İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/352 K.2021/459

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. İstanbul... Asliye Ticaret Mahkemesi’nin ... E. sayılı dosyası nezdinde ... A.Ş. Tarafından, muhtelif emtianın Çin’den Türkiye’ye nakliyesi esnasında hasarlanması ve bu hasar sonucu sigorta şirketi tarafından sigortalısına ödenen tutarın müvekkili ...

A.Ş.’ye rücu edilmesine ilişkin 21.05.2021 tarihinde dava ikame edildiğini, işbu taşıma için ... şirketi tarafından düzenlenen ... numaralı ana konişmentoya ilişkin navlun faturasının davalı tarafından düzenlendiğini, bu nedenle söz konusu şirketin işbu taşıma nezdinde TTK ve Yargıtay içtihatları gereğince taşıyan sıfatını haiz olduğunu, İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin ...

E. sayılı dosyası nezdinde müvekkili şirket aleyhine açılan davada taraflarına atfedilecek hiçbir iddianın gerçeklik payı olmadığını belirterek, işbu dava neticesinde müvekkili şirket aleyhine herhangi bir sorumluluk atfedilmesi durumunda TTK md. 1188/f. 3 gereğince fiili taşıyana rücu edileceğinden dolayı işbu davanın fiili taşıyan ... ... şirketine izafeten ve kendisi adına asaleten ...

A.Ş. aleyhine ikame edilmesi zorunluluğu doğduğunu beyanla belirsiz alacak davası olarak ikame ettikleri işbu davada fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 100,00.TL'nin davalılardan tahsiline karar verilmesini, İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin ... E. sayılı dosyasının bekletici mesele yapılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Milletlerarası yetki itirazlarının bulunduğunu, yetkili makamın İngiliz Yüksek Adalet Mahkemesi olduğunu, konşimentonun yurtdışında düzenlendiğini ve ... ... nin Türkiye acentesi olan ... A.Ş.'nin herhangi bir aracılıkta da bulunmadığını, davanın miktar ve değerinin belirlenebilir olması nedeni ile belirsiz alacak davası olarak açılmasında hukuk yarar bulunmadığını bu nedenle davanın usul yönünden reddinin gerektiğini beyanla konşimentolarda bulunan milletlerarası yetki şartı uyarınca davanın yetki yönünden reddine, TTK 1185 maddesi uyarınca hak düşümü süre yönünden reddine ve her halükarda davanın esas yönünden reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Dava, davacı aleyhine mahkememizde açılan ... Esas sayılı dosya tahtında, davacı tarafça ödenmesi muhtemel zararın davalılardan rücuen tahsili talepli belirsiz alacak davası olup, Uyuşmazlığın davalı vekilinin milletlerarası yetki itirazının, hak düşürücü süre itirazının ve davanın belirsiz alacak davası olarak açılamayacağına ilişkin usuli itirazlarının yerinde olup olmadığı, davalının pasif husumet ehliyetine haiz olup olmadığı ve Mahkememizin ... esas sayılı dosyasına yargılanmasına devam olunan hasar nedeni ile davalıların sorumluluğunun bulunup bulunmadığı noktalarında toplandığı anlaşılmıştır.

Dosyaya sunulan belge ve bilgilerden navlun faturasının davalılardan ... tarafından davacı adına kesildiği, sigortalı yüklerin taşınmasına ilişkin olarak davalı ... nin tarafı olduğu ... nolu ara konişmento ile davacı tarafından düzenlendiği anlaşılan ... nolu ana konişmentonun düzenlendiği, bu durumda davacının akdi taşıyan, davalılardan ...'nin ise fiili taşıyan konumunda bulunduğu, davalı ... AŞ'nin de fiili taşımayı yapan ...'nin Türkiye genel acentesi olduğu anlaşılmıştır.

TTK'nun 105.maddesinde acentenin aracılık ettiği iş ve hizmetlerden kaynaklanan uyuşmazlıklarda acenteye doğrudan doğruya dava açılamayacağı, ancak acenteliklerini yaptıkları firmalara izafeten dava açılabileceği, acentelerin ad ve hesabına hareket ettikleri kişilere karşı Türkiye'de açılacak olan davalar sonucunda alınan kararlarında acentelere uygulanamayacağı hükmü sevkedilmiştir.

Eldeki dosyada, davanın doğrudan doğruya davalı acenteye karşı da açıldığı belirli olup, TTK'nun 105.maddesine göre acenteye doğrudan doğruya dava açılması mümkün olmadığından, davalılardan ... AŞ hakkındaki davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar vermek gerekmiştir.

Davalılar vekilince davaya konu taşımanın icra edildiği konşimentoda bulunan yetki kaydı nedeniyle mahkememizin Milletlerarası yetkisizliği itirazında bulunulmuş olmakla öncelikle bu hususun incelenmesi gerekmiştir.

Dosya kapsamından, davacının akdi taşıyan olduğu taşıma ilişkisinde dava dışı ... Elektronik'e ait emtiaların ... Limanından ... Limanına davalı ... arafından ... numaralı konşimento tahtında ... ... isimli gemi ile taşındığı, taşımaya ilişkin düzenlenen konişmentonun davalı ... tarafından imzalandığı, ...' nin Danimarka da mukim yabancı bir şirket olduğu, taşıyıcı şirket ile geminin yabancı olması ve emtiaların Türkiye-Çin taşımasının ifa edilmesi nedeniyle uyuşmazlığın yabancılık unsuru taşıdığı, konişmentonun arka sayfasında taşıma şartaları 26. bölümünde yer alan yetki klozu ile taşıma sözleşmesinin uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlıklara İngiliz Hukukunun uygulanacağı, yetkili mahkemenin ise Londra Yüksek Adalet Mahkemesi olduğunun kararlaştırıldığı anlaşılmaktadır.

Yabancı unsur taşıyan uyuşmazlıkların çözümünde yetkili kanunun tayininden önce çözümü gereken sorun açılan davada mahkemenin milletlerarası yetkisinin bulunup bulunmadığı hususuna ilişkin olduğundan (Aysel Çeliker/Bahadır Erdem, Milletlerarası Özel Hukuk, Sayfa 19) uygulanacak hukuktan önce yetki konusunun karara bağlanması gerekmektedir.

MÖHUK 47.maddesinde yer itibari ile yetkinin münhasır yetki esasına göre tayin edilmediği hallerde taraflar arasında yabancılık unsuru taşıyan ve borç ilişkisinden doğan uyuşmazlığın yabancı bir devlet mahkemesinde görülmesi konusunda anlaşma yapılması mümkündür. Yetki şartı taraflar arasındaki ilişkiyi düzenleyen sözleşmeye ayrı bir madde olarak konulabileceği gibi ayrı bir sözleşme olarak da düzenlenebilecektir.

Anılan hükme göre yetki şartının geçerli olması için uyuşmazlığın yabancılık unsuru taşıması, Türk Mahkemelerinin yetkisinin münhasır yetki esasına göre düzenlenmemiş olması ile uyuşmazlığın borç ilişkisinden doğması gerekmektedir.

Eldeki dosyada somut uyuşmazlığın yabancılık unsuru taşıdığı, dava konusunun Türk mahkemelerinin yetkisinin münhasır yetki esasına göre düzenlenmiş bir konuya ilişkin olmadığı, (Yargıtay 11 Hukuk Dairesi'nin, 22/06/2020 tarihli, 2019/3799 Esas ve 2020/3051 Karar sayılı ilamına karşılık taşıma akdine davalının Türkiye acentesinin aracılık ettiğine ilişkin dosyada herhangi bir delil bulunmadığından)

deniz taşımasından yani akdi ilişkinden kaynaklandığı, konişmentonun arka sayfası 26. bölümüde bulunan yetki klozunun davacı şirketi bağladığı, konişmentodaki yetki şartına göre somut uyuşmazlık yönünden Londra Yüksek Adalet Mahkemesi'nin yetkili olduğu kanaatine varıldığından, davalılardan ... vekilinin milletlerarası yetki itirazının kabulü ile bu davalı bakımndan da davanın yetkisizlik nedeniyle reddine karar vermek gerekmiştir.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır