İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/25 K.2025/502

Mahkememizde görülen İtirazın İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA /Davacı vekili dava dilekçesinde ve özetle;

Müvekkili, distribütör ve davalı arasında 01/08/2014 tarihli Açık Satış Noktası Sözleşmesi imzalandığını, taraflar arasında Sözleşme’nin. 2. maddesi gereği davalı sözleşme süresince sözleşme adresinde yazılı işyerinde müvekkilinin pazarlama, dağıtım ve satışını gerçekleştirdiği bira ürünlerini düzenlilik ve süreklilik arz edecek şekilde satın almayı, satmayı ve bulundurmayı, 3. maddesi gereği davalının müvekkil şirketin pazarlama, dağıtım,

ve satışını gerçekleştirdiği yerli ürünler ile lisanslı üretime konu ürün ve ithal ürün kategorilerini içeren yabancı ürün dahil olmak üzere toplam 60.000 litre miktarındaki ürünü asgari litre dağılımına uygun olacak şekilde satın almayı taahhüt etmeyi,10/b maddesi gereği davalı bira satışına ilişkin faaliyetlerini kısmamayı ve bira satışını azaltacak davranış ve eylem içerisinde girmemeyi ve çeşitlice başkaca yükümlülükleri kabul ve taahhüt ettiğini, davalının sözleşmeye aykırı davrandığının tespit edildiğini, ....

Sulh Hukuk Mahkemesinde ... değişik iş sayılı dosyası açıldığını ve rapor alındığını, raporda haklı olduklarını, davalı aleyhine başlatılan icra takibine 01/08/2023 tarihinde davalının itiraz ettiğini bu sebepten takibin durduğunu, arabuluculuk yoluna gidildiğini ancak anlaşamama olarak sonuçlandığını, davalının 3. Kişilerdeki hak ve alacaklarına ihtiyati haciz konulmasını, vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin karşı tarafa tahmilini ve davalının yaptığı itirazın iptalini talep ve dava etmiştir.

CEVAP/Davalı vekili cevap dilekçesinde ve özetle;

Davacı şirket, distribütör ve müvekkil arasında 01.08.2018 tarihli sözleşme imzalandığını, bu sözleşme gereği müvekkilinin 60.000 Litre ürün satmayı kabul etmiş buna karşılık bir kısmı nakit ve bir kısmı mal olmak üzere hibe desteği aldığını, müvekkil davacıya ait ürünleri satmaya başlamış ve hiçbir sorun yaşamadığını, daha sonra müvekkilinin işyerini işletme kirası karşılığı kiraya vermiş ve işletmecide mal alımına devam ettiğini, ancak daha sonra müvekkil iş yerini geri aldığında işletmecinin borcu olduğunu ve bu nedenle sözleşme gereği mal verilemeyeceği hatta icra takibi başlatıldığını, müvekkil "madem borcu vardı neden mal verdiniz.

Siz normalde açık hesap çalışmıyorsunuz" demesi üzerine hiçbir cevap alamadığını, mecburen icra takip borcunu ödeyerek mal almaya devam ettiğini, taraflar arasındaki sözleşmenin uygulanamamasının yegane nedeninin davacı ve distribütör olduğunu, davacının iddiasının aksine zarara uğrayanın müvekkili olduğunu, işletmesini kapatma noktasına geldiğini, bu nedenle cezai şart talebi yerinde olmadığını, sözleşime gereği başka markalı ürünlerin satışının yasaklanması müvekkilin zor durumundan faydalanmak olduğunu, davacı verdiği hibe desteği ile müvekkili bir anlamda maddi olarak kendisine bağlamış ve ticari hayatını ipotek altına aldığını,

müvekkil sırf bu hibeden faydalanmak için sözleşmeyi ve şartlarını kabul ettiğini, müvekkil bu güne kadar davacıdan direkt alarak sattığı mal miktarı 30.000 Litrenin üstünde olduğunu, müvekkil davacı ile sözleşme yaptıktan sonra 5 yıl boyunca başka hiçbir firmanın malını satmadığını, bu hususta bir tespitte olmadığını, davanın reddini ve %20 den az olmamak üzere haksız takip tazminatının davacıdan alınarak müvekkiline verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa tahmilini talep etmiştir.

DELİLLER

Delil olarak; icra dosyası, sözleşme bilgi ve belgeler, ticari defter kayıtları ve bilirkişi incelemesine dayanılmış olup, gösterilen deliller toplanarak dosya arasına konulmuştur.

... İCRA DAİRESİ 2021/... ESAS SAYILI DOSYASInın incelenmesinde, 24.07.2023 tarihli örnek 7 olarak düzenlenen İlamsız Takipte Ödeme Emrinde;

75.000,00 TL Asıl Alacak 1.349.000,00 TL Asıl Alacak 1.003,58 TL Asıl Alacak

289,73 TL İşlemiş Faiz 20/12/2014-01/01/2015 12 gün % 11,75

15.711,58 TL İşlemiş Faiz 01/01/2015-01/01/2017 731 gün % 10,50

10.938,70 TL İşlemiş Faiz 01/01/2017-01/07/2018 546 gün % 9,75

21.997,60 TL İşlemiş Faiz 01/07/2018-01/01/2020 549 gün % 19,50

10.340,75 TL İşlemiş Faiz 01/01/2020-01/01/2021 366 gün % 13,75

12.562,50 TL İşlemiş Faiz 01/01/2021-01/01/2022 365 gün % 16,75

11.812,50 TL İşlemiş Faiz 01/01/2022-01/01/2023 365 gün % 15,75

3.998,12 TL İşlemiş Faiz 01/01/2023-01/07/2023 181 gün % 10,75

688,36 TL İşlemiş Faiz 01/07/2023-21/07/2023 20 gün % 16,75

27.275,67 TL İşlemiş Faiz 30/04/2023-21/07/2023 82 gün % 9,00

0,25 TL İşlemiş Faiz 20/07/2023-21 /O7/2023 1 gün % 9,00

1.540.679,34 TL Tutarındaki toplam alacağın ieıa gideri, vek ücr ve takip tarihinden itibaren tahsil tarihine kadar işleyecek (75.000 TL. için yıllık % 16,75 avans faizi değişen oranlarda, 1.350.003,58 TL için yıllık % 9 Yasal Faizi) faizi ile tahsili talep edilmiştir.

... ve ... A.Ş. ile ... arasında 01/08/2014 tarihli Açık Satış Noktası Sözleşmesi yapıldığı, Davalının işyerinde, ... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ... D. İş sayılı dosyası ile yapılan keşif akabinde ibraz edilen 05.04.2023 tarihli bilirkişi raporunda tespitler yapılmıştır.

Açık Alkol Satış Belgesi tüzel kişi adına ise hisse devri ile devredilebilir. Gerçek kişilerde ise belgenin sahibi öldüğü takdirde I. derece akrabalarına devredilebilir. Bunun dışında Açık Alkol Satış Belgesinin devredilmesi mümkün değildir. Açık Alkol Satış Belgesinin kiralanması yasak olup, davalı Vekili Av. ... 15.02.2024 tarihli dilekçesinde müvekkil işyerini işletme kirası karşılığı kiraya vermiş ve işletmecide mal alımına devam ettiği söylenmiş olup kiracının Açık Alkol Satış Belgesi olmadan alkol alımı yapamayacağı anlaşılmıştır.

Alınan 21/08/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle, Taraflar arasında ihtilafsız olan 01.08.2014 tarihli sözleşmenin başlangıç tarihinden 07.2017 ayına kadar davalı aralıksız olarak her ay davacının sattığı ürünlerden düzenli olarak aldığı, fakat 60.000 Litre alım taahhütünün tamamını gerçekleştiremediğinin tespit edildiği, sözleşmenin 21.maddesine göre davacı ...

A.Ş.' nin Bayi/Distribütör vasıtasıyla kullandırmış olduğu 60.000 TL destek yardımını geri isteme hakkı olduğu, ayrıca ödeme tarihi olan 20.12.2014 tarihinden itibaren yine Sözleşmenin 21.maddesinde belirtilen "T.C. Merkez Bankası tarafından uygulanan avans işlemlerindeki günccl faiz oranı üzerinden hesaplanacak faizi" T.C.

Merkez Bankası Avans işlemlerine uygulanan faiz oranından faiz isteme hakkı olduğu, mahkeme tarafından taraflar arasında var olduğu ihtilafsız olan sözleşmesinin 21. maddesinin kabul edilmesi halinde takip tarihi 24.07.2023 itibariyle 61.003,58 TL asıl alacak, 69.339,93 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 130.343,51 TL alacak hesaplandığı, Takip Talebinin de 1.425.003,58 TL asıl alacak, 115.675,76 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 1.540.679,34 TL olarak talep edildiği, aradaki farkın hem asıl alacak hem de işlemiş faizden kaynaklandığı, davacının alacağının 130.343,51 TL olarak kabulünün gerektiği, Hukuki inceleme sonucunda;

a) Davacının fesih bildiriminin haklı nedene dayandığı, b) Davacının cezai şart ve katkı payı alacağına ilişkin talebi ile ihtarname masraflarına ilişkin talebinin yerinde olduğu, dolayısıyla icra takibine yapılan itirazın haksız olduğu, c) İcra inkar tazminatı talep etme şartlarının da oluştuğu tespit edilmiştir.

GEREKÇE

Dava İİK 67 ve devamı maddeleri uyarınca açılan itirazın iptali istemidir.

İtirazın iptali davası, müddeabihi takip konusu yapılmış ve borçlunun itiraz etmiş olduğu alacak olan, bir eda davasıdır. Mahkemenin davanın reddi ya da kabulü yönünde verdiği karar, maddi anlamda kesin hüküm teşkil edeceğinden; davanın reddi halinde alacaklı, borçluya karşı aynı alacaktan dolayı yeni bir alacak davası açamayacağı gibi, davanın kabulü halinde borçlu da, alacaklıya karşı bir menfi tespit veya istirdat davası açamayacaktır.

Bu nedenledir ki, mahkeme itirazın iptali davasında tarafların iddia ve savunmalarını genel hükümlere göre inceleyerek, borcun varlığını ve miktarını araştırmak zorundadır.

Yasal dayanağını İİK'nın 67. maddesinden alan itirazın iptali davası, alacaklının icra takibine karşı borçlunun yaptığı itirazın iptali ile İİK’nın 66. maddesine göre itiraz üzerine duran takibin devamını sağlamayı amaçlamaktadır. Takip hukukundan doğan bu davada tespit edilecek husus, borçlunun icra takibine yapmış olduğu itirazında haklı olup olmadığının belirlenmesidir.

Taraflar arasında 01.08.2014 tarihli Açık Satış Noktası Sözleşmesi imzalandığı, bu sözleşme uyarınca davacının davalıya katkı payı verdiği, davalının belirli miktarda ürün satın almayı taahhüt ettiği, ancak işlemesini alt işletmeciye kira verdiği, daha sonra da davacının ürünlerini satmadığının .... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ...

D.İş sayılı dosyasına sunulan bilirkişi raporuyla tespit edildiği, bunun üzerine davacının göndermiş olduğu 25.04.2023 tarihli ihtarnameyle sözleşmenin haklı nedenle feshedildiğini ve sözleşmenin 12. maddesi gereği ödenen 75.000 TL yatırım tutarını sözleşme gereği ödemelerin yapıldığı tarihten itibaren işlemiş ticari faizi de dahil olmak üzere TCMB tarafından uygulanan avans işlemlerindeki güncel faiz oranı üzerinden hesaplanacak faizi ile birlikte ödenmesini ve sözleşmenin 21. maddesi gereği 50.000 USD cezai şart tutarının 3 gün içerisinde ödenmesi taleplerinde bulunduğu,

işbu davayla bu taleplere ek olarak 1.003,58 TL ihtarname masrafı da talep ettiği hususlarında bir ihtilaf bulunmamaktadır.

Taraflar arasında ihtilaf konusu olan davacı tarafından yapılan fesih bildiriminin haklı olup olmadığı ve buna bağlı olarak katkı payı ve cezai şart tazminatı taleplerinin yerinde bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır. Dosya kapsamı ile uyumlu bulunarak hükme esas alınan bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı bir arada değerlendirildiğinde;

Taraflar arasındaki 01.08.2014 tarihli Açık Satış Noktası Sözleşmesi incelendiğinde; "... ... Sokak No:2/1 ... ... adresinde işletmekte olduğu işyerinde Şirket' in yetkilendirmiş olduğu Bayi veya Distribütör vasıtasıyla dağıtımını yaptığı bira ürünlerini, tüketici taleplerine uygun, düzenli ve süreklilik arz edecek şekilde satın almayı, müşteri talebini karşılayacak şekilde etkin olarak bulundurmayı ve satmayı kabul ve taahhüt eder...

İşletici işletmekte olduğu işyerinde Şirket' in pazarlama, dağıtım ve satışını gerçekleştirdiği bira ürünlerinden 60.000 Litre (Altnuşbinlitre) miktarındaki ürünü müşterilerine satmayı taahhüt etmektedir.

İşbu sözleşme herhangi bir süre sınırlamasına bağlı olmaksızın işbu satış miktarının tamamlanması ile birlikte kendiliğinden sona erecektir.... işbu sözleşme hiçbir şekilde İşletici' ye acente veya vekil sıfatı veya herhangi bir suretle Şirket 'i veya Şirket 'in ürünlerini satma pazarlama ve dağıtım görev yetkisi verdiği Bayi veya Distribütör' ii temsil ve ilzam yetkisi vermez.... İşletici. Şirket'e önceden bildirip vazıh onayını almadan.

Sözleşme süresince faaliyet alanını ve nevini değiştiremez, işyerini başkasına devir ve temlik edemez, kiralayamaz ve yeni ortak alamaz veya ortak değiştiremez.

İşletici, devir ve temlik, kiralama ve yeni ortak alımı veya ortak değiştirme durumlarında en az 30 gün önceden Şirket' e yazılı bilgi vererek onayını almak ve işbu Sözleşme' deki tüm şartları yeni şahıslara da kabul ettirmek ve Şirket ile yeni şahıs veya şahıslara veya onlarla birlikte aynı şartlarda akdin yapılmasını temin etmekle yükümlüdür" hükümlerine yer verildiği görülmektedir. Sözkonusu hükümlerden de açıkça anlaşıldığı üzere davalının "işyerinde.

Şirket'in (davacının) ... bira lininlerini, ... düzenli ve süreklilik arz edecek şekilde satın almayı, müşteri talebini karşılayacak şekilde etkin olarak bulundurmayı ve satmayı ... 60.000 Litre (Altnuşbinlitre) miktarındaki ürünü müşterilerine satmayı" taahhüt ettiği ayrıca "... önceden bildirip yazılı onayını almadan, ... işyerini başkasına ... kiralayamaz" yönündeki yükümlülüğü tarafların kabul ettiği anlaşılmaktadır.

Bu yükümlülüğe rağmen davalının işyerinde davacıya ait ürünleri düzenli ve sürekli bir şekilde satmadığı, başka ürün sattığı, davacının ürünlerine yer vermediği, davacının onayını almadan işyerini kiraya verdiği ayrıca da 60.000 litre ürün alma taahhüdünü yerine getirmediği tespit edilmiştir.

Bu nedenle Taraflar arasındaki sözleşmenin davalının yükümlülüklerine aykırı davranması sonucu haklı nedenle feshedilmiş olduğuna kanaat getirilmekle mali inceleme kısmında da tespit edilen dava konusu katkı payının davacıya ödenmiş olduğu hususu ile davacının cezai şart ve katkı payı alacağına ilişkin talebi ile ihtarname masraflarına ilişkin talebinin yerinde olduğu anlaşılmakla icra takibine yapılan itirazın kısmen haksız olduğu kanaatine varılmış (Davalı Vekili Av. ...

15.02.2024 tarihli dilekçesinde müvekkil işyerini işletme kirası karşılığı kiraya verdiğini ve işletmecide mal alımına devam ettiğini beyan etmesi ile kiracının kendi adına Açık Alkol Satış Belgesi olmadan açık alkollü içki satışı yapamayacağı, Açık Alkol Satış Belgesi olsa bile sadece tesis sınırları içerisinde açık alkollü içki satışı yapabileceği,alkollü içki alımı yapamayacağı perakende alkol satış belgesi /toptan alkol satış belgesi olan gerçek veya tüzel kişilerden alkollü içki alabileceği tespiti ile dava dışı peripeti ünvanlı işletmelerden (Cafe ... ünvanlı -...,

Cafe ... ünvanlı - ...) ... adlı işletmenin alkollü içki satın aldığı hususu da tanıkla bizzat ikrar edildiği dikkate alınarak ) (yine cezai şart yönünden alınan ek rapor uyarınca bu miktarın davalının ekonomik mahvına sebep olup olmayacağı yönünde bir tespit yapılamaması nedeniyle indirim yoluna gidilmeyerek- davalının tespit yapılması bakımından somut bire delil sunmadığı dikkate alınarak) ve buna göre yapılan hesaplama sonucu takip tarihi 24.07.2023 itibariyle davacının 61.003,58 TL asıl alacak- katkı bedeli iadesi, 1.349.000,00 TL asıl alacak- cezai şart,

114.539,59 TL işlemiş faiz ve 1.003,58 TL asıl alacak- masraf olmak üzere toplam 1.525.546,75 TL üzerinden takip talebinde belirtilen şartlarla takibin devamına karar verilerek (davacı tarafından çekilen ihtar 25/04/2023 tarihi olup tebliği 27/04/2023 tarihi olmakla verilen 3 günlük sürenin sonu olan 01/05/2023 tarihinde davalının temerrüde düştüğü kabul edilerek) alacağın yargılamayı gerektirmesi nedeni ile icra inkar tazminat talebinin reddine karar vermek gerektiği kanaatine varılarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Yukarıda açıklanan nedenlerle;

Katip ... · e-imzalıdır Hakim .. · e-imzalıdır