İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/551 K.2024/433

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;Dava dışı, sigortalısı ... A. Ş.'nin toplam 600 çuval, (net 720.000 Kg, brüt 729.660 Kg) toz şeker emtiasını, Singapur'da yerleşik ...

Ltd. firmasından 02.02.2023 tarih ... numaralı fatura ile 459.763,20 USD karşılığında satın aldığını, satışa konu emtianın 30 adet 20 lik kapalı konteyner içinde 03.02.2023 tarihinde Fas'ın ... limanında “ ...” adlı gemiye yüklenerek Türkiye'ye sevk edildiğini, bu taşıma ile ilgili olarak 03.02.2023 tarihli konşimentonun düzenlendiğini, yapılan taşıma sonrası geminin, Kocaeli/ Gebze limanına vardığını, konteynerlerin liman sahasına — indirildiğini, gümrük işlemlerinin tamamlanmasından — sonra konteynerlerin dahili nakliye araçları ile limandan sigortalı firma deposuna 27.02.2023 tarihinde nakledildiğini,

konteynerlerin boşaltılması esnasında yapılan kontrollerde ... numaralı konteynerde bulunan 20 çuval emtianın ve ... numaralı konteynerde bulunan 19 çuval emtianın hasarlı olduğunun tespit edildiğini, tutanak tanzim edildiğini, söz konusu hasarın 102.617,46 TL olarak dava dışı sigortalı firmaya, Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi kapsamında ödendiğini, ödenen bu bedelin rücuen tahsili amacıyla, hasara sebebiyet veren davalı aleyhine takip başlatıldığını ancak borca itiraz edilmesi üzerine takibin durdurulduğunu, yapılan ekspertiz incelemesi sonucu, her iki konteynerdeki toplam 39 çuvalın ıslandığının,

içlerindeki şekerin eriyerek katılaştığının tespit edildiğini, emtia çuvalları, ahşap paletler ve karton seperatörleri üzerinde uygulanan gümüş nitrat testinde tuzlu su emaresine rastlanıldığı kanaatine varıldığını, ekspertiz çalışması ile toplam 102.617,46 TL değerindeki hasar bedelinin sigortalı, dava dışı firmaya ödendiğini, nakliyeci firma sorumluluğunda yapılan taşıma sonucunda hasarın meydana geldiği,

iş bu sebeple nakliyeci davalı firmanın hasardan sorumlu olduğu kanaati ile yapılan hasar ödemesinin taşıyana rücu edilmesi gerektiğini, nakliyeci firmanın bu zararı gidermekle yükümlü olduğunu, davalı tarafın taşıyan sıfatına haiz olduğunu, hasara ilişkin ihtarnamenin sigortalı tarafından çekildiğini, halefiyet ilkesi gereği rücu haklarının bulunduğunu ifade ederek davanın kabulünü, itirazın iptalini, takibin devamını talep etmektedir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;Davacı sigorta şirketinin sigortalısına yaptığı hasar ödemesinin, hatır ödemesi olduğunu, rücu hakkı olmadığını, davacının sigortalısı tarafından teslim alınan yük üzerinde resmi muayene, tespit yaptırılmadığını, yasal sürede hasar ihbarında bulunulmadığını, hasar tarihi ve alıcıya teslim tarihinin 27.02.2023, ekspertiz talep tarihinin 12.06.2023 olduğunu, ekspertiz tarihinin 15.06.2023 olduğunu, ekspertiz raporunda “Rücu Yorumu” başlığı altında “tarafımızdan sigortalı firma yetkililerine, hasardan sorumlu nakliyeci firmaya ihtarname yı gönderilmesi tavsiye edilmiştir,

ancak bu tavsiyemiz yerine getirilmemiştir” açıklamasının süresinde muayene ve ihbar yükümlülüklerinin, sigortalı yük ilgilisince yerine getirilmediğinin göstergesi olduğunu, davacı tarafın sigortalısının yükü teslim almadan önce, yükle ilgili herhangi resmi bir muayene veya mahkeme tespiti yaptırmadığını, yükte inceleme yapılacağına dair bildirimde bulunmadığını, gemiden 16.02.2023 tarihinde tahliyesi yapılan konteynerlerin 27.02.2023 tarihinde yük ilgilisinin deposuna vardığını, bu tarihte yükte hasar olduğuna dair muayene ve tespit yaptırılmadığını, yük ilgilisinin ilk kez 15.03.2023 tarihli ihtarnamesi ile durumun bildirildiğini,

bu şartlarda hasardan taşıyanın sorumlu olmadığını, konteynerlerde hasar olduğuna dair hiçbir aşamada herhangi bir tutanak düzenlenmediğini, ekspertiz raporundaki bulguların, yükteki ıslanmanın deniz taşıması esnasında olduğunu ispata elverişli olmadığını, davacının sigortalısı tarafından, yük bedelinin yurt dışındaki satıcıya ödenip ödenmediğinin dosya kapsamında belirsiz olduğunu ifade ederek davanın usul ve esastan reddini talep etmektedir.

Dava, davacı sigortalısına ait emtiaların, davalı sorumluluğunda deniz taşımasında hasarlandığı iddiası ile sigortalıya ödenen hasar tazminatının rücuen davalıdan tahsili talebi ile başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali davası olup, uyuşmazlığın konusunun, davanın hak düşürücü süre içinde açılıp açılmadığı, tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı, sigorta sözleşmesinin geçerli olup olmadığı, geçerli bir sözleşme uyarınca ödemenin yapılıp yapılmadığı, hasara ilişkin süresinde ve geçerli bir ihbarın bulunup bulunmadığı ve hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelip gelmediği, hasarda davalının sorumlu olup olmadığı ve hasarın miktarının tespiti noktasında toplandığı görülmüştür.

.... İcra Müdürlüğünün 2023/... esas sayılı icra dosyasının incelemesinde; alacaklısının ... ... SİGORTA ANONİM ŞİRKETİ, borçlusunun ... ANONİM ŞİRKETİ, olduğu, 15/11/2023 tarihinde 106.196,42 TL nin tahsili için takibe geçildiği, ödeme emrinin borçluya 20/11/2023 tarihinde tebliğ edildiği, borçlu vekilinin 12/02/2024 tarihli itiraz dilekçesi ile takibin durduğu ve eldeki davanın da 08/12/2023 tarihinde İİK 67 maddesi gereğince yasal süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.

Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler ... tarafından tanzim edilen 20/08/2024 tarihli raporda;Tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetlerinin bulunduğu, Geçerli bir sigorta sözleşmesinin bulunduğu ve geçerli sözleşme uyarınca ödeme yapıldığı, TTK m. 1185 f.t ve 2 hükmünde süresinde ve geçerli hasar ihbarının yapılmadığı, ancak f.4 hükmünde taşıyan lehine olan karinenin aksinin, tutulan tutanak ve ıslanma şeklindeki hasarın deniz suyunun sirayet etmesi nedeniyle meydana gelmiş olması nedeniyle, davacı tarafından ispat edildiği, deniz suyu sirayeti nedeniyle hasarın deniz taşıması sırasında meydana geldiği,

taşıyanın sorumluluğuna ilişkin şartların gerçeklemiş olması itibariyle hasardan davalının sorumlu olduğu, Hasarın 102.617,46 TL olarak kadri marufunda olduğuna ilişkin görüşlerini bildirmişlerdir.

Dava halefiyete istinaden açılmış olmakla, davacının TTK 1472 maddesi gereğince halef sıfatını ve hali ile aktif husumet ehliyetini kazanabilmesi için, geçerli bir sigorta sözleşmesinin kurulmuş olması, sigortacının himaye kapsamında yer alan riziko sebebiyle meydana gelen zararları ödemiş olması ancak bu ödemenin geçerli bir sözleşme uyarınca ve gerçek hak sahibine yapılması gerekmektedir. Sigortacının halefiyeti, kanundan kaynaklandığından kendiliğinden meydana gelir. Sigortacı tazminatı ödediği anda, sigortalının yerine geçer ve sigortalının zarara sebep olan üçüncü şahsa karşı olan talep hakkı düşer.

Son olarak ise halefiyetin gerçekleşmesi için, zarar nedeni ile sorumlu bulunan üçüncü bir kişinin varlığı gereklidir. Sonuç olarak davacı sigortacının, sigortalısının haklarına halef olabilmesi için, sigortalının

üçüncü şahıslara karşı tazminat talebi hakkına sahip olması, sigortacının sigorta tazminatını gerçek hak sahibine ödemiş olması ve geçerli bir sigorta sözleşmesinin var olması gerekir. Dosyada bulunan 7510186 yenileme numaralı Nakliyat Emtia Sigortası Sözleşmesi'ne göre dava dışı sigortalı ... Sanayi ve Ticaret AŞ tarafından FOB teslim şartı ile ithal edilen toz şeker emtiasının, Fas-...

Limanı'ndan Türkiy-Gebze Limanı'na ... isimli gemi ile taşınmasının, sigorta teminatı altına alındığı, dava dışı sigortalı ... Sanayi ve Ticaret AŞ firmasının konşimentoda gönderilen olarak kayıtlı olduğu, emtianın hasarlanması neticesinde davacı sigorta şirketi tarafından dosyada bulunan ...

Bankasına ait 29/08/2023 tarihli ödeme dekontuna göre 54.094,91 TL ve aynı tarihli ödeme dekontuna göre 48.522,55 TL olmak üzere toplamda 102.617,46 TL hasar bedelinin dava dışı sigortalı... Sanayi ve Ticaret AŞ firmasına ödendiği anlaşılmıştır. Bu hali ile davacının yapmış olduğu sigorta tazminatı ödeme kapsamında TTK. 1472 maddesi gereğince halefiyet hakkı ile aktif husumet ehliyetini haiz olduğu kabul edilmiştir.

Dosyada bulunan ... numaralı konşimento kayıtları incelendiğinde, konşimentonun davalı ... firması tarafından düzenlendiği ayrıca dosyada mübrez 08/02/2023 tarihli navlun faturasının da dava dışı sigortalı şirket adına davalı ... AŞ tarafından düzenlendiği anlaşılmakla, davalının TTK 1238 ve 921 maddeleri uyarınca davalının taşıyan ve pasif husumet ehliyetini haiz olduğu mahkemece kabul edilmiştir. Kaldı ki davalının da aksi yönde bir savunması bulunmamaktadır.

Dosyada bulunan ekspertiz raporu ile hasara ilişkin düzenlendiği anlaşılan tutanaktan emtianın dava dışı sigortalıya 27/02/2023 tarihinde teslim edilidği anlaşılmış olup, buna göre 15/11/2023 tarihinde icra takibine geçildiği sabit olup TTK 1188 maddesi uyarınca hak düşürücü sürenin geçmediği anlaşılmıştır.

Davacı delilleri arasında dosyaya sunulan 09/08/2023 tarihli ... firması tarafından düzenlendiği anlaşılan ekspertiz raporunun incelenmesinde; davaya konu emitanın 3 adet 20'lik konteyner içine istif edilerek 03/02/2023 tarihinde ... Limanı'ndan ... isimli gemiye yüklendiği, davaya konu emtianın ...

Limanı'nda gümrük işlemlerinin tamamlanarak ... plakalı araç ile sigortalının ... de bulunan deposuna 27/02/2023 tarihinde ulaştığı, tahliye esnasında yapılan kontrollerde 19 çuval emtianın ıslanmak sureti ile hasarlı olduğunun depo yetkilisi ve araç sürücüsü tarafından tutanak altına alınarak fotoğrafların çekildiği, yapılan inceleme neticesinde ...numaralı konteyner içerisindeki 20 çuvaldan 19 adedinin yerden yaklaşık 40-50 cm ıslandığı,

... numaralı konteyner içerisindeki emtianın ise yoğun şekilde ıslanarak ıslanma nedeni ile her iki konteyner içerisindeki şekerin eriyerek katılaştığı tespit edilmiş olup, gümüş nitrat testi uygulandığında testin pozitif sonuç verdiği, ıslanmanın tuzlu sudan kaynaklandığının tespit edildiği belirtilerek nihai tazminat miktarının 54.094,91 TL ve 48.522,55 TL olmak üzere toplamda 102.617,46 TL olduğunun belirtildiği anlaşılmıştır.

Taşıyana ihbar yükümlülüğünün TTK 1185. maddede düzenlediği, TTK madde 1185/1 uyarınca "zıya veya hasarın en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında taşıyana yazılı olarak" bildirilmesi şarttır. Zıya veya hasar haricen belli değilse, bildirimin eşyanın gönderilene teslimi tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak üç gün içinde gönderilmesi yeterlidir.

İhbarnamede zıya veya hasarın neden ibaret olduğunun genel olarak belirtilmesi gereklidir." TTK madde 1185/2'de ise eşyanın incelenmesi tarafların katılımıyla mahkeme veya yetkili makam ya da bu husus için resmen atanmış uzmanlar tarafından yapılmışsa bildirime gerek olmadığı hüküm altına alınmıştır.

Eşyanın zıya veya hasarı ne bildirilmiş ne de tespit ettirilmiş olursa, taşıyanın eşyayı denizde taşıma senedinde yazılı olduğu gibi teslim ettiği ve eğer eşyada bir zıya veya hasarın meydana geldiği belirlenirse, bu zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği kabul olunur. Şu kadar ki, bu karinelerin aksi ispat olunabilir (TTK madde 1185/4).

Dosyada hasarın tespitine ilişkin 27/02/2023 tarihli tahliye esnasında yapılan kontrollerde 19 çuval emtianın ıslanmak sureti ile hasarlı olduğunun depo yetkilisi ve araç sürücüsü tarafından kayıt altına alındığına ilişkin tutanak ile dava dışı sigortalı tarafından davalıya gönderilen 15/03/2023-07/07/2023 ve 11/07/2023 tarihli ihtarnameler bulunmakta olup, deniz taşıması sonrası kara taşımasının davalı tarafından üstlenildiğine ilişkin dosyada herhangi bir bilgi yahut belge bulunmadığından,

düzenlenen 27/02/2023 tarihli tutanağın TTK 1184 ve 1185 maddesi kapsamında bir ihbar olmadığı değerlendirilmiş olup bu hali ile hasarın davalı taşıyana TTK gereği usule uygun olarak ihbar edilmediği kabul edilmiştir.

İhbar yükümlülüğünün yerine getirilmemesi halinde eşyanın konişmentoda yazılı olduğu şekilde teslim edildiği ve herhangi bir zıya veya hasar söz konusu ise bunun taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği yönünde iki karine doğmakta olup, eldeki dosyada davacının bu iki karinenin aksini ispat ederek davalının sorumluluğunu ispatlaması gerekmektedir.

Dosyada bulunan ekspertiz raporunda açıkça kayıtlı olduğu hali ile davaya konu hasarın ıslanma sureti ile meydana geldiği ve ıslanmanın deniz suyu kaynaklı olduğu sabit olmakla, Yargıtay ve İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi'nin yerleşik içtihat ve uygulamaları gereği deniz suyundan kaynaklı ıslanmanın, deniz taşıması esnasında oluştuğu yönündeki kabulleri dikkate alınarak hasarın deniz taşıması esnasında meydana geldiği kanaati ile davacı taraf üzerinde bulunan ispat yükünün yerine getirildiği kabul edilmiş olup buna göre deniz suyu kaynaklı ıslanma hasarı bakımından taşıyan davalının sorumlu olduğu mahkemece kabul edilmiştir.

Dosyada alınan bilirkişi raporunda, ekspertiz raporunda belirlenen ve talebe konu edilen hasar miktarının kadri maruf olduğu tespit edilmiş olup, sigorta tazminatının ödendiği 29/08/2023 tarihinden icra takip tarihi olan 15/11/2023 tarihine kadar ticari faiz hesabı mahkemece resen yapılmış olup, neticede ....İcra Müdürlüğünün 2023/... Esas sayılı icra takip dosyasında talep edilen 102.617,46 TL asıl alacak ile 3.578,96 TL işlemiş faiz bakımından davacının talebinde haklı bulunduğu mahkemece kabul edilmiştir.

Dosyaya sunulan bilirkişi raporundaki tespitler mahkemece denetime ve hüküm kurmaya elverişli bulunmuş ve dayandıkları gerekçeler ile ulaştıkları tespitler ise mahkemece dosya kapsamı ve deliller ile uyumlu bulunduğundan bilirkişi raporu da hükme esas alınarak açıklanan nedenlerle neticede davanın kabulü ile alacak miktarı yargılama neticesinde tespit edilmiş olduğundan İİK 67 maddesi gereğince şartları oluşmayan icra inkar tazminatı talebinin reddine dair aşağıdaki hali ile karar vermek gerekmiştir.

Katip ... ✍e-imzalıdır. Hakim ... ✍e-imzalıdır.