İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/244 K.2025/251

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekilinin dava dilekçesi özetle. Müvekkil şirketin, ... adresindeki ... ...'de fabrika üretim sahası bulunan, temizlik ürünleri üretiminde hem kendi markalarını hem de çeşitli markaların fason üretimlerini yapan, özellikle temizlik bezi, bulaşık süngeri, mop, temizlik kovası, plastik kova vb. ürünleri sürekli üreten bir şirket olduğunu, Müvekkil şirketin kiracı olarak kullandığı,

... adresindeki ... ...'de yer alan fabrika sahasında 5 Nisan 2024 günü henüz sebebi belirlenemeyen bir yangın başladığını ve rüzgarın da etkisi ile kısa sürede tüm fabrikaya yayıldığını, söz konusu yangının çok büyük bir zarara yol açtığını, Müvekkilin kullandığı fabrika üretim sahasının üst katları tamamen yanıp yıkıldığını, alt kattaki alanın ise tamamen kullanılamaz hale geldiğini, bununla birlikte üretimde kullanılan tüm araç gerek ve makineler ile üretilip de müşteriye sevkiyatı beklenen depolama alanındaki tüm ürünler ve malzemeler ile aşağıda yer verilen tüm defter ve belgelerin yanarak kül olduğunu,

> Kırtasiyede bastırılmış olan gider pusulaların,

> Tüm Personel Özlük Dosyaların,

> Fabrika yönetimi için gerekli bütün evraklar, bildirimler ve yazışmaların,

> 2014 yılı ve öncesi Yevmiye Defteri ve Defteri Kebirlerin,

> 2022 yılı ve öncesi Envanter Defterlerinin,

> 2022 yılı ve öncesi muhasebe ile ilgili alım-satım faturaları dahil tüm evrakların,

> 2022 yılı ve öncesi İrsaliyelerin,

> 2022 yılı ve öncesi tüm Beyannameler, maaş bordroları, özlük dosyaları, SGK Bildirgeler ve yasal bildirim zorunluluğu olan diğer kurumlara ait bildirimlerin,

> 2022 yılı ve öncesi muhasebe, stok, bordro ve benzeri programların bilgisayar yedekleri zayi olduğunu belirterek sonuç olarak; yukarıda belirtilen defter ve belgeler için zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu “I – Belgelerin saklanması, saklama süresi

MADDE 82– (1) Her tacir;

a) Ticari defterlerini, envanterleri, açılış bilançolarını, ara bilançolarını, finansal tablolarını, yıllık faaliyet raporlarını, topluluk finansal tablolarını ve yıllık faaliyet raporlarını ve bu belgelerin anlaşılabilirliğini kolaylaştıracak çalışma talimatları ile diğer organizasyon belgelerini,

b) Alınan ticari mektupları,

c) Gönderilen ticari mektupların suretlerini,

d) 64 üncü maddenin birinci fıkrasına göre yapılan kayıtların dayandığı belgeleri,

sınıflandırılmış bir şekilde saklamakla yükümlüdür.

(2) Ticari mektuplar, bir ticari işe ilişkin tüm yazışmalardır.

(3) Açılış ve ara bilançoları, finansal tablolar ve topluluk finansal tabloları hariç olmak üzere, birinci fıkrada sayılan belgeler, Türkiye Muhasebe Standartlarına da uygun olmak kaydıyla, görüntü veya veri taşıyıcılarda saklanabilirler; şu şartla ki;

a) Okunur hâle getirildiklerinde, alınmış bulunan ticari mektuplar ve defter dayanaklarıyla görsel ve diğer belgelerle içerik olarak örtüşsünler;

b) Saklama süresi boyunca kayıtlara her an ulaşılabilsin ve uygun bir süre içinde kayıtlar okunabilir hâle getirilebiliyor olsun.

(4) Kayıtlar 65 inci maddenin dördüncü fıkrasının ikinci cümlesi uyarınca elektronik ortama alınıyor ise, bilgiler; bilgisayar yerine basılı olarak da saklanabilir. Bu tür yazdırılmış bilgiler birinci cümleye göre de saklanabilir.

(5) Birinci fıkranın (a) ilâ (d) bentlerinde öngörülen belgeler on yıl saklanır.

(6) Saklama süresi, ticari defterlere son kaydın yapıldığı, envanterin çıkarıldığı, ara bilançonun düzenlendiği, yılsonu finansal tablolarının hazırlandığı ve konsolide finansal tabloların hazırlandığı, ticari yazışmaların yapıldığı veya muhasebe belgelerinin oluştuğu takvim yılının bitişiyle başlar.

(7) Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.

(8) Gerçek kişi olan tacirin ölümü hâlinde mirasçıları ve ticareti terk etmesi hâlinde kendisi defter ve kâğıtları birinci fıkra gereğince saklamakla yükümlüdür. Mirasın resmî tasfiyesi hâlinde veya tüzel kişi sona ermişse defter ve kâğıtlar birinci fıkra gereğince on yıl süreyle sulh mahkemesi tarafından saklanır.” Şeklindedir.

Dava, zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

Dava dosyası kapsamında mevcut bulunan Yangın Raporu ve diğer belgeler incelendiğinde, ... ili, ... ilçesi, ... ... Mahallesi, ... adresinde faaliyet gösteren davacı ... San.Tic.A.Ş.'ye ait fabrika binasında, 05.04.2024 tarihinde meydana gelen yangında, fabrikanın üretim bölümünde mevcut bulunan hammadde ve mamul ürünler ile idari bölümünde bulunan muhasebe kayıtları, fatura ve evrakların tamamen yandığı, Davacıya ait ... İli, ... İlçesi, ... ...

Mahallesi, ... adresinde bulunan fabrika binasında 05.04.2024 tarihinde meydana gelen yangın olayı ile ilgili olarak, ... Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Dairesi Başkanlığı tarafından düzenlenen Yangın Raporu'nda.

"Bildirilen adrese ulaşıldığında fabrika binasının yoğun dumanlı ve alevli bir şekilde yanmakta olduğu ve fabrika içerisinde aralıklarla patlamalar olduğu, (...) fabrika ve çadırlarda bulunan demirbaş, hammadde ve ambalaj malzemeleri, satışa hazır ve yarı mamul ürünler ve muhtelif evrakların yanarak binanın enkaz hale gelmesinden dolayı ne kadarının yandığı tarafımızca tespit edilemediğinden zarar gören ürün, makinelerin ve evrakların muhteviyatının ve miktarının tepitinin bilirkişiler tarafından yapılması uygun görülmektedir. (...)" şeklinde tespitler yapıldığı anlaşılmıştır.

Mahkememizce yazılan müzekkerelere verilen cevaplardan; davacı ... San.Tic.A.Ş.'nin bağlı bulunduğu Beyoğlu Vergi Dairesi Müdürlüğü'ne ve İstanbul Sosyal Güvenlik Müdürlüğü , Beyoğlu Sosyal Güvenlik Merkezi'ne borcu bulunmadığı anlaşılmıştır.

Tüm dosya kapsamı ve alınan bilirkişi raporu doğrultusunda, ... ili, ... ilçesi, ... ... Mahallesi, 258.

Sokak No: 2/1 Ergene adresinde faaliyet gösteren davacıya fabrika binasında, 05.04.2024 tarihinde fabrikada meydana gelen yangın olayı sonucunda fabrikanın enkaz haline geldiği, Davacı şirket tarafından, yangın nedeniyle enkaz haline gelen fabrika binasındaki ticari defter ve kayıtlarla ilgili olarak, yasa gereği son kayıt ya da işlem tarihinden itibaren 10 yıl süre ile saklanma mecburiyeti bulunan.

2014 yılı ve öncesi Yevmiye Defteri ve Defteri Kebirlerin, 2022 yılı ve öncesi Envanter Defterlerinin, 2022 yılı ve öncesi muhasebe ile ilgili alım-satım faturaları dahil tüm evrakların, 2022 yılı ve öncesi İrsaliyelerin, 2022 yılı ve öncesi tüm Beyannameler, maaş bordroları, özlük dosyaları, SGK Bildirgeler ve yasal bildirim zorunluluğu olan diğer kurumlara ait bildirimlere ilişkin belgeler ile 2022 yılı ve öncesi muhasebe, stok, bordro ve benzeri programların bilgisayar yedekleri, tüm personel özlük dosyaları, fabrika yönetimi için gerekli bütün evraklar,

bildirimler yazışmalar ve kırtasiyede bastırılmış olan gider pusulaları için zayi belgesi talep edildiği anlaşılmakla Yargıtay HGK'nun 16.03.2016 Tarih, 2014/827 E., 2016/311 K. sayılı emsal ilamı ve tespitler göz önünde bulundurularak mücbir bir sebebin varlığının ispatı edildiği kanaati ile yanarak zayi olduğu ve talep edilen iş bu belgelerin TTK.m.82 uyarınca saklanmak zorunda olan belgelerden olduğunun raporla da tespit edildiği görülmekle zayi belgesi verilmesinin koşullarının oluştuğu anlaşıldığından davanın kabulüne bilirkişi raporunun kararın eki sayılmasına dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

Katip ... · e-imza Hakim ... · e-imza