İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/38 K.2025/363

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ/

İDDİA

Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle; davacıya ait ... adresinde bulunan...

Limited Şirketi Ticaret ünvanlı, ... vergi ve Ticaret sicil numaralı ticari işletme 02.01.2025 tarihinde yaşanan yangın nedeniyle kısmi olarak yandığını, söz konusu yangın nedeniyle ticari işletmede bulunan bir kısım ticari evraklar, faturalar, işçilere ait resmi ve özel belgeler, vergiye esas belgeler ve ticari işletme ile ilgili pay defteri zayi olduğunu, somut olay sabah 5 sıralarında işletmenin mutfak ve depo olarak kullanılan alt bölümünde meydana gelmiş olup özellikle evrakların tamamen kül olmasıyla yanacak bir şey kalmadığından şans eseri kendiliğinden sona erdiğini,

ilgili olay üzerine sabah işletmeye gelen çalışanların haber vermesiyle davacı yangının mini buz dolabı/soğutucudan çıktığını fark etmiş ve adli bir olay yaşanmadığından polis ve itfaiye çağrılmadığını, elektrik teknikerlerinin gelip inceleme yapmasıyla bir kaçak olmadığı tespit edilmiş, yangının mini buzdolabının/ soğutucunun motor kısmında meydana gelen aşırı ısınmanın arşiv olarak kullanılan evrak kolilerinde kağıtları ve çöp poşetlerini tutuşturmasıyla başladığı anlaşıldığını, bu olay neticesinde ticari işletmedeki neredeyse arşiv ve defter olarak kullanılan tüm evraklar kullanılamaz hale geldiğini,

kullanılamaz hale gelen resmi evrak ve ticari defterlerden olan pay defterinin yenilenmesi mümkün olmadığından işbu davayı açma zorunluluğumuz hasıl olduğunu, meydana gelen olay neticesinde işletmenin tahribata uğradığını gösterir nitelikteki fotoğraflar ve videolar mahkemenize bilahare sunulacağını, davacının belirtilen şirketine ait ticari defterlerden ortaklar pay defterinin zayi olduğuna dair belgenin mahkeme kararıyla verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Mahkememize açılan iş bu dava zayi belgesi verilmesi davasıdır.

Uyuşmazlık; davacının ortağı olduğu... Limited Şirketinin ortaklar pay defterinin zayi olup olmadığı noktalarında toplandığı görülmüştür.

Tacirlerin tutmakla yükümlü olduğu defterleri Türk Ticaret Kanunu'nun 64/4. Maddesi, "Pay defteri, yönetim kurulu karar defteri ve genel kurul toplantı ve müzakere defteri gibi işletmenin muhasebesiyle ilgili olmayan defterler de ticari defterlerdir.'' şeklinde düzenlenmiştir.

Türk Ticaret Kanunu'nun 82/1. maddesi, "Her tacir; a)Ticari defterlerini, envanterleri, açılış bilançolarını, ara bilançolarını, finansal tablolarını, yıllık faaliyet raporlarını, topluluk finansal tablolarını ve yıllık faaliyet raporlarını ve bu belgelerin anlaşılabilirliğini kolaylaştıracak çalışma talimatları ile diğer organizasyon belgelerini, b)Alınan ticari mektupları, c)Gönderilen ticari mektupların suretlerini, d)64 üncü maddenin birinci fıkrasına göre yapılan kayıtların dayandığı belgeleri, sınıflandırılmış bir şekilde saklamakla yükümlüdür." denilerek saklamakla yükümlü olunan defter ve belgeler sayılmıştır.

Türk Ticaret Kanunu'nun 82/7. maddesi, "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir." şeklinde düzenlenmiştir.

Dava çekişmesiz yargıya konu olmakla basit yargılama usulüne tabidir, basit yargılama usulüne tabi davalarda mümkün olması halinde HMK. 320/1 maddesi uyarınca dosya üzerinden karar verilebilecektir, talep eden davacının ortaklar pay defterinin kayıp sürecine ilişkin olay anlatımı, istemin niteliği, delil celp edilmesinin dosyaya yenilik katmayacağı, duruşma açılmasının usul ekonomisine uygun olmayacağı anlaşılmakla dosya üzerinden işlem yapılmıştır.

Davacı tarafından, açılan davada şirketin marar defterini kaybettiği ileri sürülerek bu konuda zayi belgesi isteminde bulunulmuştur. Konuyu düzenleyen 6102 sayılı TTK'nın 82 maddesi gereğince tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin ziyaa uğraması halinde ziyaa uğraması tarihinden itibaren 15 gün içerisinde bunların ziyaa uğradığından dolayı zayi belgesi verilmesinin açabileceği düzenlenmiştir. Aynı yasal düzenlemede tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya bir hırsızlık sebebi ile ziyaa uğraması halinde bu konuda dava açılabileceği düzenlenmiştir. Davacı taraf dava dilekçesinde sadece ziyaanı istediği defterleri taşınma aşamasında, taşıma firmasının özensizliği nedeni ile çalındığını ileri sürmüştür.

Somut olayda davacı taraf zayi belgesi istediği PAY defterinin iş yerinde çıkan yangın nedeni ile zayi olduğunu iddia etmişse de, davacı tarafın, yangın olayı ile ilgili herhangi bir suç duyurusu yaptığına ve itfaiyeye ihbarda bulunarak her hangi bir tutanak tutturduğuna ilişkin dosyaya bir bilgi ve belge sunmadığı, , defter ve belgelerini korunaklı bir yerde muhafaza etmediği bu hali ile pay defterinin TTK'nun 82/7 maddesinde sayılan yangın, bölgesel su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet, hırsızlık sebebiyle ve davacının defter ve belgelerin korunması anlamında gereken özeni göstermesine rağmen zayi olduğunu ispat edemediği,

davacı şirket yetkililerinin yeterli özeni ve saklama yükümlülüğünü yerine getirmemesi nedeni ile defterin zayi olduğu açıkça anlaşılmakla davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır