İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/93 K.2022/195

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Müvekkili şirketin sigortalısı ile dava dışı ... nin 11.855,60.-USD bedelle 21 palet, 2.288 kasa, 21.400,00 net kg. emtianın satışı için CIF kaydıyla anlaşıldığını, 21 palet, 2.288 kasa muhteviyatı net 21.400,00 kg ağırlığındaki emtianın sigortalı deposunda, ... numaralı reefer konteynere, 20.11.2020 tarihinde yüklendiğini, konteynerinde Mersin Limanı’nda ... isimli gemiye yüklendiğini, 01/12/2020 tarihinde ise işbu taşımaya ilişkin müvekkili şirket ile sigortalısı ...

Ürünleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi arasında Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi akdedildiğini, konteynerdeki emtianın varış limanında kontrol edilmesi sırasında sigortalı tarafından emtiada bozulmalar olduğunun tespit edilerek aynı gün survey yaptırıldığını, Survey raporunda; mandalinaların 08.12.2020 tarihinde konteynerden tahliye edildiğini, survey sırasındaki iç sıcaklıklarının ortalama + 7,5°C olarak ölçüldüğünü, örnekleme yoluyla seçilen mandalinaların kontrol edilmesi sonucunda;

ortalama %17,77’sinin kabuklarında bozulmalar ve küf mantarları oluşmak suretiyle standart (2.kategori) dışına çıktığını, % 20,20’sinin de çürüme ve küflenme suretiyle hasarlanmış olduğunu ve emtianın varış yerine ulaştığında hasar miktarının artmış olabileceğinin belirtildiğini, survey fotoğraflarının incelenmesi sonucunda mandalinaların kabuklarının deforme olduğunu, iç sularının akmış ve küflenmiş olduklarının görüldüğünü, hasara konu konteynerin içine konulmuş olan ... seri numaralı ... marka ısı kaydedicisinin incelenmesi sonucunda,

konteyner içinde özellikle ilk 6 gün boyunca anlamlı ısı dalgalanmaları oluştuğunu ve sıcaklığın yer yer 13°C derecenin üzerine çıktığının görüldüğünü ... Ltd. Şti tarafından yapılan bu inceleme ve araştırma sonucu ekspertiz raporunun sonuç kısmında; hasarın sebebi olarak Sigortalı emtianın nakliyenin ilk 6 günü boyunca konşimentoda yazılı ısı seviyesinin üzerinde taşındığının tespit edilmiş olup;

hasarın taşıyıcının kusuru neticesinde oluşan ısı farkı sonucunda meydana geldiğini ve söz konusu hasarın poliçe teminatı dahilinde olduğu kanaatine varıldığını, emtianın gıda maddesi olup konteynerın içindeki havanın ısınması sebebiyle bozulduğunu, sigortalının hasarsız gözüken kısmın da raf ömrünün azaldığı için iç piyasaya normal fiyatlardan satılmasının mümkün olmadığını, dolayısıyla hasara konu konteynerdeki emtianın hızlıca değerlendirilebilmesi amacı ile sovtaj satışına yönlendirildiğini beyan ettiğini,

yapılan incelemeler ve araştırmalar sonucu poliçedeki teminat miktarına uygun olarak satıcı/sigortalının uğramış olduğu toplam 6.151,50 USD zararın müvekkili şirket tarafından karşılandığını, TTK m. 1472 gereğince ödediği miktar kadar sigortalısının haklarına halef olan müvekkil şirketin davalı taşıyan ... Ltd.

Şti.'ye rücu imkanı doğduğunu, belirtilen nedenlerle 09/11/2020 tarihinde müvekkili şirket sigortalısı tarafından davalı şirkete ihtarname gönderildiğini, açıklanan sebeplerle müvekkili şirket adına alacağın tahsili amacıyla .... İcra Müdürlüğü'nün ...

E. numaralı dosyasıyla icra takibi başlatılmış olup davalının haksız, hukuka aykırı ve kötüniyetli olarak takibe ve borca itiraz ettiğini takibin durduğunu beyanla; itirazın iptaline, takibin devamına, davalının %20 den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;Davacı tarafın taşıma sırasında ürünlerin hasara uğradığı ve bu sebeple sigortalısına ödediği bedelin rücuen tazminini talep ettiğini, davacının hasar iddiasında bulunduğu ve müvekkili şirkete hasar dolaylısı ile husumet yönelttiği işbu davaya konu taşıma işinin 2020 yılı itibari ile gerçekleştiğini, hem taşımanın tamamlandığı tarih hem de davacının sigortalısına yaptığı ödeme tarihi dolayısı ile hak düşürücü süre içerisinde ikame edilmeyen davanın hak düşürücü süre içiresinde açılmaması nedeni ile reddine karar verilmesini, dava konusu taşımanın ... numaralı konişmento kapsamında yapıldığını,

konşimento incelendiğinde, 5. maddede tarafların işbu konişmento kapsamında yapılan taşıma işinden doğacak uyuşmazlıklarında yetki anlaşması yaptığını ve aralarındaki hukuki uyuşmazlıklarda İzmir Mahkemelerinin yetkili olduğunu, dolayısıyla tacir olan tarafların yetki sözleşmesi gereğinde yetkili mahkemenin Hamburg Mahkemelerinin olduğunu, huzurda ikame edilen davanın yetkisiz mahkemede ikame edilmesi nedeni ile reddini talep ettiklerini, taşımaya konu emtiaların ne zaman nasıl ne şekilde hasarlandığının belli olmadığını, emtianın varış limanına ulaşmasından 8 gün sonra alınan eksper raporu ile emtianın hasarlandığı iddiasının mesnetsiz,

belirsiz ve kabul edilemez nitelikte olduğunu, müvekkili şirkete gemiyi yüke elverişli bulundurma yükümlülüğünü yerine getirdiğini, davaya konu olayda, bir konteyner taşımacılığı söz konusu olduğundan, öncelikle davacı tarafından hasarın meydana gelmesinde, konteynerin uygun olmadığı ve zararın bu sebeple meydana geldiğinin ispatlanması gerektiğini, davacı tarafından, konteynerin taşıma işine uygun olmadığı ve konteynerin hasarlı olduğuna dair süresinde ve usulüne uygun şekilde yapılmış bir bildirim de bulunmadığını,

bu hususa ilişkin yükleme ve boşaltma limanlarında tutulmuş bir tutanak da bulunmadığını dolayısıyla davacının iddialarının soyut iddialar olarak kaldığını ve ispatlanamadığının sarih olup davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

.... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra takip dosyasının incelenmesinde, davacı tarafından davalı borçlu aleyhine 24/12/2021tarihinde icra takibine başlandığı, ödeme emrinin davalı borçluya 01/01/2022 tarihinde tebliğ edildiği, davalı borçlunun 03/01/2022 tarihli borca itiraz dilekçesi üzerine takibin durduğu ve eldeki davanın da 22/02/2022 tarihinde İİK 67 maddesi gereğince yasal sürede açıldığı anlaşılmıştır.

Dava, davacı sigortalısına ait emtiaların, davalı sorumluluğunda deniz taşımasında hasarlandığı iddiası ile sigortalıya ödenen hasar tazminatının rücuen davalıdan tahsili talebi ile başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali davası olup, uyuşmazlığın konusunun, davalılar vekilinin milletlerarası yetki itirazının yerinde olup olmadığı, davanın hak düşürücü süre içinde açılıp açılmadığı, tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı, sigorta sözleşmesinin geçerli olup olmadığı, geçerli bir sözleşme uyarınca ödemenin yapılıp yapılmadığı, hasara ilişkin süresinde ve geçerli bir ihbarın bulunup bulunmadığı ve hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelip gelmediği, hasarda davalının sorumlu olup olmadığı ve hasarın miktarının tespiti noktasında toplandığı görülmüştür.

Davalı vekilince konşimentoda bulunan yetki kaydı nedeni ili milletler arası yetki itirazında bulunulmuşsa da, Türkiye de mukim olan ve Türk Şirketi olan davalının milletler arası yetki itirazı MK 2 maddesi gereğince yerinde görülmemiştir. Kaldı ki yetki kaydının bulunduğu konşimentoda davalı taraf olarak kayıtlı da değildir.

Dava halefiyete istinaden açılmış olmakla, davacının TTK 1472 maddesi gereğince halef sıfatını ve hali ile aktif husumet ehliyetini kazanabilmesi için, geçerli bir sigorta sözleşmesinin kurulmuş olması, sigortacının himaye kapsamında yer alan riziko sebebiyle meydana gelen zararları ödemiş olması ve zarardan sorumlu üçüncü bir kişinin bulunması gereklidir.

Dosya içerisinde bulunan ... numaralı, 01/12/2020 tanzim tarihli Nakliyat Emtea Sigorta Poliçesi'nden, davacı sigorta şirketi ile dava dışı sigortalı ... Ürünleri San. Ve Tic. Ltd. Şti. arasında davaya konu emtiaların, "..." isimli gemi ile gerçekleştirilecek Mersin-Novorossiysk arası taşıması sırasında meydana gelebilecek nakliye rizikolarına karşı sigorta sözleşmesi kurulduğu anlaşılmaktadır.

Sigortacının himaye kapsamında yer alan riziko sebebiyle ödeme yapmış olma koşulu bakımından dosyaya sunulan 13/10/2021 tarihli ödeme belgesi ile davacının sigorta tazminatını dava dışı sigortalıya ödediği anlaşılmaktadır. Buna göre davacının yapmış olduğu ödeme gereğince TTK 1472 maddesi uyarınca aktif husumet ehliyetini haiz olduğu kabul edilmiştir.

Dosyaya sunulu konişmento incelendiğinde konşimentonun dava dışı ... firması tarafından düzenlendiği ancak dosyaya davacı delilleri arasında sunulan navlun faturasının davalı tarafından dava dışı sigortalı adına düzenlendiği anlaşılmıştır. Bu kapsamda, TTK 921 maddesi gereğince davalının pasif husumet ehliyetini haiz olduğu mahkemece kabul edilmiştir. Kaldı ki davalı vekilince de pasif husumet itirazında bulunulmamıştır.

Dava sigortalıya ödenen hasar tazminatının rücuen davalıdan tahsili talebine ilişkin olmakla; TTK 1188/1 maddesi uyarınca eşyanın zıyaı veya hasarı ile geç tesliminden dolayı taşıyana karşı her türlü tazminat istem hakkı, bir yıl içinde yargı yoluna başvurulmadığı takdirde düşer. TTK 1185/2 gereği bu süre taşıyanın eşyayı veya bir kısmını teslim ettiği tarihten itibaren işlemye başlar. Ancak aynı maddenin 3.fıkrasında sorumlu tutulan kişinin rücu davasının, birinci fıkrada öngörülen hak düşürücü sürenin sona ermesinden sonra da açılabileceği, bu durumda rücu davası açma hakkına sahip olan kişinin, istenen tazminat bedelini ödediği veya aleyhine açılan tazminat davasında dava dilekçesini tebellüğ ettiği tarihten itibaren doksan gün içinde dava açması gerektiği belirtilmektedir.

Bu kapsamda dosya muhteviyatından, davacı delilleri arasında dosyaya sunulan ve dava dışı sigortalı şirket tarafından davalıya gönderilen 17/12/2020 tarihli İhtarname başlıklı belgede emtiaların 08/12/2020 tarihinde alıcıya hasarlı olarak teslim edildiği kayıtlıdır. Bu tespitlere karşılık icra takip tarihinin ise .... İcra Müdürlüğü'nün ...

Esas sayılı dosyası tahtında 24/12/2021 tarihinde başlatıldığı, davacı tarafından dava dışı sigortalıya ise ödemenin 13/10/2021 tarihinde yapıldığı anlaşılmaktadır. TTK 1188/3 fıkrasının davacı bakımından uygulanması mümkün değildir zira madde hükmünde açıkça sorumlu tutulan kişinin rücu davası bakımından ödeme tarihinden itibarın 90 günlük süre öngörülmüştür.

Oysa eldeki davada davacı hasardan sorumlu tutulan kişi değil TTK 1472 maddesi gereğince halefiyet yolu ile dava hakkını kazanan sigorta şirketidir. Bu nedenle davacı bakımından uygulanması gereken hak düşürücü süre TTK 118/1 maddesi gereğince 1 yıllık süredir.

08/12/2020 hasar tespit tarihinin esas alınması halinde, icra takip tarihi olan 24/12/2021 tarihi itibariyle hak düşürücü 1 yıllık sürenin geçtiği, hak düşürücü sürenin geçmesinden sonra icra takibi yapıldığı anlaşılmakla davacının davasının hak düşürücü süre nedeni ile usulden reddine ilişkin aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır