İstanbul 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi E.2021/356 K.2024/326

Mahkememizde görülmekte bulunan Fikir Ve Sanat Sanat Eseri Sahipliğinden Kaynaklanan Haklara Tecavüzün Ref'i, Önlenmesi Ve Tazmini davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Dava dilekçesi : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, Müvekkilinin 1960 yılından beri resim sanatıyla profesyonel olarak ilgilenen, sanat ve resim camiasında adı iyi bilinen yaşayan önemli ressamlarımızdan biri olduğunu, Müvekkilinin, ...’ne 1985 yılından beri, ...’ne 1990 yılından beri, ...’ne (...) ise 2004 yılından beri üyeliğini, Müvekkilinin ...’nın davaya konu yağlıboya portresini yılların verdiği birikimle büyük bir emek ve özverinin ürünü olarak 1988 yılında resmettiğini, Davaya konu söz konusu tablonun orjinali halen ...’nın ...'taki evinde bulunduğunu, Davaya konu söz konusu tablo, ... üyeleri ve taraftarı arasında ikon olmuş,

toplumun her kesimince ... ile özdeşleşir hale geldiğini, Müvekkilinin söz konusu eserin sahibi olup resimlerinde kullanmış olduğu imzası orjinal portrenin üzerinde de yer aldığını, değişik platformlarda yağlı boya portresini sergilemiş;

dergilere, gazetelere mülakatlar verdiğini, birçok televizyon kanalında davaya konu söz konusu resme ilişkin röportajlara katıldığını, Tüm bu hususlar müvekkilinin eser sahibi olduğunu şüpheye yer bırakmaksızın, açıkça gösterdiğini, Müvekkilinin yapmış olduğu resimler ile tanınan, kendisinin ve ailesinin tüm geçimini katıldığı sergilerden ve sattığı resimlerden kazanan birisi olduğunu, Davalı şirket, müvekkilinin iznini almaksızın söz konusu portreyi “...” adlı kitabının 2019 yılında yayımlanan 1. basımın kapağında kullandığını,

Davalı şirket yurtiçi ve yurtdışı mağazalarda ve internet sitelerinde söz konusu kitabı piyasa sürmüş bilinirlik ve ticari kar elde ettiğini, Davalı şirket bu eylemiyle müvekkiline ait basma hakkı, çoğaltma hakkı ve yayma haklarını ihlal ettiğini, Davalı şirket, davaya konu tabloyu ...

Ürün Kodlu ...'ın Dervişi ... kitabının kapak fotoğrafı olarak kullanması sebebiyle 5846 s. FSEK m. 68/1 uyarınca, müvekkilinin sözleşme yapılması halinde isteyebileceği bedelin 3 katının bilirkişi raporu neticesinde tam ve kesin miktar belirlendiğinde artırılmak üzere şimdilik 5.000,00 tl’sinin söz konusu ihlalin gerçekleştiği tarihten itibaren işleyecek olan avans faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacı müvekkiline verilmesine,

5846 s. fsek m. 70 uyarınca davalının davaya konu kitabın satışı neticesinde elde etmiş olduğu kârın bilirkişi raporu neticesinde tam ve kesin miktar belirlendiğinde artırılmak üzere şimdilik 5.000,00 tl’sinin söz konusu ihlalin gerçekleştiği tarihten itibaren işleyecek olan avans faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacı müvekkiline verilmesine,

müvekkilinin manevi haklarının haleldar olması sebebiyle 5846 s. fsek m. 70 uyarınca ihlal edilen manevi hakları ayrı ayrı değerlendirilmesi suretiyle toplamda 10.000,00 tl manevi tazminatın söz konusu ihlalin gerçekleştiği tarihten itibaren işleyecek olan kanuni faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacı müvekkiline verilmesine, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Cevap dilekçesi: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, Müvekkili davalı yayınevi 95 yılı aşkın süredir sektöre hizmet eden, Türkiye'nin önde gelen ve en köklü yayınevlerinden birisi olduğunu, Davacı yan her ne kadar huzurdaki davayı açmış olsa da portrenin kitap kapağı olarak kullanılmasına muvafakat verdiğin, Bu hususa ilişkin kitabın yazarı ...'a "Ben, ....

Sayın ...'ın uhdesinde telif hakları bana ait olan sayın ... 'nin, geliri ... öğrencilerine burs verilmek üzere içeriği hayat hikayesi olan kitap kapağı olarak yayınlanmasına izin veriyorum.

Arz ederim." şeklinde mesaj gönderdiğini, yazar ...'a bu konuda açık muvafakati bulunduğunu, davacı taraf kitabın yazarı olan ...'dan kitap istemiş ve yazar ... da müvekkili şirkette yayın direktörü olarak görev yapan ...'a 14/02/2020 tarihinde mesaj atarak ... istediğini ve zarif bir kartla ona bir ... kitabı yollamalarını istediğini, davacı da, müvekkili şirkette yayın direktörü olarak çalışan ...'a 29/02/2020 tarihinde mesaj atmış ve ... da kendisine kitabı dün kargoya verdiklerini pazartesi eline ulaşacağını söylediğini,

Müvekkili tarafından kitaplar davacı yana kargolanırken kargonun içerisine "Değerli yazarımız ...'ın ...-... isimli kitabının kapağında, kıymetli çalışmanız ...'nın portresinin yer almasına olanak tanıdığınız için şükranlarımızı sunarız." ifadesinin yer aldığı bir not da koyarak gönderildiğini, Not ve kitaplar davacı yanın eline geçtikten sonra davacı yan ...'u arayarak teşekkür ettiğini,, ...gibi büyük bir yayınevinin çıkardığı kitapta kendi portresinin yer almasından memnuniyet duyduğunu belirtmiş ve kendisini galerisine davet ettiğini, kitabın ön söz kısmında da yazar ..., ...'na "Sn. ..., gerek belgeselde gerekse kitapta,

...'nın çizdiği portresini cömertçe bizlerle paylaştı." ifadeleriyle teşekkür ettiğini, davanın reddini ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

Cevaba cevap dilekçesi: Davacı vekili cevaba cevap dilekçesinde özetle; dava dilekçesindeki beyanlarını tekrarla, davalının iddialarının mesnetsiz olduğunu beyan ederek, davalının haksız ve mesnetsiz iddialarının reddine, davanın kabulüne, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı yana yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir. İkinci cevap dilekçesi: Davalı vekili ikinci cevap dilekçesinde özetle: cevap dilekçesindeki beyanlarını tekrarla, davanın reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı yana yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Bilirkişi Raporu: 24/05/2024 tarihli bilirkişi raporunda " Davaya konu portrenin FSEK 4 kapsamında ...olduğu Portrenin kitap kapağında kullanıldığı , WhatsApp yazışmaları geçerli kabul edilirse davacının portrenin kapakta kullanılmasına onay verdiği , ” davacının onayına ilişkin hal ve şartlar bütünü dikkate alınarak şekle aykırılık sebebiyle geçersi ri sürülmesinin hakkın kötüye kullanılması sayılıp sayılmayacağı Sayın Mahkemenin takdirinde olduğu Kapakta kullanılan portre için - 5000 TL.

FSEK md.68 uyarınca en çok üç kat fazlasına hükmedilebileceğinden, en fazla talep edilebilecek bedelin 15.000'TL. Olabileceği Kitapların ilk künye sayfasında ... altında kapak tasarımı bölümü yer almakta olup, kapak tasarımını yapan sanatçının adının zikredilmesi gerektiği buna aykırılığın FSEK md. 15 hükmüne aykırılı teşkil edeceğinden hareketle Manevi Tazminat bedelinin takdirinin Sayın Mahkeme'de olduğu" kanaatini bildirmiştir.

Tanık beyanı : Davalı tanığı duruşma sırasında dinlenmiştir.

Islah dilekçesi : davacı taraf 23/07/2024 tarihli dilekçesi ile maddi tazminat talebinin 10.000,00 TLden 15.000,00 TL'ye yükseltmiştir.

Islaha cevap dilekçesi: Davalı ıslaha cevap dilekçesinde; dava dilekçesi ile 5.000,00 TL telif (FSEK 68) tazminatı talep edildiğini, 5.000,00 TL ise elde edilen kar tazminatı ( FSEK 70) talep edildiğini, ıslah dilekçesi ile yalnızca telif tazminatı miktarının artırıldığını belirterek, telif tazminatı bakımından eksik harcın ikmal edilmesi gerektiğini, elde edilen kar tazminatı yönünden davanın reddinin gerektiğini savunmuştur.

Dava ve uyuşmazlık : Taraflar arasındaki dava; davacının eser hak sahibi olduğunu iddia ettiği tablonun "..." isimli kitapta kapak olarak kullanılması nedeniyle telif tazminatı ve elde edilen karın ödenmesi ile manevi tazminat talebine ilişkindir. Davacı taraf eser sahibi olduğu tablonun rızası olmaksızın dava konusu kitapta kapak olarak kullanıldığını belirterek davanın kabulünü, davalı ise davacının eser sahibi olduğu tablonun kullanılmasının davacının muvafakati ile yapıldığı belirterek davanın reddini savunmuştur.

Gerekçe: Tüm dosya kapsamı bir bütün olarak dikkate alındığında; davalı tarafından dava dışı Yazar ... imzalı "..." isimli kitabın basım ve yayımının yapıldığı, dava konusu kitapta kapak olarak davacının eser sahibi olduğunu iddia ettiği ...'ya ait tablonun kullanıldığı tarafların kabulünde olduğu, dosya kapsamında alınan bilirkişi raporu ile tarafların beyanları dikkate alındığında; kitapta kapak olarak kullanılan tablonun FSEK anlamında eser olduğu ve bu eserin hak sahibinin davacı olduğu hususunun da tarafların kabulünde olduğu anlaşılmıştır.

Uyuşmazlık ise davacının eser sahibi olduğu eserin kullanılmasına davacının rıza verip vermediği, rızanın bulunmaması halinde davacının talep edebileceği tazminata ilişkindir.

Dosya kapsamında dinlenen tanık beyanı, tarafların iddia ve savunmaları ile dosya kapsamına sunulan whatsapp görüşmeleri dikkate alındığında; davacı ile dava dışı kitap yazarı arasında tablonun kullanılmasına ilişkin konuşmanın bulunduğu; ancak FSEK 52. Madde gereğince mali hakların devri sözleşmesinin yazılı olarak yapılması gerektiği anlaşılmakla davacı ile dava dışı şahıs arasındaki yazışmaların mali hak devri niteliğinde olmayacağı, ayrıca yazışmada davacının haklarının "..." karşılığında izin verildiğinin belirtildiği,

bu hali ile davacının rızasının FSEK 52. Madde kapsamına uygun olmadığı ve davacıya ait eserin dava konusu kitapta izinsiz kullanıldığı kanaatine varılmıştır.

Tazminat talebi bakımından ise maddi tazminat yönünden; davacıya ait eserin kapak olarak kullanılması nedeniyle eserin değerinin %10 oranında tazminat istenebileceği, bu hususun bilirkişi raporunda ayrıntılı olarak belirtildiği ve eserin kullanım değerinin 50.000,00 TL olarak belirlendiği anlaşılmakla davacının FSEK 68. Madde gereğince talep edebileceği tazminatın 5.000,00 TL'nin üç katı olduğu anlaşılmakla maddi tazminata hükmedilmesi gerektiği, manevi tazminat yönünden ise; davacının eser sahibi olduğu tablonun kapak olarak kullanılması ve kapak olarak kullanılan eser de davacının adının belirtilmemesi nedeniyle davacının manevi haklarının zarara uğratıldığı anlaşılmakla davacı lehine manevi tazminata hükmedilmesi gerekmiştir.

Yapılan yargılama sonucunda; dosya kapsamındaki tüm deliller; davalının davacıya ait eseri izinsiz kullanması ve kapakta davacının adının belirtilmemesi nedeniyle ıslah edilen davanın kabulüne karar verilmiştir. Ayrıca davalı her ne kadar elde edilen kara ilişkin davanın reddine karar verilmesi gerektiğini belirtmiş ise de; ıslah dilekçesi ile talebin telif tazminatına dönüştürüldüğü anlaşılmakla davanın tümden kabulüne karar verilmiştir.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır