İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/209 K.2025/17

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Dava konusu baharat (traktör yedek parçası olmalı) emtiasının, ... numaralı konşimento tahtında Hindistan'dan Türkiye'ye taşınmak üzere ... gemisine hasarsız bir şekilde yüklendiğini, Tahliye işlemleri sonrasında ... numaralı konteynere taşıma sürecinde deniz suyu sirayet ettiğinin anlaşıldığını ve gümüş nitrat testinin pozitif çıktığını, konteynerde bulunan muhtelif traktör yedek parçası emtiasının ıslanarak aşırı paslandığı ve yüzeyinde gözenekler oluştuğunu, Sigortalı tarafından hasarın fark edilmesi ile davalı şirketlere hasar ihbarı yapıldığını, 2 numaralı davalının,

... numaralı konşimentoyu düzenleyen olarak TTK 1191 uyarınca "fiili taşıyan", 1 numaralı davalının da navlun faturasını düzenleyen olarak TTK 1138 gereğince "akdi taşıyan" konumunda olduğunu, Davacı sigorta şirketi tarafından sigortalısının zararının ödendiğini ve TTK 1472 - TBK 183 maddeleri gereğince hukuken ve akden sigortalısının haklarına halef olduğunu, hasar tutarının tahsili için başlatılan icra takibinin davalıların haksız itirazları ile durdurulduğunu beyanla ...

İcra Dairesinin 2022/ ... Esas dosyası ile 17.003,20 Euro hasar tutarının takip tarihi itibariyle devlet bankalarının Euro mevduata uyguladığı en yüksek faiz oranı ile tahsili için 08.06.2022 tarihinde başlatılan icra takibine itirazın iptaline ve %20 den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep edilmiştir.

Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle. Uyuşmazlığın ... numaralı konşimento ile Hindistan'da ... ... - ... Ltd. firmasından Türkiye'de dava dışı sigortalı ... ... - Tic. A.Ş.'ye taşınan gönderide meydana geldiği iddia olunan hasara ilişkin olduğunu, ... Tic. A.Ş. ile ... Ltd. arasında imzalanmış herhangi bir acentelik sözleşmesi bulunmadığını, işbu davanın ...Ltd.'ye izafeten ... A.Ş.'ye yöneltilemeyeceğini, bu nedenle diğer davalı ...

Ltd.'ye dava dilekçesinin ve tensip tutanağının tebliğ edilmesi gerektiğini, Hasara ilişkin resmi makamlarca veya taşımacıyla birlikte tutulmuş herhangi bir hasar tutanağı olmadığı için hasarın kimin hakimiyet alanında meydana geldiğinin belli olmadığını, TTK 1178/2'ye göre taşıyanların eşyanın taşıyanın hâkimiyetinde bulunduğu sırada meydana gelen hasarlardan sorumlu olduğu dikkate alındığında kendilerinin sorumluluklarının olmadığını,

Beyana dayalı ve tek taraflı düzenlenen ekspertiz raporunun sonuç kısmında yer verilen "Emtiada meydana gelen ıslak hasarı Hindistan'dan Türkiye'ye ... no.lu konteynerle yapılan nakliye esnasında konteynerin kapaklarından bir nedenden dolayı (muhtemelen kapaklarda kullanıma bağlı oluşan deformasyon, çatlak ve/veya lastiklerinin yırtık olması nedeniyle) yağmur veya deniz suyunun içeri girerek emtiaya sirayet etmesi sonucu oluşmuştur." ifadesinin net olmadığını, "muhtemelen" gibi ihtimalli ve kesin bilgiler yer almayan ekspertiz raporu doğrultusunda davacının sigortalısına yaptığı ödemenin lütuf ödemesi olduğunu, Uyuşmazlığa konu taşımanın ...

(Ful Konteyner Yüklemesi) şekilde olduğunu ve konşimentoda ... olarak yükleme yapıldığını, malların sayımı, tartımı, içeriği yükleyici beyanına göre " ... " kaydıyla yükleyici sorumluluğunda gerçekleştirildiğini, konteynerde ve kapaklarda kullanıma bağlı oluşan deformasyon, çatlak ve/veya lastiklerinin yırtık olması gibi bir durum varsa yüklemeyi yaparak mühürlü konteyneri taşımacıya teslim eden gönderici ... ...-Ltd.'nin tespit edebileceğini, ancak taşıyıcıya konteyner ile ilgili herhangi bir olumsuzluk bildirilmediğini, Konşimento ön yüzünde yer alan "FCL (Full Container Load) " kaydının,

konteynerin "tam dolu" olarak yüklenip ve yükleten tarafından mühürlendikten sonra "kapalı halde-mühürlenmiş olarak" gemiye teslim edildiği anlamına geldiğini, taşıyanın "FCL" kaydı bulunan konteynerin içindeki yükün konteynerin tam dolu ve yükleten tarafından sabitlenmiş olması sebebiyle konteynerin kendilerine tesliminden önce ya da sonra meydana gelmiş herhangi bir eksiklik ya da zarardan ... Tic.

A.Ş.'nin sorumlu tutulamayacağını, zararın taşıma sırasında, taşıyanın sorumlu olduğu bir sebepten meydana geldiğine ilişkin hiçbir somut delil bulunmadığını, Konteynerde bir hasar oluşmuşsa dahi buna konteyneri herhangi bir itirazı kayıt olmaksızın yükleyen göndericinin hatalı istiflemesinin de neden olabileceğini, Kendilerine hasar ile ilgili TTK 1185 gereğince usulüne uygun tebligat yapılmadığını, Ekspertiz raporunda emtianın teslim alındıktan sonra kapalı depo içinde istife alındığı ifadesinden,

gönderinin teslim alındığı tarihten itibaren 1 hafta süreyle ıslak olarak muhafaza edildiğinin anlaşıldığı dolayısıyla hasarın teslim anında mı yoksa uzun süre ıslak bekletilmesinden mi kaynaklandığının belirsiz olduğunu, dava dışı sigortalının emtiayı bekletmeksizin ayrıştırması halinde emtianın paslanmasının önlenme olasılığının olup olmadığının araştırılması gerektiğini, dava dışı sigortalının kusuru nedeniyle zarar oluşmuşsa kendilerinden tazminat talep edilemeyeceğini, Davacı tarafça dava dilekçesinin ekinde sunulan rücu ihtarının kendilerine ulaşmadığını, dava konusu hasarın kendilerine ihbar edilmediğini ve haberdar olmadıklarını,

kendilerine süresinde hasar ihbarı yapılmadığını ve bu nedenle de işlenmiş faiz talep edilemeyeceğini, ekspertiz raporunda hesaplanan %10 ilave bedelin neye ilişkin talep edildiği sabit olmadığından kabul edilmediğini, Davalı ... Tic. A.Ş.'nin dava dışı ... Sigorta A.Ş.'nin sigorta teminatı altında olduğu açıklanarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Dava, davacı sigortalısına ait emtiaların, davalılar sorumluluğunda deniz taşımasında hasarlandığı iddiası ile sigortalıya ödenen hasar tazminatının rücuen davalılardan tahsili talebi ile başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali davası olup, uyuşmazlığın konusunun, davanın hak düşürücü süre içinde açılıp açılmadığı, tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı, sigorta sözleşmesinin geçerli olup olmadığı, geçerli bir sözleşme uyarınca ödemenin yapılıp yapılmadığı, hasara ilişkin süresinde ve geçerli bir ihbarın bulunup bulunmadığı ve hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelip gelmediği, hasarda davalıların sorumlu olup olmadığı ve hasarın miktarının tespiti noktasında toplandığı görülmüştür.

... İcra Müdürlüğünün 2022/... esas sayılı icra dosyasının incelemesinde; alacaklısının ... Sigorta Anonim Şirketi borçlusunun ... Ticaret Anonim Şirketi ve ... Ltd'e İzafeten ... AŞ Olduğu, 10/06/2022 tarihinde 17.003,20.EURO nun tahsili için takibe geçildiği, ödeme emrinin borçlulara 107/09/2022 tarihinde tebliğ edildiği, borçlular vekilinin 07/09/2022 tarihli itiraz dilekçesi ile takibin durduğu ve eldeki davanın da 28/04/2023 tarihinde İİK 67 maddesi gereğince yasal süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.

Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler ... tarafından tanzim edilen 29/01/2024 tarihli raporda. Deniz nakliyesi anında ... numaralı konteynerin içine deniz suyunun girdiği ve içindeki yedek parçaların ıslandığı ve de bazı parçaların iyileştirilemeyecek nitelikte paslandığı, Toplam hasar tutarının 15.148,18 Euro olduğu ve davacı ...

Sigorta A.Ş. tarafından sigortalısına 19.01.2022 tarihinde 17.003,20 Euro hasar tutarı ödendiği ve de sigortalı tarafından 30.12.2021 tarihinde ibraname imzalandığı, Davacının tazminat talep edebileceğine hükmedilmesi halinde 15.148,18 Euro hasar tutarının takip tarihi 08.06.2022 itibariyle devlet bankalarının Euro mevduata uyguladığı en yüksek faiz oranı ile talep edilebileceği, %10 ilave edilmiş hasar tutarının Sayın Mahkemenin takdirinde olduğu, Tarafların aktif ve pasif husumetlerinin bulunduğu,

Sigorta sözleşmesinin geçerli olup olmadığı ve geçerli bir sigorta sözleşmesi uyarınca ödeme yapılıp yapılmadığı hususlarının alacağın temlik edilmiş olması itibariyle araştırılmasına gerek bulunmadığı, Hasara ilişkin TTK m.1184 f.1 3 (üç) gün içerisinde hasarın ihbar edilmekle geçerli ve süresinde ihbarın bulunduğu, Hasarın deniz taşıması sırasında meydana geldiği, hasardan davalıların sorumlu olduğu, sorumluluklarının müteselsil olduğuna ilişkin görüşlerini bildirmişlerdir.

Dava dışı sigortalının ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi için dosya bilirkişi ... a tevdi edilmiştir. Bilirkişi tarafından tanzim edilen 09*10/2024 tarihli raporda; Davaya konu ithalat bedelinin 82.195,73 Euro olduğu, bu fatura bedelinin tamamının, ... ... San. ve Tic. A. Ş. tarafından satıcı ... ... Ltd'e cari hesaba mahsuben 16.08.2021 tarihinde yapılan 915.920 Euro ödemenin içinde yer aldığına ilişkin tespitlerini bildirmiştir.

Dava halefiyete istinaden açılmış olmakla, davacının TTK 1472 maddesi gereğince halef sıfatını ve hali ile aktif husumet ehliyetini kazanabilmesi için, geçerli bir sigorta sözleşmesinin kurulmuş olması, sigortacının himaye kapsamında yer alan riziko sebebiyle meydana gelen zararları ödemiş olması ancak bu ödemenin geçerli bir sözleşme uyarınca ve gerçek hak sahibine yapılması gerekmektedir. Sigortacının halefiyeti, kanundan kaynaklandığından kendiliğinden meydana gelir. Sigortacı tazminatı ödediği anda, sigortalının yerine geçer ve sigortalının zarara sebep olan üçüncü şahsa karşı olan talep hakkı düşer.

Son olarak ise halefiyetin gerçekleşmesi için, zarar nedeni ile sorumlu bulunan üçüncü bir kişinin varlığı gereklidir. Sonuç olarak davacı sigortacının, sigortalısının haklarına halef olabilmesi için, sigortalının

üçüncü şahıslara karşı tazminat talebi hakkına sahip olması, sigortacının sigorta tazminatını gerçek hak sahibine ödemiş olması ve geçerli bir sigorta sözleşmesinin var olması gerekir. Dosyada bulunan ... numaralı Nakliyat Emtia Sigorta Sözleşmesi'ne göre dava dışı sigortalı ... ...- AŞ tarafından ... teslim şartı ile ithal edilen traktör yedek parça emtiasının,Hindistan ...

Limanı'ndan Türkiye Bandırma Limanı'na ... isimli gemi ile taşınmasının, sigorta teminatı altına alındığı, dava dışı sigortalı ... ...- Tic. AŞ 'nin konşimentoda gönderilen olarak kayıtlı olduğu, emtianın hasarlanması neticesinde davacı sigorta şirketi tarafından dosyada bulunan ... Bankasına ait 19/01/2022 tarihli ödeme dekontuna göre 17.003,20 EURO hasar bedelinin dava dışı sigortalı ... ...- Tic. AŞ 'ne ödendiği anlaşılmıştır.

Davaya konu emtia satım şekli EXW olmakla, dava dışı sigortalının emtia satım bedelinin tamamının dava dışı satıcıya ödeyip ödemediği bu hali ile hasar bakımından sigortalanabilir menfaatinin bulunup bulunmadığının tespiti bakımından, sigortalıya ait ticari defter kayıtları üzerinde inceleme yapılmasına karar verilmiş, alınan muhasip raporu ile satım bedelinin tamamının dava dışı sigortalı tarafından ödendiği tespit edilmiş olup, buna göre sigortalının sigortalanabilir menfaatinin bulunduğu ve davacının yapmış olduğu sigorta tazminatı ödemesi kapsamında TTK.

1472 maddesi gereğince ve dosyada bulunan ibraname ve temlikname hükümleri uyarınca halefiyet hakkı ile aktif husumet ehliyetini haiz olduğu kabul edilmiştir.

Dosyada bulunan ... numaralı konşimento kayıtları incelendiğinde; konşimentonun davalılardan ... Ltd tarafından imzalandığı, görülmekle, bu davalının TTK 1238 maddesi gereğince taşıyan sıfatı ile pasif husumet ehliyetini haiz olduğu mahkemece kabul edilmiştir.

Bununla birlikte dosyada bulunan 18/08/2021 tarihli 38.100,00 USD bedelli Deniz navlunu açıklamalı navlun faturasının davalılardan ... firması tarafından dava dışı sigortalı adına düzenlendiği anlaşılmakla, bu davalının da TTK 921 maddesi uyarınca taşıyan sıfatı ile pasif husumet ehliyetini haiz olduğu kabul edilmiştir.

Her ne kadar davalılardan ... vekilince diğer davalı ile aralarında acentelik sözleşmesi bulunmadığından bahisle, diğer davalı ... firmasına izafeten husumet yöneltilemeyeceği savunulmuşsa da, dosyaya celp edilen gümrük kayıtlarında yük teslim talimat formunun davalı ... adına düzenlenmiş olması ve yine bu davalı tarafından yükün dava dışı sigortalıya teslimi için tteslimat belgesinin düzenlendiği anlaşıldığından, teslimat acentesi olarak TTK 105 maddesi uyarınca diğer davalıya izafeten husumet yöneltilebileceği mahkemece kabul edilmiştir.

Davalılar vekilince hak düşürücü süre itirazı ileri sürülmüş olup, bu hususun esasa geçmeden evvel incelenmesi gerekmiştir. Davaya konu uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken TTK 1188 maddesi uyarınca eşyanın zıyaı veya hasarı ile geç tesliminden dolayı taşıyana karşı her türlü tazminat istem hakkı, bir yıl içinde yargı yoluna başvurulmadığı takdirde düşer.

Bu süre taşıyanın eşyayı veya bir kısmını teslim ettiği veya eşya hiç teslim edilmemişse, onun teslim edilmesinin gerektiği tarihten itibaren işlemeye başlar.

Uyuşmazlığa konu olayda, dosyada mübrez ekspertiz raporu ve gümrük beyannamesine göre emtianın 24/08/2021 tarihinde dava dışı sigortalı alıcıya teslimi edildiği anlaşılmakla, bu durumda icra takibinin başladığı, 10/06/2022 tarihinde TTK 1188 maddesinde öngörülen 1 yıllık hak düşürücü sürenin geçmemiş olduğu anlaşıldığından davalı vekilinin aksi yöndeki itirazının reddine karar vermek gerekmiştir.

Davacının sigortalısı ... ... A.Ş. tarafından Hindistan’dan ithal edilen muhtelif traktör yedek parçaları emtiasının 9 konteyner içinde 29/06/2021 tarihinde Hindistan ...

Limanı’nda ... gemisine yüklendiği, 24/08/2021 tarihinde Gemlik Limanı’nında konteynerin gemiden tahliye edildiği, konteynerlerin TIR aracı ile dava dışı sigortalının

Bandırma’da bulunan fabrikasına nakledildiği, 24/08/2021 tarihinde, sigortalının Bandırma

fabrikasında ... numaralı konteynerin araçtan tahliyesi anında ıslak olduğunun tespiti üzerine yapılan gümüş nitrat testinin pozitif çıkması ile emtiaların deniz suyu ile

ıslandığının tespit edildiği, ... numaralı

konteynerin içine deniz suyunun girdiği konusunda dosyada herhangi bir tereddüt bulunmadığı, sigortalı fabrikasında depo sorumlusu ... tarafından ... numaralı

konteyner içindeki 26 palet yedek parçanın ıslak olduğu ve emtia üzerinde paslanmalar olduğu ile ilgili 24/08/2021 tarihli

tutanak düzenleyerek ıslak parçaların fotoğraflarının çekildiği dosya kapsamından anlaşılmaktadır. Dosyada bulunan 11/12/2021 tarihli ekspertiz raporunda, bazı parçaların ıslaklığa bağlı olarak paslanmış olduğu ve bazı parçalarda hasarın

derinleşmesi nedeniyle paslı gözenekler oluştuğu ancak yedek parçaların çoğunun halk arasında “karıncalanma” olarak adlandırılan şekilde yüzeysel paslandığı ve

hasar dosyası kapsamından kimyasal maddelerle temizlenebileceğinin tespit edildiği, buna göre yapılan sovtaj çalışması akabinde nihai hasar miktarının %10 ilave bedel ve muafiyet tenzili ile birlikte 17.003,20 EURO olarak belirlendiği, anlaşılmıştır.

Taşıyana ihbar yükümlülüğünün TTK 1185. maddede düzenlediği, TTK madde 1185/1 uyarınca "zıya veya hasarın en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında taşıyana yazılı olarak" bildirilmesi şarttır. Zıya veya hasar haricen belli değilse, bildirimin eşyanın gönderilene teslimi tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak üç gün içinde gönderilmesi yeterlidir.

İhbarnamede zıya veya hasarın neden ibaret olduğunun genel olarak belirtilmesi gereklidir." TTK madde 1185/2'de ise eşyanın incelenmesi tarafların katılımıyla mahkeme veya yetkili makam ya da bu husus için resmen atanmış uzmanlar tarafından yapılmışsa bildirime gerek olmadığı hüküm altına alınmıştır.

Eşyanın zıya veya hasarı ne bildirilmiş ne de tespit ettirilmiş olursa, taşıyanın eşyayı denizde taşıma senedinde yazılı olduğu gibi teslim ettiği ve eğer eşyada bir zıya veya hasarın meydana geldiği belirlenirse, bu zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği kabul olunur. Şu kadar ki, bu karinelerin aksi ispat olunabilir (TTK madde 1185/4).

Bu kapsamda davaya konu emtiaların dava dışı sigortalıya 24/08/2021 tarihide teslimi sonrasında dava dışı sigortalı tarafından davalılardan ... firması adına hitaben 26/08/2021 tarihli İhtarname başlıklı belge ile ihbar edildiği görülmekle, buna göre hasarın TTK 1185 maddesi uyarınca davalı taşıyana ihbar edildiği anlaşılmıştır.

Dosyada mübrez ekspertiz raporunda, davaya konu ıslanmaya bağlı hasarlanan emtialar üzerinde uygulanan gümüş nitrat testinin pozitif çıkması ve dosya kapsamında alınan bilirkişi raporunda da emtia üzerinde tuzlu su bulunması nedeni ile konteyner içerisine deniz suyunun girdiği konusunda tereddüt bulunmadığının belirtilmesi karşısında, mahkememizin ve yüksek yargının yerleşik uygulamalı doğrultusunda, hasarın deniz taşıması esnasında konteyneri içerisine deniz suyunun girmesi sureti ile meydana gelmiş olduğu ve bu nedenle davalıların hasar bakımından sorumlulukları bulunduğu mahkemece kabul edilmiştir.

Kaldı ki aksi durum ve hasarı bakımından sorumlulukları bulunmadığı hususu davalılar tarafından ortaya konulamamıştır.

Dosyada alınan bilirkişi raporunda gerçek hasar miktarının tenzili muafiyet uygulanması ve sovtaj miktarının düşülmesi neticesinde 15.148,18.EURO olarak belirlendiği, davacı tarafından sigortalısına yapılan ödeme içerisinde poliçe kapsamında ilave edilen %10 luk kısmında bulunduğu anlaşılmakla birlikte davalıların yalnızca gerçek zarar miktarından sorumlu olacaklarıdeğerlendirilerek, bilirkişi raporunda tespit edilen hasar miktarından davalıların sorumlu olacakları kanaatine varılarak neticede davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki hali ile karar vermek gerekmiştir.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır