İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/155 K.2025/540

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; keşidecisi .... İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. olan, ...şubesine ait H1-... seri numaralı, 10/03/2025 keşide tarihli ve 900.000,00-TL bedelli çekin müvekkiline ciro edilerek teslim edildiğini, dava konusu çekin kaybolduğunu ve şuan kim veya kimlerin elinde olduğunun taraflarınca bilinmediğini, çekin kötü niyetli kişilerin eline geçmesi durumunda piyasaya sürülmesi ihtimalinin bulunduğunu, müvekkilinin çeki ticari ilişki içerisinde olduğu şirketlere teslim edilmek üzere kaşeleyip imzaladığını, bu nedenlerle davanın kabulü ile dava konusu çekin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

Dava, kıymetli evrak (çek) istemine ilişkindir.

Davacı vekilince 16/06/2025 tarihinde mazeret dilekçesi gönderilmesine karşın dosyanın sehven 19/06/2025 tarihli ön inceleme celsesinde işlemden kaldırıldığı görülmüş olup, hatalı işlem olan işlemden kaldırma kararından Mahkememizce vazgeçilmiştir.

HMK 382/2.e-6 bendine göre, eldeki dava çekişmesiz yargı işidir. Çekişmesiz yargı işlerinde niteliğine uygun düştüğü ölçüde basit yargılama usulü uygulanır.( HMK 385/1)

Hasımsız açılan davalarda dava dilekçesi verilmekle, dilekçelerin teatisi aşaması tamamlanmış olduğundan, ön inceleme aşaması başlar (HMK 322.maddesi atfıyla aynı Yasa'nın 137.maddesi). HMK 320/1.maddesi gereğince, mahkeme, mümkün olan hallerde tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden karar verir. HMK 138.maddesi uyarınca, ön inceleme aşaması başladığında mahkeme, dava şartları hakkında dosya üzerinden karar verebilir.

HMK 114/1.h.bendinde, hukuki yarar dava şartları arasında sayılmıştır. HMK 115/1.maddesine göre, mahkeme dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır ve dava şartlarında eksiklik bulunması halinde davanın usulden reddine dair kararını yargılamanın her aşamasında verir. Bu hukuki gerekçelerle, çek iptali davalarında dava dilekçesi üzerinden duruşma açılmadan davanın reddine karar verilebilecektir.

İptal davası açma hakkı, TTK'nın 651.maddesi uyarınca, çeke bağlı alacağı bulunan hamile aittir. İptal kararını alan hamil, TTK'nın 652. maddesinde düzenlendiği üzere, hakkını senetsiz ileri sürebilir ya da borçludan yeni bir kıymetli evrak düzenlenmesini isteyebilir. İptal davasının amacı budur.

Yine 818/s.maddenin atfı ile uygulanması gereken TTK'nun 757/1 maddesi "İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir." düzenlemesine yer vermiş olup tedbir mahiyetinden de anlaşılacağı üzere tedbir talebinde ve dava açılmasında, hamilin haklarının esas alındığı açıktır.

Eş deyişle, zayi nedeniyle çek iptali davası hamilin senetten kaynaklanan haklarını korumasına ve haklarını temin etmesine yönelik bir davadır. Öncelikle dava hasımsız dava niteliğinde olduğundan, 3. kişiler açısından kesin hüküm doğurmadığından, mahkemece iptal kararı verilse dahi yasal çerçevede çeki elinde bulunduran kişi henüz ödeme yapmamış keşideci, lehtar veya kendisinden önceki cirantalara müracaat edebilir.

Alınan iptal kararı da meşru hamilin senetten kaynaklanan haklarını sona erdirmez. Yasa koyucunun iptal davasına gerek duymasının nedeni; iptal kararı sonrası hakkın hamil tarafından senetsiz tahsilini veya yeni bir senet düzenlenmesini sağlamak (TTK'nun 652) iyi niyetle, iptal kararı getiren hamile ödeme yapan borçluyu, seneti ele geçiren üçüncü kişilere karşı senetten kaynaklanan borç nedeniyle sorumluluktan kurtarmaktır.

Kıymetli evrak iptali davasının kanunda düzenlenen şartları ve amacı değerlendirildiğinde, davacının keşideci konumunda bulunacağı çek yapraklarının iptali için dava açmasında hukuki yararı bulunmamaktadır. Davacının ileride karşılaşa bileceği ihtimali dava ve takipler, bu davayı açmasında hukuki yarar olarak görülemez. Zira yukarıda da açıklandığı üzere bu davada verilebilecek iptal kararı üçüncü kişiler yönünden kesin hükmün sonuçlarını doğurmaz.

... A.Ş.'nin 26/03/2025 tarihli müzekkere cevabında; dava konusu ... seri numaralı çekin ... vergi kimlik numaralı ... ... tarafından takas sistemi ile 10/03/2025 tarihinde ibraz edildiği, yeterli karşılığı olmadığından ödemesinin yapılamadığı bildirilmiştir.

Somut olayda; dava konusu keşidecisi .... İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. olan, ...şubesine ait H1-... seri numaralı, 10/03/2025 keşide tarihli ve 900.000,00-TL bedelli çekin lehtarının ... olup, bankadan gelen 26/03/2025 tarihli müzekkere cevabında çeki ibraz edeninde Aytekin olduğu görülmekle ve çek fotokopisinde davacının hak sahipliğini gösterir bir kayıt bulunmadığı görülmekle davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan ... · e-imzalıdır · Üye ... · e-imzalıdır · Üye ... · e-imzalıdır · Katip ... · e-imzalıdır