İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/493 K.2024/55

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Dava: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Taraflar arasındaki ticari ilişki nedeni ile davacı tarafından davalı alacaklıya ...bank ... Şubesine ait çekler verildiğini, çek bedelleri keşideci ve konkordato komiserleri tarafından süresinde ödenmeyince müvekkilinin zor durumunda kaldığını ve davalı tarafından ... 19.İcra Müdürlüğü'nün ...

Esas sayılı icra takibine konu edildiğini, takip öncesi,... çek seri nolu, 16.01.2021 keşide tarihli, 200.000,00-TL bedeli çeke istinaden 25.01.2021 tarihinde takipten önce 40.000,00-TL ödenmiş olmasına rağmen alacaklı tarafından bu ödeme mahsup edilmeden takip başlatıldığını, takip öncesinde 40.000,00-TL ve sonrasında takibe konu çeklere mahsuben 675.000,00-TL olmak üzere toplam 715.000-TL, davacı ...

Şubesindeki hesaplarına ödeme yapıldığını, alacaklı vekili tarafından borç ve ferileri ödenmesine rağmen icra dosyasına haricen tahsilatların bildirilmediğini ve yapılan 100.000,00-TL fazla ödeme haricinde 200.000,00-TL daha borç olduğundan bahisle ekstra ödeme talep edildiğini, alacaklı vekili icra dosyasına bildirildiği 10.06.2022 tarihli haricen tahsil bildirimi dilekçesi ile takip tarihinden önce olmak üzere 25.01.2021

tarihinde ... nolu çeke ilişkin 40.000,00-TL, takip tarihinden sonra 08.02.2021 tarihinde ... nolu çeke ilişkin 40.000,00-TL , 15.02.2021 tarihinde ... nolu çeke ilişkin 90.000,00-TL 18.03.2021 tarihinde ... nolu çeke ilişkin 100.000,00-TL, 02.04.2021 tarihinde ... nolu çeke ilişkin 50.000,00-TL olmak üzere borçlu tarafından cari hesap ve iade çeklerine ilişkin yapılan ödemeler sonrasında dosyasına ilişkin olarak 07.10.2021 tarihinde 7.120,00-TL, 19.10.2021 tarihinde 75.000,00-TL , 03.01.2022 tarihinde 20.000-TL, 20.01.2022 tarihinde 20.000,00-TL, 17.02.2022 tarihinde 20.000,00-TL,

19.04.2022 tarihinde 40.000,00-TL tutar ve tarihli ödemeleri icra dosyasına bildirdiğini, alacaklı vekilince takibe konu çeklere istinaden yapılan ödemelerin eksik bildirildiğini, toplam borç 85.240,41-TL olmasına rağmen eksik bildirim nedeni ile icra müdürlüğü 26.06.2022 tarihli kapak hesabına güncel borç tutarının 349.437,34-TL olarak hesap edildiğini beyan ederek ...

19.İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyası nedeniyle haricen yapılan ve bildirilmeyen ödemeler nedeni ile dosya hesabı raporunda fazladan hesap edilen 264.196,93-TL nedeni ile borçlu olunmadığının tespitini, alacağın %20 sinden az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesinin talep ve dava etmiştir.

Cevap: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle. Davalı alacaklı müvekkili ile davacı arasında 2020 yılı Nisan ve Ağustos ayları arasında süt ticareti olduğunu, süt bedellerinin davacı tarafından gerektiği gibi ödenmediğini, fatura edilen süt bedellerin tahsili için taraflarınca 20.08.2022 tarihinde ...

İcra Müdürlüğü’nün ... esas sayılı dosyası ile 1.537.319,23-TL takip çıkışlı ilamsız icra takibi başlatıldığını, ödeme emrinden sonra takibi sürüncemede bırakmak amacı ile davacı tarafından ödeme emrine itiraz edildiğini, davacı borçlu firma yetkililerinin firmaya gelip toplam 1.540,00-TL bedelli keşidecisi ...Şti. cirantası ...Ltd.

Şti.l olan toplam 6 adet çeki cirolayarak teslim ettiğini, bu çeklerin ödeme günleri geldiğinde çeklerin karşılıksız çıktığını ve neticesinde davalı firmanın zor durumda kaldığını, davacı tarafından çek bedellerinin peyderpey ödemeye başladığını, Kasım 2020 tarihli toplam 925.000-TL değerinde 3 adet çekin firmaya iade edilmesi karşılığında 380.000,00-TL'lik kısmı araç satışı kaynaklı bir fatura olmak üzere toplam 705.000,00-TL tahsil edilebildiğini, bu çeklerden kalan 220.000,00-TL alacağın üzerine Ocak 2021 tarihli toplam 615.000,00-TL tutarında 3 adet çek karşılıksız kaldığını,

3 adet çekin davacıya iade edilmediğini ve bankadan tahsil edilen 3 karşılıksız çek bedelinin çek toplamından düşülürek 607.880-TL kalan karşılıksız çek bedeli hakkında ... 19.İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı icra dosyası ile kambiyo senetlerine özgü icra takibi başlatıldığını beyan ederek davanın reddine, davacı aleyhine %20 den az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini, talep etmiştir.

Toplanan Deliller: ... 19. İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı takip dosyası UYAP kayıtları,

... İcra Dairesi'nin... Esas sayılı takip dosyasının UYAP kayıtları,

... tarafından hazırlanan 01/03/2023 tarihli bilirkişi raporu,

... tarafından hazırlanan 29/09/2023 tarihli bilirkişi raporu, ayrı ayrı celp edilerek dosya arasına alınmıştır.

Delillerin Değerlendirilmesi ve Gerekçe:

Dava, kambiyo senedine dayalı takip nedeni ile kısmen borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.

Gerçekte var olmayan bir borç ya da geçersiz bir hukuki ilişki nedeniyle icra takibine maruz kalması muhtemel olan veya icra takibine maruz kalan bir kimsenin (borçlunun) gerçekte borçlu bulunmadığını ispat için açacağı dava, menfi tespit davası olarak adlandırılmaktadır.

Menfi tespit davası 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK)’nın 72.maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddeye göre, borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir. Bu düzenlemeden de anlaşılacağı üzere menfi tespit davasında amaç bir hukuki ilişkinin veya bir hakkın gerçekten mevcut olmadığının tespitidir. Başka bir deyişle hukuki bir yarar bulunması koşuluyla sonuçta alacak-borç ilişkisi doğuracak bir durumun olmadığının tespiti amaçlanır.

Davalı tarafından, davacı aleyhine ... 19.İcra Müdürlüğü'nün ...Esas sayılı takip dosyası ile, toplam 672.787,77-TL alacağın tahsili amacıyla kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla icra takibi başlatıldığı, takip dayanağının 30.01.2021 tarihli ... seri numaralı 215.000,00-TL bedelli, 16.01.2021 tarihli ... seri numaralı 200.000,00-TL bedelli ve 23.01.2021 tarihli ... seri numaralı 200.000,00-TL bedelli üç adet çek olarak gösterildiği, davacı ciranta tarafından, cirolayarak çekleri teslim ettiği çek hamili aleyhine açılan iş bu menfi tespit davasında senet bedelleri için kısmi ödeme yapıldığı halde bildirilmediğinin iddia edildiği anlaşılmaktadır.

Menfi tespit davasında ispat yükü, kural olarak davalı alacaklıya düşer; fakat davacıya (borçluya) düştüğü hâller de vardır; davacı (borçlu), davalının (alacaklının) varlığını iddia ettiği hu- kuki ilişkiyi (meselâ borcu) sadece inkâr etmekle yetinmekte ise, yani bu hukuki ilişkinin (borcun) hiç doğmadığını ileri sürmekte ise ispat yükü davalıya düşer.

Çünkü hukuki ilişkinin (borcun) varlığını iddia eden davalı olduğu için, ispat yükü davalı alacaklıya düşer (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) md. 190. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) md. 6). Fakat, alacaklının dayandığı senedin karşılıksız olduğunu ispat yükü, davacıya (borçluya) düşer.

Bunun gibi, davacı (borçlu), davalının (alacaklının) iddia ettiği alacağın ödeme, ibra ve takas gibi bir nedenle son bulduğunu ileri sürerse, bu iddiası ispat yükü de davacı borçluya düşer (Kuru-El Kitabı, s.370 ilâ 372).

Dosya kapsamında tarafların ticari defter ve kayıtları incelenmek suretiyle tanzim edilen bilirkişi raporları ile, davacının iddia ettiği ve Mahkememizce dekontları celp edilen ödemeler konusunda tam mutabakatın olduğu, davacı tarafça yapılan ödemelerden özellikle takibe konu edilen çeklere ilişkin ödemelerin aynı şekilde davalı tarafça da davaya konu icra müdürlüğüne bildirimlerinin yapıldığı,

davalı tarafın davacı tarafça yapılan bir kısım ödemeleri yine dosya kapsamında alındığı belirli olan çeklerden kalan cari hesap dolayısıyla olan alacağından mahsup ettiği, davacının borcundan mahsup edilen ödemelerin dayanak olduğu dekontlar üzerindeki açıklamalarda söz konusu ödemenin takibe ilişkin olduğuna dair net bir ibarenin bulunmadığı,

bu nedenle çeklere ilişkin olduğunun kabulünün söz konusu olamayacağı, bilirkişiler tarafından yapılan hesaplama ile icra müdürlüğü tarafından yapılan kapak hesabındaki farkın takibe konu çekler ile ilgili muhatap bankadan ödenen bedellerin takip öncesi ödeme olmasına karşın kapak hesabında dikkate alınmamasından kaynaklanabileceği, davacının iş bu davadaki 264.196,93-TL'Iik menfi tespit talebinin 14.012,92-TL'lik kısmının kabulü ile kalan 250.184,01-TL'lik kısmının ise reddinin gerekeceği kanaatinin bildirildiği anlaşılmıştır.

İspat yükü üzerinde olan davacı borçlu tarafından sunulan ticari defter kayıtları ve dekontlar ile, icra takibine konu olan üç adet çek ile ilgili 14.012,92-TL'lik kısmının ödendiği iddiasının ispat edildiği ve 29.09.2023 tarihli bilirkişi raporunun hüküm kurmaya ve denetime elverişli olduğu anlaşılmakla; davacı tarafından davalının kötü niyetli olduğunun ispat edilemediği hususu da göz önünde bulundurularak aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

Katip Hakim