İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/632 K.2025/96

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin ...'a ait ... hesap numaralı hesaba ait ... çek no'lu, ...'a ait ... hesap numaralı hesaba ait ... çek no'lu, ...'a ait ... hesap numaralı hesaba ait ... çek no'lu, ...'a ait ... hesap numaralı hesaba ait ... çek no'lu, ...'a ait ... hesap numaralı hesaba ait ... çek no'lu, ...'a ait ... hesap numaralı hesaba ait ... çek no'lu, ... 'a ait ... e1 seri nolu, ... ait ... seri nolu çeklerin zilyedi ve hamili olduğunu, müvekkilin zilyedi olduğu iş bu çekler taşınma sırasında kaybedildiğini, çeklerle ilgili ihtiyati tedbir kapsamında ödeme yasağı verilmesine, çeklerle ilgili iptal davası açıldığı hususunun keşideci ve muhatap bankaya bildirilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Dava, davacının zilyedinde bulunan çeklerin zayii nedeniyle iptali istemine ilişkindir.

İptal davası açma hakkı, TTK'nın 651.maddesi uyarınca, çeke bağlı alacağı bulunan hamile aittir. İptal kararını alan hamil, TTK'nın 652. maddesinde düzenlendiği üzere, hakkını senetsiz ileri sürebilir ya da borçludan yeni bir kıymetli evrak düzenlenmesini isteyebilir. İptal davasının amacı budur. Çek keşidecisinin TTK'nın 818/1-s maddesi yollamasıyla TTK'nın 757 maddesi gereğince iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. (Y.11.H.D. 2014/1464E-2018/7019K emsal kararı)

Kıymetli evrak iptali davasının kanunda düzenlenen şartları ve amacı değerlendirildiğinde, davacının keşideci konumunda bulunacağı çek yapraklarının iptali için dava açmasında hukuki yararı bulunmamaktadır. Davacının ileride karşılaşabileceği ihtimali dava ve takipler, bu davayı açmasında hukuki yarar olarak görülemez. Zira bu davada verilebilecek iptal kararı üçüncü kişiler yönünden kesin hükmün sonuçlarını doğurmaz.

Yargıtay ... Hukuk Dairesinin 23/01/2015 tarih, 2014/ ... esas ve 2015/... karar sayılı ilamı; 15/04/2015 tarih, 2015/... Esas ve 2015/... Karar sayılı ilamı; 03/06/2015 tarih, 2015/... Esas ve 2015/... Karar sayılı ilamlarında belirtildiği üzere keşidecinin çek iptali davası açma hakkı bulunmamaktadır.

Yargıtay ... Hukuk Dairesinin 17/04/2013 tarih, 2012/... Esas ve 2013/ ... Karar sayılı ilamı. 26/06/2012 tarih, 2011/... Esas 2012/... Karar sayılı ilamı. 17/12/2013 tarih, 2013/... Esas 2013/... Karar sayılı ilamı. 18/11/2013 tarih, 2013/... Esas 2013/...

Karar sayılı ilamlarında da belirtildiği üzere bu davanın açılabilmesi için davacının keşideci değil, hukuki hamil olması gerekir, keşidecinin doğrudan doğruya çek iptali davası açma hakkı bulunmayıp keşidecinin keşide ettiği çekin bedelini hamile ödeyerek çeki geri alması da kendisine hamil sıfatı kazandırmaz. HMK 114/1.h.bendinde, hukuki yarar dava şartları arasında sayılmıştır.

HMK 115/1.maddesine göre, mahkeme dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır ve dava şartlarında eksiklik bulunması halinde davanın usulden reddine dair kararını yargılamanın her aşamasında verir. Bu hukuki gerekçelerle, çek iptali davalarında dava dilekçesi üzerinden duruşma açılmadan davanın reddine karar verilebilecektir. (İstanbul 14.H.D. 2017/1052 E- 2018/65K)

Yasal dayanakları ortaya konularak yapılan bu açıklamalardan sonra somut olaya gelindiğinde; davacının zilyedinde bulunduğu çeklerin rızası hilafına elinden çıkması nedeniyle çeklerin iptali talep edilmiş ise de; kaybolduğu iddia edilen çeklerin elinde olduğuna ve bu halde iken zıyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delillerin sunulmadığı, bu nedenle ödemeden men talebinin reddine karar verilmiştir.

Davacı çeklerin kaybolduğu iddiası ile çek iptali talep etmektedir.

Davacı tarafından çeklerin keşide tarihlerinin belirtilmediği, çeklerin görüntüsünün de sunulmadığı, boş çek olup olmadığının anlaşılamadığı, çek vasfında olmayan ve keşideci tarafından henüz keşide edilmemiş boş çek yaprağının tedavüle konmuş sayılmayacağı, 3. kişiler tarafından kaybolan çek yaprağının imzalanıp doldurulması halinde çeke dayalı menfi tespit davası da açılabileceği anlaşılmıştır.

Yukarıda ayrıntılı açıklandığı üzere keşideci çek iptali davası açamayacaktır.

Tüm bu nedenlerle davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.