İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/774 K.2025/722

Yukarıda açık kimliği yazılı taraflar arasında görülen KIYMETLİ EVRAK İPTALİ davasının mahkememizde yapılan yargılaması sonunda:

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkili ...Şirketi tarafından keşide edilen ..., ..., ... seri numaralı çeklerin kaybolduğunu, söz konusu çeklere ilişkin çek defterini veren şubeye ilişkin bilgiler ve müvekkilinin şube nezdindeki hesap bilgilerinin (Banka: ..., Hesap No:...., Şube:...

Şubesi/İstanbul, IBAN: ..., Ad Soyad / Unvan: ...Şirketi) dava dilekçesinde verildiğini, Söz konusu kambiyo senedi kaybolmuş olmakla zayi olduğunu, zayi olan işbu senedin kaybolmuş olması gözetilerek üçüncü kişilerin eline geçmesi halinde kötü niyetli üçüncü kişilerin haksız şekilde yararlanarak sebepsiz zenginleşmesine mahal vermemek ve müvekkili ile dava dışı kişilerin mağdur olmaması için ihtiyati tedbir kararı verilerek protesto edilmeme ve ödeme yasağı konulmasına ve senedin kayıp nedeniyle iptaline karar verilmesi amacıyla dava açıldığını belirterek,

tensip kararı ile protesto edilmemesi ve 3. Kişilere ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini, Ticaret Sicil Gazetesinde gerekli ilanların yapılarak akabinde söz konusu senedin kayıp nedeniyle iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Dava hasımsızdır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE HUKUKİ NİTELENDİRME

Dava; TTK.nun 818/s. maddesi yollaması ile çeklerde uygulanması gereken 757 vd. maddelerine göre açılmış, zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir.

Zayi nedeniyle çek iptali davasında, davanın açıldığı tarih itibariyle yürürlükte bulunan 6102 sayılı TTK'nun 818/1-s atfıyla çeklerde uygulanması gereken 757/1 maddesi gereğince iradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemeden men edilmesini isteyebilir.

Dava dilekçesi ekinde iptali istenen çeklerin bir fotokopisi dosyaya sunulmamakla beraber çek numaraları ve muhatap banka bilgisi verilmiştir.

Ticaret sicil kayıtlarına göre davacının yerleşim yerinin ..., ödeme yerinin de ... olduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle mahkememiz kendisini yetkili kabul etmiştir.

Davacı vekili dava konusu çeklerin kaybolduğunu (veya çalındığını) çek defterlerinin bulunamaması üzerine anladıklarını, bu nedenle imzalı olmadıklarını, piyasaya sürülmediğini söylemektedir. Zaten çek bilgileri olarak da sadece muhatap banka ve çek numaraları bildirilmiş olup başkaca bilgi verilememektedir.

Davaya konu çeklerin davacı şirkete ait olduğu ve boş olarak kaybolduğu, davacının iptali istenen çeklerin keşidecisi konumunda olduğu dava dilekçesi içeriğinden anlaşılmaktadır. Zira açıkça belirtilmese de çek numaraları verilmekle beraber çek bedelleri, keşide tarihi, keşide yeri vb. bilgileri verilememiştir.

TTK'nun 651. maddesi gereğince; kıymetli evrakın zayi olduğu veya ziyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir. Aynı kanunun 652. maddesine göre de; kıymetli evrakı zayi eden kimse, iptal kararı alarak hakkını senetsiz olarak da ileri sürebilir veya yeni bir senet düzenlenmesini isteyebilir. Keşidecinin senet üzerinde ileri sürebileceği bir hakkı mevcut değildir. Kaldı ki, çek iptali davası hasımsız olup, dava sonunda verilecek iptal kararı çek hamili 3. kişileri bağlamaz. Çekin iptal kararından sonra takibe konu olması halinde de, keşidecinin yine menfi tespit davası açarak bu çekten dolayı borçlu olmadığını ispat etmesi gerekir.

Zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı çek hamiline tanınmış bir hak olup, keşidecinin işbu davayı açma hakkı bulunmadığından, davacının aktif husumet ehliyeti yoktur (Emsal; Yargıtay 11.HD.nin 28.02.2019 tarih ve ... E. ... K. İle 19/11/2018 tarih ve ... E. ... K.ile 18.06.2018 tarih ve ...E.... K. İle İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesinin ... E. ... K. İle... E.... K.).

Kaldı ki iptal talep eden davacının senet üzerinde hak sahibi olan kişi değil, çek hesabı karşılığı çek karnesi verilen kişi olduğu ayrıca senedin zayi nedeniyle iptaline karar verilebilmesi için, iptali istenen senedin yasada öngörülen şekilde senet niteliğinde olması gerektiği, çekin şekil unsurların 6102 sayılı Kanunu’nun 780 inci maddesinde düzenlendiği, anılan düzenleme karşısında boş çek yaprağının senet niteliğinde olduğunun kabulünün mümkün olmadığı, belirtilen nedenlerle de davacının aktif husumet ehliyetinin bulunmadığı açık olduğundan bu nedenle de davanın aktif husumet yokluğundan reddine karar vermek gerekmiştir (Emsal; Yargıtay 11.HD.nin 30.03.2023 tarih ve ... E. ... K.).

Açıklanan nedenlerle, keşideci olan davacının iş bu iptal davasını açmakta aktif husumet ehliyeti bulunmadığından 6100 sayılı HMK'nun 114/1-d ve 115/1-2 maddeleri gereğince davanın dava şartı noksanlığı nedeniyle usulden reddine karar vermek gerekmiş olup aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

KATİP ... · ¸e-imzalıdır HAKİM ... · ¸e-imzalıdır