İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/201 K.2025/39

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Dava: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket tarafından işletilen köprü ve otoyoldan, davalıya ait ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... plakalı araçlar ile muhtelif tarihlerde gerçekleştirilen ihlali geçişler nedeniyle doğan ve yasal süresi içerisinde ödenmeyen geçiş tutarı ve yasadan kaynaklı para cezasının tahsili amacıyla ... 6. İcra Müdürlüğü'nün ...

Esas sayılı dosyasından başlatılan icra takibinden gönderilen ödeme emrinin davalıya tebliğ edildiğini, borçlunun “Benim böyle bir borcum yoktur” ifadeleri ile müvekkili şirkete borcu olmadığını öne sürmek suretiyle borcun tamamına itiraz ettiğini, İtiraz konusu alacak hakkında takibin devamı amacıyla işbu davanın ikame edildiğini, yapılan itirazın haksız ve yersiz olduğunu, itirazın iptalinin gerektiğini, davalının takipte, müvekkili şirkete herhangi bir borcu bulunmadığı iddiası ile asıl alacağa ve ferileri bakımından takibe itiraz ettiğini ve takibi durdurduğunu, bu doğrultuda ihlali geçiş vakıasını

inkar etmemiş olduğunu, fazlaya dair haklarının saklı kalmasıyla yapılacak yargılama neticesinde davalının ... 6. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasına yaptığı itirazının iptali ile alacağın yasal faizi ve diğer tüm ferileri ile birlikte tahsili için takibin devamına ve borçlu aleyhine yüzde yirmiden az olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderlerinin davalı üzerinde bırakılmasına vekâlet ücretine hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Cevap: Davalı vekilinin cevap dilekçesinde özetle; davalı müvekkiline ait araçlar ile herhangi bir ihlalli geçişin yapılmadığını, sunulan plakalara tanımlı HGS kayıtları incelendiğinde hesapta ihlali belirtilen tarihlerde bakiye bulunduğunu, davalı müvekkili şirketin ödemelerini süresinde yerine getirdiğini, takip öncesi yapılan bu ödemelere rağmen davacı yanın haksız ve kötü niyetli olarak takip öncesinde yapılan ödemelerin mahsubu ve icra dosyasına tahsil bildirimi yapılmadan yasal takibe geçtiğini,

hesapta geçiş anında veya geçişten sonra 15 günlük süre içerisinde bakiye olmasına rağmen davacı tarafın hesaptan söz konusu söz konusu alma imkanı varken usulsüz olarak icra takibi başlattığını, davalı müvekkiline 6001 Sayılı Karayolları Genel Müdürlüğü'nün Teşkilat Görevleri Hakkında Kanun 'un Geçiş Ücretini Ödememe ve Güveliğin İhlali Başlıklı 30. maddesi'nin 3. fıkrası gereği takip konusu idari para cezasına ilişkin bir ihtarat yapılmadığını, açıklanan nedenlerle öncelikle usuli itirazların kabulü ile davanın usulden reddine,

sonrasında cevabın kabulü ile davacı yanın açmış olduğu haksız ve mesnetsiz davanın esastan tümden reddi ile takibin iptaline ve borçlu olmadıklarının tespitine, takibi açmada haksız ve kötüniyetli olan davacı aleyhine takip konusu alacağın %20'den az olmamak üzere müvekkili lehine kötüniyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama harç ve masrafları ile vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine, karar verilmesini talep etmiştir.

Delillerin Değerlendirilmesi, Davanın Hukuki Niteliği ve Gerekçe ; ... 6. İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı takip dosyası, ihlalli geçişin yapıldığına dair geçiş dökümü, fotoğraflar, provizyon kayıtları, cari hesap kayıtları, ihlalli geçişe konu araçların trafik tescil kayıtları, OGS / HGS hesap hareketleri celp edilmiş incelenmiştir.

Dosya, Karayolu Taşımacılık Uzmanı SMMM bilirkişi ...'a tevdi edilmiş, bilirkişi tarafından dosyaya sunulan 15/12/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle ve sonuç olarak; "... 6001 sayılı kanunun 30/7 maddesine göre 15 gün içerisinde ihlalli geçişler ödendiği takdirde gecikme cezası alınmayacağı hükmünün olduğu, bunun yanı sıra sürücülerin HGS ve OGS cihazlarını sürekli bakiyesi müsait tutmakla ve kontrol etmekle sorumlu olduğu,

Davacının, Genel Müdürlük işletimindeki otoyollar ile erişme kontrolünün uygulandığı karayollarının Üçüncü Boğaz Köprüsü ve Kuzey Marmara Yollarının işletimini üstlenen şirket olduğu 6001 Sayılı yasanın 30 maddesinin 5 fıkrasına göre 4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapan araç sahiplerinden o güzergâhın en uzun mesafesine ait geçiş ücreti ile birlikte, bu ücretin on katı tutarında (7144 sayılı kanunla değişen 4 katı tutarında) cezayı talep etme hakkı olduğu,

Karayolları Genel Müdürlüğü Sitesinde OGS ve HGS ile ilgili açıklamalarda OGS sistemlerinden geçiş ihlali yapılması durumunda; geçiş ihlali yapılan plaka üzerine 15 (on beş) gün içinde OGS veya HGS abonesi olunması veya mevcut OGS veya HGS hesaplarında geçiş için yeterli bakiyesi olması durumunda cezalı geçiş ücreti uygulanmadığının duyurulduğu, Davalının, HGS/OGS cihazında yeterli bakiye varken geçiş anında değişik sebeplerden ücret alınamadığında cihazın uyarı sinyali vermesi sonucunda 15 gün içerisinde yanlışlığı giderecek yeterli süresi olduğu,

davalının değişik kanallardan sahipliğindeki araçların plaklarını sorgulayarak borç durumunu öğrenebileceği, HGS/OGS cihazını doğru bir şekilde kullanmak, çalışır vaziyetinde tutmak ve cihazlara bağlı hesaplarını her zaman müsait olarak tutma sorumluluğunda olduğu, Davalının tüzel kişi tacir olduğu, araçların ticari amaçla kullanılan araçlar olduğu,

Davalının “müvekkiline 6001 Sayılı| Karayolları Genel Müdürlüğü! nün Teşkilat Görevleri Hakkında Kanun 'un Geçiş Ücretini Ödememe ve Güveliğin İhlali Başlıklı 30. Maddesi'nin 3. Fıkrası gereği takip konusu idari para cezasına ilişkin bir ihtarat yapılmadığını ileri sürerek davacının bildirim yükümlülüğünü yerine getirmediği iddiasının nihai hukuki değerlendirmesinin Sayın Mahkemenin takdirinde olduğu,

Dosyaya celp edilen ..., ..., ... ve ... plakalı araçların HGS hesap hareketlerinin ve provizyon sorgularının incelenmesi sonucunda geçiş anında ve 15 günlük provizyon süresinde hesap bakiyesinin yetersiz olmasından dolayı geçiş bedellerini tahsil edilemediği, Davaya Konu araçların Provizyon sorgularında “İptal Ürün, Ürün Kara Listede, Ürün Bakiyesi Yetersiz, Urun sisteme tanımlı değil.,, OGS sistemine provizyon talebinde bulunulmuyor!” açıklamalarının olduğu,

Davaya konu ihlalli geçiş yaptığı iddia edilen ..., ..., ..., ..., ..., ... plakalı araçların HGS hesap hareketlerinin ...A.Ş. den, eğer varsa OGS Hesaplarının Karayolları Genel Müdürlüğü' nün İlgili birimlerinden celbinin nihai hukuki değerlendirmesinin Sayın Mahkemenin takdirinde olduğu,

Dava dosyası içeriğinde mevcut delillerin ve davacının CD içeriğindeki Geçiş Görüntüleri ile İhlalli Geçiş Provizyon sorgulama listesinde görülen geçişlerin ve banka hesap hareketlerinin incelenmesi sonucunda, Davalının sahipliğinde olan ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... plakalı araçların davaya konu ihlalli geçiş yaptığı iddia edilen 17.03.2022- 30.10.2022 tarihleri ücret ödemeksizin, işletme hakkı davacı şirkette olan otoyollardan ihlalli geçişler gerçekleştirdiği, davalının araçlarına 1.974,50 TL geçiş bedeli, yasa gereği dört katı Geçiş Cezası 7.898,00 TL olmak üzere toplam 9.872,50 TL tahakkuk ettirildiği,

borç tutarının ... 6. İcra Müdürlüğü ...

Esas sayılı dosyası İcra takip tutarı ve|dava tutarı ile uyumlu olduğu, Sayın Mahkemece itirazın iptaline Ve takibin devamına karar verildiği takdirde Davacının, 6001 sayılı yasa BAM ve yaygın Yargıtay kararları gereği davalıdan araçlarına 1.974,50 TL geçiş bedeli, Geçiş Cezası 7.898,00 TL olmak üzere toplam 9.872,50 TL asıl alacak tutarını talep edebileceği, davacının takip sonrası takip tarihinden itibaren artan oranlarda yıllık 16,75 faizi talep edebileceği, sonuç ve kanaatine varılmıştır ..." şeklinde tespit edilmiştir.

Denetime açık ve gerekçeli bilirkişi raporu taraflara usulüne uygun olarak tebliğ edilmiştir.

Dava, ticari hizmet sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili amacıyla başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

Davacı şirketin işlettiği otoyolun geçiş bedeli karşılığında kullanılması hususunda taraflar arasında ticari nitelikte hizmet sözleşmesinin bulunduğu, İİK' nın 50. madde yollamasıyla HMK 10. maddesi hükmü uyarınca sözleşmeden doğan davalarda sözleşmenin ifa yeri icra müdürlüğününün de yetkili olduğu, davacının sözleşmeden kaynaklanan geçiş bedeli / para alacağını talep etmesi ve 6098 s. TBK 89/1. maddesi gereğince para alacağına yönelik edimin ifasında ifa yerinin alacaklının / davacının yerleşim yeri icra müdürlüğü olduğundan, davacının yerleşim yerinin (Sarıyer / İSTANBUL) olması nedeniyle davalının hem icra müdürlüğünün hem de Mahkememizin yetkisine yönelik itirazının reddine karar verilmiştir. (İstanbul BAM 45 HD. ... E. ... K.)

Davacı şirketin işlettiği otoyolun geçiş bedeli karşılığında kullanılması hususunda taraflar arasında ticari nitelikte hizmet sözleşmesinin bulunduğu, dava konusu alacak bakımından özel bir düzenleme bulunmadığından 6098 s. TBK 146. maddesi uyarınca alacağın 10 yıllık genel zaman aşımı süresine tabi olduğu, bu itibarla alacağın muaccel olduğu ihlalli geçiş tarihleri (2022 yılı) ile icra (2023) takip ve dava tarihi (2024) gözetildiğinde 10 yıllık zaman aşımı süresi dolmadığı anlaşılmakla davalının zaman aşımı itirazının reddine karar verilmiş, davanın esasının incelenmesine geçilmiştir.

Yapılan yargılama, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamı hep birlikte değerlendirildiğinde; davacı şirketin işletme hakkına sahip olduğu köprü ve otoyollardan davalı şirkete ait araçların geçiş ücreti ödemeksizin kullanım yaptığı, davacının geçiş ücreti ve 6001 sayılı Kanundan kaynaklanan cezalarının tahsili amacıyla davalı hakkında icra takibi başlattığı, ... 6. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyasında davalı borçlunun ödeme emrine itiraz ettiği, ödeme emrine itiraz dilekçesinde davacı şirkete herhangi bir borcunun bulunmadığı yönünde savunmada bulunduğu görülmüştür.

6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğü Teşkilat ve Görevleri Hakkındaki Kanun'un 30. maddesinde geçiş ücretini ödememe ve güvenliğin ihlali hali düzenmiş, 1. Fıkrasında "Genel Müdürlük işletimindeki otoyollar ile erişme kontrolünün uygulandığı karayolları için belirlenen geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yaptığı tespit edilen araç sahiplerine Genel Müdürlük tarafından, geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücretinin dört katı tutarında idarî para cezası verilir.

(Ek cümleler: 1/7/2022-7417/53 md.) Bu maddenin yedinci fıkrasına tabi olmak üzere, ödemesiz geçiş tarihini izleyen kırk beş gün içinde, idari para cezasının tebliğ edilip edilmediğine bakılmaksızın, geçiş ücreti ile birlikte geçiş ücretinin bir katının idari para cezası olarak ödenmesi halinde idari para cezası bir kat verilmiş sayılır ve bu ceza için ayrıca tebligat yapılmaz.

Bu takdirde idari para cezasından 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 17 nci maddesinin altıncı fıkrasında yer alan indirim hükmü uygulanmaz."

3. fıkrasında "Bu maddenin birinci fıkrasında belirtilen idarî para cezaları ile geçiş ücretleri ve ikinci fıkrasında yer alan idarî para cezaları tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ödenir. Bu sürede ödenmeyen geçiş ücretleri ve idarî para cezaları 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre ilgili vergi dairesi tarafından takip ve tahsil edilir. Vergi daireleri tarafından tahsil edilen geçiş ücretleri, tahsilâtın yapıldığı ayı takip eden ayın sonuna kadar Genel Müdürlük hesaplarına aktarılır.",

5. fıkrasında "4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapan araç sahiplerinden, işletici şirket tarafından geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücreti ile birlikte, bu ücretin dört katı tutarında ceza, genel hükümlere göre tahsil edilir.(…) (Ek cümleler: 1/7/2022-7417/53 md.) Bununla birlikte, bu maddenin yedinci fıkrasına tabi olmak üzere ödemesiz geçiş tarihini izleyen kırk beş gün içinde yükümlü olduğu geçiş ücretini usulüne uygun olarak ödeyenlerden,

ödemekle yükümlü oldukları geçiş ücreti ile birlikte bu ücretin bir katı ceza tahsil edilir. Ödemesiz geçiş tarihini izleyen kırk beşinci günden sonra ise geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücreti ile birlikte dört katı tutarında ceza, araç sahibine ücret toplama sistemlerinde tanımlı olan bilgiler doğrultusunda, en az on beş gün önceden kısa mesaj, e-posta, ihbarname, e-devlet bildirimi vb. yöntemlerinden en az biriyle bilgi verilir.

Bu tutar genel hükümlere göre tahsil edilir."

6. fıkrasında "4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından ücretsiz geçiş yapan araçlar, işletici şirket tarafından bu maddenin yedinci fıkrasında öngörülen sürenin bitimini takip eden ilk iş gününde en yakın trafik kuruluşuna bildirilir."

7. fıkrasında "Geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapanlardan, ödemesiz geçiş tarihini izleyen on beş gün içinde yükümlü olduğu geçiş ücretini usulüne uygun olarak ödeyenlere, bu maddenin birinci fıkrası ile beşinci fıkrasında belirtilen cezalar uygulanmaz. Otoyollar ile erişme kontrolünün uygulandığı karayolları için belirlenen geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yaptığı tespit edilen yabancı plakalı araçlara uygulanan idari para cezaları için bu fıkrada belirlenen on beş günlük süre beklenmez. (Ek cümle:23/7/2020-7252/9 md.) Ancak, ödemesiz geçiş tarihini izleyen on beş gün içinde geçiş ücretinin ödenmesi halinde idari para cezası tahsil edilmez." şeklinde düzenlenmiştir.

Geçiş ücreti ödemeksizin ihlalli geçiş yapılması halinde dört katı tutarında ceza uygulaması yapılmasının dayanağı bizatihi 6001 s. Kanundan kaynaklandığına göre, yasal düzenlemenin aksine mevcut cezanın hukuka aykırı olduğundan bahsedilemez. Geçiş ücreti ödemeksizin otoyol veya köprüyü kullanan davalının 15 günlük süre içinde ödeme yapması halinde herhangi bir cezaya maruz kalmayacağı da, yukarıda değinilen Kanunun emredici hükmüdür.

Dolayıyla bu cezanın tahakkuk edilmesine engel olmak ve 15 günlük süre içinde geçiş ücretinin ödenmesi imkanına sahip olan davalının bu hak ve imkanı kullanmayarak kendisine ihbar yapılmadığını ileri sürmesi ve cezayı ödemekten kaçınmaya çalışması dürüstlük kuralına aykırılık teşkil etmektedir. O halde, süresi içinde ödeme yapmayan davalının asıl alacak tutarının dört katı tutarında olan ceza miktarından sorumlu olduğu ve ödemesi gerektiği konusunda duraksama bulunmamaktadır.

Uyuşmazlığın çözümü için bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.

Karayolu Taşımacılık / SMMM bilirkişinin 15/12/2024 tarihli raporunda vurgulandığı üzere, ihlalli geçiş kayıtlarının provizyon sonuçlarıyla uyumlu olması, ihlalli geçiş gerçekleştiren araçların OGS / HGS hesaplar nazara alındığında dava konusu yol ve köprü ücretlerinin davalıdan tahsil edilemediği, bu suretle davacının icra takip tarihi itibariyle davalıdan toplam 9.872,50 TL alacaklı olduğu anlaşılmıştır.

Davalı vekili bilirkişi raporuna karşı itirazda bulunmuş ise de; ihlalli geçişe konu araçlarla ilgili davalı vekilinin cevap dilekçesi doğrultusunda hem ... A.Ş. (..., ..., ..., ..., ...plakalı araçlar) hem de ... Bankası A.Ş.ye (..., ..., ..., ..., ..., ... plakalı araçlar) ayrı ayrı müzekkere yazıldığı, talep doğrultusunda tüm kayıtların celp edildiği, bu noktada delillerin toplanması ile bilirkişi raporunda eksik incelemeye dayalı bir husus olmadığı, öte yandan davacının HGS / OGS sistemine ilişkin sistemsel bir arızanın varlığına yönelik dosya kapsamında herhangi bir delil de bulunmadığından davalı vekilinin bilirkişi raporuna yönelik itirazlarının ve ek rapor alınması yönündeki talebinin reddine karar verilmiştir.

Uzman bilirkişi tarafından düzenlenen 15/12/2024 tarihli raporun ayrıntılı, gerekçeli ve denetime elverişli olması sebebiyle raporun içeriği de denetlenerek hükme esas alınmıştır.

Bu çerçevede, dosyaya sunulan kamera görüntüleri ve provizyon kayıtları uyarınca davalıya ait araçların köprü ve otoyollardan geçiş ücreti ödemeksizin ihlalli geçiş yaptığının sübuta erdiği, uzman bilirkişi vasıtasıyla yapılan incelemeler sonucunda ihlalli geçiş tarihleri itibariyle araçların hesaplarında yeterli miktarda bakiye bulunmaması sebebiyle davaya konu yol ve köprü ücretlerinin davalıdan tahsil edilemediği, diğer taraftan bir kısım araçlarda sonradan yükleme yapılmış ise de dava konusu geçişlerden önceki ihlalli geçiş bedelleri tahsil edildiğinden yine dava konusu yol ve köprü geçiş ücretlerinin tahsil edilemediği,

davalının köprü ve otoyolu kullanmasına rağmen ödeme yapmadığı, ödemeye ilişkin hesapta yeterli miktarda bakiye bulundurmadığı yahut yüklemediği, ihlalli geçiş kayıtlarının provizyon sonuçlarıyla uyumlu olduğu, nihayeinde uzman bilirkişi tarafından düzenlenen ve hükme esas alınan 15/12/2024 tarihli rapor doğrultusunda davanın kabulüne, ve İİK 67/2.maddesi uyarınca yasal koşullar oluştuğundan davacı lehine icra inkar tazminatına karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip · ¸e-imzalıdır Hakim · ¸e-imzalıdır