İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/353 K.2025/834

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirketin ...

Marka sanayi tipi bulaşık makinalarının ve temizlik ürünlerinin Türkiye'deki satıcısı ve yetkili bayisi olduğunu, müvekkili firmanın Türkiye'de kendi alanında öncü firmalardan olup ciddi yatırımlar yapmak sureti ile ticari faaliyetlerini yürüttüğünü, müvekkili şirketin kimyasal ürün alımı taahhüdü karşılığında işletmelere konsinye olarak bulaşık ve çeşitli temizlik makinaları vermekte ve aynı zamanda belli mali promosyonlar sağlamakta olduğunu, Davalı ile bu kapsamda anlaşma sağlandığını ve davalının münhasıran müvekkili şirketten ürün alım taahhüdü vermesine karşılık bulaşık makinaları konsinye olarak davalıya teslim edildiğini,

Bu sayede davalı şirketin, bedelleri çok yüksek olan ensdütriyel makineleri bedelsiz olarak temin ederek ticari faaliyetlerini çok daha kolay bir şekilde yürütebildiğini, Müvekkil şirket ile davalı şirket arasında yapılan 30.05.2011 tarihli ana sözleşme ve 01.03.2016 tarihli tarihli ek sözleşme uyarınca, davalının işletmelerinde kullanılacak tüm bulaşık, kişisel ve genel temizlik ürünlerinin münhasıran müvekkili ...Ltd.

Şti.(....)'nden alınacağı kararlaştırıldığını, Ana Sözleşmenin 5.10 maddesinde; alıcının ... portföyündeki ürünler dışında başka bir marka ürün kullanamayacağı, aynı sözleşmenin "Başka Firmadan Mal Alma Yasağı" başlıklı 8. Maddesinde "alıcının başka firmaların ürünlerini bedelli veya bedelsiz olarak satın almayacağı ve kullanmayacağı" açıkça yazıldığını, Sözleşme maddelerinde de görüleceği üzere alıcı, müvekkili şirketin portföyündeki ürünleri sadece müvekkili şirketten alacağını taahhüt edildiğini, yapılan sözleşme gereğince müvekkilinin tüm yükümlülüklerini yerine getirdiğini,

Ancak davalı şirket sözleşmedeki taahhütlerine aykırı davranmış ve ürün alımını durdurduğunu,.

Ana Sözleşmenin 5.10 maddesi uyarınca davalı şirket işletmelerinde yapılan denetimlerde müvekkile ait konsinye makinelerin söküldüğü, başka marka makineler kullanıldığı ve deterjan olarak da başka markalara ait ürünlerin kullanıldığının tespit edildiğini, Davalı şirket başka firmadan mal almama yükümlüğünü ihlal ettiğini ve taahhütlere uygun davrandığını, Tüm bu durumlar üzerine Zeytinburnu ...

Noteri 05.11.2019 tarihli ...yevmiye numaralı ihtarnamesi ile taraflar arasındaki sözleşmelerin davalının taahhütlerine aykırı olarak kaçak ürün kullanması nedeniyle ana sözleşmenin 9. Maddesi uyarınca tek taraflı olarak haklı nedenle feshedildiğini;

cezai şartın ödenmesini ve konsinye olarak bırakılan makinelerin 15 gün içinde iadesi ihtaren bildirildiğini, İhtar üzerine davalı yedinde bulunan konsinye makineleri iade ettiğini ancak sözleşmede belirtilen cezai şart bedelini ödemediğini, Ana sözleşmenin 9. Maddesinde, sözleşmenin ... tarafından haklı nedenle feshedilmesi veya Alıcı tarafından herhangi bir sebeple süresinden önce feshedilmesi halinde alıcının müvekkili şirkete cezai şart olarak 10.767 EURO + KDV tutarında cezai şart ödeyeceğinin yazıldığını,

taraflar arasında akdedilen 01/03/2016 tarihli ek sözleşme ile ana sözleşmenin 9. Maddesinde belirlenen cezai şart miktarı 23.536 EURO + KDV olarak değiştirildiğini, arabuluculuğa başvurulduğunu ancak anlaşma sağlanamadığını, sözleşmede yer alan alım taahhüdüne aykırı davranılması ve sözleşmenin bu nedenle feshedilmesi nedeniyle sözleşmede belirlenen bakiye cezai şartın şimdilik 100 Euro'sunun temerrüt tarihi olan 10.12.2019 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı tarafa usulüne uygun tebligat yapılmasına rağmen süresi içerisinde cevap dilekçesi sunmadığı anlaşıldı.

DELİLLER

...Vergi Dairesi'ne müzekkere yazılarak Mahkememiz davacısı ve davalısının 2011 yılı ve 2023 yılları arası BA/BS formları ile gelir beyannamelerinin çıkartılarak mahkememize gönderilmesi istenilmiştir.

...Vergi Dairesi'ne müzekkere yazılarak Mahkememiz davacısı ve davalısının 2011 yılı ve 2023 yılları arası BA/BS formları ile gelir beyannamelerinin çıkartılarak mahkememize gönderilmesi istenilmiştir.

23/07/2024 tarihinde bilirkişiler ...ve...'in sunmuş oldukları bilirkişi raporunda ; " Sayın Mahkeme'nin kararı doğrultusunda tarafımıza verilen görev çerçevesinde dosya kapsamında yer alan tüm belgelerin üzerinde yapılan inceleme neticesinde; Yukarıda

arz ve izah olunan açıklamalar çerçevesinde,

1. İncelenen davacı şirkete ait 2018 ve 2019 yılı ticari defter ve belgelerinin Elektronik Defter Genel Tebliği usul ve esaslarına göre tutulduğu, Elektronik Defterler ile Envanter defterlerinin yasal süresinde onaylandığı ve davacı şirketin 2018 ve 2019 yılı ticari defterlerinin TTK hükümlerine göre usulüne uygun tutmuş olduğundan davacı şirketin 2018 ve 2019 yıllarına ait ticari defterlerinin sahibi lehine delil niteliği taşıdığı,

2. Davalı ... A.Ş.'nin ...Vergi Dairesine bildirdiği 2019 yılına ait Kurumlar Vergisi Beyannamesindeki Bilanço Tablosunun incelenmesi neticesinde;

Davalı şirketin 2019 yılında Öz Kaynaklarının OLUMSUZ bakiye verdiği ve davalı şirketin borca batık olduğu, Şirketin 2019 yılı Özkaynakları -696.114,72 TL, Sermayesi 4.000.000,00 TL olduğu, buna göre;

Özkaynak/Sermaye oranı %17,40 olduğu, diğer bir deyişle sermayenin 3/2'sinin korunmadığı,

3.Davacı ile davalı taraflar arasında akdedilen sözleşmeye göre, cezai şart bedeli olarak 23.536,00 Euro olarak belirlendiği, bu bedelin dava tarihi 06/06/2023 itibariyle TCMB Euro efektif satış 23,0340 TL*23.536,00-542.128,22 TL olarak hesap

4.Davacı şirket tarafından talep edilen cezai şart bedeli olan 23.536,00 Euro nun, davalı şirketin mali ve finansal yönden borca batık olması, özsermayesinin negatif oluşu göz önüne alındığında davalı şirketin mahvına neden olup olmayacağının takdirinin yüce mahkemeye ait olduğu " şeklinde görüş bildirmişlerdir.

27/04/2025 tarihinde bilirkişi ...'ın sunmuş olduğu bilirkişi raporunda ; " Davacı vekili taraflar arasında 31.5.2011 tarihli ana sözleşme ve 1.3.2016 tarihli ek sözleşme uyarınca davalının işletmelerinde kullanılacak tüm bulaşık, kişisel ve genel temizlik ürünlerinin davacıdan alınacağının ve başka bedelli veya bedelsiz ürün kullanılmayacağının kararlaştırıldığı, sözleşmenin 5.10 maddesi uyarınca yapılan denetimlerde davacıya ait makinelerin söküldüğü, başka marka makinelerin kullanıldığı ve deterjan olarak da başka markalara ait ürünler kullanıldığının tespit edildiği,

davalının başka firmadan mal almama yükümlülüğünü ihlal ettiğini, taahhüte uygun davranmadığı, bu durumlar üzerine Zeytinburnu ...Noterliğinden çekilen 5.11.2019 tarih ...yevmiye nolu ihtarname ile taraflar arasındaki sözleşmeye davalının taahhütlerine aykırı olarak kaçak ürün kullanması nedeniyle ana sözleşmenin 9.maddesi uyarınca tek taraflı olarak haklı nedenle feshedildiği, cezai şartın ödenmesi ve konsinye olarak bırakılan makinelerin 15 gün içinde iadesinin ihtaren bildirildiği, ihtar üzerine davalını konsinye makineleri iade ettiği, cezai şart bedelini ödemediği, sözleşmenin 9.maddesinde cezai şart miktarının 23.536.euro+KDV olduğu,

sözleşmenin haklı feshedilmesi nedeniyle eksik alımdan dolayı oluşan mahrum kalınan karın tanzimi amacıyla şimdilik 1.000 euro nun temerrüt tarihi olarak 10.12.2019 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalıdan tahsili talebiyle dava açılmıştır.

Davacı vekili taraflar arasında 30.05.2011 tarihli ana ve 1.3.2016 tarihli ek sözleşmenin bulunduğu, sözleşme içeriğinin “kimyasal ürünler alımı taahhütü karşılığında işletmeye konsinye olarak bulaşık ve çeşitli temizlik makinaları verme” olduğu, sözleşmenin 5.7 maddesinde “... etiketlerini taşıyan ürün fiyatlarındaki değişikliklerin her 6 ayda bir İTO’nun açıkladığı yıllık TÜFE fiyatları oranında artırılacağı”, “diğer ürünlerin piyasa satış fiyatlarının geçerli olacağı”, sözleşme bedeli için görüşme talebinde bulunulduğu ancak davacı ile görüşme sağlanamadığı,

davacının fiyat artırımında sözleşmenin 5,7.maddeine aykırı davranarak sözleşmeyi ihlal ettiği, ürün fiyatlarındaki artışın piyasa koşularına göre fahiş ve yüksek olduğu bu nedenle fiyatların revize edilmesi için iki görüşme talep edildiği ancak bu talebin red edildiği, talep edilen cezai şartın fahiş olduğu, davacının yüksek bedelle ürün sattığından haksız kazanç sağladığı belirtilerek hukuki dayanaktan yoksun davanın reddine karar verilmesi talep edilmiştir.

Davalının dava konusu dönem olan 2019 yılı ticari defterlerinin e deftere tabi olduğu, e defterlerin e defter beratlarının usulüne uygun olarak ve zamanında GİB’e gönderildikleri, kayıtların mevzuata uygun olarak tutulduğu anlaşılmıştır.

Davalının davacı ile olan sözleşmesini fesh etmeden önce benzer ürünleri 25.9.2019 tarihinden itibaren Yedi Kardeşler Ltd Şti’den de temin etmeye başladığı anlaşılmıştır.

Taraflar arasında 1.3.2016 tarihli sözleşmenin 3.maddesinin son paragrafında “taraflar arasında akdedilmiş 30.5.2011 tarihli ana sözleşmenin 9.maddesinde bulunan fesih ve cezai şart başlıklı maddedeki konsinye ürünlerin bedeli cezai şartı yeni verilecek olan konsinye makinelerin bedeli eklenerek 23.536 euro alarak değiştirilmiştir” denilmektedir.

Maddedeki “konsinye ürünlerin bedeli cezai şartı yeni verilecek olan konsinye makinelerin bedeli eklenerek 23.536 euro alarak değiştirilmiştir” metninin yorumlaması uzmanlık alanıma girmediği için değerlendirilememiştir. Dosyadaki taraf beyanlarından konsinye olarak verilen makinelerin davacı tarafça geri alındığı anlaşıldığından cezai şart tutarının ne olması gerektiği sayın mahkemenizin takdirindedir.

Sayın mahkemenizce cezai şartın 23.536 euro olmasının kabul edilmesi halinde dava tarihi olan 6.6.2020 tarihindeki 23.536 euronun TCMB euro efektif satış kuru ile TL karşılığının 23.0340 * 23.536= 542.128,22 TL olarak hesap edilmiştir.

Davalıca ibraz edilen fatura suretleri ve kıyas tablosuna göre bir kısım ürünlerde davalının davacıdan sonra 25.9.2019 tarihinden sonra 2019 yılında aldığı ürün kıyaslamasında 9 ürünü davalının davacı fiyatlarına göre % 62,22 TL daha ucuz olduğu anlaşılmıştır. Ancak sözleşmenin fesih edildiği tarihten sonraki yıllarda davacının cirosu artmış, zararı da yukarda belirtildiği üzere zararı da daha fazla olmuştur.

Davalının 31.12.2019 tarihi itibariyle 696.114,72 TL borca batık olduğu anlaşılmıştır. Taraflarca imzalanan sözleşme kapsamında belirlenen 23.536 euronun dava tarihi itibariyle TL karşılığı 542.128,22 TL olan cezai şart bedelinin (davalının 2023 yılındaki net satışları 152.221.463,00 TL olduğu dikkate alınarak) , davalının mahfına neden olup olmayacağı hususu uzmanlık alanım olmadığı için kesin bir değerlendirme yapılamadığı yönünde " şeklinde görüş bildirmiştir.

30/10/2024 tarihinde bilirkişiler ... ve ...'in sunmuş olduğu bilirkişi raporunda ; " Sayın Mahkeme'nin kararı doğrultusunda tarafımıza verilen görev çerçevesinde dosya kapsamında yer alan tüm belgelerin ve tarafların itiraz ve beyanları üzerinde yapılan inceleme neticesinde; Yukarıda arz ve izah olunan açıklamalar çerçevesinde,

1. İncelenen davacı şirkete ait 2018 ve 2019 yılı ticari defter ve belgelerinin Elektronik Defter Genel Tebliği usul ve esaslarına göre tutulduğu, Elektronik Defterler ile Envanter defterlerinin yasal süresinde onaylandığı ve davacı şirketin 2018 ve 2019 yılı ticari defterlerinin TTK hükümlerine göre usulüne uygun tutmuş olduğundan davacı şirketin 2018 ve 2019 yıllarına ait ticari defterlerinin sahibi lehine delil taşıdığı,

2. Davalı ...A.Ş.'nin Antalya... Dairesine bildirdiği 2019 yılına ait Kurumlar Vergisi Beyannamesindeki Bilanço Tablosunun incelenmesi neticesinde;

Davalı şirketin 2019 yılında Öz Kaynaklarının OLUMSUZ bakiye verdiği ve davalı şirketin borca batık olduğu,

Şirketin 2019 yılı Özkaynakları -696.114,72 TL, Sermayesi 4.000.000,00 TL olduğu, buna göre;

Özkaynak/Sermaye oranı %17,40 olduğu, diğer bir deyişle sermayenin 3/2'sinin korunmadığı,

3. Takdiri tamamen Sayın Mahkemeye ait olmak üzere; bu yönüyle — değerlendiri davalının 04.11.2019 tarihli ihtarnamesi ile fesih bili n fiyat revizesinin yapılmadığından bahisle haklı nedene dayandığı ve cezai şart talebinin yerinde olmadığı " şeklinde görüş bildirmişlerdir.

16/07/2025 tarihinde davacı vekilinin ıslah dilekçesi sunduğu, dilekçenin davalı tarafa tebliğ edildiği anlaşıldı.

GEREKÇE

Dava; taraflar arasında imzalanan kimyasal ürün alımı hizmet sözleşmesi sonucu olarak taraflar arsında anlaşılan sözleşme yükümlülüklerinin davalı tarafından yerine getirilmemesi sebebiyle davacının sözleşme fesih etmesinden kaynaklı cezai şart tutarının ödenmesi talepli olduğu anlaşılmakla beraber ,

Davacı tarafından gerçekleştirdiği tek taraflı feshin haklı neden dayanıp dayanmadığı husunda yapılan incelemede davalının bahse konu zaman aralığı içerisinde benzer ürünlerin teminini dava dışı şirketten sağladığına yönelik tespitlerin dosya kapsamına alınan bilirkişi raporu ile yapıldığı, bu tespit ile sözleşme hükümleri neticesinde feshin haklı nedenlerle yapıldığı kanaatine mahkememizce ulaşıldığı,

haklı neden bağlı feshin neticesinde cezai şart tutarı ve davalının bu cezai şart tutarını ödemesi ekonomik mahvına neden olup olmadığının araştırılması da mahkememizce yapılmış olup, davalının borca batık durumda olduğu bilirkişi raporları ile tespit edildiğinden ekonomik mahv yönünden değerlendirme yapılarak cezai şart tutarınına 1/2 oranında indirim yapılması uygun görülmüş olup davanın ıslah dilekçesi ve diğer tüm deliller neticesinde kısmen kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip · ¸e-imzalıdır Hakim · ¸e-imzalıdır