İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/125 K.2025/427

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket nezdinde Emtia Sigortası ile sigortalı bulunan dava dışı Sigortalı ... ... Tic. A.Ş. firması Çin’de yerleşik ... ... Co. Ltd. firmasından FOB ÇİN HALK CUMHURİYETİ teslim şartıyla vana aksamı cinsi emtia satın aldığını, sigortalı, emtianın Çin’den Türkiye’ye yapılacak olan nakliyesi için ... Lojistik ile anlaştığını, ... Lojistik de fiili nakliye işlemi için ...

Ltd. ile anlaştığını, emtia daha sonra 20.04.2022 tarihinde Çin’in Ningbo Limanı’ndan ... isimli gemiye yüklendiğini, hasara konu emtianın 25.05.2022 tarihinde teslimat adresinde gerçekleşen tahliyesi sırasında hasarlı olduğu görülerek hasar ile ilgili şoför ...’ın da altında imzası bulunan ekli tutanak düzenlendiğini, uğranılan hasar neticesinde müvekkili sigorta şirketi tarafından dava dışı sigortalıya 21/10/2022 tarihinde 22.392,79 TL ödeme yapıldığını, yapılan ödemenin tahsili için ... icra Müdürlüğünün 223/3030 Esas sayılı dosyası ile icra takibine geçildiğini,

davalının itirazı üzerine takibin durduğunu beyanla davaya konu icra dosyasına yapılan itirazının iptaline, takibin 23.374,79 TL üzerinden devamı ile 21/10/2022 (sigorta tazminatının ödeme tarihi) tarihinden itibaren işleyecek faiziyle (ticari temerrüt faizi) birlikte tahsiline, asıl alacak tutarının %20’sinden aşağı olmamak kaydıyla icra inkâr tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle. Konşimentodan da anlaşılacağı üzere, müvekkili şirketin taşıyıcı olmadığını, taşıyıcının ... Şirketi olduğunu, müvekkili tarafından düzenlenmiş bir konşimento bulunmadığını, müvekkilinin tarafın taşımasını yapan ... Şirketinin acentası konumunda olduğunu, davanın ...

ŞİRKETİNE İZAFETEN açılması gerektiğini, hasarın deniz taşımasına başlamadan önce gerçekleştiğini, dosyaya davacı tarafından ibraz edilen konşimentoda, ... ibaresi olduğunu, bu ibarenin anlamının konteynerin iç yüklemesinin ve sayımının yükleyici tarafından yapıldığını ve mühürlendiğinin bildirildiğini, bu sebeple de, müvekkilinin yüklemeden dolayı bir görevi olmadığından, yükleme sırasında forkliftin deldiği bir sandıktan da mesuliyetinin olamayacağını, davanın reddi ile %20’den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatın hükmedilmesini talep etmiştir.

Mahkememizde açılan işbu davanın, .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 17/01/2024 tarih ve ... sayılı Görevsizlik kararı geldiği görülmüştür.

Dava, davacı sigortalısına ait emtiaların, davalı sorumluluğunda deniz taşımasında hasarlandığı iddiası ile sigortalıya ödenen hasar tazminatının rücuen davalıdan tahsili talebi ile başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali davası olup, uyuşmazlığın tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı, sigorta sözleşmesinin geçerli olup olmadığı, geçerli bir sözleşme uyarınca ödemenin yapılıp yapılmadığı, hasara ilişkin süresinde ve geçerli bir ihbarın bulunup bulunmadığı ve hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelip gelmediği, hasarda davalının sorumlu olup olmadığı ve hasarın miktarının tespiti hususlarında toplandığı anlaşılmıştır.

.... İcra Müdürlüğünün... Esas sayılı icra dosyasının incelemesinde; alacaklısının ... Sigorta A.Ş. olduğu, borçlunun ... Lojistik A.Ş. olduğu, 14/02/2023 tarihinde 23.374,79TL'nun tahsili için takibe geçildiği, ödeme emrinin borçluya 20/02/2023 tarihinde tebliğ edildiği, borçlu vekilinin 18/02/2023 tarihli itiraz dilekçesi ile takibin durduğu ve eldeki davanın da 20/09/2023 tarihinde İİK 67. maddesi gereğince yasal süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.

Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler ... tarafından tanzim edilen 05/05/2025 tarihli raporda.

Davalının pasif husumet ehliyetinin bulunduğu, dosyada ödeme dekontu ve/veya ibraname bulunmadığı, dolayısıyla davacı sigorta Şirketi'nin TTK m.1472 hükümleri gereğince sigortalısının haklarına halef olduğu ve aktif husumet ehliyetinin bulunduğu konusunun ödeme dekontu ve/veya ibranamenin dosyaya sunulması halinde Sayın Mahkemenin takdirinde olduğu, Sigorta sözleşmesinin geçerli olduğu ve geçerli bir poliçe uyarınca hasar ödemesinin yapılmış olduğu, Hasara ilişkin süresinde ve geçerli bir ihbarın bulunduğu, Hasarın konteynere gönderen tarafından yükleme yapılması sırasında oluştuğu, hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelmediği,

bu kapsamda meydana gelen hasardan davalının sorumlu olmadığı, Hasarlı vana onarım bedelinin 21.779,25 TL olduğu, ....

İcra Dairesinin ... dosyası ile Çin - Türkiye nakliyesi sırasında hasar gören vananın onarım bedelinin ödenme tarihi 21.10.2022 itibariyle işlenmiş avans faizi ile tahsili için 14.02.2023 tarihinde icra takibi yapıldığı; ancak ödeme belgesinin dosyada olmadığı; işbu raporda zaman ekonomisi yönünden davacının onarım bedelinin 21.10.2022 tarihinde ödendiği yönündeki beyanının doğru kabul edilerek işlenmiş faiz hesabı yapıldığı ancak onarım bedelinin 21.10.2022 tarihinde ödendiğini ispatlayan belgenin sunulması kaydıyla işlenmiş faiz hesabının geçerli olduğu,

Davacının tazminat talep edebileceğine hükmedilmesi halinde 21.779,25 TL vana onarım bedeli ile 770,93 TL işlenmiş avans faizinin toplamı 22.550,18 TL tazminatın takip tarihi 14.02.2023 itibariyle talep edilebileceği ancak sonuç bölümünün 4. maddesinde davacının tazminat talep edemeyeceğinin tespit edildiği, Dosyada mevcut deliller doğrultusunda konteyner içerisindeki yükün taşıyanın muhafazası altında iken zarar gördüğü ispat edilememiş olduğundan davalının meydana gelen hasarda sorumlu olmadığına ilişkin görüşlerini bildirmişlerdir.

Dava halefiyete istinaden açılmış olmakla, davacının TTK 1472 maddesi gereğince halef sıfatını ve hali ile aktif husumet ehliyetini kazanabilmesi için, geçerli bir sigorta sözleşmesinin kurulmuş olması, sigortacının himaye kapsamında yer alan riziko sebebiyle meydana gelen zararları ödemiş olması ancak bu ödemenin geçerli bir sözleşme uyarınca ve gerçek hak sahibine yapılması gerekmektedir. Sigortacının halefiyeti, kanundan kaynaklandığından kendiliğinden meydana gelir. Sigortacı tazminatı ödediği anda, sigortalının yerine geçer ve sigortalının zarara sebep olan üçüncü şahsa karşı olan talep hakkı düşer.

Son olarak ise halefiyetin gerçekleşmesi için, zarar nedeni ile sorumlu bulunan üçüncü bir kişinin varlığı gereklidir. Sonuç olarak davacı sigortacının, sigortalısının haklarına halef olabilmesi için, sigortalının

üçüncü şahıslara karşı tazminat talebi hakkına sahip olması, sigortacının sigorta tazminatını gerçek hak sahibine ödemiş olması ve geçerli bir sigorta sözleşmesinin var olması gerekir. Dosyada bulunan ... numaralı Abohman Nakliyat Emtia Sigorta Sözleşmesine göre dava dışı sigortalı ... San. Tic.

AŞ. tarafından FOB teslim şekli ile ithal edilen vana aksamı emtiasının Çin Ningbo Limanı'ndan İstanbul Limanı'na ... isimli gemi ile taşımasının sigorta teminatı altına alındığı, dava dışı sigortalı ... San. Tic. AŞ. firmasının konşimentoda gönderilen firma olarak kayıtlı olduğu, emtianın hasarlanması neticesinde davacı sigorta şirketi tarafından dosyada bulunan ... Bankasına ait21/10/2022 tarihli ödeme dekontuna göre22.392,79 TL hasar bedelinin dava dışı sigortalı ... San.

Tic. AŞ. 'ye ödendiği anlaşılmıştır. Davaya konu emtia satım şekli FOB olmakla, bu satım şeklinde hasara katlanma yükümlülüğü, emtianın nakliye aracına yüklenmesi ile birlikte alıcıya geçmekle dava dışı sigortalının yük alıcısı olması nedeni ile dava dışı sigortalının sigortalanabilir menfaatinin bulunduğu ve davacının yapmış olduğu sigorta tazminatı ödemesi kapsamında TTK 1472 maddesi gereğince halefiyet hakkı ile aktif husumet ehliyetini haiz olduğu kabul edilmiştir.

Dosyada bulunan ... numaralı konşimento kayıtları incelendiğinde; taşımaya ilişkin düzenlenen konşimentonun dava dışı ... Limited firması tarafından düzenlendiği, davalı ... firması tarafından 70.550,00 USD bedelli dava dışı sigortalı adına navlun faturasının düzenlendiği görülmüştür. Buna göre bu davalının, dava dışı sigortalıya karşı üstlendiği taşıma işinin deniz ayağının fiilen dava dışı ... firması tarafından yerine getirildiği ancak davalı ... firmasının TTK 921 maddesi uyarınca taşıyan sıfatı ile pasif husumet ehliyetini haiz olduğu kabul edilmiştir.

TTK 1188 maddesi uyarınca eşyanın zıyaı veya hasarı ile geç tesliminden dolayı taşıyana karşı her türlü tazminat istem hakkı, bir yıl içinde yargı yoluna başvurulmadığı takdirde düşer. Bu süre taşıyanın eşyayı veya bir kısmını teslim ettiği veya eşya hiç teslim edilmemişse, onun teslim edilmesinin gerektiği tarihten itibaren işlemeye başlar.

Uyuşmazlığa konu olayda, dosyada mübrez gümrük kayıtları, hasar tutanağı ve ekspertiz raporlarına göre eşyanın 22/05/2022 tarihinde limana tahliye edildiği ve 25/05/2022 tarihinde dava dışı sigortalı-alıcıya teslim edildiği dikkate alındığında, davaya konu icra takibini başlandığı açıldığı 14/02/2023 tarihinde TTK 1188 maddesinde öngörülen 1 yıllık sürenin dolmamış olduğu değerlendirilerek davanın hak düşürücü süre içerisinde açılmış olduğu kabul edilmiştir.

Dosyada bulunan 04/10/2022 tarihli ekspertiz raporunda; hasarın kuvvetle muhtemel forklift bıçağı ya da benzeri bir sivri cismin çarpması neticesinde meydana gelmiş olabileceği açıklanarak hasar miktarının 22.392,79 TL olarak hesap ve tespit edildiği anlaşılmıştır.

Taşıyana ihbar yükümlülüğünün TTK 1185. maddede düzenlediği, TTK madde 1185/1 uyarınca "zıya veya hasarın en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında taşıyana yazılı olarak" bildirilmesi şarttır. Zıya veya hasar haricen belli değilse, bildirimin eşyanın gönderilene teslimi tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak üç gün içinde gönderilmesi yeterlidir.

İhbarnamede zıya veya hasarın neden ibaret olduğunun genel olarak belirtilmesi gereklidir." TTK madde 1185/2'de ise eşyanın incelenmesi tarafların katılımıyla mahkeme veya yetkili makam ya da bu husus için resmen atanmış uzmanlar tarafından yapılmışsa bildirime gerek olmadığı hüküm altına alınmıştır.

Eşyanın zıya veya hasarı ne bildirilmiş ne de tespit ettirilmiş olursa, taşıyanın eşyayı denizde taşıma senedinde yazılı olduğu gibi teslim ettiği ve eğer eşyada bir zıya veya hasarın meydana geldiği belirlenirse, bu zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği kabul olunur. Şu kadar ki, bu karinelerin aksi ispat olunabilir (TTK madde 1185/4).

Davaya konu ... numaralı konteynerin dava dışı sigortalı tesislerinde sigortalıya teslimi esnasında konteynerin açılması ile konteyneri içerisindeki 1 adet sandığın-kabın hasarlı olarak teslim alındığı belirtilerek buna ilişkin olarak 25/05/2022 tarihinde araç şoförü ile ambar şefinin imzasını içerir hasar tutanağının düzenlendiği, ardından da aynı tarihte davalıya gönderilen e posta ile hasarın davalıya bildirildiği anlaşılmıştır.

Bu kapsamda hasar ihbarının kanunun aradığı şekilde yapılmış olduğu kabul edilmiştir.

Dosya kapsamında bulunan ekspertiz raporunda hasarın muhtemel sebebi olarak forklift bıçağı ya da benzeri bir sivri cismin çarpması gösterilmiş olup, taşımaya konu ... numaralı 20/04/2022 tarihli konşimentoda "shipper loaded, counted and sealed: gönderen tarafından yüklenmiş, sayılmış ve mühürlenmiştir" kaydının bulunduğu; dava konusu emtianın içerisinde bulunduğu ahşap kasanın üzerindeki yarığın, ahşap kasanın konteynere gönderen tarafından yüklenmesi sırasında oluştuğu, hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelmediği kanaati de dosya kapsamında alınan bilirkişi raporunda belirtilmiştir.

Buna göre, davaya konu edilen emtianın kapalı ve mühürlü olarak taşıyana ve aynı hali ile dava dışı sigortalıya teslim edildiği dikkate alındığında, hasarın davalı sorumluluğu altında meydana geldiği konusunda mahkemede kanat oluşmamış ve neticede davanın reddine dair aşağıdaki hali ile karar vermek gerekmiştir.

Katip ... Hakim ...