İstanbul 16. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2019/657 K.2025/232

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkili ile davalı arasında 01/11/2017 tarihinde "... metrosu inşaat ve elektromekanik sistemler temin, montaj ve işletmeye alma işleri" kapsamında ... nolu alt yüklenici sözleşmesi imzalandığını, sözleşme kapsamında alt yüklenici olan müvekkilinin, davalı şirkete sözleşme gereği ...

A.Ş'den aldığı 20/11/2017 tarih ve ... sayılı 500.000,00-TL'lik avans teminat mektubu verdiğini, müvekkilinin sözleşme gereği çalışmalarını devam ettirdiğini , davalı şirketçe 15/12/2017 tarihinde sözlü ve 22/12/2017 de yazılı bildirim ile şaft imalatlarının durdurulduğunu, sonrasında 15/03/2018 de davalı yanca yapılan sözlü bildirim ile müvekkilinin tekrar çalışmalarına başladığını, müvekkili şirketçe şaft çalışmasının %85'i tamamlanma aşamasındayken , davalının 07/05/2018 tarihinde sözlü bildirim ile şaft imalatlarını tekrar durdurduğunu,

bu süreçte işe devam edilmeyeceğinden kaynaklı personellerin çıkışlarının yapıldığını ve düzenin bozulduğunu, 10/05/2018 tarihinde davalı yanca yapılan sözlü bildirim ile müvekkili şirketin tekrar işbaşı yapması istendiğini, müvekkilinin iyi niyeti sonrası tekrar işe başlandığını ancak geri çağrılan personelin işin belirsiz oluşu ve yeni iş bulmaları sebebi ile Ramazan Bayramı ve seçim yapılacak olmasının da etkisi ile tekrar işe başlamasının mümkün olmadığını, bu süreçte şaftın %90'ını tamamlandığını ancak hakedişten yapılan kesintiler nedeni ile sadece %10 oranında ödeme alabildiğini,

iş sonunda elde etmeyi hesapladığı kardan mahrum kaldığını, bu nedenler ile müvekkili işe devam etmesi mümkün olmadığından 08/06/2018 tarihinde sözleşme ile yapılan tüm kesintilerin taraflarına iade edilmesini talep etmiş ise de davalı yanca reddedildiğini, akabinde tarafların uzlaşarak 30/06/2018 tarihinde sözleşmeyi sonlandırma protokolünü imzaladıklarını, taraflar arasındaki tüm borç alacak işlemlerinin tamamlanması ile alt yüklenicinin teminatlarının iade edileceğini, müvekkilinin teminat mektubunun iadesini beklediği sırada,

davalının herhangi bir ihtarda bulunmadan teminat mektubunu bozdurduğunu ve bu işlemden bir gün sonrasında ....Noterliği'nin 12/09/2018 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile hiç bir somut bir dayanağı olmayan soyut iddialar ile mevcut sözleşmeyi feshettiğini müvekkiline ihtar çekerek bildirdiğini, müvekkilinin 26/06/2018 tarihinde tutanak ile davalı şirkete teslim ettiği 14,420.00 kg 0... çelik hasıra ilişkin olarak 27/08/2018 tarihinde çelik hasır teslim edilmemiş gibi bedelini müvekkili şirkete tekrar fatura ettiğini ....Noterliği'nin 15/10/2018 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile mesnetsiz faturanın iade edildiğini,

taraflar arasında yapılan arabuluculuk görüşmelerinden de bir sonuç alınamadığından iş bu davanın açıldığını beyan ederek ,davanın kabulüne, teminat mektubunun bozdurulması ve katılınamayan ihlaleler nedeniyle doğan zararın tazminine, %20 oranında kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı yana tahmiline karar verilmesini arz ve dava etmiştir.

Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle.

Davacı ile imzalanan sözleşmenin 'Teminatlar ve İadeleri' başlıklı 11.maddesi uyarınca , davacı tarafından müvekkili ortaklığa sözleşme bedelinin %5'i tutarında kesin ve süresiz teminat mektubu sunulması karşılığında , müvekkili tarafından davacıya portal vinç satın alması için 500.000-TL avans verileceğinin kararlaştırıldığını, 20/11/2017 tarihinde teminat mektubunun davacı yanca sunulduğunu ve 24/11/2017 tarihinde 500.000-TL avans tahsil edildiğini, 2017 yılının son dönemine gelindiğinde ,

... tarafından metro inşası projesinin ekonomik kaynak yetersizliği nedeni ile durdurulacağının açıklandığını ve müvekkiline önlemlerini alması talimatı verildiğini, ... tarafından 29/12/2017 tarihli yazı ile söz konusu ihalenin iptal edildiğini , belediye tarafından bu dönemde 5 adet metro projesi için de karar alındığını ve projelerin durdurulduğunu, bu durumun davacı yana bildirildiğini, yaklaşık olarak 3 ay gibi uzun olmayan bu durumda 2018 yılının Mart ayına gelindiğinde belediye tarafından 13/03/2018 tarihli yazı ile metro inşası projesi için işe yeniden başlama talimatı verildiğini,

davacı yanca her ne kadar işin 3 kez durdurulduğu iddia esilmekte ise de , ilgili idare yazılarına da yansıdığı üzere net olarak metro inşası işinin yalnızca 29/12/2017 - 13/03/2018 tarihleri arasında durduğunu, davacı yan dava dilekçesinde müvekkili ile uzlaşma sağladığını ve bu kapsamda da 30/06/2018 tarihli sözleşmeyi sonlandırma protokolünün imzalandığını belirtmiş ise de bu hususa ilişkin olarak böyle bir protokolün hiçbir zaman yürürlüğe girmediğini açık olarak ifade ettiklerini, davacı yanın sunduğu protokolün , müvekkili ortaklık tarafından yalnızca iki kişi tarafından imzalandığını,

ortaklığın imza sirkülerine göre geçerliliği bulunmayan, yapılan görüşmeler esnasında diğer müşterek imza yetkililerinin imzası aşamasına dahi geçilmeden yırtılarak imha edilen bir kağıt olduğunu, davacının vinç almak amacı ile tahsil ettiği 500.000-TL avansı başka amaçlar ile kullandığını, bahsi geçen portal vincin İstanbul Sanayi Odası kayıtlarına göre davacıya ait olmadığını ve başka bir firmadan kiralandığının ortaya çıkması üzerine,

söz konusu protokolün diğer imza yetkililerinin imzası tamamlatılmadan imha edildiğini ve hiçbir zaman yürürlüğe konulmadığını, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin hükümlerinin gayet açık ve anlaşılır olduğunu, davacı yanın hemen hemen bütün hükümleri açıkça ihlal ettiğini, işi durdurduğunu ve artık kendisi ile imzalanan sözleşmenin feshini kaçınılmaz hale getirdiğini, müvekkillerince yapılan uyarılara karşın düzelmeyen ve düzeleceği umudu da vermeyen olumsuzlar çerçevesinde ,

davacının 500.000-TL tutarlı teminat mektubunun müvekkili alacağına karşılık nakde çevrildiğini ve ....Noterliği'nin 12/09/2018 tarih ve ... yevmiye numarası ile sözleşmenin feshedildiğinin bildirildiğini, müvekkilinden alınan 14.420 kg miktarlı hasır çeliklerin müvekkili izni olmadan davacı yanca alındığını, hasır çelik envanter sayımında ortaya çıkan bu durum karşısında davacının iade edeceği sözü üzerine söz konusu hasırların geri getirilmesinin beklendiğini ,

....Noterliği'nin 04/10/2018 tarih ... yevmiye nolu kaydından keşide edilen bildiri ile 14.420 kg miktarlı hasır çeliklerin 67.381,78-TL tutarlı bedelini içeren faturanın davacı yana tebliğ edildiğini, davacı yanın bu sefer söz konusu hasır çelikleri aldığını inkar ettiğini ve faturayı iade ettiğini, davacı yanın sebepsiz zenginleştiğini beyan ederek , davanın reddini, alacağın %20'sinden az olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı yana tahmiline karar verilmesini arz ve talep etmiştir.

TAHKİKAT, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; taraflar arasındaki sözleşmenin davalı tarafça haksız feshedildiğinden bahisle paraya çevrilen teminat mektubunun ve girilemeyen ihaleler nedeniyle uğranıldığı beyan edilen zararların tazmini istemine ilişkindir.

Bilirkişiler ... ve ... tarafından düzenlenen 31/01/2022 tarihli bilirkişi raporunda;

''30.03.2018 tarihli "Sözleşme Sonlandırma Protokolünün" tüm şekil şartlarını taşımasa bile ... - ... - ... Metro Yapım Adi Ortaklığı açısından bağlayıcı olduğu,

Sayın Mahkeme, davaya konu "30.03.2018 tarihli Sözleşme Sonlandırma Protokolü'nü davalı yanın haksız feshettiği kanaatine ulaşması halinde ,

Davacı yanın;

-Avans teminat mektubu bozdurulması işinde 83.333,00-TL ,

-Davalıya portal vinç satış işinde davacının yaptığı ya da yapmaktan kaçındığı giderleri yok ise 105.000,00-TL

-Mobilizasyon ve demobilizasyon bedeli olarak 95.000,00-TL ,

Şekli ile zararının söz konusu olacağı hesaplandığı,

Yukarıda hesaplanan zarar ve kar kaybı kalemlerine dava tarihinden itibaren davacının talebi doğrultusunda 3095 sayılı Kanuni faiz ve temerrüt faizine ilişkin kanunun 2/2 maddesi hükmüne göre Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının kısa vadeli avanslar için uyguladığı faiz oranının uygulanması gerektiği, raporumuzu asli ve nihai hukuki tavsifi 6100 sayılı HMK'nın md.266/c.2 ve 6754 sayılı kanunun md. 3/3 hükümlerine dayalı olarak tamamen ve münhasıran Mahkemeye ait olmak kaydı ile tetkik ve takdirlerinize sunarız. "şeklinde mütalaada bulunmuşlardır.

Bilirkişiler ... ve ... tarafından düzenlenen 31/07/2023 tarihli bilirkişi ek raporunda;

''1-Davalı şirketin , 6102 sayılı TTK. m. 64/3 tutulması zorunlu olan defterlerinin davalı lehine delil niteliğinin bulunduğu, ancak takdirin Sayın Mahkemenin olduğu,

-Sayın Mahkeme , davaya konu 30/03/2018 tarihli Sözleşme Sonlandırma Protokolü'nü davalı yanın haksız feshettiği kanaatinde ise;

Davacı yanın,

2-Avans teminat mektubu bozdurulması işinden , davalının 83.333,00-TL zararı olduğu yönündeki kök raporumuzdaki görüşümüzün değişmediği,

3-Davacı ve davalı yanın dosyaya sunmuş oldukları "... firmasının ... Nolu 7 sayfalık teklif belgelerinin incelenmesinde ;

a-Davacı yan ile davalı yanın sunmuş olduğu belgelerin fiyat yönünden birbirinden farklı olduğu, bu hususun takdirinin Sayın Mahkemede olduğu,

b-Davacı yanın sunmuş olduğu teklif belgesine göre , davalıya portal vinci satışının gerçekleşmiş olması durumunda davacı yanın 105.000,00-TL kazançlı duruma geçeceği,

c-Davacı yanın sunmuş olduğu teklif belgesine göre davalıya portal vincin satışının gerçekleşmiş olması durumunda davacı yanın bu işten herhangi bir gelir kaybının olmadığı,

4-Mobilizasyon ve demobilizasyon bedeli olarak kök raporda hesaplanan 95.000-TL zarar konusunda heyetimizin görüşünün değişmediği,

Şekli ile oluşan asli ve nihai hukuki tavsifi 6100 sayılı HMK'nın md.266/c.2 ve 6754 sayılı kanunun md. 3/3 hükümlerine dayalı olarak tamamen ve münhasıran Mahkemeye ait olmak kaydı ile tetkik ve takdirlerinize sunarız. "şeklinde mütalaada bulunmuşlardır.

Bilirkişiler ... tarafından düzenlenen 05/07/2024 tarihli bilirkişi raporunda;

''1-Takdir ve hukuki nitelendirme Sayın Mahkemeye ait olduğundan Sonlandırma Protokolü bakımından yetkisiz temsil hükümlerini uygulamak gerektiğine ve davalının işleme icazet vermediğini davranışlarıyla ortaya konulduğuna kanaat getirilmesi durumunda;

a) 01.11.2017 tarihli sözleşmenin haklı nedenle feshedildiği kanaatine varılması (Sonlandırma Protokolünün de hükümlerini doğurmadığının kabul edildiği) ihtimalinde , sözleşmenin ilgili maddeleri uyarınca bu konuda teminat olarak verilen teminat mektubunun paraya çevrilmesi , sözleşmeye aykırı bir davranış olarak nitelendiremeyeceği;

b)Sayın Mahkeme aksi kanaatte ise ve davalının haksız olarak sözleşmeden döndüğüne kanaat getirmişse , haksız dönme, sözleşmeye aykırı bir davranış olacağından, davacı bu sebeple doğan zararlarının giderilmesini ve haksız olarak banka teminat mektubunun paraya çevrilmesi sebebiyle uğradığı zararların giderilmesini de talep edebileceği;

2-Sonlandırma Protokolünün hükümlerini doğurduğuna kanaat getirilmesi ihtimalinde ise, Sonlandırma Protokolünden doğan edimlerden protokol konusu vincin zilyetliği ve mülkiyeti davalıya devredilmediği, Sayın Mahkemece davacının, edimini yerine getirmek için gerekli iş ve işlemleri yapmış olduğuna, buna rağmen davalının haklı sebep olmaksızın vincin devir almaktan kaçındığına ve Sonlandırma Protokolünden doğan edimlerini ifa etmeyerek asıl sözleşmeyi feshetmesinin sözleşmeye aykırı bir davranış olduğuna kanaat getirilmesi halinde haksız feshin sonuçlarını uygulamak gerekeceği,

haksız fesih sözleşmeye aykırı davranış olacağından davacının bu sebeple uğradığı olumlu zararın tazmin edilmesini talep edebileceği, tazminatın belirlenmesinde TBK m.114/f.2 atfıyla kıyasen uygulanacak TBK m.50-51 hükümlerinin uygulanmasının takdirinin Sayın Mahkemeye ait olduğu;

3-Protokol'ün geçerli olması durumunda; davacının davalıdan 300.433,33-TL alacaklı olacağı,

Protokol'ün geçerli olmaması halinde; davacının davalıdan 83.333,33-TL alacaklı olacağı,

Sonuç ve kanaatine varılmıştır. "şeklinde mütalaada bulunmuşlardır.

Yargılama kapsamında toplanan tüm delillerin değerlendirilmesi sonucunda; Taraflar arasında davacının alt yüklenici olduğu ve metro yapım işine ilişkin 01.11.2017 tarihli bir sözleşme yapıldığı, davacının verdiği teminat mektubunun davalı tarafça bozdurulması ve sözleşmenin davalı tarafça feshi sonrasında işbu davanın ikame edildiği, taraflar arasındaki asıl problemin davalının sözleşmeyi feshinde haklı olup olmadığı ve taraflar arasında akdedildiği beyan edilen sözleşmeyi sonlandırmaya yönelik protokolün geçerli olup olmadığı noktasında toplandığı, sözleşmeyi sonlandırma protokolü Madde 3’te; - alt-yükleniciye ait

şantiyede kurulu 35+10 ton kaldırma kapasiteli portal vincin alındıktan

sonra çalışır vaziyette yükleniciye 410.000,00+kdv fiyat ile devredileceği, yüklenicinin alt yükleniciye 95.000,00+kdv mobilizasyon ve demobilizasyon bedeli ödeyeceği hususlarının kararlaştırıldığı, dosyadaki bilirkişi raporları ve celbedilen belgeler kapsamında, sözleşmenin 11. Maddesine göre anılan avansın portal vinç satın alımı amacıyla davacıya verildiği, geri ödenmesi kapsamında 1. Taksiti olan 83.333 TL nin davacının hak edişinden kesilerek tahsil edildiği, yine mobilizasyon ve demobilizasyon tutarlarının 3. Hakedişe dahil edilerek zaten ödendiği, ancak işlerin durmasında davacının bir kusuru bulunmadığı,

zira tarafların kabulünde olduğu üzere idarenin iş ve işlemleri nedeni ile gecikme doğduğu, davalının sözleşmeyi fesheden 12.09.2018 tarihli ihtarında davacının yükümlülüklerini ihlal ettiğinin belirtildiği ancak açıkça bir nedenin ve ihlal edilen yükümlülüklerin neler olduğunun yer almadığı, idarenin iş ve işlemleri nazara alındığında işlerin gecikmesinde davacıya yüklenecek bir kusur bulunmadığı, nitekim idarenin işin durmasına ilişkin yazılarının dosyada mübrez olduğu ve davalı tarafça da paylaşıldığı,

yine sözleşmenin 7.maddesinde düzenlendiği üzere tarafların idarenin iş ve işlemleri nedeniyle sorumlu tutulamayacakları, sözleşmenin 15.maddesinde 7 gün süre vererek ve yazılı uyarı şartıyla feshin düzenlendiği, davalı tarafça bu usule de uyulmadığı, anılan sebeplerle davalının sözleşmeyi feshinin haklı olmadığı, 30.03.2018 tarihli sonlandırma protokolü bakımından yapılan incelemede ise; ilk sayfasında davalının 2 yetkilisinin imzasının, 2. Sayfada ise tek imzanın bulunduğu,

bu sebeple tacir olan davacı tarafça ilk bakışta dahi bu protokole yönelik kabul iradesinin bulunmadığının ve temsile ilişkin bir problem olabileceğinin, imza safhasının yarım kaldığının anlaşılması gerektiği, ayrıca anılan protokolü kabul etmiş olsa idi davalı tarafın anılan protokol tarihinden yaklaşık 6 ay kadar sonra ayrıca sözleşmeyi fesih yönünde bir ihtar göndermeyeceği, bu sebeple sonlandırma protokolünün davalı tarafı bağlamadığı, bu durumda portal vince ilişkin sonlandırma protokolünde yer alan hükümlerinin uygulama alanı kalmadığı,

portal vinç satışı ve mobilizasyon/ demobilizasyon ödemesinin söz konusu olmayacağı, davalının sözleşmeyi feshi ve teminat mektubunu paraya çevirmesi haklı olmadığından davacıdan tahsil edilen 83.333,33-TLnin iadesi gerektiği, bunun dışında davacının bir talepte bulunamayacağı, yine dava ilk olarak adi ortaklık taraf gösterilerek açılmış ise de; cevabın adi ortaklığı oluşturan şirketlerce verildiği ve davanın da 3 şirket adına davalılar vekili tarafından takip edildiği, bu şekilde taraf teşkilinin de sağlanmış olduğu,

davacının mali durumunun sadece bu iş nedeniyle bozulduğu ve sadece bu teminat mektubu ödemesi için kredi çekildiği hususlarının ispata muhtaç kaldığı, ayrıca davacı kayıtlarında 2018 yılında çekilen krediye ilişkin bir kayda rastlanmadığı anlaşılmakla davanın 83.333,33-TL üzerinden kısmen kabulüne karar vermek gerekmişitr.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır