İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/550 K.2024/256

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. 23.07.2004 tarih sy. Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5216 sy. ... Belediyesi Kanunu'nun 26. maddesi çerçevesinde ... Belediyelerine kendisine verilen görev ve hizmet alanlarında ilgili mevzuatta belirtilen usullere göre ayrı tüzel kişiliği ve bütçeyi haiz ancak yerel yönetime bağlı iştirak şirketleri kurma yetkisi verildiğini, bu kapsamda ... ...

Belediye Başkanlığı tarafından ...'un deniz ulaşımına ve trafik çözümüne katkıda bulunmak amacıyla 30.09.2010 tarihinde davacının ... San. Tic.

A.Ş.'nin kurulduğunu, davalının turizm hizmeti kapsamında tasarrufunda bulundurduğu ... isimli gemilere davacı hüküm ve tasarrufu altında bulunan Kabataş İskelesi'nden yanaşma hizmeti sağlanmasına ilişkin 26.11.2019 - 26.03.2020 tarihleri arasında geçerli olmak üzere 4 ay süreye tekabül eden bir iskele hizmeti sözleşmesi akdedildiğini, sözleşmenin 7. maddesi uyarınca iskelelerde meydana gelebilecek zarar veya ziyanı karşılamak veya gerek yasalardan gerek bu işbu sözleşmeden doğması kaydı ile davacı tarafından karşılaşılması muhtemel zararlar karlılığında 5.000,00 TL nakit teminat davalı tarafından davacıya verildiğini,

aksi takdirde davacının zarar ve ziyanının işbu teminattan mahsup edileceği hususunda mutabık kalındığını, sözleşmenin sözleşme bedeli ve ödenmesi başlıklı 6. maddesinin 2. ve 3. alt kısımlarında davalı yanın gemi tekneye verilecek yanaşma hizmeti bedeli olarak aylık sabit 30.000,00 TL * KDV (35.400,00 TL) bedelin nakit ve peşin olarak her ayın 7'sine kadar davacının bildirilen hesap numarasına yatıracağı, aksi takdirde davacının sözleşme konusu hizmeti verme yükümlülüğünün doğmayacağı belirtildiğini,

davalının sözleşmeden kaynaklanan taahhütlerini yerine getirmemesi veyahut eksik yerine getirmesi halinde her bir taahhüt ihlali için sözleşme bedelinin %10 oranında cezai yaptırım uygulanacağı sözleşmenin 9. maddesinde hüküm altına alındığını, davacının sözleşme kapsamında tam ve eksiksiz şekilde sağlanan iskele yanaşma hizmeti karşısında davalıya her ay e-fatura kesilerek sistem üzerinden gönderildiğini, davalının sadece iki aya tekabül eden sözleşme bedeline ilaveten ayrıca 10.000,00 TL ek ödeme yapmış olduğu haricinde hiçbir ödeme yapılmadığının görüldüğünü,

ödenmeyen iki aylık fatura bedelinin davalı yan aleyhine muaccel borç teşkil ettiğinin sonucuna varıldığını, davacı tarafından yapılan mali inceleme sonucunda sözleşmenin akdedilmesini müteakip verilen 5.000,00 TL nakit teminat ve 10.000,00 TL ek ödeme toplam alacaktan mahsup edildiğini, iki aylık sözleşme süresine ilişkin 55.800,00 TL bakiye muaccel borç miktarının tespit edildiğini, davacı tarafından 28.08.2020 tarihinde keşide edilen ihtarname ile 55.800,00 TL tutarındaki sözleşmeden kaynaklanan bakiye borç miktarının ihtarnamenin tebliğinden itibaren 7 gün içerisinde ödenmesi gerektiğini,

aksi takdirde icra takibatına başlanacağının ihtar edildiğini, ihtarnamenin davalıya 31.08.2020 tarihinde tebliğ olduğunu, davalının herhangi bir ödeme yapmadığını, faturalara karşı herhangi bir itirazda bulunmadığını, alacağın tahsili amaçlı olarak davacı tarafından davalı aleyhinde .... İcra Müdürlüğü'nün 2020/... Esas sayılı icra dosyası takip başlatıldığını, davalının takibe itiraz ettiğini ve takibin durduğunu belirterek .... İcra Müdürlüğü'nün 2020/...

Esas sayılı dosyası ile geçilen icra takibine davalı tarafından yapılan itirazın iptali ile takibin devamını, davalının %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesini, ücret-i vekalet ve yargılama giderlerinin davalı tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; pandeminin tüm dünya ülkelerinde olduğu gibi Türkiye ve ülkenin saygın firmalarından birisi olan davalıya son derece etkili sonuçları olduğunu, dava konusu faturalar 2019 yılının son çeyreğinde başlayan Covid-19 salgını nedeniyle ülkeye turistlerin gelmemesi sonucunda davalıya ait teknelerin çalışamadığını, davalının dava konusu fatura borçlarını ödeyemediğini,

2020 yılında bazı sektörlerde işletmelerin tamamen kapanması bazı sektörlerde önemli sınırlamalar getirilmesinin sokağa çıkma kısıtlamaları ile uçak seferlerinin durdurulması neticesinde ülkeye turist gelmemesi sebebiyle turistik gezi tekneleri işleten davalının gelir elde edemez duruma düştüğünü, sözleşmede davalıya yüklenen edimlerin ifanın istenmesini dürüstlük kurallarına aykırı düşecek derecede borçlu aleyhine değiştiğini, bu nedenle davaya iskele hizmet sözleşmesindeki bedelin aynen geçerli olmasını beklemek hakkaniyete ve fedakarlığın denkleştirilmesi ilkelerine aykırı olduğunu,

sözleşmenin değişen koşullara uyarlanması ya da dönme hakkının kullanılmasının sözleşmenin yapıldığı sırada taraflarca öngörülmeyen ve öngörülmesi de beklenmeyen olağanüstü bir durum ortaya çıkmış olması, bu durumun borçludan kaynaklanmamış olması, bu durumun sözleşmenin yapıldığı sırada mevcut olguları kendisinden ifanın istenmesini dürüstlük kurallarına aykırı düşecek derecede borçlu aleyhine değiştirmiş olması, borçlunun borcunu henüz ifa etmemiş veya ifanın aşırı ölçüde güçleşmesinden doğan haklarını saklı tutarak ifa etmiş olması,

uyarlamanın bütün koşulları gerçekleşmişse borçlunun hakimden sözleşmenin yeni koşullara uyarlanmasını isteyebileceğini, bunun mümkün olmaması halinde borçlunun sözleşmeden dönebileceğini, sürekli edimli sözleşmelerde ise kural olarak fesih hakkını kullanacağını belirterek, davacının davasının reddini, ücreti vekalet ve yargılama giderlerinin davacı tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

... . Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 13/10/2021 tarih ve 2021/... Esas 2021/... Karar sayılı görevsizlik kararı üzerine dosya mahkememize görevsizlikle gelmiş olup, mahkememizin 15/03/2022 tarih ve 2022/... Esas 2022/... sayılı kararı ile karşı görevsizlik kararı verilmiştir. Davacı vekilinin 03/02/2023 havale tarihli istinaf dilekçesi doğrultusunda dosya ... Mahkemesi ... Hukuk Dairesi'ne gönderilmiş ve 08/11/2023 tarih, 2023/... Esas 2023/... Karar sayılı ilamı doğrultusunda Mahkememizin yargı yeri olarak belirlenmesine karar verilmiştir.

Dava, taraflar arasındaki İskele Hizmet Sözleşmesi tahtında ödenmeyen alacaklar ile sözleşme kapsamında düzenlenen cezai yaptırım bedelinin tahsili talebi ile başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali davası olup, uyuşmazlığın; Covid 19 pandemisi nedeni ile davalı bakımından beklenmedik hal meydana gelip gelmediği ve buna göre aşırı ifa güçlüğü kapsamında yükün paylaştırılması gerekip gerekmeyeceği ile bunlara göre varsa davacı alacak miktarının tespiti hususlarında toplandığı anlaşılmıştır

.... İcra Müdürlüğü'nün 2020/... Esas sayılı icra takip dosyasının incelenmesinden; davacı alacaklı tarafından davalı borçlu aleyhine 15/10/2020 tarihinde icra takibine başlandığı, ödeme emrinin davalı borçluya 30/10/2020 tarihinde tebliği üzerine, davalı borçlunun 06/11/2020 tarihli borca itiraz dilekçesi ile takibin durduğu ve eldeki davanın da 26/05/2021 tarihinde İİK 67 maddesi gereğince yasal 1 yıllık süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.

Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler Serbest Mali Müşavir ... ve Taşıma Uzmanı ... tarafından tanzim edilen 19/04/2024 havale tarihli raporda özetle; davacının davalı muavin kayıtlarını ...

Dışı Müşteriler Yurt İçi nolu Müşteriler hesabında takip edildiği, davacı tarafından davalı adına tanzim edilen faturalar karşılığı tahsil edilen tutarların mahsubu ile davacının davalıdan 31.10.2021 tarihi itibarıyla 26.01.2020 tarih, ... seri nolu, 35.400,00 TL bedelli ve 26.02.2020 tarih, ... seri nolu, 35.400,00 TL tutarındaki fatura bedelinden bakiye 55.800,00 TL alacaklı gözüktüğü;

sözleşme süresinin önemli bir kısmında sokağa çıkma ve/veya seyahat özgürlüklerine getirilen kısıtlamalar sebebiyle davacı tarafın da sözleşmeden doğan edimini ifa etmediği dikkate alınarak huzurdaki uyuşmazlıkta TBK madde 138 anlamında aşırı ifa güçlüğünün olduğu ve bu kapsamda TBK madde 138 gereğince hakimin takdirinde olarak sözleşmenin yeni koşullara uyarlanmasının mümkün olacağı, toplam 70.800,00 TL'lik bir cezai şartın, davalının ekonomik mahfına sebep olacak kadar yüksek olmadığı,

dolayısıyla ahlaka ve adaba aykırılık sebebiyle ortadan kaldırılmasının veya indirilmesinin gerekip gerekmeyeceği hususunda kararın mahkeme takdirinde olduğu belirtilmiştir.

Dosyaya ibraz edilen İskele Hizmet Sözleşmesi incelendiğinde, davalı firmanın tasarrufundaki ... isimli gemilere, davacı tasarrufunda bulunan ... İskelesi'ne 26/11/2019 ile 26/03/2020 tarihleri arasında yanaşma izni verilmesine ilişkin olarak düzenlendiği, yanaşma hizmeti bedeli olarak aylık sabit 30.000,00 TL ve KDV ödeneceğinin, iskele abonman aylık bedelinin nakit ve peşin olarak her ayın 7'sine kadar davacıya ait hesap numarasına ödeneceğinin ve davalı firmanın taahhütlerini yerine getirmemesi veya eksik yerine getirmesi halinde her bir taahhüt ihlali için sözleşme bedelinin %10'u oranında ceza uygulanacağının kararlaştırıldığı anlaşılmıştır. Dosyada taraflar arasındaki ilişki hususunda ve davaya konu hizmet bedelinin ödenmediği hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır.

Davalı vekili tarafından cevap dilekçesinde her ne kadar Türk Borçlar Kanunu 138 maddesi kapsamında uyarlamanın bütün koşulları gerçekleşmişse borçlunun hakimden sözleşmenin yeni koşullara uyarlanmasını isteyebileceğini, bunun mümkün olmaması halinde borçlunun sözleşmeden dönebileceğini belirterek pandemi nedeni ile uyarlamanın koşulları oluştuğundan bahisle davanın reddini savunmuşsa da; esasen davalı tarafından usule uygun olarak açılmış bir uyarlama davasının bulunmadığı bununla birlikte davalı tarafından savunmasında bahsedildiği şekilde eldeki dava tarihine kadar sözleşmeden dönme hakkının da kullanılmadığı anlaşılmıştır.

Ayrıca COVİD 19 pandemisi nedeni ile ülkemizde ilk vaka 11/03/2020 tarihinde görülmüş olup pandemi kapsamında ilk kısıtlamalar ve sokağa çıkma yasakları ise 10-12 Nisan 2020 tarihinde uygulanmış olup, taraflar arasındaki sözleşmenin bitiş tarihinin 26/03/2020 olduğu da dikkate alındığında davalı savunmasının yalnızca son 15 gün için söz konusu olabileceği anlaşılmış ancak açıklandığı hali ile davalı tarafından usule uygun olarak uyarlama davası açılmadığı ve sözleşmeden dönme hakkının da kullanılmadığı görülmekle davalı savunması mahkemece yerinde görülmemiştir.

Taraflara ait ticari defter kayıtları üzerinde yapılan inceleme yapılmasına karar verilmiş olup davalı tarafından inceleme gününde ticari defter kaşıtları incelemeye esas olmak üzere ibraz edilmemiştir. Davacıya ait ticari defter kayıtları üzerinde yapılan inceleme neticesinde; davacı tarafından davalı adına tanzim edilen faturalar karşılığı tahsil edilen tutarların mahsubu ile davacının davalıdan 31/10/2021 tarihi itibarıyla 26/01/2020 tarih, ... seri numaralı - 35.400,00 TL bedelli ve 26/02/2020 tarih, ... seri numaralı - 35.400,00 TL tutarındaki fatura bedelinden bakiye 55.800,00 TL. alacaklı gözüktüğü tespit olunmuştur.

Davacı tarafından muhatap davalı ... Ltd. Şti.'ne ... Noterliği'nin 28/08/2020 tarihli ve ... yevmiye no.lu keşide etmiş olduğu ihtarnamesinde: "Taraflar arasında 26.11.2019 tarihinde iskele hizmeti sözleşmesi imzalandığını, keşideci kayıtlarında yapılan inceleme neticesinde söz konusu sözleşmenin 26.03.2020 tarihinde sona erdiğini, muhatabın sözleşmedeki ödeme yükümlülüğünü halen yerine getirmediğinin tespit edildiğini,

sözleşme kapsamında keşideciye yapılan 10.000,00 TL tutarındaki ödeme ile yine muhatap tarafından sözleşme kapsamında keşideciye verilen 5.000,00 TL tutarındaki nakıt teminatın toplam alacaktan mahsup edilmesi sonucu bakiye kalan 55.800,00 TL tutarındaki sözleşmeden kaynaklı alacağın ihtarnamenin tarafınıza tebliğinden itibaren 7 gün içinde ödenmesini aksi takdirde söz konusu alacağın tahsili için aleyhinize icra takibine başlanacağını" ihtar ettiklerine ilişkin ihtarnamenin ve 31/08/2020 tarihinde davalıya iletildiğine ilişkin tebligatın dosyaya ibraz edildiği görülmüştür.

Bu kapsamda yapılan yargılama neticesinde, davacının davalıdan 55.800,00 TL alacaklı olduğu sabit olup, davalı tarafından sözleşmede belirtilen süre içerisinde bakiye hizmet bedelinin ödenmediği hususnda da uyuşmazlık bulunmadığından, taraflar arasındaki İskele Hizmet Sözleşmesi uyarınca davacının gecikme cezası talep hakkının da bulunduğu mahkemece kabul edilmiştir.

Dosya kapsamında alınan bilirkişi raporu ile pandemi nedeni ile sözleşmenin uyarlanması şartlarının oluşup oluşmadığı ile cezai şartın indirilmesi gerekip gerekmediği hususu mahkeme takdirine bırakılmışsa da yukarıda açıklandığı hali ile davalının bu yöndeki savunmaları mahkemece yerinde görülmemiş ve davalı vekilinin cezai şartın indirilmesi talebi bulunmadığı gibi ceza bedelinin davalının ticari olarak mahfına sebep olup olmadığını tespit bakımından ticari defterleri incelemeye ibraz edilmemiştir.

Davacı vekili tarafından dosyaya ibraz edilen ve yukarıda açıklanan ihtarname ve tebliği de dikkate alınarak mahkemece resen icra takip tarihi öncesi işlemiş faiz hesabı yapılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, takibe konu edilen ve bakiye hizmet bedeli olan 55.800,00 TL alacak bakımından İİK 67. maddesi kapsamında şartları oluştuğu kanaati ile davacı lehine icra inkar tazminatı ile birlikte neticede 55.800,00 TL asıl alacak, 5.800,00 TL ceza bedeli ve 565,36 TL işlemiş faiz bakımından davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki hali ile karar vermek gerekmiştir.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır