İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/669 K.2025/424

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Dava: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı-Alacaklı Müvekkil Şirket'in -fazlaya ve faize ilişkin haklarımız saklı olmak üzere- takip tarihi itibariyle 36.347,5 TL alacağı bulunduğu, davalı borçluya ait araçlarının ihlalli geçişlerine ilişkin davacı-alacaklı müvekkil şirkete ödenmesi gereken borç, davalı-borçlu tarafından hiçbir haklı gerekçe olmaksızın ödenmeyerek dava açılmasına sebep olduğu,...'nun işletmesi Davacı Müvekkil Şirket tarafından yürütüldüğü, davalı-borçluya ait ... plakalı araçlar ile 31.05.2021 - 03.08.2021 tarihleri arasında ücret ödenmeksizin ihlalli geçişler yapıldığı,

geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapan araç sahiplerine, 6001 Sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Hizmetleri Hakkında Kanun'un 30. maddesinin 7. Fıkrası gereğince, ihlalli geçiş tarihinden itibaren on beş günlük süre içerisinde geçiş bedellerini cezasız olarak ödeyebilme imkânı verilmekte ise de, işbu davaya konu ihlalli geçiş ücretlerinin anılan süre içerisinde ödenmediği tespit edildiği, davalı-borçluya ait araçların Otoyol' u kullandığı anlarda HGS/OGS hesaplarının müsait olmadığı, HGS/OGS hesabını müsait tutmak ve geçiş ücretini ödemeye yetecek bakiye bulundurmak davalı-borçlunun sorumluluğunda olduğu,

Geçiş ücretlerinin süresi içerisinde ödenmemesi üzerine müvekkil şirketçe; davalı-borçlu aleyhine ... 2. İcra Müdürlüğü'nün...

E. sayılı dosyası ile ödenmeyen geçiş ücretleri ve geçiş ücretlerine 6001 Sayılı Kanun' un 30/5 maddesi uyarınca tahakkuk ettirilen geçiş ücretinin 4 katı tutarındaki gecikme cezası alacağının tahsili amacıyla icra takibi başlatıldığı, Davalı-Borçlu borca, faize, tüm fer' ilere itiraz ederek takibin durdurulduğu, davalı-borçlunun itirazları zaman kazanma amacı ile haksız ve kötü niyetle yapılmış olduğundan, tarafımızca süresi içerisinde itirazın iptali davası açıldığı yönündeki beyanları ile dava konusu ettiği görüldü.

Davalı tarafından yasal süresi içerisinde cevap dilekçesi sunulmadığı ve bu suretle iddiaların inkarı cihetine gidildiği anlaşılmıştır.

Toplanan Deliller:

... tarafından hazırlanan 10.04.2025 tarihli bilirkişi raporu,

...'nden ...bilgileri, ... HGS bilgileri, ... HGS bilgileri,

Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi'nden banka hareket bilgileri celp edilerek dosya arasına alındı.

Delillerin Değerlendirilmesi ve Gerekçe:

Dava; ticari hizmet satım ilişkisine dayalı borcun (otoyol geçiş ücretleri) ödenmemesi üzerine alacağın tahsili amacıyla başlatılan ... 2.İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı takip dosyasına yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir.

İtirazın iptali davası; 2004 Sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 67 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Anılan maddeye göre, bu davanın açılabilmesi için:

1-İlamsız takip yapılmış olması,

2-Borçlunun bu takibe itiraz etmesi,

3-Alacaklının, itirazın kaldırılması için İcra mahkemesine başvurmaması,

4-İtirazın alacaklıya (davacıya) tebliğinden itibaren alacaklının 1 yıl içinde mahkemeye başvurmuş olması yasal koşullarının bir arada gerçekleşmesi gerekir.

Takip alacaklısı tarafından ödeme emrine süresi içinde itiraz etmiş olan takip borçlusuna karşı açılan, itiraz üzerine duran icra takibinin devam edebilmesini sağlayan ve takip hukuku içinde olmakla birlikte, maddi hukuk ilişkisinin incelenerek uyuşmazlığı kesin hükümle sonuçlandıran, itirazla duran takibin devamınını amaçlayan bir dava olup yargılama usulü bakımından genel hükümlere tabidir. Davalı borçlunun icra dosyasında ileri sürdüğü itirazlar dışındaki itirazlarını da bu dava içinde ancak cevap süresi içinde ileri sürmesi olanaklıdır.

Somut olayda, ... 2.İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra dosyasının tetkikinde; alacaklı davacı tarafından borçlusu davalı aleyhine, 27/12/2022 tarihinde 28.545,00-TL asıl alacak, 6.612,27-TL işlemiş faiz ve 1.190,23-TL KDV toplamı olan 36.347,50-TL alacağın tahsili amacıyla ilamsız takip başlatıldığı, takip dayanağının "ihlalli geçişler" olarak gösterildiği, ödeme emrinin borçluya 02/01/2023 tarihinde tebliği üzerine yasal süresinde olan 04/01/2023 tarihli itiraz ile takibin durduğu, davalı tarafından borca ve fer'ilerine itiraz edildiği, buna ilişkin taraflara tebliğ yapılmadığı ve bu sebeple süre henüz işlemeye başlamayacağından eldeki itirazın iptali davasının yasal bir yıllık hak düşürücü süre içerisinde olan 31/10/2024 tarihinde açıldığı anlaşılmıştır.

Tarafların iddia ve savunmaları, dosyaya sundukları deliller, icra dosyası ile tüm dosya kapsamı ile beraber alınan bilirkişi raporları ve yapılan yargılama sonunda, 6001 sayılı Kanunun 30/7 maddesine göre 15 gün içerisinde ihlalli geçişler ödendiği takdirde gecikme cezası alınmayacağı hükmünün olduğu, bunun yanı sıra sürücülerin HGS ve OGS cihazlarını sürekli bakiyesi müsait tutmakla ve kontrol etmekle sorumlu olduğu, Karayolları Genel Müdürlüğü Sitesinde OGS ve HGS ile ilgili açıklamalarda OGS sistemlerinden geçiş ihlali yapılması durumunda;

geçiş ihlali yapılan plaka üzerine 15 (on beş) gün içinde OGS veya HGS abonesi olunması veya mevcut OGS veya HGS hesaplarında geçiş için yeterli bakiyesi olması durumunda cezalı geçiş ücreti uygulanmadığının duyurulduğu, davalının, HGS/OGS cihazında yeterli bakiye varken geçiş anında değişik sebeplerden ücret alınamadığında cihazın uyarı sinyali vermesi sonucunda 15 gün içerisinde yanlışlığı giderecek yeterli süresi olduğu,

davalının değişik kanallardan sahipliğindeki araçların plaklarını sorgulayarak borç durumunu öğrenebileceği, HGS/OGS cihazını doğru bir şekilde kullanmak, çalışır vaziyetinde tutmak ve cihazlara bağlı hesaplarını her zaman müsait olarak tutma sorumluluğunda olduğu,

davacının, Genel Müdürlük işletimindeki otoyollar ile erişme kontrolünün uygulandığı karayollarının Üçüncü Boğaz Köprüsü ve Kuzey Marmara Yollarının işletimini üstlenen şirket olduğu 6001 Sayılı yasanın 30 maddesinin 5 fıkrasına göre 4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapan araç sahiplerinden o güzergâhın en uzun mesafesine ait geçiş ücreti ile birlikte, bu ücretin on katı tutarında (7144 sayılı kanunla değişen 4 katı tutarında) cezayı talep etme hakkı olduğu,

6001 Sayılı Kanun'da ve işletme protokolünde hiçbir şekilde ihlalli geçiş gerçekleştiren araç sahiplerine SMS, e-posta, ihtarname veya herhangi bir şekilde bildirim yapma yükümlülüğü ile ilgili bir düzenlemenin bulunmadığı, 3095 sayılı Katma Değer vergisi Kanunu'nun 24.maddesi (c) bendinde faiz alacağı da KDV matrahları arasında gösterildiğinden ve yaygın Yargıtay kararlarında da aynı yönde içtihatlar olduğundan davacının, davalıdan icra yolu ile tahsil edeceği faiz alacaklarından KDV tahakkuk ettirmeye ve talep etmeye hakkı olduğu, davalının tüzel kişi tacir olduğu, davalının sahipliğindeki araçların ticari araçlar olduğu,

davaya konu araçların aktif araç sorgu raporlarının incelenmesi sonucunda, ..., ..., ... plakalı araçların ile 31/05/2021-03/08/2021 tarihleri arasında davalının mülkiyetinde olduğu, araçların kamyonet olduğu ve yük taşımacılığında kullanılan ticari araçlar olduğu, davacının CD içeriğinde sunduğu 158 adet geçiş görüntüleri ile, ihlalli geçiş plaka ekstresinde yer alan 158 adet ihlalli geçişlerin tek tek karşılaştırılması sonucunda, İGBİ noları, plakası, gişe giriş çıkış tarihlerinin ve geçiş ücretlerinin örtüştüğü, davacının sunduğu,

ihlalli geçiş görüntüleri ve ihlalli geçiş sorgulama ekranında yer alan uyarı ve açıklama notlarından ve HGS banka hesap hareketlerinin incelenmesi sonucunda , araçların OGS kartının olmadığı, HGS kartının olduğu, davalının sahipliğinde olan, ..., ..., ... plakalı araçların 31/05/2021-03/08/2021 tarihleri arasında yapmış olduğu geçişler esnasında HGS ürünlerinin kara listeye alınmış olduğu, hesaplarda yeterli bakiyenin olmadığı ve bakiye yüklemesinin yapılmadığı, HGS ürününün kullanıma kapatıldığı, ürünün kara listeye alınmasından sonra yapılan geçişlerin ücretleri alınamadığından ihlalli geçiş olarak tahakkuk ettirildiği,

işletme hakkı davacı şirkette olan yollardan ücret ödenmeksizin 158 kez ihlalli geçişler gerçekleştirildiği, davalının araçlarına 5.709,00-TL geçiş bedeli, yasa gereği dört katı geçiş cezası 22.836,00-TL olmak üzere toplam 28.545,00-TL tahakkuk ettirildiği, ayrıca davacının 6.612,27-TL işlemiş faiz ile KDV Kanunu gereği işlemiş faiz üzerinden 1.190,23-TL KDV tutarına hak kazandığı kanaatinin bildirildiği görülmüştür.

OGS/HGS işletmeciliğinin Bankacılık Kanunu kapsamında sunulan bir hizmet ve bu hizmetinde ayrı bir yetkilendirmeye ve lisansa tabi olduğu, söz konusu hizmetler hâlihazırda bankalar ve benzer statüdeki PTT tarafından yönetildiği, HGS/OGS hizmetleri çerçevesinde mevcut olan araç sahiplerinin abonelik ilişkileri de bu şirketler ile müşterileri arasında olduğu, işletici şirketlerin OGS/HGS hesaplarının bakiyesini göremediği,

bunun neticesi olarak da işletici frmaların ödemenin yapılıp yapılmadığına ilişkin işlem sorgusu (provizyon) anında bankalardan ve PTT'den gelen yanıt ile bağlı kaldıkları, araç sahiplerinin OGS/HGS abonesi konumunda oldukları, hesap bakiyelerinin uygun olup olmaması ve/veya işlemin gerçekleştirilip gerçekleştirimemesi noktasında araç sahiplerinin sorumlu olduğu, araç sahiplerinin HGS/OGS hesaplarının yeterli olsa dahi çeşitli nedenlerle geçiş bedelinin alınmadığı durumlarda (HGS/OGS cihazlarının arızalı olması, kirli ve/veya okunabilecek pozisyonda olmaması,

bankalardan kaynaklanan sistem hataları, banka otomatik yükleme talimatının olmaması, banka hesap bakiyesinin yetersiz olması, HGS/OGS cihazlarının kara listeye alınması, HGS/OGS cihazlarının-aboneliğinin iptal edilmesi vb. ihlalli geçiş tarihlerinde cezalar hakkında sorgulama yapılabilecek kanallar ve mobil uygulamalar üzerinden sorgulama yapılarak, 15 gün içerisinde pos cihazı, kredi kartı ve vb. yollara ödeme yapılabileceği, HGS/OGS cihazında yeterli bakiye varken geçiş anında değişik sebeplerden ücret alınamadığında cihazın uyarı sinyali vermesi sonucunda 15 gün içerisinde yanlışlığı giderecek yeterli süresi olduğu,

davalının değişik kanallardan sahipliğindeki araçların plaklarını sorgulayarak borç durumunu öğrenebileceği, HGS/OGS cihazını doğru bir şekilde kullanmak, çalışır vaziyetinde tutmak ve cihazlara bağlı hesaplarını her zaman müsait olarak tutma sorumluluğunda olduğu, 6001 sayılı Kanun' da ve işletme protokolünde hiçbir şekilde ihlalli geçiş gerçekleştiren araç sahiplerine SMS, e-posta, ihtamame veya herhangi bir şekilde bildirim yapma yükümlülüğü ile ilgili bir düzenlemenin bulunmadığı değerlendirilmiştir.

Söz konusu geçişlerin bulunduğu otoyolunun işletilmesi, 4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde yapımı, işletme hakkı belli bir süreliğine işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollardan bir tanesidir. Bu otoyolun geçiş ücretleri ve ceza uygulamaları ilgili kanun ve yönetmeliklerde bahsedildiği şekilde belirlenir. İhlâlli geçişlerde uygulanacak yöntem 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 30. maddesinde belirlenmiştir.

Geçiş Ücretini Ödememe ve Güvenliğin İhlali başlıklı bu maddeye göre. 4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapan araç sahiplerinden, işletici şirket tarafından geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücreti ile, bu ücretin dört katı tutarında ceza, genel hükümlere göre tahsil edilir.

4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından ücretsiz geçiş yapan araçlar, İşletici şirket tarafından bu maddenin yedinci fıkrasında öngörülen sürenin bitimini takip eden ilk iş gününde en yakın trafik kuruluşuna bildirilir.

Geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapanlardan, ödemesiz geçiş tarihini izleyen on beş gün içinde yükümlü olduğu geçiş ücretini usulüne uygun olarak ödeyenlere, bu maddenin birinci fıkrası ile beşinci fıkrasında belirtilen cezalar uygulanmaz. Otoyollar ile erişme kontrolünün uygulandığı karayolları için belirlenen geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yaptığı tespit edilen yabancı plakalı araçlara uygulanan idari para cezalar için bu fıkrada belirlenen on beş günlük süre beklenmez.

Davacı şirketin internet sitesinin incelenmesinde davacı şirkete internet adresinden ulaşılabilmektedir. Sitede, bütün uyarcı bilgilendirmelerin yapıldığı ve ihlalli sorgulamaların, plaka, vergi numarası ve TCKN numaraları üzerinden yapılabildiği, ihlalli geçiş varsa öğrenilebildiği, ve online ödeme yapılabildiği görülmektedir.

Davalı tacirdir. 6102 sayılı TTK'nın 18/2.maddesi gereğince, her tacirin, ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi gerekir. Teknik nedenlerden dolayı HGS veya OGS bakiyelerinin müsait olmamasına rağmen davacı işletmenin geçiş ücretlerini tahsil edememesinin sorumluluğu davacıya yüklenemez. Bunun sorumluluğu davacıya ait değildir. Zira davalı taraf bu ödeme sistemine ilişkin hizmeti bankadan ve PTT'den almaktadır.

Bu hizmetin verilmesindeki aksamalar davacıya yüklenemez. Davacının tamamen kendine ait bir ödeme sistemi bulunmamaktadır. Ödemeleri HGS/OGS sistemlerinden almaktadır. Sistem izin verirse geçiş ücretini almakta, izin vermez ise alamamaktadır. Burada bir inisiyatifi yoktur. Kaldı ki basiretli bir tacir gibi davranması gereken davalının belirli periyotlarla davacının internet sitesinden geçiş ücretlerinin ödenip ödenmediğini kontrol ederek cezalı duruma düşmeme imkanı vardır.

Bu ihmalin sorumluluğu da davacıya yüklenemez. Bu itibarla rapora itibar etmemek için bir neden görülmediğinden hükme esas alınmış (Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 12.Hukuk Dairesi ... Esas ...Karar) ve davalı tarafından ödeme emrine yapılan itirazın yersiz olduğu kanaatine varılmıştır.

Genel bir kavram olarak “likid (liqiude) alacak”; “tutarı belli (muayyen), bilinebilir, hesaplanabilir alacaktır” Likit bir alacaktan söz edilebilmesi için; ya alacağın gerçek miktarının belli ve sabit olması ya da borçlusu tarafından belirlenebilmesi için bütün unsurların bilinmesi veya bilinmesinin gerekmekte olması; böylece, borçlunun borç tutarını tahkik ve tayin etmesinin mümkün bulunması; başka bir ifadeyle, borçlunun yalnız başına ne kadar borçlu olduğunu tespit edebilecek durumda olması gerekir. Bu koşullar yoksa, likit bir alacaktan söz edilemez (YHGK 14/07/2010 tarih...Esas ... Karar). Davaya konu edilen alacağın likid alacak olduğu ve bu bağlamda icra inkar tazminatı şartlarının oluştuğu değerlendirilmiştir (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45.Hukuk Dairesi ... Esas ... Karar).

Açıklanan nedenlerle bilirkişi raporunda yer alan hesaplamalar da dikkate alınarak davanın kabulü ile itirazın iptaline, likit (belirlenebilir) olduğu anlaşılan toplam alacak üzerinden davalının haksız itirazı nedeniyle takdiren % 20 oranında icra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

Katip Hakim