İstanbul 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi E.2023/142 K.2024/255

Mahkememizde görülmekte bulunan Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımın Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili,müvekkili ...'in, ... adı altında uzun yıllardır ülkemizde ve Dünya'nın pek çok yerinde özel proje tasarımı ve dekorasyon hizmeti vermekte olduğunu, dava konusu ... tescil numaralı endüstriyel tasarımdaki ... tasarımı ilgili hüküm doğrultusunda incelendiğinde;

ilgili tasarımın daha önce Dünyada ve Türkiye'de kamuya sunulması sebebiyle yeni olmadığını, tasarımın daha önce kamuya sunulan tasarımlarla aynı olduğu anlaşılmakta olduğunu,... tescil numaralı endüstriyel tasarımdaki ... tasarımı incelendiğinde içi dolu veya kapalı , .. harfi veya ters ... harfini esas alan ve bu şeklin farklı konumlandırılmalarıyla ortaya çıkan bir tasarım olduğunu, ... tescil numaralı endüstriyel tasarımdaki ... tasarımı;

davalının 23.09.2021 olan başvuru tarihinden önce Dünya'da ve Türkiye'de "..." veya "..." adı bilinen ve birçok tasarımcı tarafından dekorasyon ürünlerinde kullanılan bir form olduğunu, işbu sebeple davaya konu tasarımın başvuru veya tescil tarihinde yeni olmadığını, tasarımın davalı tarafından üretilmeden ve tescili için başvuru yapılmadan önce Türkiye'de müvekkili ...'e ait firma ... tarafından tasarlandığını, üretildiğini, kamuya sunulduğunu ve son kullanıcıya satıldığını,

... tescil numaralı endüstriyel tasarımdaki ... tasarımı (...) SMK 56 uyarınca yeni bir tasarım olmayıp müvekkili tarafından Türkiye'de üretilen ürünlerin tasarımı ile aynı olduğunu, dolayısıyla yeni ve ayırt edicilik özelliğinden yoksun olduğunu,davalı tarafından kötü niyetle başvuru yapıldığını belirterek davalı ... adına tescilli ... tescil numaralı endüstriyel tasarım kapsamındaki ... nolu (...) tasarımının tescilinin hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili, müvekkilinin ayrı ayrı ... tescilli tasarımının olması ve davacının sunduğu yenilik kırıcı ürünlerin hiçbirinin müvekkili tasarımlarıyla aynı ve ayırt edilemeyecek derecede benzer olmadığını, tasarımlar incelendiğinde alelade bir... şeklinin tasarımlarda mevcut olmadığını ve ortası boş ve dolu olan tasarımların ... şeklini andıran ayrı birer tasarım olduğunu, davacının yenilik kırıcı ürün olarak sunduğu ürünler ile müvekkili ürünlerinin birbiri ile uzaktan yakından benzer olmadığını, müvekkilinin ürününün karakteristik özelliğinin ve radyuslu kısmının davacının sunduğu yenilik kırıcı ürünle tamamen farklı olduğunu,

müvekkilinin ürününün çizimi, şekli, kalınlığı ve üründe kullanım görsel unsurları dikkate alınarak bütünsel karşılaştırma yapıldığında tasarımın tüm unsurları dikkate alındığında yenilik kırıcı ürünle müvekkil ürününün farklı olduğunu belirterek davacının davasının reddine karar verilmesini yargılama gideri ve avukatlık ücretinin davacı üzerinde bırakılmasının talep etmiştir.

Dosya kapsamında tarafların bildirmiş olduğu deliller toplanmış, bilirkişi raporu alınmıştır. Mahkememizin 10/10/2024 uyap tarihli bilirkişi raporunda özetle; hükümsüzlüğü talep edilen ... - ... sıra numaralı tasarım tescilinin başvuru tarihi olan 23/09/2021 tarihi itibarı ile koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip olmadığı ve belirtilen nedenlerle hükümsüzlük şartlarının oluştuğu yönünde görüş ve kanaate ulaştıklarını belirtmişlerdir. Uyuşmazlık; endüstriyel tasarımın hükümsüzlüğü ve sicilden terkini taleplerine ilişkindir. 6769 sayılı SMK'da tescilli tasarımların korunma şartları belirlenmiştir.

Tasarım ve ürün. Madde 55- (1)Tasarım, ürünün tümü veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerinden kaynaklanan görünümüdür. Yenilik ve ayırt edicilik. Madde 56- (1)Tasarım yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olması şartıyla bu Kanunla sağlanan haklar kapsamında korunur.

(4)Bir tasarımın aynısı; a)Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce, b)Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilir. Tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edilir.

(5)Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim; a)Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce, b)Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir.

(6)Ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınır. Madde 57- (1)Kamuya sunma; sergileme, satış gibi yollarla piyasaya sürme, kullanma, tarif, yayım, tanıtım veya benzer amaçlı faaliyetleri kapsar. Tasarımın gizlilik şartıyla üçüncü bir kişiye açıklanması kamuya sunma sayılmaz.

(2)Koruma talep edilen bir tasarım, BAŞVURU TARİHİNDEN VEYA RÜÇHAN TALEBİ VARSA RÜÇHAN TARİHİNDEN ÖNCEKİ ON İKİ AY İÇİNDE tasarımcı veya halefi ya da bu kişilerin izni ile üçüncü bir kişi tarafından veya tasarımcı ya da halefleri ile olan ilişkinin kötüye kullanımı sonucu kamuya sunulması hâlinde bu açıklama tasarımın yeniliğini ve ayırt edici niteliğini etkilemez.

Madde 58- (1)Tasarım sahibi, kendi tasarımına kıyasla ayırt edici niteliğe sahip olmayan tasarımlara karşı bu Kanundan doğan haklarını kullanabilir. (2)Koruma kapsamının değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınır... Madde 59- (1)Tasarımdan doğan haklar münhasıran tasarım sahibine aittir.

Üçüncü kişiler, tasarım sahibinin izni olmadan koruma kapsamındaki tasarım veya tasarımın uygulandığı ürünü üretemez, piyasaya sunamaz, satamaz, ithal edemez, ticari amaçlı kullanamaz veya bu amaçlarla elde bulunduramaz ya da bu tasarım veya tasarımın uygulandığı ürünle ilgili sözleşme yapmak için öneride bulunamaz.

(2)Tescilsiz tasarım, sahibine birinci fıkrada belirtilen fiilleri engelleme hakkını sadece korunan tasarımın aynısının veya genel izlenim itibarıyla ayırt edilemeyecek kadar benzerinin kopyalanarak alınması hâlinde verir. Korunan tasarımın kendi tasarımından önce kamuya sunulduğunu makul yollarla bilmesi mümkün olmayan bir tasarımcı tarafından bağımsız olarak yapılan tasarımın koruma kapsamındaki tasarımdan kopyalanmış olduğu kabul edilmez.

Madde 77- (1)Aşağıdaki hâllerde tasarımın hükümsüz sayılmasına mahkeme tarafından karar verilir: a)55 inci maddenin birinci ve ikinci fıkralarında yer alan tanımlara uygun olmadığı, 56 ncı ve 57 nci maddelerde belirtilen şartları taşımadığı, ... başvurunun kötüniyetle yapıldığı ve bir fikri mülkiyet hakkının yetkisiz kullanımını içerdiği ispat edilmişse. b)Hak sahipliğinin başka kişiye veya kişilere ait olduğu ispat edilmişse. c)Sonradan kamuya açıklanan aynı veya benzer nitelikteki bir tasarımın başvuru tarihi, tescilli bir tasarımın başvuru tarihinden önce ise....

Madde 79- (1)Tasarımın hükümsüzlüğüne ilişkin karar geçmişe etkili olup, tasarıma bu Kanunla sağlanan koruma hiç doğmamış sayılır.

2)Tasarım sahibinin ağır ihmali veya kötüniyetli hareket etmesinden zarar görenlerin tazminat talepleri saklı kalmak üzere, hükümsüzlüğün geçmişe dönük etkisi aşağıdaki durumları etkilemez: a)Hükümsüzlüğe karar verilmeden önce tasarımın sağladığı haklara tecavüz nedeniyle verilen kesinleşmiş ve uygulanmış kararlar. b)Hükümsüzlüğe karar verilmeden önce yapılmış ve uygulanmış sözleşmeler.

(3)İkinci fıkranın (b) bendinde belirtilen sözleşme uyarınca ödenmiş bedelin hakkaniyet gereğince kısmen veya tamamen iadesi talep edilebilir. (4)Tasarımın hükümsüzlüğüne ilişkin kesinleşmiş karar herkese karşı hüküm doğurur.

Somut olaya dönüldüğünde; Tüm dosya kapsamı, alınan bilirkişi heyet raporu ve yukarıda açıklanan mevzuat birlikte değerlendirildiğinde; SMK madde 77/1 hükmü kapsamına, davalı adına tescilli ...-... nolu tasarım ile davacının hükümsüzlüğe dayanak olarak sunduğu ürünler ve bilirkişilerce ele alınan ürünler

arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin benzerlikler bulunduğu, davalı tasarımının başvuru tarihi olan 23.09.2021 tarihinden daha önce 2019 yılında kamuya sunulmuş olduğu, hükümsüzlüğe dayanak görsellerin davalıya ait dava konusu ...-... numaralı çoklu tasarımın bütüncül algı içerisinde tescil başvuru tarihi itibarı ile ayırt edici niteliklerini ve farklılık yaratan özelliklerini ortadan kaldırdığı, böylelikle tasarımların SMK m. 56 kapsamında yenilik ve ayırt edicilik kriterlerini taşımadığı,

tüm tespit ve değerlendirmeler mevzuat kapsamında ele alındığında ayırt edicilik ve yenilik unsuru bulunmayan dava konusu tasarımlar yönünden hükümsüzlük şartlarının oluştuğu anlaşılmakla, anılan tasarım tescilinin hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip · ¸e-imzalıdır Hakim · ¸e-imzalıdır