İstanbul 18. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2026/460 K.2026/385

Taraflar arasında görülen davanın mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda:

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekilinin mahkememize sunmuş olduğu dava dilekçesinde özetle. Kesidecisi ... Şirketi 19.05.2026 keşide tarihli, 225.000,00-TL bedelli ... çek numaralı ve keşidecesi ... Şirketi, 15.05.2026 keşide tarihli 866.430,00 TL bedelli ... çek numaralı çeklerin müvekkili bankanın ... ...

Şubesinde kaybolduğunu ve tüm arama çalışmalarına rağmen bulunamadığını, müvekkili bankanın çek ve Mevduat Operasyonları Müdürlüğünce çeklerin kaybolduğunun tespit edildiğini ve şube tarafından çeklerin kaybolduğuna dair tutanak tutulduğunu, gerek müvekkili bankanın, gerekse senetlerle ilgili hak sahiplerinin zarara uğramalarının önlenmesi amacıyla, öncelikle dava konusu çekler ile ilgili dava sonuna kadar ödenmemesi için teminatsız olarak ihtiyati tedbir kararı verilmesini, söz konusu ödenmesinin men’ine ve çeklerin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

Tüm dosya kapsamı birlikte incelendiğinde; Dava kıymetli evraklardan olan çek iptali istemine ilişkindir.

Somut olayda davacı vekili tarafından mahkememize ibraz edilmiş olan dava dilekçesinde özetle; Kesidecisi ... Şirketi 19.05.2026 keşide tarihli, 225.000,00-TL bedelli ... çek numaralı ve keşidecesi ... Şirketi, 15.05.2026 keşide tarihli 866.430,00 TL bedelli ... çek numaralı çeklerin 22/05/2026 tarihinde çek iptali davasının açıldığı ve mahkememizin 2026/460 Esasına kaydının yapıldığı görülmüştür.

Yasal Mevcuat incelendiğinde; 6102 Sayılı Türk Ticarek Kanunu madde 651'e göre "Kıymetli evrak zayi olduğu takdirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir. Kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir. " şeklinde düzenleme ile yine aynı kanunun 652. Maddesinde " İptal kararı üzerine hak sahibi hakkını senetsiz olarak da ileri sürebilir veya yeni bir senet düzenlenmesini isteyebilir. Bunun dışında iptal usulü ve hükümleri hakkında, kıymetli evrakın çeşitli türlerine ilişkin özel hükümler uygulanır." şeklinde düzenleme mevcut olup bu düzenlemenin ve 818/s. maddesinin yollaması gereği poliçenin iptaline ilişkin hükümler çekin iptalinde de uygulanacaktır.

6102 Sayılı TTK' nın 757 vd. maddelerinde yer alan kambiyo senedinin zayi nedeni ile iptal davası, iradesi dışında kambiyo senedi elinden çıkan kişiye, hakkın senetsiz olarak ileri sürülmesi veya borçludan yeni bir senet düzenlenmesini isteyebilme imkanı verir (TTK m. 651-652).

TTK'nın 757/1. maddesinde iradesi dışında poliçe elinden çıkan kişinin, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebileceği, 759/1. maddesinde ise poliçeyi eline geçiren kişi bilinmiyorsa, poliçenin iptaline karar verilmesi istenebileceği hususu düzenlenmiştir.

6100 Sayılı HMK'nın "Dava şartlarının incelenmesi" başlığını taşıyan 115. Maddesinin 1. Fıkrası "(1) Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler." uyarınca yargılamanın her aşamasında dava şartlarının bulunup bulunmadığının re'sen incelenmesi gerektiğinden aynı kanunun "Dava şartları" başlığını taşıyan 114. Maddesi uyarınca " (1) Dava şartları şunlardır:

a) Türk mahkemelerinin yargı hakkının bulunması.

b) Yargı yolunun caiz olması.

c) Mahkemenin görevli olması.

ç) Yetkinin kesin olduğu hâllerde, mahkemenin yetkili bulunması.

d) Tarafların, taraf ve dava ehliyetine sahip olmaları; kanuni temsilin söz konusu olduğu hâllerde, temsilcinin gerekli niteliğe sahip bulunması.

e) Dava takip yetkisine sahip olunması.

f) Vekil aracılığıyla takip edilen davalarda, vekilin davaya vekâlet ehliyetine sahip olması ve usulüne uygun düzenlenmiş bir vekâletnamesinin bulunması.

g) Davacının yatırması gereken gider avansının yatırılmış olması.

ğ) Teminat gösterilmesine ilişkin kararın gereğinin yerine getirilmesi.

h) Davacının, dava açmakta hukuki yararının bulunması.

ı) Aynı davanın, daha önceden açılmış ve hâlen görülmekte olmaması.

i) Aynı davanın, daha önceden kesin hükme bağlanmamış olması.

(2) Diğer kanunlarda yer alan dava şartlarına ilişkin hükümler saklıdır."

Şeklindeki düzenlemesi uyarınca dava şartlarına ilişkin re'sen yapılacak olan kontrol işbu maddede yer alan sıralamaya göre yapılması gerektiğinden ve TTK'nın 757. Maddesinde belirlenen yetkili mahkemeler kesin yetki olduğundan mahkememizce öncelikle yetki hususu irdelenecektir.

Davacının talebinin dayanağı TTK'un 757 vd. maddeleridir. Buna göre iradesi dışında çek/bono elinden çıkan kimse, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki Asliye Ticaret Mahkemesine müracaatla iş bu davayı açabilir.

Somut uyuşmazlıkta, davacı şirketin (çeki kaybeden hamilin) yerleşim yeri - mernis adresinin Ümraniye / İstanbul olduğu, iptali istenen çeklerin muhatap bankasının da Karabağlar/İzmir ve Ankara Ticari şubesi olduğu, Ümraniye ilçesinin de ticaret mahkemeleri nezdinde İstanbul Anadolu Adliyesinin yargı çevresi içerisinde kaldığı,

davanın işbu kesin yetkili mahkemelerden birinde açılması gerektiği, mahkememizin bu çek bakımından davaya bakmaya yetkili olmadığı anlaşılmakla mahkememizin işbu dosyası ile benzer mahiyette bulunan Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 2021/10196 Esas, 2021/13170 Karar Sayılı, 15/11/2021 Tarihli ilamı ile Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2016/6664 Esas, 2016/7361 Karar Sayılı ilamı da göz önünde bulundurulduğunda mahkememiz yetkisiz olduğundan aşağıdaki şekilde yetkisizlik kararı vermek gerekmiştir.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır