigorta şirketinin sigortalısı ... plakalı aracın sürücüsü ...'ün 7596 oranında kusurlu olduğu, tespit ve değerlendirmesi yapıldığı,

13.06.2023 tarihinde ödenen 77.440,35 TL'nin (Kaza sonucu mağdur araç sürücüsü için davalı sigorta şirketi tarafından sigortalı araç sürücüsünün kusuru nispetinde ödenen tazminat), davalı sigorta şirketince Hasar tazminat bedelleri ZMSS teminat ve limit kapsamında olduğu, tüm dosya kapsamı birlikte incelendiğinde dava konusu 30.04.2023 tarihinde meydana gelen kazadan dolayı davalı ...

Sigorta Şirketi ZMSS Genel Şartları ve TTK ilgili hükümleri gereği tazminat talep eden dava dışı araçta oluşan hasar bedelinden sigortalısının kusur ve sorumluluğu nispetinde sorumlu olacağı, Dosya kapsamına sunulan tüm belgeler incelendiğinde ZMSS teminat dışı olan veya ZMSS Genel şartları gereği B-4 Maddesinde belirtilen sigorta şirketinin ödediği tazminatı sigortalısından rücuen talep edebilecek husus tespit edilemediği,

hukuki değerlendirmesi sayın mahkemeye ait olmak üzere verilen görev sınırları içerisinde davalının dava dışı ... rücuen alacak talebinde bulunamayacağı, dava dışı ...'e yapılan ödemenin talep edilemeyeceği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

Davacı vekili Mahkememize sunmuş olduğu 09/07/2025 tarihli ıslah dilekçesi ile; Mahkememizce resen atanmış olan bilirkişinin meydana gelen zararın tazminat sigortalısından rücuen talep edilemeyeceğini bu nedenle müvekkilinin yapmış olduğu ödeme için açmış olduğu davada haklı olduğunu, dava konusu değerin 111.088,15-TL olduğunu ortaya koyduğunu ve raporladığını, bu bağlamda dava dilekçesinde talep edilen tazminat miktarını, bilirkişi raporunda belirtilen 111.088,15 TL TL olarak düzelttiklerini, yargılama giderleri ve vekâlet ücreti konusunda ise, davalının sorumluluğuna işaret ederek, söz konusu masrafların davalıya yüklenmesini talep etmiştir.

Tüm dosya kapsamının bir arada değerlendirilmesi neticesinde; davalı sigorta şirketi nezdinde, dava dışı ... ...’nun maliki olduğu ... aracın ZMMS poliçesinin bulunduğu, 30/04/2023 tarihinde meydana gelen trafik kazası nedeniyle davalı sigorta şirketi tarafından anılan sigorta poliçesi kapsamında 77.440,35 TL ödeme yapıldığı, daha sonra yapılan bu ödemenin sigortalısı olan dava dışı ... ...'dan tahsilinin amacıyla başlatılan icra takibinde borcun davacı tarafından 11/01/2024 tarihinde 111.088,15 TL olarak ödendiği tespit edilmiştir.

Bilindiği üzere ispat yükü iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir. Somut olayda davalı sigorta şirketi tarafından araç sürücüsü değiştirildiğinden bahisle sigortalısından rücuen tahsilat talep edilmiş ise de bu duruma ilişkin hiçbir ispat vasıtasının sunulmadığı, salt davalı tarafça yaptırılan ve denetlemeyen araştırma raporuna istinaden yapılan ödemenin sigortalısından rücuen tahsilinin talep edildiği, bu ödemenin, ....

İcra Müdürlüğü'nün 2023/... esas sayılı dosyasında tahsilinin talep edildiği, bu alacağın davacı tarafından haciz tehdidi altında ödendiği sabit olduğundan ödenen bedelin davalı sigorta şirketinden haksız ödemenin yapıldığı tarihten itibaren işleyecek yasal faiziyle tahsiline karar vermek gerekmiştir.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır