İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/271 K.2026/233

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Dava: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkili ile davalı ...

Kira Sözleşmesi kapsamında, müvekkilinin muhatabın sınai gaz ihtiyacını karşıladığını, muhataba kiralanan tüplerin doldurularak muhataba sevk edilmesi şeklinde tedarik ve satış işlemi yapıldığını, davalının sözleşmenin 1.14 maddesine aykırı olarak uzun bir süre gaz alımı yapmadığından ihtarname keşide edilerek sözleşmenin feshedildiğini, etiket ve seri numaraları belirtilen 7 adet tüpün iade edilmesini, iade edilmemesi halinde geciken her gün için sözleşmenin 2.9. maddesi gereğince ekipmanların sözleşmede belirtilen toplam değerin 92'si oranında cezai şart bedelinin talep edileceği hususunun ihtar edildiğini,

ihtarname tarihi itibari ile davalının müvekkili şirkete 8.545,56-TL cari hesap borcu bulunduğunu, ihtarnameye rağmen toplam 7 adet tüpün iade edilmediğini, cari hesap borcunu ve cezai şart bedellerini de ödemediğini, bir tüpün değerinin 350-Euro olup 7 adet tüpün toplam değerinin 2.450-Euro'ya tekabül ettiğini, cezai şart tutarı toplam değer olan 10.500-Euro'nun 92'si olup geciken her gün için uygulanacak cezai şart tutarının da 210-Euro olduğunu,

ihtarnamenin tebliğ tarihinin 20.03.2024 olup en geç 30.03.2024 tarihine kadar iade edilmeyen tüpler için 31.03.2024 ile dava tarihine kadar toplam 30 günlük cezai şart tutarının 6.300-Euro olduğunu, arabuluculuk görüşmelerinin anlaşamama olarak sonuçlandığını, fazlaya ilişkin talep hakları saklı kalmak kaydıyla.

8.545,56-TL cari hesap alacağının davalıdan ihtarname tarihinden itibaren işlemiş ve işleyecek avans faizi ile birlikte tahsiline, iade edilmeyen 7 adet tüpün sözleşmede kararlaştırılmış toplam bedeli olan 2.450-Euro'nun fazlaya ilişkin talep hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 100-Euro'nun 3095 sayılı Kanun 4/a maddesine göre uygulanacak faizi ile birlikte davalıdan tahsiline,

tüplerin süresinde iade edilmemesi sebebi ile dava tarihi itibari ile tahakkuk etmiş olan 6.300-Euro cezai şart bedelinin fazlaya ilişkin talep hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 100-Euro'nun 3095 sayılı Kanun 4/a maddesine göre uygulanacak faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Cevap: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Taraflar arasında 17.07.20122 tarihinde sözleşme akdedildiğini, sevk irsaliyesinin en yakın tarihlisinin 11.12.2013 tarihli olduğundan 10 yılı aşkın taleplerin zamanaşımına uğradığını, her tedarik aşamasında müvekkili şirkete doldurularak getirilen tüplerin müvekkili uhdesindeki boş tüpler ile değiştirildiğinde, varsa kullanımda olan tüplerin ise bir sonraki tedarik sürecinde davacıya iade edildiğini, davacıya ait bir tüpün bulunmasının mümkün olmadığını, tüplerin tehlike arz ettiğinden,

fabrika sahası dışında tellerle çevrili şekilde kapatıldığını ve kilitli bir yerde muhafaza edilmekte olup yalnızca davacı personeli nezaretinde açılarak teslimat/tedarik işlemleri yapıldığını, tüplere ait sevk irsaliyelerine bakıldığında da dolu verilen tüp sayıları ve boş alınan tüp sayıları hesaplandığında teslim edilmeyen bir tüp olmadığının açıkça görüleceğini, müvekkili şirket tarafından davacıya cari hesaba mahsuben 20.03.2024 tarihinde 4.277,22-TL ve 01.04.2024 tarihinde 4.277,22-TL olmak üzere toplam 8.554,44-TL gönderildiğini, davacının cari hesap alacağı bulunmadığını,

davanın tüm talepler bakımından reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davacı vekili 26.11.2025 tarihli ıslah dilekçesinde özetle; Bilirkişi raporu doğrultusunda dava ve taleplerimizi ıslah ve fazlaya ilişkin talep ve dava haklarını mahfuz tutarak 100,00-Euro olan iade edilmeyen tüplerin rayiç imalat bedeli taleplerini ıslah ile 2.350,00-Euro artırarak 2.450,00-Euro olarak, fazlaya ilişkin dava ve talep haklarını mahfuz tutarak 100,00-Euro olan cezai şart bedeli taleplerini ıslah ile 6.200,00-Euro artırarak 6.300,00-Euro olarak, ıslah ettikleri ek dava ve talep haklarını mahfuz tuttukları beyanı ile ıslah talepleri doğrultusunda taleplerinin kabulü ile tahsil tarihindeki kur üzerinden davalıdan tahsiline karar verilemesini talep etmiştir.

Toplanan Deliller:

... Vergi Dairesi Müdürlüğü'nden davalı şirketin 2023 - 2024 beyan dönemlerinde vermiş olduğu beyannameler, BA/BS formları ile yoklama fişleri örneği,

... Vergi Dairesi Başkanlığı'ndan davacı şirketin 10.12.2023-01.03.2024 dönemlerine ait BA formları,

... 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'ne yazılan talimat doğrultusunda bilirkişi ... tarafından hazırlanan 12.12.2024 tarihli bilirkişi raporu,

Bilirkişi ..., bilirkişi ...ve bilirkişi ... tarafından hazırlanan 06.10.2025 tarihli bilirkişi heyet raporu, ayrı ayrı celp edilerek dosya arasına alınmıştır.

Delillerin Değerlendirilmesi ve Gerekçe:

Dava, taraflar arasında akdedilen sınai ve tıbbi gaz alım satım ve ekipman kira sözleşmesi (bayilik sözleşmesi) kapsamında davacının cari hesap alacağı, iade edilmeyen 7 adet tüp bedeli ve tüplerin iade edilmemesinden kaynaklanan cezai şart bedeli istemine ilişkindir.

Dava konusu uyuşmazlıkta, taraflar arasında 17.07.2012 tarihinde “Sınai ve Tıbbi Gaz Alım-Satım ve Ekipman Kira Sözleşmesi” akdedildiği, teslimatların dolu/boş değişim esasına göre sevk irsaliyeleriyle yürütüldüğü, başlangıç listesinde otuz adet tüp kayıtlı olduğu, sözleşmenin 1.14 maddesinde iki ay alım durması hâlinde fesih imkânının, 2.9 maddesinde sona ermede 10 gün içinde iade ve gecikmede toplam değer üzerinden günlük %2 cezai şartın düzenlendiği, 1.15 maddesinde fesih ihbarı yoksa sözleşmenin yıllık uzayacağının yer aldığı, davacı tarafından ...

5. Noterliği'nin ... tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile sözleşmenin feshedildiğinin ve etiket ve seri numaraları belirtilen yedi adet tüpün iadesinin talep ve ihtar edildiği, iade edilmemesi hâlinde sözleşmesel bedeller ve cezai şartın uygulanacağının bildirildiği, ihtar tarihi itibariyle 8.545,56-TL cari alacakları bulunduğunun bildirildiği, birim tüp bedelinin ise 350,00-Euro olduğu ve 6.300,00-Euro cezai şart talebinde bulunduğu, davalı tarafından işleyiş gereği iade edilmeyen tüp bulunmadığı, sevk ve muhafaza süreçlerinin davacı nezaretinde yürütüldüğü, cari hesap borcunun ödemelerle kapandığı hususlarının belirtildiği,

davacı tarafından cari hesap alacağı, iade edilmeyen 7 adet tüp bedeli ve tüplerin iade edilmemesinden kaynaklanan cezai şart bedelinin tahsili istemiyle işbu davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Öncelikle belirtmek gerekir ki, sözleşmenin feshine ilişkin ihtarname tarihi olan 20/03/2024 ve dava tarihi olan 30/04/2024 arasında geçen süre göz önünde bulundurularak, taraflar arasındaki sözleşmenin 2.9.maddesi ve 10 yıllık genel sözleşmesel zamanaşımına göre davalı tarafından ileri sürülen zamanaşımı def'inin reddine karar verilerek yargılamaya devam edilmiştir.

Taraflar arasında akdedilen sınai ve tıbbi gazlar alım satım ve ekipman kira sözleşmesi bayilik sözleşmesi) uyarınca sözleşmenin kim tarafından hangi tarihte feshedildiği, feshin haklı olup olmadığı, sözleşme hükümlerine göre tüplerin mülkiyetinin davacı ...'a ait olup olmadığı, davalının fesih sonrası tüpleri iade yükümlülüğünün olup olmadığı, varsa hangi tarihte ve ne miktarda ürünü iade ile yükümlü olduğu, bayilik sözleşmesi sona erdikten sonra davaya konu tüplerin davalı uhdesinde kalıp kalmadığı, tüm tüplerin iade edilip edilmediği, iade edilmeyen tüp bulunup bulunmadığı, varsa bunların bedelinin ne olduğu,

tüplerin iadesine ek olarak sözleşmede cezai şart kararlaştırılıp kararlaştırılmadığı, kararlaştırılmışsa cezai şart miktarının ne olduğu, davacının ayrıca ticari defter ve kayıtlara göre cari hesap alacağı bulunup bulunmadığı, tarafların ticari defter ve kayıtlarında cezai şart bedelinin kayıtlı olup olmadığı, kararlaştırılan cezai şartın tarafların ekonomik yönden yıkımına sebep olacak derecede fahiş olup olmadığı, tarafların ticari defterlerinin açılış ve kapanış onaylarının yapılıp yapılmadığı, kayıtların usulüne uygun olarak tutulup tutulmadığı,

defter kayıtlarının birbirini doğrulayıp doğrulamadığı hususlarında ayrıntılı, gerekçeli, denetime elverişli ve hüküm kurmaya müsait şekilde rapor düzenlenmesi amacıyla dosyanın mali müşavir, akaryakıt sektör uzmanı ve borçlar hukuku uzmanından oluşan bilirkişi heyetine tevdi edildiği, tanzim edilen rapor ile, cari hesap yönünden davacının ileri sürdüğü 8.545,56-TL alacağın, davalı tarafından 20.03.2024 ve 01.04.2024 tarihlerinde yapılan toplam 8.545,58-TL banka ödemesiyle kapandığının davalı kayıtlarında görüldüğü, 09.09.2024 tarihli iade faturasına bağlı olarak davacı kayıtlarında 239,40-TL borç bakiyesi olduğu,

davacı dilekçesinde ileri sürülen 8.545,56-TL tutarın, ekstrede 08.03.2024 günü itibariyle oluşan ara bakiye olduğu, bu ara bakiyenin, 20.03.2024 tarihli 4.272,79-TL ve 01.04.2024 tarihli 4.272,79-TL ödemeleriyle kapatıldığı, akabinde 31.03 ve 30.04 tarihli faturaların eklenmesi nedeniyle 478,78-TL bakiyenin kaldığı, tüpler yönünden iade eksikliği sayısının ve buna bağlı gecikme süresinin mevcut evrakla kesinleştirilemediği, ihtarnamede, iadesi talep olunan tüplerin etiket ve seri numaralarının tek tek ..., ...,..., ..., ..., ... ve...şeklinde sayıldığı, sevk irsaliyelerinin incelenmesinde, anılan numaraların kayda alındığı,

üst bölümdeki seri-sıra ve tarih bilgileriyle sevk gününün belirlendiği ve alt bölümde taraf imza/kaşe alanlarının doldurulması suretiyle teslim-tesellümün tevsik edildiği, bu itibarla, ihtarnamede numaraları anılan 7 tüpün teslim edilmiş olduğu, sözleşmenin Ek-1/B tablosunda 50 Lt dikişsiz çelik tüpün birim değerinin 350 Euro olarak hükme bağlandığı, dosyada davacı tarafça tüp teslimlerine ilişkin sunulduğu görülen sevk irsaliyelerinin en yakın tarihlerinin 2013 yılına ait olduğu, teslim-tesellümün bu belgelere dayandırıldığı,

ancak iade akışının etiket/seri bazında ve sonraki yılları kapsayacak şekilde dosya kapsamından tek başına izlenemediği görüş ve kanaatinin bildirildiği, bilirkişi heyet raporunun dosya kapsamındaki deliller ile uyumlu olup denetime ve hüküm kurmaya elverişli olduğu, rapora itibar edilmemesini gerektirir sebep bulunmadığı değerlendirilmiştir.

Taraf iddia ve savunmaları, akdedilen sözleşme ve ihtarname içerikleri, bilirkişi heyet raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davacının envanter defter tasdikleri ile e-defter beratlarının bulunduğu ve şekli şartların sağlandığı, HMK m.222 ile TTK m.64-82 gereğince usulüne uygun ticari defterlerin sahibi lehine delil niteliği taşıdığı, davacı tarafından sunulan ekstrede 31.01.2024 tarihli 239,40-TL'lik fatura ile bakiyenin 23.545,56-TL'ye yükseldiği,

16.02.2024, 01.03.2024 ve 08.03.2024 tarihlerinde yapılan üç ödeme ile bakiyenin 8.545,56-TL'ye düştüğü ve devamında davalı tarafça 20.03.2024 ve 01.04.2024 tarihli 4.272,79-TL + 4.272,79-TL ödemeleriyle bakiyenin kapandığı, akabinde 31.03.2024 ve 30.04.2024 tarihli, her biri 239,40-TL tutarındaki faturaların işlenmesiyle dava tarihi itibariyle 478,78-TL borç bakiyesinin kaldığı, ancak iş bu davada bu faturalar ile ilgili herhangi bir talebin olmadığı ve davalı kayıtları ile doğrulanmadığı, zira davalı tarafından iade faturaların kesildiği, bu itibarla cari hesap alacağı talebinin reddi gerektiği;

taraflar arasındaki 17.07.2012 tarihli “Sınai ve Tıbbi Gaz Alım-Satım ve Ekipman Kira Sözleşmesi"nin 1.14 maddesiyle iki ay alımın durması hâlinde fesih hakkının tanımlandığı, 2.9 maddesiyle sona ermede on gün içinde iade ve gecikilen her gün için toplam değer üzerinden %2 cezai şart ödeneceğinin kararlaştırıldığı, Ek-1/B'de 50 Lt tüp birim değeri 350 Euro, ekipman toplam değeri 10.500 Euro olarak öngörüldüğü, ihtarnamede listelenen 7 tüp yönünden numaralarına göre iade akışının sağlanamadığı, irsaliyelerde “dolu/boş” sütunlarının, tarih-seri/sıra bilgilerinin ve teslim-tesellüm imzalarının bulunduğu,

ihtarnamede iadesi istenen tüplerin etiket/seri kimlikleriyle (...) sevklerde yer aldığı ve teslim edildiğinin bu belgelerle ispat edildiği, iade akışının ise aynı numaraları içeren iade irsaliyeleri/tutanaklarıyla doğrulanacağı, oysa iade edilmediği ileri sürülen toplam tüp adedinin net olarak tespit edilemediği, tespitin net olarak yapılamaması sebebiyle ispat yükü üzerinde olan davacı tarafından yedi adet tüpe ilişkin tüp bedelinin ve cezai şart isteminin elverişli delillerle ispat edilemediği,

iade eksikliği sayısının ve buna bağlı gecikme süresinin mevcut delillerle kesinleştirilememesi sebebiyle söz konusu taleplerin de reddinin gerektiği kabul edilmiş, davacı tarafından cari hesap alacağı, iade edilmeyen tüplerin bedeli ve cezai şart alacağının tahsili amacıyla açılan davanın sübut bulmadığından reddine karar vermek gerekmiş ve takdire bağlı aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip · ¸e-imzalıdır Hakim · ¸e-imzalıdır