İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/347 K.2022/34

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Dava dışı sigortalı ... AŞ, ... ülkesinde yerleşik... firmasına ihraç ettiği buğday unu emtiasını .../0 nolu 201-Nakliyat Emtea Sigorta Poliçesi ile müvekkili ...

Sigorta ya sigorta ettirdiğini, Bağımsız Sigorta Ekspertiz raporunda ayrıntılı olarak açıklandığı üzere Ambarlı limanından 11/1/2020 tarihinde ... gemisi ile gönderilmiş 2.500 çuval, net 125.000 Kg, brüt 125.212,50 Kg un emtiaları varış limanı ... limanına m/v ... isimli aktarma gemisi ile 10/6/2020 tarihinde vardığını, varış yerinde yapılan incelemede 2.500 çuval emtiadan 736 çuval un emtiasının hasarsız, bakiye 1.764 çuval un emtiasının ise bozulmuş ( tamamen hasarlı ) olduğu Madagascar ülkesi resmi görevlileri ve yetkilileri tarafından tespit edildiğini ve bu bozuk unlar aynı resmi makamlarca tutanakla imha edildiğini,

sigortalının hasar ihbarı ve tazminat talebi üzerine müvekkilince ... nolu hasar dosyası açılmış ve 5684 sayılı yasa kapsamında bağımsız sigorta ekspertiz raporu alındığını, 26/11/2020 tarihli,... nolu bağımsız sigorta Ekspertiz raporunda da sigortalıya ödenmesi gereken hasar tazminatı 35.744,78 USD olarak hesaplandığını, ekspertiz raporuyla belirlenmiş olan 35.744,78 USD sigorta tazminatı müvekkilimizce sigortalıya 9/12/2020 tarihinde Swift ile ödendiğini, böylece müvekkilinin TTK 1472/1 mad. " Kanuni Halefiyet " gereğince sigortalının yerine geçerek alacaklı davacı sıfatını elde ettiğini, davalı aleyhinde ....

İcra Dairesinin ... E. sayılı dosyasıyla sigortalıya ödenen 35.744,78 USD'nin rücu ihbar tarihindeki TL karşılığı olan ( USD : ) 279.620,69 TL asıl alacak ve işlemiş faizi = 280.463,38 TL üzerinden icra takibi açılmış , Borçlu davalı yasal sürede itiraz ettiği için takip durduğunu belirterek icra dosyasına yapılan itirazın iptali ile takibin devamına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle. Müvekkilinin acenteliğini yaptığı taşıyan .... tarafından dava konusu taşıma ile ilgili olarak düzenlenmiş olan konişmentolarda, “işbu konişmento tahtında taşıyana karşı doğan tüm talepler ve uyuşmazlıkların ... Ticaret Mahkemeleri tarafından başkaca hiçbir ülke mahkemesinin yetkisi olmaksızın münhasıran çözüme kavuşturulacağı” öngörüldüğünü, ...

Mahkemelerinin münhasır yetkisinin kabul edildiğini, aktif ve pasif husumet yokluğu nedeniyle davanın reddi gerektiğini, usulüne uygun olarak taşıyan veya taşıyanın tahliye limanı acentesine hasar ihbarında bulunulduğunun ispat edilemediğini, hasarın ne zaman ve nasıl meydana geldiğine ilişkin bir tespit olmadığını, hasarın, deniz yolu ile taşıma sırasında ve taşıyanın sorumlu olduğu sebeplerden dolayı meydana geldiğini gösteren bir belge olmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Dava; taşıma sırasında oluşan hasar bedelinin sigortalısına ödeyen sigorta şirketinin, ödediği bu bedeli rücuen tahsili istemine ilişkindir. Dava dışı sigortalı ... San.Tic. A.Ş tarafından satışı yapılan buğday unu emtiasının alıcı ... firmasına ... sayılı konişmento tahtında sevkedildiği, emtianın nakliyat rizikolarına karşı nakliyat emtia sigorta poliçesi ile sigortalandığı, alıcı deposunda konteynerların boşaltılması sırasında bir kısım emtianın bozulduğunun tespit edildiği, ekspertiz incelemesi sonucunda tespit edilen hasar bedelin davacı tarafça dava dışı sigortalısına ödendiği ve bu bedelin rücuan tahsilini talep ettiği görülmüştür.

Davalı taraf milletlerarası yetki itirazında bulunmakla öncelikle bu husususun değerlendirilmesi gerekmektedir. Yabancılık unsuru taşıyan uyuşmazlıklar bakımından taraflar yetki sözleşmesi yapabilirlerse de, MÖHUK 47/1 maddesi uyarınca, Türk mahkemelerinin münhasır yetkisini ortadan kaldıran sözleşme yapılması mümkün değildir.

TTK’nın 105/2 maddesinde yabancı tacirlerin Türkiye'deki acenteleri aracılığıyla yapılan sözleşmelerden doğacak uyuşmazlıklar yönünden müvekkiline izafeten acente aleyhine dava açılabileceği ve bu hükme aykırı sonuç doğuracak şartların geçersiz olduğu hükme bağlanmıştır.

Türkiye'deki acenteleri aracılığıyla yapılan sözleşmelerden doğacak ihtilaflar yönünden dava ister izafeten acente aleyhine açılsın, isterse sözleşmenin tarafı aleyhine açılsın, bu tarz uyuşmazlıklarda Türk mahkemelerine milletlerarası münhasır yetki tanındığı anlaşılmaktadır.

Konişmentonun fiili taşıyanın Türkiye'deki acentesi davalı aracılığıyla düzenlendiği, bu durumda yetki şartının Türk mahkemelerinin münhasır yetkisini ortadan kaldırır nitelikte olması nedeniyle geçersiz olduğu, kaldı ki dava yerleşim yeri Türkiye olan acenteye karşı doğrudan açıldığından ikametgah mahkemesinde kendisini daha iyi savunabilecek olan davalının yetki itirazı MK’nun 2.maddesi hükümleri ile de bağdaşmayacağından davalı vekilinin yetki itirazının reddi gerekmiştir.

Davalının pasif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı yönünden yapılan değerlendirmede ; konişmentonun " signed for the carrier .... " kaydı ile taşıyan adına acentesi tarafından imzalandığı, taşıma işleri komisyoncusu sıfatına haiz ...Uluslararası Taşımacılık adına düzenlenen navlun faturasının ise fiili taşıyan .... tarafından düzenlendiği görülmüştür.

TTK'nun 105.maddesinde "acentenin aracılık ettiği sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklardan dolayı acente tarafından müvekkili adına dava açılabileceği gibi kendisine karşı da aynı sıfatla dava yöneltilebileceği" hükmü düzenlenmiş olup anılan yasa maddesine göre acenteye karşı izafeten dava yöneltilebilecek olmasına rağmen doğrudan dava açılması mümkün değildir.

Davalının taşıma işini üstlendiğine dair başkaca bir delilin de sunulmadığı, bu haliyle davalının pasif dava ehliyetinin bulunmadığı anlaşılmakla davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır