İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/340 K.2025/230

Yukarıda açık kimliği yazılı taraflar arasında görülen MENFİ TESPİT davasının mahkememizde yapılan yargılaması neticesinde verilen 15/05/2023 tarih ve ... E.... K.sayılı kararın İstinafı üzerine İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesinin 21/05/2024 tarih ve ... E. ... K.sayılı kararı ile hükmün kaldırılarak dosyanın iadesi üzerine yeniden yapılan açık yargılama sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Müvekkilinin tacir olup, davalı firmayla yapmış olduğu elektrik aboneliği sözleşmesi gereğince enerji satın aldığını, işyerinde bulunan ... tesisat nolu elektrik sayacına ilişkin müvekkil ile davalı firma arasında, normal şartlarda aylık 40.000,00 - 50.000,00 TL aralığında faturalar geldiğini, ödemelerin düzenli olarak yapıldığını, aboneliğin bulunduğu ... tesisat numaralı elektrik saatinin faturalarının da hep aynı seviye ve aralıkta çıktığını, ancak, talebimize konu olan 31.07.2020 tarihli faturanın, gerçeklere ve hayatın olağan akışına tamamen aykırı bir şekilde, 76.980,60 TL olarak geldiğini, şifahi olarak,

fatura bedelinin yüksek olduğuna ilişkin itirazların yapıldığını, davalı firma tarafından "önce ödemeyi yapın" zorlamasıyla karşılaşıldığını, taraflar arasında, 21.05.2020 tarihli "Perakende Satış Sözleşmesi" imzalandığını, sözleşmenin sadece ilk sayfası ile son sayfasının müvekkiline verildiğini, aradaki 7 sayfanın hangi hükümleri içerdiğini bilmediklerini, sözleşmenin tamamı dosyaya ibraz edildiğinde, o kısımlara ilişkin de beyanda bulunma haklarını saklı tuttuklarını, son sayfada, "Sayaç ve/veya Ölçüm Sistemleri Bilgileri" başlıklı kısımda, "Tahakkuk Sayaç Çarpanı" ibaresinin karşısında "60" rakamının yazılı olduğunu, yani,

fatura hesaplanırken çarpan olarak 60 rakamının kullanılması gerektiğini, davaya konu faturaya baktıklarında ise; faturanın çarpan kısmında "100.00" ibaresinin bulunduğunu, faturaya göre tüketim miktarı son endeks olan 48.394,277 den ilk endeks olan 47.579,228 i çıkardıklarında aktif tüketimin 815,049 Kw olduğunu, bu rakamın, sözleşmeye aykırı olarak 100 çarpanı ile çarptıklarında 81.504,90 Kw, sözleşmeye uygun olarak 60 çarpanı ile çarpıldığında 48.902,94 Kw rakamları bulunduğunu, yani davalı firmanın, hukuka aykırı olarak ve tamamen kusurlu bir şekilde, 32.601,96 Kw fazla tüketim hesapladığını,

bu tüketim miktarını faturada belirtilen birim fiyatı olan ...

İle çarptıklarında fatura bedelinin haksız ve hukuka aykırı olarak 24.681,18.-TL fazla hesaplandığını, bu hesabın yapılan ilk hesap olup, tüketim bedeli matrah alınarak hesaplanan Enerji Fonu, Belediye Tüketim Vergisi ve TRT Fon payı, KDV dikkate alındığında faturaya yansıyan bedelin daha yüksek çıkacağını, bu miktar düşüldüğünde faturada olması gereken enerji bedeli rakamının 37.021,78 TL olabileceğini, yukarıda belirtilen hesaplamanın yapılması halinde de fazla tutarın 29.800,08 TL olduğunu, aboneliğin bulunduğu işyerinin bavul imalathanesi olduğunu,

dolayısıyla tanzim edilecek elektrik faturalarında da bir bakkal dükkanı veya mağaza gibi "Ticarethane" olarak değil, "Sanayi" tarifesinden faydalanılması gerektiğini, kaldı ki, davalı firma tarafından, aynı saate ilişkin olarak önceki abonelere tanzim edilen faturaların "sanayi" tarifesinden hesaplandığını, sözleşme aşamasında müvekkilinin yeterince bilgilendirilmediğini, tedarikçi firma olarak,

üzerinde bir sürü teknik bilgi olan sözleşmenin müvekkiline adeta dayatıldığını, davalı firmanın tamamen kötü niyetli olduğunu, öncelikle, sözleşmenin teknik bilgileri içeren kısmında gerekli ve aydınlatıcı bilgilendirmeyi yapmadığı için, müvekkilinin önüne konulan ve adeta dayatılan sözleşmeyi imzalamak zorunda kaldığını,elektirik saatinin arızalı olabileceği gibi davaya konu faturanın da hatalı okunmuş olma ihtimalinin de bulunduğunu, davaya konu diğer faturanın ise, yine aynı işyeri ile alakalı olarak aboneliği bulunan ... tesisat nolu saat hakkında tanzim edilen 31.07.2020 tarihli 89.524,80 TL bedelli elektrik faturası olduğunu,

bu sayacın çarpanının da diğer saatten daha düşük olup 40 olarak belirlendiğini, aslında faturanın olması gereken enerji bedelinin 48.533,00 TL olduğunu belirterek, müvekkilin davalıya ... tesisat nolu saate ilişkin olarak müvekkil adına tanzim edilen 31.07.2020 tarih ve ... nolu 76.980,60 TL bedelli elektrik Faturasından dolayı ve ... nolu elektrik tesisatına ilişkin 31.07.2020 tarihli ... nolu 89.524,80TL bedelli elektrik faturasından dolayı, fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla şimdilik ayrı ayn 10.000,00 TL olmak üzere toplamda 20.000,00 TL borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevabında; faturaların sözleşmeye ve yasal düzenlemelere uygun olduğu, bir yanlışlık olmadığı belirtilerek davanın reddine karar verilmesi istenmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE HUKUKİ NİTELENDİRME

Uyuşmazlık; taraflar arasında imzalanan elektirik satışına ilişkin abonelik sözleşmesi gereğince düzenlenen 2 adet faturanın fazla hesaplandığı iddiasına dayalı olarak borçlu borçlu olmadığının tespiti talebine ilişkin, İİK.nun 72/2.maddesine göre açılmış kısmi Menfi Tespit davasıdır.

Menfi tespit davası belirsiz veya kısmi dava olarak açılamayacağına ilişkin bazı Yargıtay hukuk daireleri kararları bulunmakta ise de (Yargıtay 11.Hukuk Dairesinin 02/06/2022 tarih ve...Esas...Karar, 02/03/2022 tarih ve ... Esas ... Karar, 09/02/2021 tarih ve ... Esas ... Karar, 19/11/2020 tarih ve... Esas ...Karar, Yargıtay 19.Hukuk Dairesinin 12/06/2020 tarih ve ... Esas ... Karar), Yargıtay 3.Hukuk Dairesi farklı görüştedir (Emsal; 03.03.2021 tarih ve ... E. ... K.ile 30.06.2020 tarih ve ... E. ... K.). İstanbul BAM 3.Hukuk Dairesi de aynı görüştedir (Emsal: 28.05.2024 tarih ve ... E....K.). Bu nedenle uygulamada birliğe uymak hukuk güvenliğinin gereği olduğundan uygulamaya göre hareket edilmiştir.

Yapılan yargılaması sonunda mahkememizin 15/05/2023 tarih ve ... E.... K.sayılı kararı ile "... davaya konu iki elektrik faturasında da taraflar arasında akdedilen abonelik sözleşmesi ve ilgili EPDK mevzuatı kapsamında akdedilen sözleşmeye veya mevzuata aykırı bir faturalandırma durumunun olmadığı, faturalardaki tüketimlerin davacının geçmiş tüketimleriyle orantılı miktarda ve celbedilen tüketim ekstrelerine uygun miktarda olduğu, dava konusu ... dönemli;

... nolu aboneliğe ait faturanın, tüketim miktarının davacı işletmesinden kaynaklanan, Ana Elektrik Panosundaki Kompanzasyon tesisinden kaynaklı indüktif oranının EPDK yönetmeliğinde belirlenmiş olan sınır değerlerin aşılmış olması sebebiyle oluştuğu, davacının bu iki fatura nedeniyle davalıya ilgili Fatura bedellerinin EPDK yönetmeliklerine uygun düzenlemiş olması ..." gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmün davacı vekilince istinafı üzerine İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesinin 21/05/2024 tarih ve ... E. ...K.sayılı kararı ile "...Mahkemece bu rapor hükme esas alınmak suretiyle hüküm kurulmuştur.

Ancak, taraflar arasında dava konusu tesisata ilişkin olarak akdedilen sözleşmeler ayakta olup fesih, iptal veya tadil edildiğine dair bilgi ve belge bulunmamaktadır. "ahde vefa ilkesi" gereğince sözleşmenin tarafları her durumda sözleşmeye riayet etmeli, ona sadık olmalı ve sonuçlarıyla bağlı kalmalıdır.

Buna göre, uyuşmazlığın taraflar arasında imzalanan sözleşmeler ve yürürlükteki mevzuat hükümleri doğrultusunda değerlendirilmesi, davacı alacağının hesabı yönünden ek rapor alınması gerekirken, "sözleşmede yer alan "60 " çarpanın esasen "100" çarpan olmasının gerektiği, sözleşmeye yanlış yazılmış olabileceği"nin kabulü ile yazılı şekilde karar verilmesi isabetsiz olmuştur..." gerekçesi ile davacının istinaf başvurusunun kabulü ile kararın, HMK 353/1-a-6 maddesi uyarınca ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...Esas... Karar ve 15/05/2023 tarihli ilamının kaldırılmasıyla, yukarıda izah edilen şekilde, yeniden yargılama yapılıp bir karar verilmek üzere dosyanın ilk derece mahkemesine geri gönderilmesine karar verilmiştir.

2004 sayılı İİK’nın 72.maddesi gereğince; Borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tesbit davası açabilir.

Taraflar arasında imzalanan abonelik sözleşmesi ve ticari ilişkinin varlığı tartışma konusu değildir.

Çözümlenmesi gereken sorun, davalı tarafından tahakkuk ettirilen ve yukarıda dava dilekçesinde belirtilen 2 adet faturanın hesaplanmasında yanlışlık olup olmadığı, bu faturaların sözleşmeye ve yasal düzenlemelere aykırı olarak fazla hesaplanıp hesaplanmadığı, davacının borcunun bulunup bulunmadığı, var ise miktarının ne olduğu noktasında toplanmaktadır.

Tarafların iddia ve savunmaları, dosyaya sundukları deliller, icra dosyası ile tüm dosya kapsamı ile beraber alınan bilirkişi raporları ve yapılan yargılama sonunda;

Dosyaya ...Dönemine ait 31.07.2020 tarihli 76.980,57.-TL Bedelli-... Tesisata ait Fatura, ...-Dönemine ait 31.08.2020 tarihli 73.213,62.-TL Bedelli-... Tesisata ait Fatura, 11.06.2020 tarihli ... no.lu Tesisata ait Perakende Satış Sözleşmesi Fotokopisi, 21.05.2020 tarihli ... no.lu Tesisata ait Perakende Satış Sözleşmesi Fotokopisi sunulmuştur

Yapılan bilirkişi incelemesi sonunda verilen üç kişiden oluşan bilirkişi heyeti tarafından verilen 26/10/2022 tarihli bilirkişi raporuna göre.

Taraflar arasında her iki abonelik içinde ayrı ayrı imzalanmış sözleşmenin bulunduğu, Akım Trafosu değerlerine göre belirlenen Tahakkuk Sayaç Çarpanı değerinin ... nolu aboneliğe ait sözleşmede 60 değerinin yazılı olmasının sehven olabileceği, ancak kesin değerlendirmenin Sayaç Panosu üzerinde mühürlü bölmede yer alan her faz için 1 ad. olmak üzere, Toplamda aynı değerde olması gereken. 3 ad.

Akım Trafolarının değerlerinin yerinde görülerek tespiti ile kesinleştirilebileceği, ilgili aboneliğe ait yıllık tüketim ekstrelerine bakıldığında, bu aboneliğe ait bir önceki abonenin de çarpan değerinin 100 olduğu, davaya konu iki elektrik faturasında da taraflar arasında akdedilen abonelik sözleşmesi ve ilgili EPDK mevzuatı kapsamında akdedilen sözleşmeye veya mevzuata aykırı bir faturalandırma durumunun olmadığı, faturalardaki tüketimlerin davacının geçmiş tüketimleriyle orantılı miktarda ve celbedilen tüketim ekstrelerine uygun miktarda olduğu, dava konusu ...dönemli;

... nolu aboneliğe ait faturanın, tüketim miktarının davacı işletmesinden kaynaklanan, Ana Elektrik Panosundaki Kompanzasyon tesisinden kaynaklı indüktif oranının EPDK yönetmeliğinde belirlenmiş olan sınır değerlerin aşılmış olması sebebiyle oluştuğu, davacının bu iki fatura nedeniyle davalıya ilgili Fatura bedellerinin EPDK yönetmeliklerine uygun düzenlemiş olması sebebiyle, ... döneminde ... nolu ve ... nolu abonelikler için düzenlenmiş 89.524,80.-TL ve 76.980,60.-TL olmak üzere toplamda 166.505,40.-TL borcunun olduğu, yapılan ekstre incelemelerinde, davacı tarafça abonelik zamanı ödenen;

... nolu aboneliğe ait 21.05.2020 tarihinde, 23.424,63.-TL ile ... nolu Aboneliğe ait 9.369,63.-TL Toplamda 32.794,26.-TL güvence bedelinin davalı tarafından borcuna mahsuben alacak miktarından düşülmüş olduğu, toplamda davalı tarafça...

Dönemine ait ... nolu ve ... nolu Elektrik aboneliklerine ait faturalara istinaden toplam alacağının 166.505,40.-TL olduğu, bu bedelden Toplamda 32.794,26.-TL'lik güvence bedelinin C/H mahsuben tahsil edilerek düşüldüğü, toplamda davalı kurumun davacıdan 133.711,14.-TL alacaklı olduğu bildirilmiştir.

Menfi tespit davası kısmi dava olarak açılamaz. Davacının bunda bir hukuki yararı yoktur (Emsal. Yargıtay 11.Hukuk Dairesinin 02/06/2022 tarih ve ... Esas... Karar, 02/03/2022 tarih ve ... Esas ... Karar, 09/02/2021 tarih ve ... Esas ... Karar, 19/11/2020 tarih ve ... Esas ... Karar, Yargıtay 19.Hukuk Dairesinin 12/06/2020 tarih ve ...Esas ... Karar). Bu nedenle tensiben eksik harcın tamamlattırılması istenmiş, HMK.rur 120.maddesi gereğince iki hafta kesin süre verilmiştir.

492 sayılı Harçlar Kanununun 27 ve 32 maddeleri gereğince hiçbir işlem yapılmayacağı ve dosyanın işlemden kaldırılacağı, akabinde HMK'nın 150.maddesi gereğince davanın açılmamış sayılacağı davacıya ihtar edilmiştir. Eksik harç yatırılana kadar işlemlerin durdurulmasına ve sair hususlarda harcın tamamlanmasından sonra bir karar verilmesi yönünde karar verilmiş, eksik harç 20.01.2024 tarihinde yatırılmıştır.

İade kararının gereğinin yerine getirilmesi amacıyla bilirkişi heyetinden ek rapor istenmiştir.

Bilirkişi heyeti 01.10.2024 tarihli Ek-Raporunda;

Söz konusu faturada 48.902,94 kWh elektrik tüketimi için davalının bu faturaya ilişkin olarak davacıdan 46.188,36 TL alacaklı olduğu, ... dönemine ait ... Tesisat nolu fatura için 89.524,79 TL, ... Tesisat nolu fatura için de 46.188,36 TL, toplamda davalının bu iki dava konusu fatura nedeniyle davacıdan 135.713,15 TL alacaklı olduğunun hesaplandığı, her iki tesisata ait toplam 32.794,26.TL güvence bedelinin davalı tarafından borca mahsuben alacak miktarından düşülmüş olduğu anlaşıldığından dolayı 135.713,15 - 32.794,26 = 102.918,89 TL son ödeme tarihine kadar davalının dava konusu faturalar nedeniyle davacıdan alacaklı olduğu yönünde görüş bildirilmiştir.

Davacı vekilinin bilirkişi raporuna karşı beyan ve itirazlarında ileri sürdüğü "..." tarifesi değil de "..." tarifesinden hesaplanarak fatura tanzim edildiğine ilişkin olarak, bilirkişi raporunda bir tespit ve değerlendirme yapılmadığı"na ilişkin itirazların, istinaf aşamasında da ileri sürüldüğü, bu itirazın istinaf aşamasında değerlendirildiği, bu aşamadan sonraki yargılamanın istinaf iade kararı doğrultusunda yürütüldüğü,

istinaf iade kararı gerekçe ve sebebine dayanılarak ek rapor alınıp iade/kaldırma kararının gereğinin yerine getirildiği anlaşılmakla 6100 sayılı HMK.nun 30.maddesinde hakime bir görev olarak yüklenen "Hâkim, yargılamanın makul süre içinde ve düzenli bir biçimde yürütülmesini ve gereksiz gider yapılmamasını sağlamakla yükümlüdür." hükmü gereği dava ve usul ekonomisi gözetilerek ek rapor almaya gerek duyulmamıştır.

Yukarıdaki açıklamalardan sonra somut olaya gelince;

Taraflar arasında dava konusu tesisata ilişkin olarak akdedilen sözleşmeler ayakta olup fesih, iptal veya tadil edildiğine dair bilgi ve belge bulunmadığından sözleşmeye bağlılık ilkesi gereği İstanbul BAM 3.HD.nin kaldırma/iade kararı içeriğindeki gerekçe doğrultusunda 60 çarpan üzerinden yapılan hesaplama sonunda; davalının ... Tesisat nolu fatura için 89.524,79 TL, ...

Tesisat nolu fatura için de 46.188,36 TL olmak üzere toplam 135.713,15 TL davacıdan alacaklı olduğu, her iki tesisata ait toplam 32.794,26.TL güvence bedelinin davalı tarafından borca mahsuben alacak miktarından düşülmüş olduğu anlaşıldığından sonuçta davalının 135.713,15.-TL - 32.794,26.-TL = 102.918,89 TL davacıdan alacaklı olduğu olduğu,

davacının ... nolu elektrik tesisatına ilişkin 31.07.2020 tarihli ... nolu 89.524,80 TL, ... nolu elektrik tesisatına ilişkin 31.07.2020 tarih ve ... nolu 76.980,60 TL olmak üzere her iki faturadan dolayı toplamda 166.505,40.-TL borçlu olmadığının tespitini istediği buna göre davacının söz konusu faturalardan dolayı toplam 63.586,51.-TL borçlu olmadığı sübut bulmuştur.

Bu miktar üzerinden davanın kabulü ile davacının davalıya 63.586,50.-TL borçlu olmadığının tespitine karar vermek gerekmiştir.

Ancak (her fatura için 10.000,00.-TL x 2=) 20.000,00.-TL üzerinden kısmi dava açıldığı anlaşıldığından davacı vekili 26.12.2024 tarihli ıslah dilekçesi ile talep sonucunu 63.586,50.-TL'ye yükseltmiş ve harcını yatırmış olduğundan bu miktar üzerinden davanın kabulüne karar vermek gerekmiş olup aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

KATİP

HAKİM