İstanbul 2.Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi E.2017/148 K.2018/203

Mahkememizde görülmekte bulunan endüstriyel tasarım hükümsüzlüğü davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

DAVA

Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle, davalı adına tescilli ... tescil nolu sehpa tasarımına ait ürünün müvekkili tarafından 20.08.2016 tarihli başvuru nosu ... tescil nosuyla daha önce tescil edilmiş olduğunu, davalı ile aralarında tanışıklık olduğunu ve ürünü bildiği halde kötü niyetli olarak kopyaladığını, davalı tasarım tescil tarihinin kendi tasarım tescil tarihinden 3 ay sonra olduğunu belirterek yenlik taşımayan davalı tescilinin hükümsüzlüğüne karar verilerek iptalini talep ve dava etmiştir.

GEREKÇE

Dava 6769 kanun kapsamında açılmış tasarım hükümsüzlüğü ve sicilden terkini talepli davadır.

Davalı ... adına ... tescil nolu sehpa tasarımı 16/11/2018 tescil tarihli olup dikdörtgen hatlara sahip, altta 1 adet çekmece bölmesi bulunmakta, üst tablası hareketli yukarıya doğru kaldırılabilen ve ortadan ikiye katlanabilen bir mekanizma ile birlikte tasarlanmış olup, üst tablanın kaldırılmış, katlanmış ve açılmış halleri 2-3-4 nolu çizimlerde görülmektedir.

Davacı ... adına ... tescil nolu Sehpa tasarımı 20/08/2016 tescil tarihli ve dikdörtgen formlu olup altta önde 1 adet ve arkada 1 adet olmak üzere 2 adet çekmece bölmesine sahip, üstte tablası hareketli, yukarı doğru kaldırılabilen ve ortadan ikiye katlanabilen bir mekanizmayla birlikte tasarlanmış üst tablası bulunmaktadır.

Tasarım hükümsüzlüğü 6769 sayılı Kanun'da düzenlenmiş olup kanunun 55. maddesi hükmünce tasarım, ürünün tümü veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerinden kaynaklanan görünümüdür.

Ürün, bilgisayar programları hariç olmak üzere, endüstriyel yolla veya elle üretilen herhangi bir nesnenin yanı sıra birleşik bir ürün veya bu ürünü oluşturan parçaları, ambalaj gibi nesneleri, birden çok nesnenin bir arada algılanan sunumlarını, grafik sembolleri ve tipografik karakterleri ifade eder. Birleşik ürün, sökülüp takılma yoluyla değiştirilebilen veya yenilenebilen parçalardan oluşan üründür.

Tasarım; bu Kanun hükümleri uyarınca tescil edilmiş olması hâlinde tescilli tasarım, ilk kez Türkiye’de kamuya sunulmuş olması hâlinde ise tescilsiz tasarım olarak korunur.

Kanunun 56. Maddesinde de tasarım tescili için gereken yenilik ve ayırt edicilik özellikleri düzenlenmiş olup tasarım yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olması şartıyla bu Kanunla sağlanan haklar kapsamında korunur. Birleşik ürünün parçasının tasarımı, aşağıdaki şartları taşıyorsa yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir: a) Parça birleşik ürüne takıldığında, birleşik ürünün normal kullanımında görünür durumda olmalıdır. b) Parçanın görünür durumda olan özellikleri, yenilik ve ayırt edici nitelik şartlarını karşılamalıdır. Bu maddede yer alan normal kullanım; bakım, servis veya onarım işleri hariç olmak üzere, son kullanıcı tarafından kullanımı ifade eder.

56. Maddenin 4. Bendine göre Bir tasarımın aynısı; tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce, tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilir. Tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edilir.

Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim; tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce, tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir.

Ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınır.

Mahkememizce seçilen tasarım uzmanları Prof Dr. ..., ... ve ... alınan müşterek raporda bilirkişiler taraf tasarımlarını karşılaştırmışlardır.

Dava konusu benzer olduğu iddia edilen tasarımlar sehpa olup, üst tablası hareketli bir mekanizma ile açılıp kapanabilen, fonksiyonel kullanıma yönelik kendi alanı içinde katlanıp açılabilen özelliklerde tasarlanmıştır. Davacı ve davalı ürünlerinde bulunan birimler, tasarımların ortak ve farklı özellikleri buna göre incelendiğinde;1 nolu; sehpanın kapalı iken genel görünüşüne ait çizimde; Davacı tasarımında altta 1 adet çekmece ile dikdörtgen hatlara sahip, düz ahşap yüzeylerin birleştirilmesinden oluşmuş, sabit dört adet ayak bulunmaktadır. Davalı tasarımında; altta önde l a ve arkada l b ile gösterilen kısımlar olmak üzere 2 adet çekmece bölmesine sahip, dikdörtgen hatlarda olup, düz ve köşeli ahşap yüzeylerin birleştirilmesinden oluşmuş, tekerlekli dört ayağı nulunmaktadır.

Genel görünüş olarak, davalı tasarımında 1 adet arka çekmece dışında, diğer özellikleri ortak özellik olarak kabul edilebilir nitelikte bulunmuştur. Detaylı olarak sehpaların diğer bileşenleri kıyaslandığında.

2 nolu; sehpanın üst tablasını gösteren davalı ve davacı ürün çizimlerinde, içten yukarı hareketli teleskop kaldırma sisteminin kullanılmış olduğu, üst tablanın kapalı halde katlanır duruşunda kullanıldığı, yukarı kaldırılmış halinde ortadan açılarak geniş yüzeyi ile kullanıma imkan verecek fonsiyonellikte tasarlandığı, davalı ürününde; mobilya kenar yüzeylerinde gösterilen; köşeli hatların ve mobilya birleşme detaylarının benzer şekilde köşeli hatlara sahip şekilde tasarlandığı tarafların tasarımlarının iç mekanizmasının ve tablasının aynı model ve fonksiyon ile tasarlandığı tespit edilmiştir.

3 ve 4 nolu; sehpanın üst tablasının katlanma özelliği ve açıldıktan sonra açık şekli ile kullanılan biçiminde, taraf ürünlerinin genel görünüş olarak aynı şekilde ve fonksiyonda tasarlanmış olduğu, tasarımların üst tabla fonksiyonlarının ve üst tablasının kullanım ilişkilerinin aynı derecede benzer olduğu tespit edilmiş olup, tablanın açık ve kapalı, yukarıda konumlanmış halleri de benzer bulunmuştur.

5 nolu, davacı ve davalı sehpasında kullanılan iç mekanizmaların, sehpa tablasının hareketli yüzeyleri için kullanılan standart bir sistem olduğu, ancak iç mekanizmaya bağlı katlanma fonsiyonuna sahip üst tablaların benzer modelde tasarlanıp, katlanma açılma mekanizmalarının aynı derecede benzer olarak tasarlandığı tespit edilmiştir.

Davacı tasarımında kullanılan ahşap düz beyaz renkte olup, davalı tasarımı ağaç kaplamalı bir ahşap tipi kullanmıştır. Mobilya sektöründe hazır kaplamalı panellerin birçok ürün için istenilen ebatlarda kesilerek kullanıldığı bilinmekte olup, sehpaların farklı kaplamalara sahip ahşaplardan üretilmeleri, tasarımın biçimini etkileyecek ayırt edici bir nitelik olarak değerlendirilmemiştir.

Söz konusu tasarımlar genel görünüşleri ve fonksiyonel nitelikleriyle detaylı şekilde incelendiğinde, tasarımların benzer kabul edilen ortak özelliklerinin, ayırt edici özelliklerinden fazla olup olmadığı göz önüne alınarak, yenilik ve ayırt edicilik niteliklerine sahip olup olmadığı ilkesinden hareketle değerlendirilmiş davalı ürününün, arka çekmece ile tekerlekli ayaklara sahip olmasının dışında, davacı ürünü ile genel görünüş ve fonksiyonel olarak farklı kabul edilebilecek özelliklere sahip olmadığı, tasarımların aynı derece benzer olarak kabul edilebilecek niteliklerde olduğu, tespit edilmiştir.

Toplanan deliller alınan bilirkişi raporu ışığında davalı tasarımının yenilik ve ayırtedicilik vasfının bulunmadığı, ... nolu “...” tasarımının, davacı ... adına ... nolu “...” tasarımıyla; genel görünüşe yansımayan küçük farkları dıında; genel görünüş olarak karıştırılmaya sebebiyet verecek kadar aynı derece benzer olduğu, davalı tasarımının ... adına ... nolu 20.08.2016 tescil tarihli tasarımından daha sonra tescil edildiği ve tasarımın hükümsüzlük koşullarının oluştuğu anlaşılmakla açılan davanın kabulüne karar verilmesi gerekmiştir.