İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/65 K.2024/291

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Dava: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı arasında süregelen ticari ilişki nedeni ile davalının taraflar arasındaki fatura alacaklarından kaynaklanan alacağı nedeni ile müvekkil, şirkete 37.000,00 TL borcu bulunduğunu, müvekkilinin ticari ilişki sebebi ile üzerine düşen tüm yükümlülükleri eksiksiz yerine getirdiğini, faturaya konu işlere dair yapılacak olan tüm hususları davalıya teslim ettiğini, davalının yapılan edimlerin karşılığı olan işlerin bedellerini müvekkiline ödemediğini, alacağın tahsili amacıyla ...

19. İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı dosyası ile ilamsız bir icra takibi başlatıldığını, davalının borca ve ferilerine itiraz ettiğini, davalı tarafından icra takibine itiraz edildiği ve takibin durdurulduğunu, dava öncesinde arabuluculuk başvurusu yapıldığını, ancak anlaşma sağlanamadığını, davalının tacir olduğu ve faturalara süresi içerisinde bir itirazının olmadığını, fatura içeriğini kabul eden davalının icra dairesine borcu ödediğine dair herhangi bir belge sunmadığını, bu nedenle itirazın iptaline dair dava açılması zaruri hale geldiğini,

borca itiraz eden fakat borcu ödediğine ilişkin hiçbir belge sunamayan davalının icra takibine itirazın amacının yalnızca süre kazanmak ve müvekkilini zarara uğratmak olduğunu, İcra ve İflas Kanunu’nun 257.maddesi hükmü uyarınca müvekkilinin alacağını alamama ve borçlunun mal kaçırması halinde zarara uğrama ihtimali bulunduğundan borçlunun mal ve alacaklarının ihtiyaten haczine karar verilmesini talep ettiklerini, davalının,

müvekkilinin alacağını sürüncemede bırakmak amacı ile iyiniyet kurallarına aykırı olarak itiraz ederek takibin durmasına neden olduğundan davalının takip konusu alacağın %20’sinden aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına mahkûm edilmesini talep ettiklerini, bu nedenlerle davanın kabulüne, davalının ... 19. İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı dosyasına yaptığı 37.000,00 TL asıl alacak üzerinden itirazın kısmen iptaline, davalının takibe haksız itirazı ve kötü niyetli davranışları gözönünde bulundurularak kötü niyetli olması ve mal kaçırmaya yönelik davranışlara girişeceği kuvvetle ihtimal olduğundan, davalının mal, hak ve alacakları üzerine ihtiyati tedbir mahiyetinde ihtiyati haciz konulmasına, takibin devamına ve davalı aleyhine takip konusu alacağının %20’sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatı hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Cevap: Davalıya dava dilekçesi ve ekleri usulüne uygun olarak tebliğ edilmesine rağmen davalı tarafından cevap dilekçesinin sunulmadığı görülmüştür.

Delillerin Değerlendirilmesi, Davanın Hukuki Niteliği ve Gerekçe ;

... 19. İcra Müdürlüğü'nün ...Esas sayılı takip dosyası, takibe esas fatura suretleri, taraf şirketlerin adreslerini gösteren ticaret sicil kayıtları celp edilmiş, incelenmiştir.

Dava, ticari satımdan doğan ve faturadan kaynaklanan alacağın tahsili amacıyla başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

Yargıtay’ın istikrar kazanmış uygulamasına göre, itirazın iptali davasını gören mahkemenin, icra takibinin yapıldığı icra dairesinin yetkisine yönelik itirazı öncelikle incelemesi gerekir. Mahkemenin yetkisine yönelik bir itirazın var olup olmaması, bu sonuca etkili değildir. Eş söyleyişle, itirazın iptali davasında, mahkemenin yetkisine itiraz edilmiş olsun veya olmasın, mahkemece öncelikle icra dairesinin yetkisine yönelik itiraz incelenerek kesin olarak sonuçlandırmalıdır. (Yargıtay HGK 2017/(19)/11-889 E. 2021/622 K.). Davanın esasına geçilmeden evvel, öncelikle davaya esas icra dosyasının dava şartları noktasında incelenmesi ve bu hususta icra dosyasının safahatı hakkında bilgi verilmesi de zorunludur.

Eldeki itirazın iptali davasına dayanak ... 19. İcra Müdürlüğünün ...Esas sayılı icra dosyası tümüyle bir örneği dosya arasına alınmıştır. Yapılan incelemede, icra takibinin ilk olarak ... 9. İcra Müdürlüğünün...

Esas sayılı icra dosyası üzerinden başlatıldığı, takip borçlusu olan davalının ödeme emrine karşı yasal süre içinde 11/02/2014 tarihinde borca ve ferilerine itiraz ettiği, öte yandan ödeme emrine karşı itiraz dilekçesinde davalının ayrıca ve açıkça yetki itirazında bulunduğu, yetkili icra müdürlüğünün genel yetki kuralları uyarınca yerleşim yeri olan ... İcra Müdürlükleri olduğunu bildirmiştir. Davalı takip borçlusunun ...

İcra Müdürlüğü yönünden mevcut yetki itirazına rağmen, takip alacaklısı olan davacı / alacaklı vekili Av. ... ve bu vekilin yetkilendirmesi ile alacaklı vekili ... 21/02/2017 tarihli dilekçesinde "yetki itirazını kabul ettiklerini" icra müdürlüğüne bildirmiş ve dosyanın yetkili icra müdürlüğü olan ... İcra Müdürlüklerine gönderilmesini talep etmiştir. Alacaklı vekili yetki itirazına uygun şekilde dosyanın ...

İcra Müdürlüklerine gönderilmesi yerine, bizzat kendi beyanı ve imzasıyla dosyanın yine yetki itirazında hiç belirtilmeyen ... İcra Müdürlüğüne gönderilmesi isteminde bulunmuştur. ... 9. İcra Müdürlüğü ...tarihli tensip evrakında takip alacaklısının olan alacaklı / davacı vekilinin beyanı ve isteği doğrultusunda dosyayı İstanbul İcra Müdürlüğüne (Tevzi Bürosuna) göndermiştir. Akabinde, alacaklı vekilinin talebi uyarınca bu sefer davalı takip borçlusuna ...

19. İcra Müdürlüğünün ...Esas sayılı icra dosyası üzerinden ödeme emri gönderilmiştir. Ne var ki, bahsi geçen icra dosyası takipsiz bırakıldığından düşmüştür. Ancak alacaklı vekili tarafından icra dosyası 01/02/2023 tarihinde yenilenmiş, son durumda ... 19. İcra Müdürlüğünün ...Esas sayılı dosyası olmuştur.

Hemen belirtmek gerekir ki, ... 19. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası üzerinden davalı takip borçlusuna yeniden ödeme emri gönderilmiş, davalı ödeme emrine karşı yasal süre içinde 24/04/2023 tarihinde borca ve ferilerine itiraz etmiş, öte yandan ödeme emrine karşı itiraz dilekçesinde önceki aşamalardan da bahsedilerek yine ayrıca ve açıkça yetki itirazında bulunmuş, yetkili icra müdürlüğünün genel yetki kuralları uyarınca yerleşim yeri olan ... İcra Müdürlükleri olduğunu bildirmiştir / vurgulamıştır.

Bilindiği üzere, itirazın iptali davaları takibe sıkı sıkıya bağlı olan genel mahkemelerde görülen ancak İİK' nın 67. maddesinde düzenlenen özel bir dava türüdür. Takip talebine itiraz edilen alacaklı, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir.

İtirazın iptali davasının genel mahkemelerde açılıp görülebilmesi için öncelikle yetkili icra müdürlüğünden başlatılmış ve geçerli bir ilamsız icra takibi olmalıdır. Böyle bir icra takibi yoksa, itirazın iptali davasının dava şartları / görülebilme koşulları da yoktur.

Öte yandan az yukarıda belirtildiği üzere, itirazın iptali davasını gören mahkemenin, icra takibinin yapıldığı icra dairesinin yetkisine yönelik itirazı öncelikle incelemesi gerekir. Mahkemenin yetkisine yönelik bir itirazın var olup olmaması, bu sonuca etkili değildir. İtirazın iptali davasında, mahkemenin yetkisine itiraz edilmiş olsun veya olmasın, mahkemece öncelikle icra dairesinin yetkisine yönelik itiraz incelenerek kesin olarak sonuçlandırmalıdır. Yerleşik Yargıtay uygulaması bu yöndedir.

İİK' nın 50.maddesi hükmü uyarınca yetkili icra müdürlüğünün tayininde; anılan Yasa hükmünde yapılan atıf uyarınca 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun yetkiye ilişkin hükümleri kıyasen uygulanacaktır.

Somut olaya bakıldığında; HMK' nın 6.maddesi uyarınca genel yetkili mahkeme / icra müdürlüğü davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın / takibin açıldığı tarih itibariyle yerleşim yeri icra müdürlüğü olup, hem dava dilekçesinde açıkça yazılı olduğu üzere hem de dosyaya celp edilen icra dosyası, vekaletname ve ticaret sicil kayıtlarından davalının yerleşim yerinin ... belirlenmiştir. Bu itibarla, HMK 6. maddesindeki genel yetki kuralı uyarınca ... İcra Müdürlükleri yetkilidir.

Diğer taraftan, taraflar arasında açık hesap usulü işleyen ve faturalardan doğan ticari satım sözleşmesi ilişkisi mevcuttur. Davacı satıcı faturalara konu malların bedelini talep etmektedir. Bu bakımdan HMK 10. maddesi uyarınca sözleşmeden doğan davalarda sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesi / icra müdürlüğü de yetkili olacaktır. Davacı fatura konusu malların bedelinin tahsili için icra takibine giriştiğine göre, ifası istenen borç para alacağından kaynaklanmaktadır.

6098 s. TBK 89/1. maddesi uyarınca para alacaklarında, alacaklının yerleşim yeri mahkemesi / icra müdürlüğü de yetkili olacaktır. Ne var ki, dava dilekçesi, icra dosyası, ödeme emri, vekaletname, hatta davacı şirketin ticaret sicil kayıtları incelendiğinde davacının yerleşim yerinin Yenimahalle / Ankara olduğu anlaşılmıştır. Bu itibarla, HMK 10. maddesindeki özel yetki kuralı uyarınca da Ankara İcra Müdürlükleri yetkilidir.

Yapılan açıklamalar karşısında; hem genel hem de özel yetki kuralları uyarınca İstanbul İcra Müdürlüklerinin yetkili olmadığı, davacının tamamen yetkisiz bir icra müdürlüğünde icra takibinde bulunduğu görülmüştür. Taraflar arasında satış sözleşmesi sözlü şekilde kurulduğundan ve dava dosyasına yazılı herhangi bir sözleşme de ibraz edilmediğinden, 6100 s. HMK 17. maddesi uyarınca yazılı şekilde kabul edilmiş ve taraflarca yazılı olarak kararlaştırılmış yetki sözleşmesi yahut yetki şartı da bulunmamaktadır. Somut olayda, İstanbul İcra Müdürlüklerini yetkili kılan hiçbir yetki kuralı bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle; davalı takip borçlusunun icra müdürlüğünün yetkisine yönelik itirazının öncelikle incelenip değerlendirilmesi gerektiği, yerleşik Yargıtay içtihatlarının bu doğrultuda olduğu, icra müdürlüğünün yetkisinin tayininde İİK 50. maddesi uyarınca HMK' nın yetkiye dair hükümlerinin kıyasen uygulanması gerektiği, davacının yetki noktasında seçimlik hakka sahip olmasına rağmen icra takibini yukarıda açıklandığı üzere yetkili icra müdürlüğünde başlatmadığı, somut olayda İstanbul İcra Müdürlükleri yetkili olmadığından,

eldeki itirazın iptali davası bakımından usulüne uygun yetkili icra dairesinde başlatılmış bir icra takibi bulunmadığından özel dava şartı yokluğu nedeniyle HMK'nun 114/2. ve HMK 115.madde hükümleri uyarınca davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır