İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/65 K.2024/426

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;Müvekkili şirketin sigortacılık işi ile iştigal eden Türkiyenin önde gelen şirketlerden biri olduğunu, müvekkili tarafından sigortalısı ...

San Tic Ltd Şti tarafından ihraç edilen makarna emtiası taşıma sırasında oluşabilecek rizikolara karşı Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi ile teminat altına alındığını, müvekkili şirket sigortalısının Kamerunda mukim "... " isimli firmaya makarna emtiası ihraç ettiğini söz konusu emtialar "..." gemisine hasarsız bir şekilde yüklenerek,

... numaralı ve 31.03.2021 tarihli konişimento tahtında Türkiye'den Kamerun'a taşındığını, sözkonusu emtianın tahliye işlemleri sırasında ... numaralı konteynerdeki delik sebebiyle kontenyerde yer alan makarna ıslanarak hasarlandığını, hasarın fark edilmesi akabinde sözkonusu hasarla ilgili ekspertiz incelemesinin gerçekleştirildiğini, meydana gelen hasar sonrasında sigortalı firma davalı şirkete ihtar çektiğini, davalı şirketin, somut olaya konu taşımada "fiili taşıyan" olarak hareket ettiğini, makarna emtiasının hasar görmesi sebebiyle davalı taşıyan sıfatıyla oluşan zarardan sorumlu olduğunu,

müvekkili şirketin sigortalısının uğradığı zararı tazmin ettiğini, borçlu aleyhine ... İcra Müdürlüğü 2022/... Esas sayılı dosyası ile başlatılan icra takibine borçlu/davalı tarafından itiraz edildiğini beyanla, ... İcra Müdürlüğü 2022/...

Esas sayılı dosyasına davalı tarafından yapılan haksız itirazın iptali ile takibin devamını, haksız itirazı ile takibin durmasına sebebiyet veren davalılar aleyhine %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Aktif husumet itirazlarının olduğu, usulüne uygun hasar ihbarının yapılmadığını, ihbarın yüklerin gemiden tahliyesinden 7 ay sonra yapıldığını, yüklerin gemiden hasarlı tahliye edildiğine ilişkin bir tutanak, interchange raporunun bulunmadığını, hasarın ne zaman ve nerede meydana geldiğinin belli olmadığını, tek taraflı düzenlenen survey raporunun bağlayıcı olmadığını, kendilerine kapalı ve mühürlü olarak teslim edilen konteynerdeki yanlış ve yetersiz ambalaj yüzünden meydana gelen hasardan sorumlu tutulamayacaklarını, hasarın deniz taşıması aşamasında meydana geldiğinin belli olmadığını, beyan edilerek davanın reddini talep etmiştir.

Dava, davacı sigortalısına ait emtiaların, davalı sorumluluğunda deniz taşımasında hasarlandığı iddiası ile sigortalıya ödenen hasar tazminatının rücuen davalıdan tahsili talebi ile başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali davası olup, uyuşmazlığın konusunun, davalı vekilinin milletlerarası yetki itirazının yerinde olup olmadığı, davanın hak düşürücü süre içinde açılıp açılmadığı, tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı, sigorta sözleşmesinin geçerli olup olmadığı, geçerli bir sözleşme uyarınca ödemenin yapılıp yapılmadığı, hasara ilişkin süresinde ve geçerli bir ihbarın bulunup bulunmadığı ve hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelip gelmediği, hasarda davalının sorumlu olup olmadığı ve hasarın miktarının tespiti noktasında toplandığı görülmüştür.

.... İcra Müdürlüğünün 2022/... esas sayılı icra dosyasının incelemesinde; alacaklısının ... SİGORTA ANONİM ŞİRKETİ borçlusunun ... ... YA İZAFETEN ... ... A.Ş. olduğu, 08/03/2022 tarihinde 54.568,98 TL nin tahsili için takibe geçildiği, ödeme emrinin borçluya 14/04/2022 tarihinde tebliğ edildiği, borçlu vekilinin 20.04.2022 tarihli itiraz dilekçesi ile takibin durduğu ve eldeki davanın da 14/02/2023 tarihinde İİK 67 maddesi gereğince yasal süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.

Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler ... tarafından tanzim edilen 23/01/2024 tarihli raporda.

Tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetlerinin bulunduğu, Geçerli bir sigorta sözleşmesinin bulunduğu, geçerli bir sözleşme uyarınca ödeme yapıldığı, hasarın deniz taşıması esnasında meydana geldiğinin davacı tarafından ispat edilemediği, Hasara ilişkin süresinde ve geçerli bir ihbarın yapılmadığı TTK m. 1185 f. 4 uyarınca “Eşyanın zıya veya hasarı ne bildirilmiş ne de tespit ettirilmiş olursa, taşıyanın eşyayı denizde taşıma senedinde yazılı olduğu gibi teslim ettiği ve eğer eşyada bir zıya veya hasarın meydana geldiği belirlenirse, bu zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği kabul olunur.

Şu kadar ki, bu karinelerin aksi ispat olunabilir” şeklinde taşıyan lehine olan karinenin davacı tarafından ispat edilemediği, Hasar bedelinin.

5.268,09 Euro olarak kadri marufunda ve satış faturası ile uyumlu olduğu, 9610 ilaveli hasar bedelinin ise 5.794,90 Euro olduğu ancak 9610 İlaveli hasar bedelinin Sayın Mahkemenin takdirinde olduğu, 54.568,98 TL sigorta tazminatının 28.02.2022 tarihinde sigortalıya ödendiği, Hasarın deniz taşıması esnasında meydana geldiğinin ispat edilmemiş olması itibariyle davalının söz konusu zarardan sorumlu tutulamayacağı sonuç ve kanaatlerine varılmıştır.

Dava dışı sigortalı şirketin ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi için ... Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yazılmıştır. Mahkememizce resen seçilen bilirkişi ... tarafından tanzim edilen 13/06/2024 tarihli raporda. Şirket 2021-2022 döneminde elektronik defter kapsamında bulunmaktadır, ilgili döneme ait envanter defteri zamanında Vuk ve Ttk Kapsamında tasdik işlemi yapılmış olup, rapor ekinde sunulacaktır -Dava dışı ... Sanayi ve Ticaret Ltd.Şti 26.03.2021 Tarihli ...

Nolu Fatura İle ve 31.03.021 tarihli Brüt 108.423,16, Net:105.470,00Kğ Spaghetti makarnayı ...firmasına ... gemisi ile göndermiş olduğu belgelerden tespit edilmiştir -Dava dışı Firma hasar gören makarnanın 54.568,98Tl isabet eden tutarı Sigorta şirketi 18.02.2022 tarihinde Dava dışı Şirketin Ziraat bankası hesabına hasar bedeli olarak göndermiş buna ait yevmiye dökümü rapor ekinde yer almaktadır -Sigorta şirketi tarafından gönderilen hasar bedeli olan 54.568,98Tl tutar Borçlu olan ... borcundan düşürülmüştür ve muavin dökümanı ekte yer almaktadır -Hasar gören emtia yerine herhangi bir başka emtia gönderilmemiştir,

Hasar bedeli dava dışı şirket tarafından ayrıca borçlu şirketten tahsil edilmemiştir şeklinde tespitlerini bildirmiştir.

Davalı ... ... SA ya izafeten ... ... AŞ vekili tarafından her ne kadar konşimentoda bulunan yetki kaydı nedeni ile mahkememizin yetkisine itiraz edilmişse de, dosyada bulunan ... numaralı konşimento kayıtları incelendiğinde, konşimentonun İstanbul da acente olarak izafeten husumet yöneltilen ... ... AŞ tarafından düzenlendiği anlaşıldığından, Yargıtay ... Hukuk Dairesi'nin 2019/... Esas 2020/... Karar sayılı ilamı dikkate alınarak konşimentodaki yetki şartının Türk Mahkemelerinin münhasır yetkisini kaldırır nitelikte olmaması nedeniyle MÖHUK 47/1 md gereğince Milletlerarası yetki itirazını reddine karar vermek gerekmiştir.

Dava halefiyete istinaden açılmış olmakla, davacının TTK 1472 maddesi gereğince halef sıfatını ve hali ile aktif husumet ehliyetini kazanabilmesi için, geçerli bir sigorta sözleşmesinin kurulmuş olması, sigortacının himaye kapsamında yer alan riziko sebebiyle meydana gelen zararları ödemiş olması ancak bu ödemenin geçerli bir sözleşme uyarınca ve gerçek hak sahibine yapılması gerekmektedir. Sigortacının halefiyeti, kanundan kaynaklandığından kendiliğinden meydana gelir. Sigortacı tazminatı ödediği anda, sigortalının yerine geçer ve sigortalının zarara sebep olan üçüncü şahsa karşı olan talep hakkı düşer.

Son olarak ise halefiyetin gerçekleşmesi için, zarar nedeni ile sorumlu bulunan üçüncü bir kişinin varlığı gereklidir. Sonuç olarak davacı sigortacının, sigortalısının haklarına halef olabilmesi için, sigortalının

üçüncü şahıslara karşı tazminat talebi hakkına sahip olması, sigortacının sigorta tazminatını gerçek hak sahibine ödemiş olması ve geçerli bir sigorta sözleşmesinin var olması gerekir. Dosyada bulunan ... numaralı Nakliyat emtia sigortası Abonman Sözleşmesi'ne göre dava dışı sigortalı ... San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından CFR teslim şartı ile ihraç edilen makarna emtiasının, Mersin Limanından Kamerun ...

Limanı'na ... isimli gemi ile taşınmasının, sigorta teminatı altına alındığı, dava dışı sigortalı ... firmasının konşimentoda yükleten olarak kayıtlı olduğu, emtianın hasarlanması neticesinde davacı sigorta şirketi tarafından dosyada bulunan ... Bankasına ait 28/02/2022 tarihli ödeme dekontuna göre 54.568,98 TL hasar bedelinin dava dışı sigortalı ... San. ve Tic. Ltd. Şti. firmasına ödendiği anlaşılmıştır.

Davaya konu emtia satım şetli CFR olmakla, dosyada düzenlenen bilirkişi raporunda açıklandığı hali ile, CFR satım şeklinde hasara katlanma yükümlülüğü, emtianın gemiye yüklenmesi ile birlikte alıcıya geçmektedir.

Bu kapsamda, dava dışı sigortalının hasar bakımından sigortalanabilir menfaati bulunup bulunmadığının tespiti için, dava dışı sigortalı ticari defter kayıtları üzerinde inceleme yapılmasına karar verilmiş olup, düzenlenen bilirkişi raporunda dava konusu emtia satım bedelinin tamamının tahsil edildiği ancak davacı sigorta şirketi tarafından ödenen hasar tazminatının dava dışı alıcı firma borcundan düşüm yapılmak sureti ile gönderildiği dikkate alınarak dava dışı sigortalının sigortalanabilir menfaati bulunduğu, bu hali ile davacının yapmış olduğu sigorta tazminatı ödeme kapsamında TTK.

1472 maddesi gereğince ve dosyada bulunan 07/02/2022 tarihli İbraname uyarınca temlik hükümleri gereği halefiyet hakkı ile aktif husumet ehliyetini haiz olduğu kabul edilmiştir.

Dosyada bulunan ... numaralı konşimento kayıtları incelendiğinde, konşimentonun İstanbul da acente olarak izafeten husumet yöneltilen ... ... AŞ tarafından düzenlendiği ancak taşıyan olarak davalı ... ... SA firmasının kayıtlı bulunduğu anlaşılmakla TTK1238 maddesi gereğince davalının taşıyan ve pasif husumet ehliyetini haiz olduğu mahkemece kabul edilmiştir.

Davacı delilleri arasında dosyaya sunulan 27/01/2022 tarihli ... firması tarafından düzenlendiği anlaşılan ekspertiz raporunun incelenmesinde; hasarın 15/10/2021 tarihinde tespit edildiği, ekspertizin 19/11/2021 tarihinde yapıldığı,dava dışı alıcı firma deposunda inceleme yapıldığı, dava dışı sigortalı tarafından satılan makarna emtiasının ... ... firması sorumluluğunda ... numaralı konteyner içerisinde taşındığı, konu konteynerin kapağının sol ön tarafında, alt kısmında ve tepe kısmında ileri derecede oksitlenme izi gözlendiği, toplam 1.018 koli 10.180 Kg makarnanın ıslanmış, kirli ve küflü olduğunun görüldüğü,

hasar nedeninin yağmur suyu nedeniyle oluşan ıslanma ve bu ıslanmaya bağlı olarak küflenme olarak tespit edildiği, konteyner kapı contalarının eskimiş ve yıpranmış olduğu, suyun bir bölümünün buradan konteynere girdiğinin belirlendiği, ayrıca arka tarafta konteyner tavanının delik olduğu, bir miktar suyun da konteyner tavanındaki delikten içeri girdiğinin belirlendiği, hasarlı emtianın imha edildiği, emtianın imha edildiği için sovtaja yer olmadığı tespitlerine yer verilerek nihai hasar miktarının 4.581,00 EURO olduğunun belirtildiği anlaşılmıştır.

Taşıyana ihbar yükümlülüğünün TTK 1185. maddede düzenlediği, TTK madde 1185/1 uyarınca "zıya veya hasarın en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında taşıyana yazılı olarak" bildirilmesi şarttır. Zıya veya hasar haricen belli değilse, bildirimin eşyanın gönderilene teslimi tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak üç gün içinde gönderilmesi yeterlidir.

İhbarnamede zıya veya hasarın neden ibaret olduğunun genel olarak belirtilmesi gereklidir." TTK madde 1185/2'de ise eşyanın incelenmesi tarafların katılımıyla mahkeme veya yetkili makam ya da bu husus için resmen atanmış uzmanlar tarafından yapılmışsa bildirime gerek olmadığı hüküm altına alınmıştır.

Eşyanın zıya veya hasarı ne bildirilmiş ne de tespit ettirilmiş olursa, taşıyanın eşyayı denizde taşıma senedinde yazılı olduğu gibi teslim ettiği ve eğer eşyada bir zıya veya hasarın meydana geldiği belirlenirse, bu zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği kabul olunur. Şu kadar ki, bu karinelerin aksi ispat olunabilir (TTK madde 1185/4).

Dosyada bu kapsamda önem taşıyan tek belge 10/01/2022 tarihli dava dışı sigortalı tarafından davalıya gönderilen ihtarname olup, dosyaya davalı tarafından sunulan konteyner hareket çizelgesi uyarınca davaya konu konteynerin 03/06/2021 tarihinde tahliye edildiği, sigorta şirketi tarafından 19/11/2021 tarihinde ekspertiz incelemesinin yapıldığı ancak ihtarnamenin davalıya 10/01/2022 tarihinde gönderildiği anlaşıldığından bu hali ile hasarın davalı taşıyana TTK gereği usule uygun olarak ihbar edilmediği kabul edilmiştir.

İhbar yükümlülüğünün yerine getirilmemesi halinde eşyanın konişmentoda yazılı olduğu şekilde teslim edildiği ve herhangi bir zıya veya hasar söz konusu ise bunun taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği yönünde iki karine doğmakta olup, eldeki dosyada davacının bu iki karinenin aksini ispat ederek davalının sorumluluğunu ispatlaması gerekmektedir.

Dosyada alınan bilirkişi raporunda açıklandığı hali ile, ekspertiz incelemesi esnasında çekilen 27/01/2022 tarihli ekspertiz raporu ekinde yer alan renkli fotoğraflardan; konteyner kapağı kapalı halde iken su sızdığı, kapakların açılmasıyla makarna kolilerindeki ıslanma hasarının bariz belli olduğu, emtianın konteynerden boşaltılması akabinde konteynerin üst kısmında 2 adetin fotoğraflandığı ve deliklerin bariz şekilde belli olduğu, konteyner üzerine çıkılarak 2 adet deliğin üstten de fotoğraflandığı, konteyner üst kısmında paslanmanın mevcut olduğu görülmüş olup, ... numaralı konşimento 31/03/2021 tarihinde düzenelendiği,

davalı vekili tarfından dosyaya cevap dilekçesi ekinde ibraz edilen dava konusu konteynerin hareketl çizelgesine göre konteynerin ... limanında 03/06/2021tarihinde tahliye edildiği, ... tarafından yapılan ekspertiz incelemesinin ise 19/10/2021 tarihinde konteyner tahliye edildikten 4,5 ay sonra alıcı deposunda yapıldığı anlaşılmakla, dosya kapsamında alınan bilirkişi raporunda paslanmaya bağlı delinmenin konteynerin tahliyesi sonrasında limanda beklediği aşamada da meydana gelebileceği belirtilmiş olup,

hasara sebep olan ıslanmanın dosyada bulunan ekspertiz raporunda tatlı sudan kaynaklandığının da belirtilmesi karşısında hasarın davalı sorumluluğunda deniz taşıması esnasında meydana geldiği hususu ile davalının sorumluluğu davacı tarafından ispat edilememiştir. Bununla birlikte konteynerde hasar bulunması durumunda yükleme yahut boşaltma limanlarında düzenlenmesi gerekli olan konteyner el değiştirme yahut hasar tutanağı da dosyada bulunmamaktadır.

Dosyada bulunan ekspertiz raporu ve alınan bilirkişi raporunda da hasarın hangi aşamada meydana geldiği hususnda mahkemede yeterli kanaati oluşturacak tespitler bulunmadığından davalının hasar nedeni ile sorumlu olmadığı mahkemece kabul edilmiştir.

Dosyaya sunulan bilirkişi raporundaki tespitler mahkemece denetime ve hüküm kurmaya elverişli bulunmuş ve dayandıkları gerekçeler ile ulaştıkları tespitler ise mahkemece dosya kapsamı ve deliller ile uyumlu bulunduğundan bilirkişi raporu da hükme esas alınarak açıklanan nedenlerle neticede davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır